![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
374. 5. Kappattheragathavannana
nanakulamalasampunnotiadika ayasmato kappattherassa gatha. Ka uppatti?
ayampi purimabuddhesu katadhikaro tattha tattha bhave punnani upacinanto
siddhatthassa bhagavato kale vibhavasampanne kule nibbattitva pitu accayena vinnutam
patto nanaviragavannavicittehi vatthehi anekavidhehi abharanehi nanavidhehi
maniratanehi bahuvidhehi pupphadamamaladihi ca kapparukakham nama alankaritva tena satthu
thupam pujesi. So tena punnakammena devamanussesu samsaranto imasmim buddhuppade
magadharatthe mandalikarajakule nibbattitva pitu accayena rajje patitthito kamesu
ativiya ratto giddho hutva viharati. Tam sattha mahakarunasamapattito vutthaya
@Footnote: 1 cha.Ma. obhasagatha
Lokam volokento nanajale pannayamanam disva "kim nu kho bhavissati"ti
avajjento "esa mama santike asubhakatham sutva kamesu virattacitto hutva
pabbajitva arahattam papunissati"ti natva akasena tattha gantva:-
[567] "nanakulamalasampunno mahaukkarasambhavo
candanikamva paripakkam 1- mahagando mahavano.
[568] Pubbaruhirasampunno guthakupena galhito
apopaggharani 2- kayo sada sandati putikam.
[569] Satthikandarasambandho mamsalepanalepito
cammakancukasannaddho putikayo niratthako.
[570] Atthisanghataghatito nharusuttanibandhano
nekesam sangatibhava kappeti iriyapatham.
[571] Dhuvappayato maranassa 3- maccurajassa santike
idheva chaddayitvana yenakamangamo naro.
[572] Avijjaya nivuto kayo catuganthena ganthito
oghasamsidano kayo anusayajalamotthato.
[573] Pancanivarane yutto vitakkena samappito
tanhamulenanugato mohacchadanachadito.
[574] Evayam vattati 4- kayo kammayantena yantito
sampatti ca vipatyanta nanabhavo vipajjati.
[575] Yemam kayam mamayanti andhabala puthujjana
vaddhenti katasim ghoram adiyanti punabbhavam.
[576] Yemam kayam vivajjenti guthalittamva pannagam
bhavamulam vamitvana parinibbissantyanasava"ti
@Footnote: 1 ka. paripattam 2 cha.Ma. apopaggharano 3 cha.Ma. maranaya 4 cha.Ma. vattate
Imahi gathahi tassa asubhakatham kathesi. So satthu sammukha anekakaravokaram
yathavato sarirasabhavavibhavanam asubhakatham sutva sakena kayena attiyamano harayamano
jigucchamano samviggahadayo sattharam vanditva "labheyyaham bhante bhagavato santike
pabbajjan"ti pabbajjam yaci. Sattha samipe thitamannataram bhikkhum anapesi "gaccha
bhikkhu imam pabbajetva upasampadetva anehi"ti. So tam tacapancakakammatthanam
datva pabbajesi. So khuraggeyeva saha patisambhidahi arahattam papuni. Tena
vuttam apadane 1-:-
"siddhatthassa bhagavato thupasetthassa sammukha
vicittadusse laggetva 2- kapparukkham thapesaham.
Yam yam yonupapajjami devattam atha manusam
sobhayanto mama dvaram 3- kapparukkho patitthati.
Ahanca parisa ceva ye keci samavassika 4-
tamha dussam gahetvana nivasema mayam sada. 5-
Catunnavutito kappe yam rukkham thapayim aham
duggatim nabhijanami kapparukakhassidam phalam.
Ito ca sattame kappe sucela attha khattiya
sattaratanasampanna cakkavatti mahabbala.
Patisambhida catasso .pe. Katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva laddhupasampado sattharam upasankamitva vanditva ekamantam
nisinno annam byakaronto ta eva gatha abhasi. Teneva ta theragatha
nama jata.
@Footnote: 1 khu.apa. 32/108/129 kapparukkhiyattherapadana 2 cha.Ma. lagetva 3 pali. dvare
@4 cha.Ma. mamavassita 5 pali. tada
Tattha nanakulamalasampunnoti nanakulehi nanabhagehi malehi sampunno,
kesalomadinanavidhaasucikotthasabharitoti attho. Mahaukkarasambhavoti ukkaro vuccati
vaccakupam. Yattakavaya 1- mata, tattakam kalam karapariseditavaccakupasadisataya 2- matu
kucchi idha "mahaukkaro"ti adhippeto. So kucchi sambhavo uppattitthanam
etassati mahaukkarasambhavo. Candanikamvati candanikam nama ucchitthodakagabbhamaladinam
chaddanatthanam, yam jannumattam asucibharitampi hoti, tadisanti attho. Paripakkanti
parinatam puranam. Tena yatha candalagamadvare nidaghasamaye thullaphusitake deve vassante
udakena samupabyulhamuttakarisaatthicammanharukhandakhelasinghanikadinanakunapabharitam
kaddamodakalulitam katipayadivasatikkamena sanjatakimikulakulam 3- suriyatapasantapakuthitam
upari phenapubbulakani muncantam abhinilavannam paramaduggandham jeguccham candanikavatam
neva upagantum, na datthum araharupam hutva titthati, tatharupoyam kayoti dasseti.
Sada dukkhatamulayogato asucipaggharanato uppadajaramaranehi uddhumayanaparipaccana-
bhijjanasabhavatta ca mahanto gando viyati mahagando. Sabbatthakameva dukkha-
vedananubaddhatta gandanam sahanato asucivissandanato ca mahanto vano viyati
mahavano. Guthakupena galhitoti vaccakupena vacceneva va bharito. "guthakupa-
nigalhito"tipi 4- pali, vaccakupato nikkhantoti attho. Apopaggharani kayo, sada
sandati putikanti ayam kayo apodhatuya sada paggharanasilo, tanca kho pittasemha-
sedamuttadikam putikam asucimyeva sandati, na kadaci sucinti attho.
Satthikandarasambandhoti givaya uparimabhagato patthaya sariram vinaddhamana
sarirassa purimapacchimadakkhinavamapassesu paccekam panca panca katva visati, hatthapade
vinaddhamana tesam purimapacchimapassesu panca panca katva cattalisati satthiya
kandarehi mahanharuhi sabbaso baddho vinaddhoti satthikandarasambandho. Mamsa-
lepanalepitoti mamsasankhatena lepanena litto, navamamsapesisatanulittoti attho.
@Footnote: 1 Si.,Ma. yattakam ca ya 2 i. aparisodhitavaccakupasadisataya 3 Si.,i. sanchadita...
@4 Si. guthakupe nibahitotipi
Cammakancukasannaddhoti cammasankhatena kancukena sabbaso onaddho pariyonaddho
paricchinno. Putikayoti sabbaso putigandhiko kayo. Niratthakoti nippayojano.
Annesam hi paninam kayo cammadiviniyogena siya sappayojano, na tatha manussakayoti.
Atthisanghataghatitoti atirekatisatanam atthinam sanghatena ghatito sambandho. Nharusutta-
nibandhanoti suttasadisehi navahi nharusatehi nibandhito. Nekesam sangatibhavati catu-
mahabhutajivitindriyaassasapassasavinnanadinam samavayasambandhena suttamerakasamavayena 1-
yantam viya thanadiiriyapatham kappeti.
Dhuvappayato maranassati maranassa atthaya ekantagamano, nibbattito patthaya
maranam pati pavatto, 2- tatoeva maccurajassa maranassa santike thito. Idheva
chaddayitvanati imasmimyeva loke kayam chaddetva, yatharucitatthanagami ayam satto,
tasma "pahaya gamaniyo ayam kayo"ti evampi sango na katabboti dasseti.
Avijjaya nivutoti avijjanivaranena nivuto paticchaditadinavo 3-, annatha ko
ettha sangam janeyyati adhippayo. Catuganthenati abhijjhakayaganthadina catubbidhena
ganthena ganthito, ganthaniyabhavena vinaddhito. Oghasamsidanoti oghaniyabhavena
kamoghadisu catusu oghesu samsidanako. Appahinabhavena santane anu anu sentiti
anusaya, kamaragadayo anusaya. Tesam jalena otthato abhibhutoti anusayajalamotthato
4-. Makaro padasandhikaro, gathasukhattham digham katva vuttam. Kamacchandadina
pancavidhena nivaranena yutto adhimuttoti pancanivarane yutto, karanatthe bhummavacanam.
Kamavitakkadina micchavitakkena samappito samassitoti vitakkena samappito.
Tanhamulenanugatoti tanhasankhatena bhavamulena anubaddho. Mohacchadanachaditoti
sammohasankhatena avaranena paligunthito. Sabbametam savinnanakam karajakayam sandhaya
vadati. Savinnanako hi attabhavo "ucchinnabhavanettiko bhikkhave tathagatassa kayo
@Footnote: 1 Si.,i. suttaperakasamavayena 2 Si.,i. pavattito 3 Si.,i. paticchadito, tato
@4 cha.Ma. anusayajalamotthato
Titthati, 1- ayanceva kayo bahiddha ca namarupan"tiadisu kayoti vuccati, evayam
vattati kayoti evam "nanakulamalasampunno"tiadina "avijjaya nivuto"tiadina
ca vuttappakarena ayam kayo vattati, vattanto ca kammayantena sukatadukkatena
kammasankhatena yantena yantito sanghatito, yatha va khemantam gantum na sakkoti,
tatha sankhobhito 2- sugatiduggatisu vattati paribbhamati. Sampatti ca vipatyantati ya
ettha sampatti, sa vipattipariyosana. Sabbam hi yobbanam jarapariyosanam, sabbam
arogyam byadhipariyosanam, sabbam jivitam maranapariyosanam, sabbo samagamo viyoga-
pariyosano. Tenaha "nanabhavo vipajjati"ti. Nanabhavoti vinabhavo vippayogo,
so kadaci vippayunjakassa vasena, kadaci vippayunjitabbassa vasenati vividham pajjati
papuniyati.
Yemam kayam mamayantiti ye andhabala puthujjana evam asubham aniccam adhuvam
dukkham asaram imam kayam "mama idan"ti ganhanta mamayanti chandaragam uppadenti,
te jatiadihi nirayadihi ca ghoram bhayanakam apanditehi abhiramitabbato katasisankhatam
samsaram punappunam jananamaranadihi 3- vaddhenti, tenaha "adiyanti punabbhavan"ti.
Yemam kayam vivajjenti, guthalittamva pannaganti yatha nama puriso sukhakamo
jivitukamo guthagatam asivisam disva jigucchaniyataya va sappatibhayataya va vivajjeti
na alliyati, evamevam ye pandita kulaputta asucibhavena jeguccham aniccadibhavena
sappatibhayam imam kayam vivajjenti chandaragappahanena pajahanti, te bhavamulam avijjam
bhavatanhanca vamitva chaddetva accantameva pahaya tato eva sabbaso anasava
saupadisesaya anupadisesaya ca nibbanadhatuya parinibbayissantiti.
Kappattheragathavannana nitthita.
@Footnote: 1 di.Si. 9/147/46 brahmajalasutta 2 Si.,i. sankocito 3 Ma. jaramaranadihi
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 218-223.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=33&A=5034&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=33&A=5034&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=374
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=7015
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=7165
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=7165
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]