|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
ekamantaṃ nisīdiṃsu. Atha nesaṃ satthā anupubbīkathaṃ kathesi. Desanāvasāne kukkuṭamitto saddhiṃ puttehi ceva suṇisāhi ca attapañcadasamo sotāpattiphale patiṭṭhahi. Satthā piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ vihāraṃ agamāsi. Atha naṃ ānandatthero pucchi "ajja bhante kahaṃ gamitthāti. "kukkuṭamittassa santikaṃ ānandāti. "pāṇātipātakammassa vo bhante akārako katoti. "āma ānanda, so attapañcadasamo acalasaddhāya patiṭṭhāya tīsu ratanesu nikkaṅkho hutvā pāṇātipātakammassa akārako jātoti. Bhikkhū āhaṃsu "nanu bhante bhariyāpissa atthīti. "āma bhikkhave, sā kulagehe kumārikāva hutvā sotāpattiphalaṃ pattāti. Bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ "kukkuṭamittassa kira bhariyā kumārikakāleyeva sotāpattiphalaṃ patvā tassa gehaṃ gantvā satta putte labhi, sā ettakaṃ kālaṃ sāmikena `dhanuṃ āhara sare āhara sattiṃ āhara sūlaṃ āhara jālaṃ āharāti vuccamānā tāni adāsi, so tāya dinnāni ādāya gantvā pāṇātipātaṃ karoti, 2- kiṃ nu kho sotāpannāpi pāṇātipātaṃ karontīti. Satthā āgantvā "kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā, "imāya nāmāti vutte, "na bhikkhave sotāpannā pāṇātipātaṃ karonti, sā pana "sāmikassa vacanaṃ karomīti tathā akāsi, `idaṃ gahetvā esa gantvā @Footnote: 1. muducittatanti padena bhavitabbaṃ. 2. akāsīti. yuttataraṃ.--------------------------------------------------------------------------------------------- page26.
Pāṇātipātaṃ karotūti tassā cittaṃ natthi; pāṇitalasmiṃ hi vaṇe asati visaṃ gaṇhantassa taṃ visaṃ anuḍahituṃ na sakkoti; evameva akusalacetanāya abhāvena pāpaṃ akarontassa dhanuādīni nīharitvā dadatopi pāpaṃ nāma na hotīti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha "pāṇimhi ce vaṇo nāssa, hareyya pāṇinā visaṃ, nābbaṇaṃ visamanveti natthi pāpaṃ akubbatoti. Tattha nāssāti: na bhaveyya. Hareyyāti: harituṃ sakkuṇeyya. Kiṃkāraṇā? yasmā nābbaṇaṃ visamanveti. Abbaṇaṃ hi pāṇiṃ Visaṃ anvetuṃ na sakkoti; evameva dhanuādīni nīharitvā dentassāpi akusalacetanāya abhāvena pāpaṃ akubbato pāpaṃ nāma natthi, abbaṇaṃ hi pāṇiṃ visaṃ viya nāssa cittaṃ pāpaṃ anugacchatīti. Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu. Aparena samayena bhikkhū kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ "ko nu kho kukkuṭamittassa saputtassa sasuṇisassa sotāpattimaggassa upanissayo, kena kāraṇena esa nesādakule nibbattoti. Satthā āgantvā "kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā, "imāya nāmāti vutte, "bhikkhave atīte kassapadasabalassa dhātucetiyaṃ saṃvidahantā evamāhaṃsu `kiṃ nu kho imassa cetiyassa mattikā bhavissati, kiṃ udakanti. Atha nesaṃ etadahosi `haritālamanosilā mattikā bhavissati, tilatelaṃ udakanti. Te haritālamanosilā koṭṭetvā tilatelena--------------------------------------------------------------------------------------------- page27.
Saṃsanditvā iṭṭhakāya ghaṭetvā suvaṇṇena khacitvā anto ciniṃsu. Bahimukhe pana ekaghanasuvaṇṇiṭṭhakāva ahesuṃ. Ekekā satasahassagghanikā ahosi. Te, yāva dhātunidhānā cetiye niṭṭhite, cintayiṃsu `dhātunidhānakāle bahunā dhanena attho, kannu kho jeṭṭhakaṃ karomāti. Atheko gāmavāsī seṭṭhī `ahaṃ jeṭṭhako bhavissāmīti dhātunidhānaṭṭhāne ekaṃ hiraññakoṭiṃ pakkhipi. Taṃ disvā raṭṭhavāsino `ayaṃ nagaraseṭṭhī dhanameva saṃharati, evarūpe cetiye jeṭṭhako bhavituṃ na sakkoti, gāmavāsī pana koṭidhanaṃ pakkhipitvā jeṭṭhakova jātoti ujjhāyiṃsu. So tesaṃ kathaṃ sutvā `ahaṃ dve koṭiyo datvā jeṭṭhako bhavissāmīti dve koṭiyo adāsi. Itaro `ahameva jeṭṭhako bhavissāmīti tisso koṭiyo adāsi. Evaṃ vaḍḍhetvā, nagaravāsī aṭṭha koṭiyo adāsi. Gāmavāsino pana gehe navakoṭidhanameva atthi, nagaravāsino cattāḷīsakoṭidhanaṃ; tasmā gāmavāsī cintesi `sacāhaṃ nava koṭiyo dassāmi, ayaṃ `dasa koṭiyo dassāmīti vakkhati, atha me niddhanabhāvo paññāyissatīti. So evamāha `ahaṃ ettakaṃ dhanaṃ dassāmi, saputtadāro ca cetiyassa dāso bhavissāmīti satta putte satta suṇisāyo bhariyañca gahetvā attanā saddhiṃ cetiyassa niyyādesi. Raṭṭhavāsino `dhanaṃ nāma sakkā uppādetuṃ, ayampana saputtadāro attānaṃ niyyādesi, ayameva jeṭṭhako hotūti taṃ jeṭṭhakaṃ kariṃsu. Iti te soḷasapi janā cetiyassa dāsā ahesuṃ. Raṭṭhavāsino pana te bhujisse kariṃsu. 1- Evaṃ @Footnote: 1. Sī. Yu. akaṃsu.--------------------------------------------------------------------------------------------- page28.
Santepi cetiyameva paṭijaggitvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cutā devaloke nibbattiṃsu. Tesu ekaṃ buddhantaraṃ devaloke vasantesu imasmiṃ buddhuppāde bhariyā tato cavitvā rājagahe seṭṭhino dhītā hutvā nibbatti. Sā kumārikāva hutvā sotāpattiphalaṃ pāpuṇi. Adiṭṭhasaccassa pana paṭisandhi nāma bhāriyāti tassā sāmiko samparivattamāno gantvā nesādakule nibbatti. Tassa saha dassaneneva seṭṭhidhītaraṃ pubbasineho ajjhotthari. Vuttampi cetaṃ "pubbeva sannivāsena paccuppannahitena vā evantaṃ jāyate pemaṃ uppalaṃva yathodaketi. Sā pubbasinehena nesādakulaṃ agamāsi. Puttāpissā devalokā cavitvā tassāeva kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhiṃsu. Suṇisāyopissā tattha tattha nibbattitvā vayappattā tesaṃyeva gehaṃ agamaṃsu. Evaṃ te sabbepi tadā cetiyaṃ paṭijaggitvā tassa kammassānubhāvena sotāpattiphalaṃ pattāti. Kukkuṭamittavatthu. --------------------------------------------------------------------------------------------------------- page29.
9. Kokasunakhaluddakavatthu. (103) "yo appaduṭṭhassa narassa dussatīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto kokannāma sunakhaluddakaṃ ārabbha kathesi. So kira ekadivasaṃ pubbaṇhasamaye dhanuṃ ādāya sunakhaparivuto araññaṃ gacchanto antarāmagge ekaṃ piṇḍacārikaṃ bhikkhuṃ piṇḍāya carantaṃ disvā kujjhitvā "kāḷakaṇṇi me diṭṭho, ajja kiñci na labhissāmīti cintento pakkāmi. Theropi gāme piṇḍāya caritvā katabhattakicco puna vihāraṃ pāyāsi. 1- Itaropi araññe vicaritvā kiñci alabhitvā paccāgacchanto puna theraṃ disvā "ajjāhaṃ imaṃ kāḷakaṇṇiṃ disvā araññaṃ gato kiñci na labhiṃ, idāni me punapi abhimukho jāto, sunakhehi naṃ khādāpessāmīti saññaṃ datvā sunakhe vissajjesi. Thero "mā evaṃ kari upāsakāti yāci. So "ajjāhaṃ tava sammukhībhūtattā kiñci nālatthaṃ, punapi me sammukhībhāvaṃ āgatosi, khādāpessāmi tanti vatvā sunakhe uyyojesi. Thero vegena ekaṃ rukkhaṃ abhiruhitvā purisappamāṇe ṭhāne nisīdi. Sunakhā rukkhaṃ parivārayiṃsu. Koko gantvā "rukkhaṃ abhiruhatopi te mokkho natthīti saratuṇḍena therassa pādatale vijjhi. Thero "mā evaṃ karohīti yāciyeva. Itaro tassa yācanaṃ anādayitvā punappunaṃ vijjhiyeva. Thero, ekasmiṃ pādatale vijjhiyamāne, taṃ ukkhipitvā dutiyaṃ olambeti. Tasmiṃpi vijjhiyamāne taṃ ukkhipati. Evamassa so yācanaṃ anādayitvā dvepi pādatalāni @Footnote: 1. Sī. Yu. pāvisi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page30.
Vijjhiyeva. Therassa sarīraṃ ukkāhi ādittaṃ viya ahosi. So vedanānuvattī hutvā satiṃ paccupaṭṭhāpetuṃ nāsakkhi; pārutacīvaraṃ bhassantaṃpi na sallakkhesi. Taṃ patamānaṃ kokaṃ sīsato paṭṭhāya parikkhipantameva pati. Sunakhā "thero patitoti saññāya cīvarantaraṃ pavisitvā attano sāmikaṃ luñcitvā khādantā aṭṭhimattāvasesaṃ kariṃsu. Sunakhā cīvarantarato nikkhamitvā bahi aṭṭhaṃsu. Atha nesaṃ thero ekaṃ sukkhadaṇḍakaṃ bhañjitvā khipi. Sunakhā theraṃ disvā "sāmikova amhehi khāditoti ñatvā araññaṃ pavisiṃsu. Thero kukkuccaṃ uppādesi "mama cīvarantaraṃ pavisitvā esa naṭṭho, arogaṃ nu kho me sīlanti. So rukkhā otaritvā satthu santikaṃ gantvā ādito paṭṭhāya taṃ pavattiṃ ārocetvā "bhante mama cīvaraṃ nissāya so upāsako naṭṭho, kacci me arogaṃ sīlaṃ, kacci me atthi samaṇabhāvoti pucchi. Satthā tassa vacanaṃ sutvā "bhikkhu arogaṃ tava sīlaṃ, atthi te samaṇabhāvo: so appaduṭṭhassa padussitvā vināsaṃ patto, na kevalañca idāneva, atītepi appaduṭṭhānaṃ padussitvā vināsaṃ pattoyevāti vatvā tamatthaṃ pakāsento atītaṃ āhari: "atīte kira eko vejjo vejjakammatthāya gāmaṃ vicaritvā kiñci kammaṃ alabhitvā chātajjhatto nikkhamitvā gāmadvāre sambahule kumārake kīḷante disvā `ime sappena ḍaṃsāpetvā tikicchitvā āhāraṃ labhissāmīti ekasmiṃ rukkhabile sīsaṃ nīharitvā nipannaṃ sappaṃ dassetvā `ambho kumārakā esa sālikapotako, gaṇhatha--------------------------------------------------------------------------------------------- page31.
Nanti āha. Atheko kumārako sappaṃ gīvāyaṃ daḷhaṃ gahetvā nīharitvā tassa sappabhāvaṃ ñatvā viravanto avidūre ṭhitassa vejjassa matthake khipi. Sappo vejjassa khandhaṭṭhikaṃ parikkhipitvā daḷhaṃ ḍaṃsitvā tattheva jīvitakkhayaṃ pāpesi. Evamesa [koko sunakhaluddako] pubbepi appaduṭṭhassa padussitvā vināsaṃ pattoyevāti. Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha "yo appaduṭṭhassa narassa dussati suddhassa posassa anaṅgaṇassa, tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ sukhumo rajo paṭivātaṃva khittoti. Tattha appaduṭṭhassāti attano vā sabbasattānaṃ vā appaduṭṭhassa. Narassāti: sattassa. Dussatīti: aparajjhati. Suddhassāti: niraparādhasseva. Posassāti idampi aparenākārena sattādhivacanameva. Anaṅgaṇassāti: nikkilesassa. Paccetīti: paṭieti. Paṭivātanti: yathā ekena purisena paṭivāte ṭhitaṃ paharitukāmatāya khitto sukhumo rajo tameva purisaṃ pacceti tasseva upari patati; evameva yo puggalo appaduṭṭhassa purisassa pāṇippahārādīni dadanto padussati tameva bālaṃ diṭṭheva dhamme samparāye vā nirayādīsu vipaccamānaṃ taṃ pāpaṃ vipākadukkhavasena paccetīti attho.--------------------------------------------------------------------------------------------- page32.
Desanāvasāne so bhikkhu arahatte patiṭṭhahi. Sampattaparisāyapi sātthikā dhammadesanā ahosīti. Kokasunakhaluddakavatthu. ------------ 10. Maṇikārakulupakatissattheravatthu. (104) "gabbhameke uppajjantīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto maṇikārakulupakaṃ tissattheraṃ ārabbha kathesi. So kira thero ekassa maṇikārassa kule dvādasa vassāni bhuñji. Tasmiṃ kule jāyapatikā mātāpituṭṭhāne ṭhatvā theraṃ paṭijaggiṃsu. Athekadivasaṃ [so] maṇikāro therassa purato maṃsaṃ chindanto nisinno hoti. Tasmiṃ khaṇe rājā pasenadikosalo ekaṃ maṇiratanaṃ "imaṃ dhovitvā vijjhitvā pahiṇatūti pesesi. Maṇikāro salohiteneva hatthena taṃ paṭiggahetvā peḷāya upari ṭhapetvā hatthadhovanatthaṃ anto pāvisi. Tasmiṃ pana gehe posāvaniyakoñcasakuṇo atthi. So lohitagandhena maṃsasaññāya taṃ maṇiṃ, therassa passantasseva, gili maṇikāro āgantvā maṇiṃ apassanto "maṇi vo gahitoti bhariyañca dhītarañca puttañca paṭipāṭiyā pucchitvā, tehi "na gaṇhāmāti. Vutte, "therena gahito bhavissatīti cintetvā bhariyāya saddhiṃ mantesi "therena gahito bhavissatīti. "sāmi mā evaṃ avaca, ettakaṃ kālaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page33.
Mayā therassa kiñci vajjaṃ na diṭṭhapubbaṃ, na so maṇiṃ gaṇhātīti. Maṇikāro theraṃ pucchi "bhante imasmiṃ ṭhāne maṇiratanaṃ tumhehi gahitanti. "na gaṇhāmi upāsakāti. "bhante idha añño natthi, tumhehiyeva gahito bhavissati, detha me maṇiratananti. So, tasmiṃ asampaṭicchante, puna bhariyaṃ āha "thereneva maṇi gahito, pīḷetvā naṃ pucchissāmīti. "sāmi mā no nāsehi, varaṃ amhehi dāsabyaṃ 1- upagantuṃ, na ca evarūpaṃ theraṃ vattunti. So "sabbeva mayaṃ dāsabyaṃ upagacchantā maṇiṃ na agghāmāti rajjuṃ gahetvā therassa sīsaṃ veṭhetvā daṇḍakena ghaṭṭesi. Therassa sīsato ca kaṇṇanāsāhi ca lohitaṃ pagghari. Akkhīni nikkhamanākārappattāni ahesuṃ. So vedanāppatto bhūmiyaṃ pati. Koñco lohitagandhena āgantvā lohitaṃ pivati. 2- Atha naṃ maṇikāro there uppannakodhavegena "tvaṃ kiṃ karosīti pādena paharitvā khipi. So ekappahāreneva maritvā parivattamāno pati. Thero taṃ disvā "upāsaka sīsaveṭhanaṃ tāva me sithilaṃ katvā imaṃ koñcaṃ olokehi, mato vā no vāti. Atha naṃ so āha "eso viya tvaṃpi marissasīti. 3- "upāsaka iminā [so] maṇi gilito, sace ayaṃ na marissati, na te ahaṃ marantopi maṇiṃ ācikkhissanti. So tassa udaraṃ phāletvā maṇiṃ disvā pavedhanto saṃviggamānaso therassa pādamūle nipajjitvā "khamatha me bhante, ajānantena mayā katanti @Footnote: 1. Sī. Yu. dāsattaṃ. 2. Sī. Yu. pivi. 3. Sī. Yu. marāhīti.--------------------------------------------------------------------------------------------- page34.
Āha. "upāsaka neva tuyhaṃ doso atthi, na mayhaṃ, vaṭṭasseva 1- doso, khamāmi teti. "bhante sace me khamatha, pakatiniyāmeneva me gehe nisīditvā bhikkhaṃ gaṇhathāti. "upāsaka nadānāhaṃ ito paṭṭhāya paresaṃ gehassa antochadanaṃ pavisissāmi, antogehappavesanasseva hi ayaṃ doso, ito paṭṭhāya pādesu vahantesu gehadvāre ṭhitova bhikkhaṃ gaṇhissāmīti vatvā dhūtaṅgaṃ samādāya imaṃ gāthamāha "paccati munino bhattaṃ thokaṃ thokaṃ kule kule, piṇḍikāya carissāmi, atthi jaṅghabalaṃ mamāti. 2- Imañca pana vatvā thero teneva byādhinā nacirasseva parinibbāyi. Koñco maṇikārassa bhariyāya kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Maṇikāro kālaṃ katvā niraye nibbatti. Maṇikārassa bhariyā there muducittatāya kālaṃ katvā devaloke nibbatti. Bhikkhū satthāraṃ tesaṃ abhisamparāyaṃ pucchiṃsu. Satthā "bhikkhave idhekacce gabbhe nibbattanti, ekacce pāpakārino niraye nibbattanti, ekacce katakalyāṇā devaloke nibbattanti, anāsavā pana parinibbāyantīti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha "gabbhameke uppajjanti, nirayaṃ pāpakammino, saggaṃ sugatino yanti, parinibbanti anāsavāti. Tattha gabbhanti: idha manussagabbhova adhippeto. Sesamettha uttānatthamevāti. @Footnote: 1. Sī. Yu. vaṭṭassevesa. 2. khu. thera. 26/307.--------------------------------------------------------------------------------------------- page35.
Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti. Maṇikārakulupakatissattheravatthu. -------------- 11. Tayojanavatthu. (105) "na antalikkhe na samuddamajjheti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto tayo jane ārabbha kathesi. Satthari kira jetavane viharante sambahulā bhikkhū satthu dassanatthāya āgacchantā ekaṃ gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Gāmavāsino tesaṃ patte ādāya āsanasālāyaṃ nisīdāpetvā yāgukhajjakaṃ datvā piṇḍapātavelaṃ āgamayamānā dhammaṃ suṇantā nisīdiṃsu. Tasmiṃ khaṇe bhattaṃ pacitvā sūpabyañjane pacamānāya 1- ekissā itthiyā uddhanato aggijālā uṭṭhahitvā chadanaṃ gaṇhi. Tato ekaṃ tiṇakaraḷaṃ uṭṭhahitvā jhāyamānaṃ ākāsaṃ pakkhandi. Tasmiṃ khaṇe eko kāko ākāsena gacchanto tattha gīvaṃ pavesetvā tiṇavallipaliveṭhito jhāyitvā gāmamajjhe pati. Bhikkhū taṃ disvā "aho bhāriyaṃ kammaṃ, passathāvuso kākena pattaṃ vippakāraṃ, iminā katakammaṃ aññatra satthārā ko jānissati, satthāramassa kammaṃ pucchissāmāti cintetvā pakkamiṃsu. Aparesaṃ 2- bhikkhūnaṃ satthu dassanatthāya nāvaṃ abhiruyha gacchantānaṃ @Footnote: 1. Sī. Yu. sūpabyañjanaṃ dhūpayamānāYu. 2. Sī. Yu. aparesampi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page36.
Nāvā samuddamajjhe niccalā va aṭṭhāsi. Manussā "kāḷakaṇṇinā ettha bhavitabbanti salākaṃ vicāresuṃ. Nāvikassa ca bhariyā paṭhamavaye ṭhitā dassanīyā, salākā tassā pāpuṇi. "salākaṃ puna vicārethāti vatvā yāvatatiyaṃ vicārayiṃsu. Tikkhattumpi tassāyeva pāpuṇi. Manussā "kiṃ sāmīti nāvikassa mukhaṃ olokesuṃ. Nāviko "na sakkā etissā atthāya mahājanaṃ nāsetuṃ, udake naṃ khipathāti āha. Sā gahetvā udake khipiyamānā maraṇabhayatajjitā mahāviravamakāsi. Taṃ sutvā nāviko "ko attho imissā ābharaṇehi naṭṭhehi, sabbābharaṇāni omuñcitvā ekaṃ pilotikaṃ nivāsāpetvā chaḍḍetha naṃ, ahampanetaṃ udakapiṭṭhe palvamānaṃ 1- daṭṭhuṃ na sakkhissāmi; tasmā yathā naṃ ahaṃ na passāmi; evaṃ vālukakuṭaṃ gīvāyaṃ bandhitvā samudde khipathāti. Te tathā kariṃsu. Tampi patitaṭṭhāneyeva macchakacchapā vilumpiṃsu. Bhikkhū taṃ pavattiṃ sutvā "satthāraṃ ṭhapetvā ko añño etissā itthiyā kammaṃ jānissati, satthāramassā kammaṃ pucchissāmāti icchitaṭṭhānaṃ patvā nāvāto oruyha pakkamiṃsu. Aparepi satta bhikkhū paccantato satthāraṃ dassanatthāya gacchantā sāyaṃ ekaṃ vihāraṃ pavisitvā vasanaṭṭhānaṃ pucchiṃsu. Ekasmiñca leṇe satta mañcā honti, tesaṃ tadeva labhitvā tattha nipannānaṃ, rattibhāge kūṭāgāramatto pāsāṇo pavaṭṭamāno āgantvā leṇadvāraṃ pidahi. Nevāsikā bhikkhū "mayaṃ imaṃ leṇaṃ āgantukabhikkhūnaṃ @Footnote: 1. Yu. maramānaṃ.--------------------------------------------------------------------------------------------- page37.
Pāpayimhā, ayañca mahāpāsāṇo leṇadvāraṃ pidahanto aṭṭhāsi, apanessāma nanti samantā sattahi gāmehi manusse sannipātetvā taṃ vāyamantāpi ṭhānā cāletuṃ nāsakkhiṃsu. Anto paviṭṭhabhikkhūpi vāyamiṃsuyeva. Evaṃ santepi sattāhaṃ pāsāṇaṃ cāletuṃ nāsakkhiṃsu. Āgantukā bhikkhū sattāhaṃ chātajjhattā mahādukkhaṃ anubhaviṃsu. Sattame divase pāsāṇo sayameva pavaṭṭitvā apagato. Bhikkhū nikkhamitvā "amhākaṃ imaṃ pāpaṃ aññatra satthārā ko jānissati, satthāraṃ pucchissāmāti cintetvā pakkamiṃsu. Te purimehi saddhiṃ antarāmagge samāgantvā sabbe ekatova satthāraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā satthārā katapaṭisanthārā attanā diṭṭhānubhūtāni kāraṇāni paṭipāṭiyā pucchiṃsu. Satthāpi tesaṃ paṭipāṭiyā evaṃ byākāsi: "bhikkhave so tāva kāko attanā katakammameva anubhosi. Atīte hi bārāṇasiyaṃ eko kasako attanā goṇaṃ damento dametuṃ nāsakkhi. So hissa goṇo thokaṃ gantvā nipajji, pothetvā uṭṭhāpitopi thokaṃ gantvā punapi tatheva nipajji. So vāyamitvāpi taṃ dametuṃ asakkonto kodhābhibhūto hutvā `itodāni paṭṭhāya sukhaṃ nipajjissasīti taṃ palālapiṇḍaṃ viya karonto palālena tassa gīvaṃ paliveṭhetvā aggiṃ adāsi. Goṇo tattheva jhāyitvā mato. Tadā bhikkhave tena kākena taṃ pāpakammaṃ kataṃ, so tassa vipākena dīgharattaṃ niraye pacitvā vipākāvasesena sattakkhattuṃ kākayoniyaṃ--------------------------------------------------------------------------------------------- page38.
Nibbattitvā evameva ākāse jhāyitvā matoti. "sāpi bhikkhave itthī attanā katakammameva anubhosi. Sā hi atīte bārāṇasiyaṃ ekassa gahapatikassa bhariyā udakāharaṇakoṭṭanapacanādīni sabbakiccāni sahattheneva akāsi. Tassā eko sunakho taṃ gehe sabbakiccāni kurumānaṃolokento nisīdi. Khette bhattaṃ harantiyā dārupaṇṇādīnaṃ vā atthāya araññaṃ gacchantiyā so tāya saddhiṃyeva gacchati. Taṃ disvā daharamanussā `ambho nikkhanto sunakhaluddako, ajja mayaṃ maṃsena bhuñjissāmāti upphaṇḍenti. Sā tesaṃ kathāya maṅku hutvā sunakhaṃ leḍḍudaṇḍādīhi paharitvā palāpesi. Sunakho nivattitvā puna anubandhi. So kira tassā tatiye attabhāve sāmiko ahosi; tasmā sinehaṃ chindituṃ na sakkoti. Kiñcāpi hi anamatagge saṃsāre jāyā vā pati vā abhūtapubbo nāma natthi, avidūre pana attabhāve ñātakesu adhimatto sineho hoti; tasmā so taṃ vijahituṃ na sakkoti. Sā tassa kujjhitvā khette sāmikassa yāguṃ haramānā rajjuṃ ucchaṅge ṭhapetvā agamāsi. Sunakho tāyeva saddhiṃ gato. Sā sāmikassa yāguṃ datvā tucchakuṭaṃ ādāya ekaṃ udakaṭṭhānaṃ gantvā kuṭaṃ vālukāya pūretvā samīpe oloketvā ṭhitassa sunakhassa saddamakāsi. Sunakho `cirassaṃ vata me ajja madhurakathā laddhāti naṅguṭṭhaṃ cālento taṃ upasaṅkami. Sā taṃ gīvāyaṃ daḷhaṃ gahetvā ekāya rajjukoṭiyā kuṭaṃ bandhitvā ekaṃ rajjakoṭiṃ sunakhassa gīvāyaṃ bandhitvā kuṭaṃ udakābhimukhaṃ pavaṭṭesi. Sunakho kuṭaṃ anubandhanto--------------------------------------------------------------------------------------------- page39.
Udake patitvā tattheva kālamakāsi. Sā tassa kammassa vipākena dīgharattaṃ niraye pacitvā vipākāvasesena attabhāvasate vālukāya kuṭaṃ gīvāyaṃ bandhitvā udake pakkhittā kālamakāsīti. "tumhehipi bhikkhave attanā katakammameva anubhūtaṃ. Atītasmiṃ hi bārāṇasīvāsino satta gopāladārakā ekasmiṃ aṭavippadese sattāhavārena gāviyo vicārentā ekadivasaṃ gāviyo vicāretvā āgacchantā ekaṃ mahāgodhaṃ disvā anubandhiṃsu. Godhā palāyitvā ekaṃ vammikaṃ pāvisi. Tassa pana vammikassa satta chiddāni. Dārakā "mayaṃ idāni gahetuṃ na sakkhissāma, sve āgantvā gaṇhissāmāti ekekoekekaṃ sākhābhaṅgamuṭṭhimādāya sattapi janā satta chiddāni pidahitvā pakkamiṃsu. Te punadivase taṃ godhaṃ amanasikaritvā aññasmiṃ padese gāviyo vicāretvā sattame divase gāviyo ādāya gacchantā taṃ vammikaṃ disvā satiṃ paṭilabhitvā "kā nu kho tassā godhāya pavattīti attanā attanā pidahitāni chiddāni vivariṃsu. Godhā jīvite nirālayā hutvā aṭṭhicammāvasesā pavedhamānā nikkhami. Te taṃ disvā anukampaṃ katvā `mā naṃ māretha, sattāhaṃ chinnabhattā jātāti tassā piṭṭhiṃ parimajjitvā `sukhena gacchāhīti vissajjesuṃ. Te godhāya amāritattā niraye tāva na pacciṃsu. Te pana satta janā ekato hutvā cuddasasu attabhāvesu satta satta divasāni chinnabhattā ahesuṃ. Tadā bhikkhave tumhehi sattahi gopālakehi hutvā taṃ kammaṃ katanti. Evaṃ satthā tehi puṭṭhapuṭṭhaṃ pañhaṃ byākāsi. 1- @Footnote: 1. Sī. Yu. evaṃ vatvā tehi puṭṭhapañhe byākāsi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page40.
Atheko bhikkhu satthāraṃ āha "kiṃ pana bhante pāpakammaṃ katvā ākāse uppatitassāpi samuddaṃ pakkhantassāpi pabbatantaraṃ paviṭṭhassāpi 1- mokkho natthīti. Satthā "evameva bhikkhave, ākāsādīsupi ekapadesopi natthi, yatra ṭhito pāpakammato mucceyyāti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha "na antalikkhe, na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa, na vijjate so jagatippadeso, yatraṭṭhito mucceyya pāpakammāti. Tassattho "sace hi koci `iminā upāyena pāpakammato muccissāmīti antalikkhe vā nisīdeyya, caturāsītiyojanasahassagambhīraṃ mahāsamuddaṃ vā paviseyya, pabbatantare vā nisīdeyya, neva pākakammato mucceyya. Puratthimādīsu hi jagatippadesesu paṭhavībhāgesu na so vālaggamattopi okāso atthi, yattha ṭhito pāpakammato muccituṃ sakkuṇeyyāti. Desanāvasāne te bhikkhū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu. Sampattamahājanassāpi sātthikā dhammadesanā ahosīti. Tayojanavatthu. -------- @Footnote: 1. Sī. Yu. pavisantassāpi.--------------------------------------------------------------------------------------------- page41.
12. Suppabuddhasakkavatthu. (106) "na antalikkhe na samuddamajjheti imaṃ dhammadesanaṃ satthā nigrodhārāme viharanto suppabuddhaṃ sakkaṃ ārabbha kathesi. So kira "ayaṃ mama dhītaraṃ chaḍḍetvā nikkhanto mama puttaṃ pabbājetvā tassa veriṭṭhāne ṭhito cāti imehi dvīhi kāraṇehi satthari āghātaṃ bandhitvā ekadivasaṃ "nadānissa nimantanaṭṭhānaṃ gantvā bhuñjituṃ dassāmīti gamanamaggaṃ pidahitvā antaravīthiyaṃ suraṃ pivanto nisīdi. Athassa, satthari bhikkhusaṅghaparivute taṃ ṭhānaṃ āgate, "satthā āgatoti ārocesuṃ. So āha "purato gacchatha, tassa vadetha `nāyaṃ mayā mahallakataroti nāssa maggaṃ dassāmīti, punappunaṃ vuccamānopi tatheva vatvā nisīdi. Satthā mātulassa santikā maggaṃ alabhitvā tato nivatti. Sopi ekaṃ cārapurisaṃ pesesi "gaccha, tassa kathaṃ sutvā ehīti. Satthāpi nivattanto sitaṃ katvā ānandattherena "ko nu kho bhante sitapātukammassa 1- paccayoti puṭṭho āha "passasi ānanda suppabuddhanti. "passāmi bhanteti. "bhāriyaṃ tena kammaṃ kataṃ mādisassa buddhassa maggaṃ adentena, ito sattame divase heṭṭhāpāsāde sopāṇapādamūle paṭhaviṃ pavisissatīti. Cārapuriso taṃ kathaṃ sutvā suppabuddhassa santikaṃ gantvā "kiṃ me bhāgineyyena nivattantena vuttanti puṭṭho yathāsutaṃ ārocesi. So tassa vacanaṃ sutvā "nadāni mama bhāgineyyassa kathādoso atthi, addhā yaṃ so vadati @Footnote: 1. Sī. Yu. kamme.--------------------------------------------------------------------------------------------- page42.
Taṃ tatheva hoti, evaṃ santepi naṃ idāni musāvādena niggaṇhissāmi, so hi maṃ `sattame divase paṭhaviṃ pavisissatīti aniyamena avatvā `heṭṭhāpāsāde sopāṇapādamūle paṭhaviṃ pavisissatīti āha itodāni paṭṭhāyāhaṃ taṃ ṭhānaṃ na gamissāmi, atha naṃ tasmiṃ ṭhāne paṭhaviṃ apavisitvā musāvādena niggaṇhissāmīti. So attano upabhogajātaṃ sabbaṃ sattabhūmikassa pāsādassa upari āropetvā sopāṇaṃ harāpetvā dvāraṃ pidahāpetvā ekekasmiṃ dvāre dve dve malle ṭhapetvā "sacāhaṃ pamādena heṭṭhā orohitukāmo homi; nivāreyyātha manti vatvā sattame pāsādatale sirigabbhe nisīdi. Satthā taṃ pavattiṃ sutvā "bhikkhave suppabuddho na kevalaṃ pāsādatale 1-, vehāsaṃ uppatitvā ākāse vā nisīdatu, nāvāya vā samuddaṃ pakkhandatu, pabbatantaraṃ vā pavisatu; buddhānaṃ kathāya dvidhābhāvo nāma natthi, mayā vuttaṭṭhāneyeva so paṭhaviṃ pavisissatīti vatvā anusandhiṃ ghaṭetvā dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha "na antalikkhe, na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa, na vijjate so jagatippadeso, yatraṭṭhitaṃ nappasaheyya maccūti. Tattha nappasaheyya maccūti: yasmiṃ padese ṭhitaṃ maraṇaṃ nappasaheyya nābhibhaveyya, kesaggamattopi so paṭhavippadeso natthi. @Footnote: 1. Sī. Yu. pāsādatalaṃ.--------------------------------------------------------------------------------------------- page43.
Sesaṃ purimasadisamevāti. Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti. Sattame divase satthu bhikkhācāramaggassa niruddhavelāya heṭṭhāpāsāde suppabuddhassa maṅgalasso uddāmo hutvā taṃ taṃ bhittiṃ pahari. So upari nisinnovassa saddaṃ sutvā "kiṃ etanti pucchi. "maṅgalasso uddāmoti. So panasso suppabuddhaṃ disvāva sannisīdati. Atha naṃ so gaṇhitukāmo hutvā nisinnaṭṭhānā uṭṭhāya dvārābhimukho ahosi. Dvārāni sayameva vivaṭāni, sopāṇaṃ sakaṭṭhāneyeva ṭhitaṃ. Dvāre ṭhitā mallā taṃ gīvāyaṃ gahetvā heṭṭhābhimukhaṃ khipiṃsu. Etenupāyena sattasupi talesu dvārāni sayameva vivaṭāni, sopāṇāni yathāṭhānesu ṭhitāni. Tattha tattha mallā taṃ gīvāyameva gahetvā heṭṭhābhimukhaṃ khipiṃsu. Atha naṃ heṭṭhāpāsāde sopāṇapādamūlaṃ sampattameva mahāpaṭhavī vivaramānā bhijjitvā sampaṭicchi. So gantvā avīcimhi nibbattīti. Suppabuddhasakkavatthu. Pāpavaggavaṇṇanā niṭṭhitā. Navamo vaggo ---------The Pali Atthakatha in Roman Book 22 page 25-43. http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=22&A=499&pagebreak=1 อรรถกถาบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=22&A=499&pagebreak=1 อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=19 เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=587 พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=572 The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=572 Contents of The Tipitaka Volume 25 http://84000.org/tipitaka/read/?index_25
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]