![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
470. 4. Sundaritherigathavannana
petani bhoti puttanitiadika sundariya theriya gatha.
Ayampi purimabuddhesu katadhikara tattha tattha bhave vivattupanissayam kusalam
upacinanti ito ekatimsakappe vessabhussa bhagavato kale kulagehe nibbattitva
vinnutam patva ekadivasam sattharam pindaya carantam disva pasannamanasa bhikkham
datva pancapatitthitena vandi. 1- Sattha tassa cittappasadam natva anumodanam katva
pakkami. Sa tena punnakammena tavatimse nibbattitva tattha yavatayukam thatva
dibbasampattim anubhavitva tato cuta aparaparam sugatisuyeva samsaranti paripakkanana
hutva imasmim buddhuppade baranasiyam sujatassa nama brahmanassa dhita hutva
nibbatti, tassa rupasampatti sundariti namam ahosi, vayappattakale cassa
kanitthabhata kalamakasi. Athassa pita puttasokena abhibhuto tattha tattha vicaranto
vasitthittheriya samagantva tam sokavinodanakaranam pucchanto "petani bhoti
puttani"tiadika dve gatha abhasi. Theri tam sokabhibhutam natva sokam vinodetu-
kama "bahuni puttadhitani"tiadika dve gatha vatva attano asokabhavam kathesi.
Tam sutva brahmano tam "katham tvam ayye evam asoka jata"ti aha. Tassa
theri ratanattayassa gune vannesi. 2-
Atha brahmano "kuhim sattha"ti pucchitva "idani mithilayam viharati"ti tam
sutva tavadeva ratham yojetva rathena mithilam gantva sattharam upasankamitva
vanditva sammodaniyam katham katva ekamantam nisidi. Tassa sattha dhammam desesi.
So dhammam sutva patiladdhasaddho pabbajitva vipassanam patthapetva ghatento vayamanto
tatiyadivase arahattam papuni. Atha sarathi ratham adaya baranasim gantva brahmaniya
@Footnote: 1 Si. vanditva thita 2 cha.Ma. theri ratanattayagunam kathesi
Tam pavattim arocesi. Sundaripi 1- attano pitu pabbajitabhavam sutva "amma ahampi
pabbajissami"ti mataram apucchi. Mata 2- "yam imasmim gehe bhogajatam, sabbantam
tuyham santakam, tvam imassa kulassa dayadika patipajja, imam sabbabhogam paribhunja,
ma pabbaji"ti aha. Sa "na mayham bhogehi attho, pabbajissamevaham amma"ti
mataram anujanapetva mahatim sampattim khelapindam viya chaddetva pabbaji.
Pabbajitva ca sikkhamanayeva hutva vipassanam vaddhetva ghatenti vayamanti
hetusampannataya nanassa paripakam gatatta saha patisambhidahi arahattam papuni.
Tena vuttam apadane 3-:-
"pindapatam carantassa vessabhussa mahesino
katacchubhikkhamuggayha buddhasetthassadasaham.
Patiggahetva sambuddho vessabhu lokanayako
vithiyam santhito sattha aka me anumodanam.
Katacchubhikkham datvana tavatimsam gamissasi
chattimsadevarajunam mahesittam karissasi.
Pannasam cakkavattinam mahesittam karissasi
manasa patthitam sabbam patilacchasi sabbada.
Sampattim anubhotvana pabbajissasi kincana
sabbasave parinnaya nibbayissasinasava.
Idam vatvana sambuddho vessabhu lokanayako
nabham abbhuggami dhiro hamsarajava ambare.
@Footnote: 1 cha.Ma. sundari 2 Si. sa 3 ima gatha paliyam na dissanti
Sudinnam me danam varam suyittha yagasampada
katacchubhikkham datvana pattaham acalam padam.
Ekatimse ito kappe yam danamadadim tada
duggatim nabhijanami bhikkhadanassidam phalam.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva phalasukhena nibbanasukhena ca viharanti aparabhage "satthu puratopi
sihanadam nadissami"ti upajjhayam apucchitva baranasito nikkhamitva sambahulahi
bhikkhunihi saddhim anukkamena savatthim gantva satthu santikam upasankamitva
sattharam vanditva ekamantam thita satthara katapatisanthara satthu orasadhitubhavadi-
vibhavanena annam byakasi. Athassa mataram adim katva sabbo natigano
parijano ca pabbaji. Sa aparabhage attano patipattim paccavekkhitva pitara
vuttagatham adim katva udanavasena:-
[313] "petani bhoti puttani khadamana tuvam pure
tuvam diva ca ratto ca ativa paritappasi.
[314] Sajja sabbani khaditva sataputtani brahmani
vasitthi kena vannena na balham paritappasi.
[315] Bahuni puttasatani natisanghasatani ca
khaditani atitamse mama tuyhanca brahmana.
[316] Saham nissaranam natva jatiya maranassa ca
na socami na rodami na capi paritappayim.
[317] Abbhutam vata vasitthi vacam bhasasi edisim
kassa tvam dhammamannaya giram bhasasi edisim.
[318] Esa brahmana sambuddho nagaram mithilam pati
sabbadukkhappahanaya dhammam desesi paninam.
[319] Tassa brahme arahato dhammam sutva nirupadhim
tattha vinnatasaddhamma puttasokam byapanudim.
[320] So ahampi gamissami nagaram mithilam pati
appeva mam so bhagava sabbadukkha pamocaye.
[321] Addasa brahmano buddham vippamuttam nirupadhim
svassa dhammamadesesi muni dukkhassa paragu.
[322] Dukkham dukkhasamuppadam dukkhassa ca atikkamam
ariyatthangikam maggam dukkhupasamagaminam.
[323] Tattha vinnatasaddhammo pabbajjam samarocayi
sujato tihi rattihi tisso vijja aphassayi.
[324] Ehi sarathi gacchahi ratham niyyadayahimam
arogyam brahmanim vajja `pabbaji dani brahmano
sujato tihi rattihi tisso vijja aphassayi.'
[325] Tato ca rathamadaya sahassancapi sarathi
arogyam brahmanimvoca `pabbaji dani brahmano
sujato tihi rattihi tisso vijja aphassayi.'
[326] Etancaham assaratham sahassancapi sarathi
tevijjam brahmanam sutva punnapattam dadami te.
[327] Tuyheva hotvassaratho sahassancapi brahmani
ahampi pabbajissami varapannassa santike.
[328] Hatthi gavassam manikundalanca
phitancimam gahavibhavam pahaya
pita pabbajito tuyham bhunja bhogani sundari
tuvam dayadika kule.
[329] Hatthi gavassam manikundalanca
rammancimam gahavibhavam pahaya
pita pabbajito mayham puttasokena attito
ahampi pabbajissami bhatusokena attita.
[330] So te ijjhatu sankappo yam tvam patthesi sundari
uttitthapindo uncho ca pamsukulanca civaram
etani abhisambhonti paraloke anasava.
[331] Sikkhamanaya me ayye dibbacakkhu visodhitam
pubbenivasam janami yattha me vusitam pure.
[332] Tuvam nissaya kalyani theri samghassa sobhane
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
[333] Anujanahi me ayye icche savatthi gantave
sihanadam nadissami buddhasetthassa santike.
[334] Passa sundari sattharam hemavannam harittacam
adantanam dametaram sambuddhamakutobhayam.
[335] Passa sundiramayantim vippamuttam nirupadhim
vitaragam visamyuttam katakiccam anasavam.
[336] Baranasito nikkhamma tava santikamagata
savika te mahavira pade vandati sundari.
[337] Tuvam buddho tuvam sattha tuyham dhitamhi brahmana
orasa mukhato jata katakicca anasava.
[338] Tassa te svagatam bhadde tato te aduragatam
evam hi danta ayanti satthu padani vandika
vitaraga visamyutta katakicca anasava"ti
ima gatha paccudahasi.
Tattha petaniti matani. Bhotiti tam alapati. Puttaniti lingavipallasena vuttam,
pete putteti attho. Eko eva ca tassa putto mato, brahmano pana
"cirakalam ayam sokena atta hutva vicari, bahu manne imissa putta mata"ti
evamsanni hutva bahuvacanenaha. Tatha ca "sajja sabbani khaditva sataputtani"ti.
Khadamanati lokavoharavasena khumsanavacanametam. Loke hi yassa itthiya jatajata
putta maranti, tam garahanta "puttakhadini"tiadim vadanti. Ativati ativiya bhusam.
Paritappasiti santappasi, pureti yojana. Ayam hettha sankhepattho:- bhoti vasitthi
pubbe tvam mataputta hutva socanti paridevanti ativiya sokaya samappita 1-
gamanigamarajadhaniyo ahindasi.
@Footnote: 1 Si. sokasamappita
Sajjati sa ajja, sa tvam etarahi sabbani sataputtani khaditvati
attho. 1- "sajja"ti va patho. Kena vannenati kena karanena.
Khaditaniti theripi brahmanena vuttapariyayena 2- vadati. Khaditani va byaggha-
dipivilaradijatiyo sandhayevamaha. Atitamseti atitakotthase, atikkantabhavesuti
attho. Mama tuyhancati maya ca taya ca.
Nissaranam natvati jatiya maranassa ca nissaranabhutam nibbanam maggananena
pativijjhitva. Na capi paritappayinti na paritupayasim, aham upayasam napajjinti
attho.
Abbhutam vatati acchariyam vata. Tam hi abbhutam pubbe abhutam abbhutanti vuccati.
Edisinti evarupim, "na socami na rodami, na capi paritappayin"ti evam socanadinam
abhavadipanivacam. Kassa tvam dhammamannayati kevalam yatha ediso dhammo laddhum
na sakka, tasma kassa nama satthuno dhammannaya giram 3- vacam 4- bhasasi edisanti
sattharam sasananca pucchati.
Nirupadhinti niddukkham. Vinnatasaddhammati patividdhaariyasaccadhamma.
Byapanudinti niharim pajahim.
Vippamuttanti sabbaso vimuttam, sabbakilesehi sabbabhavehi ca visamyuttam.
Svassati so sammasambuddho assa brahmanassa.
Tatthati tassam catusaccadhammadesanayam. 5-
Ratham niyyadayahimanti imam ratham brahmaniya niyyadehi.
@Footnote: 1 cha.Ma. sa tvam etarahiti attho 2 cha.Ma. vuttapariyayeneva 3 cha.Ma. thiram
@4 cha.Ma. ayam patho na dissati 5 Si. catusaccadhammadesanam
Sahassancapiti maggaparibbayattham nitam kahapanasahassancapi adaya
niyyadehiti yojana.
Assarathanti assayuttam ratham. Punnapattanti tutthidanam.
Evam brahmaniya tutthidane diyyamane tam asampaticchanto sarathi "tuyheva
hotu"ti gatham vatva satthu santikeyeva gantva pabbaji. Pabbajite pana sarathimhi
brahmani attano dhitaram sundarim amantetva gharavase niyojenti "hatthi
gavassan"ti gathamaha. Tattha hatthiti hatthino. Gavassanti gavo ca assa ca.
Manikundalancati mani ca kundalani ca. Phitancimam gahavibhavam pahayati imam hatthi-
adippabhedam yathavuttam avuttanca khettavatthuhirannasuvannadibhedam phitam pahutanca
gahavibhavam gehupakaranam annanca dasidasadikam sabbam pahaya tava pita pabbajito.
Bhunja bhogani sundariti sundari tvam ime bhoge bhunjassu. Tuvam dayadika
kuleti tuvam hi imasmim kule dayajjarahati.
Tam sutva sundari attano nekkhammajjhasayam pakasenti "hatthi gavassan"ti-
adimaha.
Atha nam mata nekkhammeyeva niyojenti "so te ijjhatu"tiadina 1-
diyaddhagathamaha. Tattha yam tvam patthesi sundariti sundari tvam idani yam patthesi
akankhasi. So tava pabbajjaya sankappo pabbajjaya chando ijjhatu anantarayena sijjhatu.
Uttitthapindoti ghare ghare patitthitva laddhabbabhikkhapindo. Unchoti tadattham
gharapatipatiya ahindanam uddissa thananca. 2- Etaniti uttitthapindadini.
Abhisambhontiti anibbinnarupa janghabalam nissaya abhisambhavanti, sadhentiti attho.
@Footnote: 1 Si. adikam 2 i. ahindanta uttitthananca
Atha sundari "sadhu amma"ti matuya patissunitva nikkhamitva bhikkhunupassayam
gantva sikkhamanayeva samana tisso vijja sacchikatva "satthu santikam
gamissami"ti upajjhayam arocetva bhikkhunihi saddhim savatthim agamasi. Tena vuttam
"sikkhamanaya me ayye"tiadi. Tattha sikkhamanaya meti sikkhamanaya samanaya maya.
Ayyeti attano upajjhayam alapati.
Tuvam nissaya kalyani, theri samghassa sobhaneti bhikkhunisamghe vuddhatarabhavena
thiragunayogena ca samghattheri sobhanehi siladihi samannagatatta sobhane kalyani
kalyanamitte ayye tam nissaya maya tisso vijja anuppatta katam buddhassa
sasananti yojana.
Iccheti icchami. Savatthi gantaveti savatthim gantum. Sihanadam nadissamiti
annabyakaranameva sandhayaha.
Atha sundari anukkamena savatthim gantva viharam pavisitva sattharam dhammasane
nisinnam disva ularapitisomanassam patisamvedayamana attanameva alapanti aha
"passa sundari"ti. Hemavannanti suvannavannam. Harittacanti kancanasannibhattacam.
Ettha ca bhagava pitavannena "suvannavanno"ti vuccati. Athakho sammadeva ghamsitva
jatihingulakena anulimpitva suparimajjitakancanadasasannibhoti dassetum
"hemavannan"ti vatva "harittacan"ti vuttam.
Passa sundarimayantinti tam sundarim namikam mam bhagava agacchantim passa.
"vippamuttan"tiadina annam byakaronti pitivippharavasena vadati.
Kuto pana agata, kattha ca agata, kidisa cayam sundariti asankantanam
asankam nivattetum "baranasito"ti gatham vatva tattha "savika ca"ti vuttamattham
pakatataram katum "tuvam buddho"ti gathamaha. Tassattho:- imasmim sadevake loke
Tuvameveko sabbannubuddho, ditthadhammikasamparayikaparamatthehi yatharaham anusasanato
tuvam me sattha, ahanca khinasavabrahmani bhagava tuyham ure vayama 1- janitabhi-
jatitaya orasa, mukhato pavattadhammaghosena sasanassa ca pamukhabhutena ariyamaggena
jatatta mukhato jata, nitthitaparinnatadikaraniyataya katakicca, sabbaso asavanam
khepitatta anasavati.
Athassa sattha agamanam abhinandanto "tassa te svagatan"ti gathamaha.
Tassattho:- ya tvam maya adhigatadhammam yathavato adhigacchi. Tassa te bhadde
sundari idha mama santike agatam agamanam suagatam. Tato eva tam aduragatam
na duragatam hoti. Kasma? yasma evam hi danta ayantiti, yatha tvam sundari,
evam hi uttamena ariyamaggadamathena danta tato eva sabbadhi vitaraga sabbesampi
samyojananam samucchinnatta visamyutta katakicca anasava satthu padanam vandika
agacchanti, tasma tassa te svagatam aduragatanti yojana.
Sundaritherigathavannana nitthita.
---------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 289-298.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=34&A=6197&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=34&A=6197&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=470
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9782
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9821
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9821
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]