![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
13. Sumedhabuddhavamsavannana
padumuttare pana sammasambuddhe parinibbute sasanepissa antarahite
sattatikappasahassani 1- buddha nuppajjimsu, buddhasunnani ahesum. Ito patthaya
timsakappasahassanam matthake ekasmim kappe sumedho sujato cati dve
sammasambuddha nibbattimsu. Tattha adhigatamedho sumedho nama bodhisatto paramiyo
puretva tusitapure nibbattitva tato cavitva sudassananagare sudattassa nama
ranno aggamahesiya sudattaya nama deviya kucchismim patisandhim gahetva
dasannam masanam accayena sudassanuyyane tarunadivasakaro viya saliladharavivaragato
matukucchito nikkhami. So navavassasahassani agaram ajjhavasi. Tassa kira
sucandanakancanasirivaddhananamaka tayo pasada ahesum. Sumanamahadevippamukhani
atthacattalisa itthisahassani paccupatthitani ahesum.
So cattari nimittani disva sumanadeviya punabbasumitte nama putte jate
hatthiyanena mahabhinikkhamanam nikkhamitva pabbaji. Manussananca kotisatamanupabbaji.
So tehi parivuto addhamasam 2- padhanacariyam caritva visakhapunnamaya nakulanigame
nakulasetthidhitaya dinnam madhupayasam paribhunjitva salavane divaviharam vitinametva
@Footnote: 1 Si.,i. sattatikappasatasahassani 2 Si.,i. atthamase
Sirivaddhajivakena dinna attha tinamutthiyo gahetva nipabodhimule visatihatthavitthatam
tinasantharam santharitva samaram marabalam vidhamitva abhisambodhim papunitva
"anekajatisamsaram .pe. Tanhanam khayamajjhaga"ti udanam udanetva sattasattaham
bodhisamipeyeva vitinametva atthame sattahe brahmuno dhammadesanayacanam
sampaticchitva bhabbapuggale olokento attano kanitthabhatikam saranakumaranca
sabbakamikumaranca attana saddhim pabbajitanam bhikkhunanca kotisatam catusaccadhamma-
pativedhasamatthe disva akasena gantva sudassananagarasamipe sudassanuyyane
otaritva uyyanapalena attano bhatike pakkosapetva tesam parivaranam
majjhe dhammacakkam pavattesi, tada kotisatasahassanam dhammabhisamayo ahosi, ayam
pathamo abhisamayo. Tena vuttam:-
[1] "padumuttarassa aparena sumedho nama nayako
durasado uggatejo sabbalokuttamo jino
[2] Pasannanetto sumukho braha uju patapava
hitesi sabbasattanam bahu mocesi bandhana.
[3] Yada buddho papunitva kevalam bodhimuttamam
sudassanamhi nagare dhammacakkam pavattayi.
[4] Tassabhisamaya 1- tini ahesum dhammadesane
kotisatasahassanam pathamabhisamayo ahu"ti.
Tattha uggatejoti uggatatejo. Pasannanettoti sutthu pasannanayano,
dhovitva majjitva thapitamanigulika viya pasannani nettani honti. Tasma so
"pasannanetto"ti vutto. Mudusiniddhanilavimalasukhumapamukhacitasuppasannanayanoti attho.
@Footnote: 1 Ma.,ka. tassapi abhisamaya
"suppasannapancanayano"tipi vattum vattati. Sumukhoti paripunnasaradasamayacandasadisavadano.
Brahati atthasitihatthappamanasariratta braha mahanto. Annehi asadharana-
sarirappamanoti attho. Ujuti brahmujugato ujumeva uggatasariro devanagare
samussitasuvannatoranasadisavarasariroti attho. Patapavati vijjotamanasariro. Hitesiti
hitagaveSi. Abhisamaya tiniti abhisamaya tayo, lingavipallaso katoti.
Yada pana bhagava kumbhakannasadisanubhavam kumbhakannam nama manussabhakkham
yakkham mahaatavimukhe sandissamanaghorasariram vattaniatavisancaram pacchinditva
pavattamanam paccusasamaye mahakarunasamapattim samapajjitva tato vutthaya lokam
olokento disva ekakova asahayo tassa yakkhassa bhavanam gantva anto
pavisitva pannatte sirisayane nisidi. Atha kho so yakkho makkham asahamano dandahato
ghoraviso asiviso viya sankuddho dasabalam bhimsapetukamo attano attabhavam
ghorataram katva pabbatasadisam silam katva suriyamandalasadisani akkhini nimminitva
nangalasisasadisatidighavipulatikhinadathayo katva olambanilavipulavisamodaro talakkhandha-
sadisabahucipitakavirupavankanaso pabbatabilasadisavipularattamukho thulapingalakharapharusakeso
atibhayanakadassano hutva agantva sumedhassa bhagavato purato thatva padhupayanto
pajjalanto pasanapabbataggijalasalilakaddamacharikayudhangaravalukappakara navavidha
vassavutthiyo vassetvapi bhagavato lomaggamattampi caletum asakkonto "bhagavantam
panham pucchitva maressami"ti alavako viya panham pucchi. Atha bhagava
panhabyakaranena tam yakkham vinayamupanesi. Tato dutiyadivase kirassa ratthavasino
manussa sakatabharitena 1- bhattena saha rajakumaram aharitva yakkhassa adamsu. Atha
yakkho rajakumaram buddhassa adasi. Atavidvare thitamanussa bhagavantam upasankamimsu.
@Footnote: 1 Si.,i.,Ma. haritena
Tada tasmim samagame dasabalo yakkhassa manonukulam dhammam desento
navutikotisahassanam paninam dhammacakkhum uppadesi, so dutiyo dhammabhisamayo ahosi.
Tena vuttam:-
[5] "punaparam kumbhakannam yakkham so 1- damayi jino
navutikotisahassanam dutiyabhisamayo ahu"ti.
Yada pana upakarinagare sirinandanuyyane cattari saccani pakasayi,
tada asitikotisatasahassanam tatiyo dhammabhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[6] "punaparam amitayaso catusaccam pakasayi
asitikotisahassanam tatiyabhisamayo ahu"ti.
Sumedhassapi bhagavato tayo savakasannipata ahesum. Pathamasannipate
sudassananagare kotisatakhinasava ahesum. Puna devakute pabbate kathinatthate dutiye
navutikotiyo. Puna tatiye bhagavati carikam caramane asitikotiyo ahesum. Tena
vuttam:-
[7] "sannipata tayo asum sumedhassa mahesino
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[8] Sudassanam nama nagaram 2- upaganchi jino yada
tada khinasava bhikkhu samimsu satakotiyo.
[9] Punaparam devakute bhikkhunam kathinatthate
tada navutikotinam dutiyo asi samagamo.
[10] Punaparam dasabalo yada carati carikam
tada asitikotinam tatiyo asi samagamo"ti.
@Footnote: 1 pali. yakkhanca 2 pali. sudassanamhi nagare
Tada amhakam bodhisatto uttaro nama sabbajanuttaro manavo hutva
nidahitva thapitamyeva asitikotidhanam vissajjetva buddhappamukhassa samghassa mahadanam
datva tada dasabalassa dhammam sutva saranesu patitthaya nikkhamitva pabbaji.
Sopi nam sattha bhojananumodanam karonto "anagate gotamo nama buddho
bhavissati"ti byakasi. Tena vuttam:-
[11] "ahantena samayena uttaro nama manavo
asitikotiyo mayham ghare sannicitam dhanam.
[12] Kevalam sabbam datvana sasamghe lokanayake
saranam tassupaganchim pabbajjam abhirocayim.
[13] Sopi mam buddho byakasi karonto anumodanam
timsakappasahassamhi ayam buddho bhavissati
1- ahu kapilavhaya ramma nikkhamitva tathagato. 1-
[14] Padhanam padahitvana .pe. hessama sammukha imam.
Byakaranagatha vittharetabba.
[15] "tassapi vacanam sutva bhiyyo cittam pasadayim
uttarim vatamadhitthasim dasaparamipuriya.
[16] Suttantam vinayancapi navangam satthusasanam
sabbam pariyapunitvana sobhayim jinasasanam.
[17] Tatthappamatto viharanto nisajjatthanacankame
abhinnaparamim gantva 2- brahmalokamaganchahan"ti.
Tattha sannicitanti nidahitam nidhanavasena. Kevalanti sakalanti attho.
Sabbanti asesato datva. Sasamgheti sasamghassa. Tassupaganchinti tam upaganchim,
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime patha na dissanti 2 Si.,i.,ka. patva
Upayogatthe samivacanam. Abhirocayinti pabbajim. Timsakappasahassamhiti timsakappasahassesu
atikkantesuti attho.
Tassa pana sumedhassa bhagavato sudassanam nama nagaram ahosi. Sudatto
nama raja pita, mata sudatta nama, sarano ca sabbakamo ca dve
aggasavaka, sagaro namupatthako, rama ca surama ca dve aggasavika,
mahaniparukkho bodhi, sariram atthasitihatthubbedham ahosi, ayu navutivassasahassani,
navavassasahassani agaram ajjhavasi, sumana namassa aggamahesi, punabbasumitto
nama putto, hatthiyanena nikkhami. Sesam gathasu dissati. Tena vuttam:-
[18] "sudassanam nama nagaram sudatto nama khattiyo
sudatta nama janika sumedhassa mahesino.
[19] 1- Navavassasahassani agaram ajjhavasi so
sucando kancano sirivaddho tayo pasadamuttama.
[20] Tisolasasahassani nariyo samalankata
sumana nama nari punabbaso nama atrajo.
[21] Nimitte caturo disva hatthiyanena nikkhami
anunakam atthamasam padhanam padahi jino.
[22] Brahmuna yacito santo sumedho lokanayako
vattacakko mahaviro sudassanuyyanamuttame. 1-
[23] Sarano sabbakamo ca ahesum aggasavaka
sagaro namupatthako sumedhassa mahesino.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ima gathayo na dissanti
[24] Rama ceva surama ca ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato mahanipoti 1- vuccati.
[25] 2- Uruvela ceva yasava ca ahesum aggupatthaka
yasodhara nama sirima ca ahesum aggupatthika. 2-
[26] Atthasitiratanani accuggato mahamuni
obhaseti disa sabba cando taragane yatha.
[27] Cakkavattimani nama yatha tapati yojanam
tatheva tassa ratanam samanta pharati yojanam.
[28] Navutivassasahassani ayu vijjati tavade
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
[29] Tevijjachalabhinnehi balappattehi tadihi
samakulamidam asi arahantehi sadhuhi.
[30] Tepi sabbe amitayasa vippamutta nirupadhi
nanalokam dassayitva nibbuta te mahayasa"ti.
Tattha canno taragane yathati yatha nama gagane paripunnacando
taragane obhaseti pakaseti, evameva sabbapi disa obhasetiti attho.
Keci "cando pannaraso yatha"ti pathanti, so uttanatthova.
Cakkavattimani namati yatha nama cakkavattiranno maniratanam catuhatthayamam
sakatanabhisamaparinaham caturasitimanisahassaparivaram taraganaparivutassa saradasamaya-
paripunnarajanikarassa sirisamudayasobham avhayantamiva vepullapabbatato 4- paramaramaniyadassanam
@Footnote: 1 cha.Ma. ka. nimbarukkhoti 2-2 cha.Ma. ime patha na dissanti
@3 pali. sasanam 4 Ma. vipulapabbatato
Maniratanamagacchati, tassevam agacchantassa samantato yojanappamanam okasam
abha pharati, evameva tassa sumedhassapi bhagavato sarirato abharatanam samantato
yojanam pharatiti attho.
Tevijjachalabhinnehiti tevijjehi chalabhinnehi cati attho. Balappattehiti
iddhibalappattehi. Tadihiti tadibhavappattehi. Samakulanti sankinnam
ekakasavapajjotam. Idanti sasanam sandhayaha, mahitalam va. Amitayasati amitaparivara,
atulakittighoso va. Nirupadhiti caturupadhivirahita. Sesamettha gathasu sabbattha
pakatamevati.
Sumedhabuddhavamsavannana nitthita.
Nitthito ekadasamo buddhavamso.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 286-293.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=51&A=6364&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=51&A=6364&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=192
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=7778
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=9892
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=9892
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]