![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
6. Chakkanipata
347. 1. Uruvelakassapattheragathavannana
chakkanipate disvana patihiranitiadika ayasmato uruvelakassapattherassa
gatha. Ka uppatti?
ayampi purimabuddhesu katadhikaro tattha tattha bhave vivattupanissayam kusalam
upacinanto padumuttarassa bhagavato kale kulagehe nibbattitva vayappatto satthu
santike dhammam sunanto sattharam ekam bhikkhum mahaparisanam aggatthane thapentam disva
sayampi tam thanantaram patthetva mahadanam datva panidhanamakasi. Bhagava cassa
anantarayatam disva "anagate gotamabuddhassa sasane mahaparisanam aggo bhavis
sati"ti byakasi.
So tattha yavajivam punnani katva tato cavitva devamanussesu samsaranto
ito dvanavutikappamatthake phussassa bhagavato vematikakanitthabhata hutva nibbatti,
annepissa dve kanitthabhataro ahesum. Te tayopi buddhappamukham samgham paramaya
pujaya pujetva yavajivam kusalam katva devamanussesu samsaranta amhakam bhagavato
nibbattito puretarameva baranasiyam brahmanakule bhataro hutva anukkamena nibbat
ta gottavasena tayopi kassapaeva nama jata. Te vayappatta tayo vede
ugganhimsu. Tesam jetthabhatikassa panca manavakasatani parivaro, majjhimassa tini,
kanitthassa dve. Te attano ganthe saram olokenta ditthadhammikameva attham
disva pabbajjam rocesum. Tesu jetthabhata attano parivarena saddhim uruvelam
gantva isipabbajjam pabbajitva uruvelakassapo nama jato, mahaganganadivanke
pabbajito nadikassapo nama jato, gayasise pabbajito gayakassapo nama jato.
Evam tesu isipabbajjam pabbajitva tattha tattha vasantesu bahunam divasanam
accayena amhakam bodhisatto mahabhinikkhamanam nikkhamitva patividdhasabbannutanano
anukkamena dhammacakkam pavattetva pancavaggiyatthere arahatte patitthapetva
yasappamukhe pancapannasa sahayake vinetva satthi arahante "caratha bhikkhave carikan"ti
vissajjetva bhaddavaggiye vinetva uruvelakassapassa vasanatthanam gantva vasanatthaya
agyagaram pavisitva tattha katanagadamanam adim katva addhuddhasahassehi patihariyehi
uruvelakassapam saparisam vinetva pabbajesi. Tassa pabbajitabhavam natva itarepi
dve bhataro saparisa agantva satthu santike pabbajimsu. Sabbeva ehibhikkhu
iddhimayapattacivaradhara ahesum.
Sattha tam samanasahassam adaya gayasisam gantva pitthipasane nisinno
adittapariyayadesanaya 1- sabbe arahatte patitthapesi. Tena vuttam apadane 2-:-
"padumuttaro nama jino sabbalokavidu muni
ito satasahassamhi kappe uppajji cakkhuma.
Ovadako vinnapako tarako sabbapaninam
desanakusalo buddho taresi janatam bahum.
Anukampako karuniko hitesi sabbapaninam
sampatte titthiye sabbe pancasile patitthapi.
Evam nirakulam asi sunnatam titthiyehi ca
vicittam arahantehi vasibhutehi tadibhi.
Ratananatthapannasam uggato so mahamuni
kancanagghiyasankaso battimsavaralakkhano.
@Footnote: 1 vinaYu.maha. 4/54/44 (mahacula.), sam.sala. 18/31/23 (sya)
@2 khu.apa. 33/128/206 uruvelakassapattherapadana (sya)
Vassasatasahassani ayu vijjati tavade
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
Tadaham hamsavatiya brahmano sadhusammato
upecca lokapajjotam assosim dhammadesanam.
Tada mahaparisatim mahaparisasavakam
thapentam etadaggamhi sutvana mudito aham.
Mahata parivarena nimantetva mahajinam
brahmananam sahassena sahadanamadasaham.
Mahadanam daditvana abhivadiya nayakam
ekamantam thito hattho idam vacanamabravim.
Tayi saddhaya me vira adhikaragunena ca
parisa mahati hotu nibbattassa tahim tahim.
Tada avoca parisam gajagajjitasussaro
karavikaruto sattha etam passatha brahmanam.
Hemavannam mahabahum kamalananalocanam
udaggatanujam hattham saddhavantam gune mama.
Esa patthayate thanam sihaghosassa 1- bhikkhuno
anagatamhi addhane lacchase tam manoratham.
Satasahassito kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena sattha loke bhavissati.
Tassa dhammesu dayado oraso dhammanimmito
kassapo nama gottena hessati satthu savako.
Ito dvenavute kappe ahu sattha anuttaro
anupamo asadiso phusso lokagganayako.
@Footnote: 1 pali. sihasarassa
So ca 1- sabbam tamam hantva vijatetva mahajatam
vassate amatam vutthim tappayanto sadevakam.
Tada hi baranasiyam rajapacca ahumhase
bhataromha tayo sabbe samvisatthava rajino.
Virangarupa balino sangame aparajita
tada kupitapaccanto amhe aha mahipati.
Etha gantvana paccantam sodhetva attavibalam
khemam vijiritam katva puna dethati bhasatha. 2-
Tato mayam avocumha yadi deyyasi nayakam
upatthanaya amhakam sadhayissama vo tato.
Tato mayam laddhavara bhumipalena pesita
nikkhittasattham paccantam katva punarupecca tam.
Yacitva satthupatthanam rajanam lokanayakam
muniviram labhitvana yavajivam yajimha tam.
Mahagghani ca vatthani panitani rasani ca
senasanani rammani bhesajjani hitani ca.
Datva sasamghamunino dhammenuppaditani no
silavanto karunika bhavanayuttamanasa.
Saddha 3- paricaritvana mettacittena nayakam
nibbute tamhi lokagge pujam katva yathabalam.
Tato cuta santusitam 4- gata tattha mahasukham
anubhuta mayam sabbe buddhapujayidam phalam.
Mayakaro yatha range 5- dassesi vikatim bahum
tatha bhave bhamantoham videhadhipati ahum.
@Footnote: 1 pali. ve 2 Si. punarethati bhasatha 3 pali. sada 4 pali. tavatimsam
@5 pali. yathaladdho
Gunacelassa vakyena micchaditthigatasayo
narakam maggamarulho rucaya mama dhituya.
Ovadam nadiyitvana brahmuna naradenaham
bahudha samsito santo ditthim hitvana papikam.
Purayitva visesena dasakammapathe aham 1-
hitvana dehamagamim saggam sabhavanam yatha.
Pacchime bhave sampatte brahmabandhu ahosaham
baranasiyam phitayam jato vippamahakule.
Maccubyadhijarabhito ogahetva mahavanam
nibbanam padamesanto jatilesu paribbajim.
Tada dve bhataro mayham pabbajimsu maya saha
uruvelayam mapetva assamam nivasim aham.
Kassapo nama gottena uruvelanivasiko
tato me asi pannatti uruvelakassapo iti.
Nadisakase bhata me nadikassapasvahayo
asi sakasanamena 2- gayayam gayakassaPo.
Dve satani kanitthassa tini majjhassa bhatuno
mama panca satanuna sissa sabbe mamanuga.
Tada upecca mam buddho katvana vividhani me
patihirani lokaggo vinesi narasarathi.
Sahassaparivarena ahosim ehibhikkhuko
teheva saha sabbehi arahattamapapunim.
Te cevanne ca bahavo sissa mam parivarayum
bhasitunca samatthoham tato mam isisattamo.
@Footnote: 1 cha.Ma. dasa kammapathaniham 2 pali. asippakaso namena
Mahaparisabhavasmim etadagge thapesi mam
aho buddhe katam karam saphalam me ajayatha.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva attano patipattim paccavekkhitva sihanadam nadanto:-
[375] "disvana patihirani gotamassa yassasino
na tavaham panipatim issamanena vancito.
[376] Mama sankappamannaya codesi narasarathi
tato me asi samvego abbhuto lomahamsano.
[377] Pubbe jatilabhutassa ya me siddhi parittika
taham tada nirakatva 1- pabbajim jinasasane.
[378] Pubbe yannena santuttho kamadhatupurakkhato
paccha raganca dosanca mohancapi samuhanim.
[379] Pubbenivasam janami dibbacakkhu visodhitam
iddhima paracittannu dibbasotanca papunim.
[380] Yassa catthaya pabbajito agarasmanagariyam
so me attho anuppatto sabbasamyojanakkhayo"ti
ima cha gatha abhasi.
Tattha disvana patihiraniti nagarajadamanadini addhuddhasahassani patihariyani
disva. "patihiram, patiheram, patihariyan"ti hi atthato ekam, byanjanameva
nanam. Yasassinoti "itipi so bhagava"tiadina sadevake loke yathabhuccam
patthatakittisaddassa. Na tavaham panipatinti yava mam bhagava "neva kho tvam kassapa
araha, napi arahattamaggam samapanno, sapi te patipada natthi, yaya tvam
@Footnote: 1 pali. nirankatva
Araha va assa, arahattamaggam va samapanno"ti na tajjesi, tava aham na
panipatanam akasim, 1- kimkarana? issamanena vancito, "imassa mayi savakattam
upagate mama labhasakkaro parihayissati, imassaeva vaddhissati"ti evam parasampatti-
asahanalakkhanaya issaya ceva "aham ganapamokkho bahujanasammato"ti evam abbhunnati-
lakkhanena manena ca vancito, palambhito hutvati attho.
Mama sankappamannayati mayham micchasankappam janitva, yam yam bhagava
uttarimanussadhamma iddhipatihariyam dasseti, tam tam disva "mahiddhiko kho maha-
samano mahanubhavo"ti cintetvapi "na tveva kho araha yatha ahan"ti evam pavattam
micchavitakkam janantopi nanaparipakam agamento ajjhupekkhitva paccha neranjaraya
majjhe samantato udakam ussaretva renuhataya bhumiya cankamitva tena abhatanavaya
thito tadapi "mahiddhiko"tiadikam cintetva puna "na tveva kho araha yatha
ahan"ti pavattitam micchasankappam natvati attho. Codesi narasarathiti tada me
nanaparipakam natva "neva kho tvam araha"tiadina purisadammasarathi sattha
mam codesi nigganhi. Tato me asi samvego, abbhuto lomahamsanoti tato yathavutta-
codanahetu ettakam kalam abhutapubbataya abbhuto lomahamsanavasena pavattiya lomahamsano
"anarahava samano "araha"ti mannin"ti samvego sahottappo nanuppado mayham ahosi.
Jatilabhutassati tapasabhutassa. Siddhiti labhasakkarasamiddhi. Parittikati appa-
mattika. 2- Tahanti tam aham. Tadati bhagavato codanaya samveguppattikale. Nirakatvati
apanetva chaddetva, anapekkho hutvati attho. "iddhiti bhavanamayaiddhi"ti
vadanti. Tadayuttam tada tassa ajhanalabhibhavato. Tatha hi vuttam "kamadhatupurakkhato"ti.
@Footnote: 1 Si.,i. na tavaham panipatim panipatam nakasim 2 Ma. appika
Yannena santutthoti "yannam yajitva saggasukham anubhavissami, alamettavata"ti
yannayajanena santuttho nitthitakiccasanni. Kamadhatupurakkhatoti kamasugatim arabbha
uppannatanho 1- yannayajanena kamalokam purakkhatva thito. So ce yanno panatipata-
patisamyutto hoti, na tena sugatim sakka laddhum. Na hi akusalassa ittho kanto
vipako nibbattati. Ya pana tattha danadikusalacetana, taya sati paccayasamavaye
sugatim gaccheyya. Pacchati tapasapabbajjato paccha satthu ovadena tapasaladdhim
pahaya catusaccakammatthananuyogakale. Samuhaninti vipassanam ussukkapetva magga-
patipatiya raganca dosanca mohanca anavasesato samugghatesim.
Yasma panayam thero ariyamaggena ragadayo samuhanantoyeva chalabhinno ahosi,
tasma tam attano chalabhinnabhavam dassento "pubbenivasam janami"tiadimaha. Tattha
pubbenivasam janamiti attano paresanca pubbenivasam atitasu jatisu nibbattak-
khandhe khandhapatibaddhe ca pubbenivasananena hatthatale amalakam viya paccakkhato
janami bujjhami. Dibbacakkhu visodhitanti dibbacakkhunanam visodhitam, pakaticakkhuna
apathagatam pakatirupam viya dibbam manusampi duram tirotthitam atisukhumanca rupam
vibhavetum samatthananam bhavanaya maya 2- visuddham katva patiladdhanti attho. Iddhimati
adhitthaniddhivikubbaniddhiadihi iddhihi iddhima, iddhividhananalabhiti attho.
Saragadibhedassa paresam cittassa jananato paracittannu, cetopariyananalabhiti vuttam
hoti. Dibbasotanca papuninti dibbasotanananca patilabhim.
So me attho anuppatto, sabbasamyojanakkhayoti yo sabbesam samyojananam
khayabhuto khayena va laddhabbo, so sadattho paramattho ca maya ariyamaggadhigamena
adhigatoti. Evametaya gathaya therassa annabyakaranam ahositi veditabbo.
Uruvelakassapattheragathavannana nitthita.
@Footnote: 1 Ma. uppannatanhaya 2 Ma. bhavanamayam
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 87-94.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=33&A=1972&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=33&A=1972&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=347
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6491
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6626
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6626
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]