![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
9. Tacchakasukarajatakam.
Yadesamana vicarimhati idam sattha jetavane viharanto dve
mahallakatthere arabbha kathesi.
Mahakosallo kira bimbisarassa dhitaram dento dhitu nhaniyamulatthaya
kasikagamam adasi. Pasenadiraja ajatasattuna pitari marite tam
gamam acchindi. Tesu tassatthaya yujjhantesu pathamam ajatasattussa
jayo ahosi. Kosalaraja parajayam patto amacce pucchi kena
nukho upayena ajatasattum ganheyyamati. Maharaja bhikkhunama
mantakusala honti carapurise pesetva bhikkhunam katham parigganhitum
vattatiti. Raja sadhuti patisunitva etha tumhe viharam
gantva paticchanna hutva bhadantanam katham parigganhathati
purise payojesi. Jetavanepi bahu rajapurisa pabbajita honti.
Tesu dve mahallakatthera viharapaccante pannasalaya vasanti
eko dhanuggahatissattheronama eko mantadattattheronama. Te
sabbarattim supitva paccusakale pabujjhimsu. Tesu dhanuggahatissatthero
aggim jaletva aha bhante mantadattattherati. Kim bhanteti.
Niddayatha tumheti. Na niddayama kim katabbanti. Bhante balako
vatayam pasenadikosalaraja patimattabhojanameva paribhunjitum janatiti.
Atha kim bhanteti. Attano kucchimhi panakamattena ajatasattuna
parajito rajati. Kim pana bhante katum vattatiti. Bhante
Mantadattatthera yuddhamnama sakatabyuhacakkabyuhapadumabyuhadivasena tividham
tesu bhagineyyam ajatasattum ganhantena sakatabyuham katva ganhitum
vattatiti asukamnama asukamnama pabbatkhandam dvisu passesu purise
thapetva purato balam dassetva anto pavitthabhavam natva
naditva vaggitva kumine pavitthamacchamviya antomutthiyam katva
gahetum sakkati. Payojitapurisa tam katham sutva gantva ranno
arocesum. Raja mahatiya senaya gantva tatha katva
ajatasattum gahetva sankhalikabandhanena bandhitva katipaham nimmadam
katva puna evarupam ma kariti assasetva mocetva dhitaram
vajirakumarimnama tassa datva mahantena parivarena visajjesi.
Kosalaranna dhanuggahatissattherassa samvidhanena ajatasattu gahitoti bhikkhunam
antare katha samutthahi. Dhammasabhayam tameva katham samutthapesum. Sattha
agantva kayanuttha bhikkhave etarahi kathaya sannisinnati pucchitva
imayanamati vutte na bhikkhave idaneva pubbepi dhanuggahatissatthero
yuddhasamvidhane chekoti vatva atitam ahari
atite baranasinagarassa dvaragamavasi eko vaddhaki attano
daruatthaya arannam pavisitva avate patitam ekam sukarapotakam
disva anetva tacchakasukarotissa namam katva posesi. So
tassa upakarako ahosi. Tundena rukkham parivattitva deti nasikaya
vethetva kalasuttam kaddhati mukhena damsitva vasinikhadanamuggaram
aharati. So vuddhipatto mahabalo mahasariro ahosi.
Atha vaddhakipi tasmim puttapemam paccupatthapetva imam idheva vasantam
kocideva himseyyati aranne visajjesi. So cintesi aham
imasmim aranne ekakova vasitum na sakkhissami natake pariyesitva
tehi parivuto vasissamiti. So vanaghataya sukare pariyesanto
bahu sukare disva tusitva tisso gatha abhasi
yadesamana vicarimha pabbatani vanani ca
anvesam vipule nati teme adhigata maya.
Bahum cidam mulaphalam bhakkho cayam anappako
rammapi girinadiyo phasuvaso bhavissati.
Idhevaham vasissami saha sabbehi natibhi
appossukko nirasanki asoko akutobhayoti.
Tattha yadesamanati yam natiganam pariyesanta mayam vicarimha.
Anvesanti ciram vata anvesantopi carim. Temeti te ime.
Bhakkhoti sveva vanamulaphalaphalasankhato bhakkho. Appossukkoti
appossukko hutva.
Sukara tassa vacanam sutva catuttham gathamahamsu
annamhi lenam pariyesa sattu no idha vijjati
so taccha sukare hanati idhagantva varamvaranti.
Tattha tacchati tam namena alapati. Varamvaranti sukare hanati
hananto thulasariram varam varanneva hanati.
Ito param uttanasambandhagatha palinayeneva veditabba
Konamhakam idha sattu ko nati susamagate
duppadhamse padhamseti tam me akkhahi pucchito.
Uddhaggaraji migaraja bali dadhavudho migo
so taccha sukare hanti idhagantva varamvaram.
Na no dadhani vijjanti balam kaye samuhatam
sabbesamagga hutvana vasam gahama ekakam.
Hadayangamam kannasukham vacam bhasasi tacchaka
yopi yuddhe palapetha tampi paccha hanamaseti.
Tattha konamhakanti aham tumhe disvava ime sukra
appamamsalohita bhayena tesam bhavitabbanti cintayim tasma me acikkhatha
ko nu amhakam idha sattu. Uddhaggarajiti uddhaggahi sarirarajihi
samannagato byaggham sandhayevamahamsu. Yopiti yo amhakam
antare ekopi palayissati tam mayam paccha hanissamati.
Tacchakasukaro sabbe sukare ekacitte katva pucchi kaya
velaya byaggho agamissatiti. Ajja patova ekam gahetva gato
sve patova agamissatiti. So yuddhakusalo imasmim thane thito
na sakka jetunti bhumisisam janati tasma ekam padesam sallakkhetva
rattimeva sukare gocaram gahapetva balavapaccusato patthaya
yuddhamnama sakatabyuhadivasena tividham hotiti vatva padumabyuham samvidahitva
majjhatthane khirapite sukarapotake thapesi te parivaretva tesam
mataro ta parivaretva majjhimasukariyo tasam antara
Sukarapotake tesam antara makuladadhe tarunasukare tesam antara
mahadadhe tesam antara jinnasukare tattha tattha dasavaggam
visativaggam timsavagganca katva balagumbam thapetva attano atthaya
ekam avatam byagghassa patanatthaya ekam suppasanthanam pabbharakam
katva khanapesi dvinnam avatanam antare attano vasanatthaya
pithakam karesi. So thamasampanne yodhasukare gahetva tasmim tasmim
thane sukare assasento vicari. Tassevam karontassa suriyo
uggacchati. Atha byaggharaja kutajatilassa assamapada nikkhamitva
pabbatatale atthasi. Tam disva sukara agato no bhadante
veriti vadimsu. Ma bhayatha yam esa karoti tam sabbam patipakkha
hutva karothati. Byaggho sariram vidhunitva salatam osakkantoviya
passavamakasi. Sukarapi tatheva karimsu. So tesam kiriyam disva
cintesi na imepubbasadisa ajja mayham patisattuno hutva
vaggavagga thita samvidahako tesam senanayakopi atthi ajja maya
etesam santikam gantum na vattatiti maranabhayabhito nivattitva kutajatilassa
santikam gato. Atha nam so tucchahattham disva navamam gathamaha
panatipata virato nusajja
abhayam nu te sabbabhutesu dinnam
dadha nu te migaviriya na santi
yo sanghappatto kapanovajjhayasiti.
Tattha sanghappattoti yo tvam sukarasanghappatto hutva kinci
gocaram alabhitva kapanoviya jhayasiti.
Athassa byaggho tisso gatha abhasi
na me dadha na vijjanti balam kaye samuhatam
nati ca disvana samangi ekato
tasmajjhayami vanamhi ekako.
Imassudam yanti disadisam pure
bhayaddita lenagavesino puthu
tedani sangamma vasanti ekato
yattha thita duppasahajja te maya.
Parinayakasampanna sahita ekavadino
te mam samagga himseyyum tasma tesam na patthayeti.
Tattha samangi ekatoti sahito hutva ekato thite. Imassudanti
ime sudam maya akkhini ummiletva olokitamattava pubbepi disodisam
gacchanti. Puthuti visum visum. Yattha thitati yasmim bhumibhage thita.
Parinayakasampannati senanayakasampanna. Tasma nesam na patthayeti
tena karanena etesam na patthemi.
Tam sutva kutajatilo tassa ussaham janento gathamaha
ekova indo asure jinati
ekova seno hanti dije pasayha
Ekova byaggho migasanghapatto
varamvaram hanti balanhi tadisanti.
Tattha migasanghapattoti migaganapatto hutva varamvaram migam
hanati. Balanhi tadisanti tadisam tassa balam.
Atha nam byaggho gathamaha
naheva indo na seno napi byaggho migadhipo
samagge sahite nati byaggho na kurute vaseti.
Tattha byaggho nati byagghasadise hutva sariravidhunanadini katva
thite vase na kurute attano vase vattapetum na sakkotiti attho.
Puna jatilo ussahento dve gatha abhasi
kumbhilika sakunika sanghino ganacarino
sammodamana ekajjham uppatanti uyyanti ca.
Tesam bandhiyamananam ekettha apasakkati
tanca seno nitaleti veyyagghiyeva sa gatiti.
Tattha kumbhilikati evannamaka khuddakasakuna. Uppatantiti
gocare caranta. Uyyanti cati gocaram gahetva akasena gacchanti.
Ekettha apasakkatiti ekova etesu osakkitva va ekapassena
va visum gacchati. Nitaletiti paharitva ganhati. Veyyagghiyeva
sa gatiti byagghanameva sa gati veyyagghi byagghanam samaggavasam
gacchantanampi esa evarupa gati byagghanam gatiyevanama hoti na
hi sakka sabbehi ekatova gantum tasma yo evam tattha eko
Gacchati tam ganhati.
Evanca pana vatva byaggharaja tvam attano balam na janasi
ma bhayi kevalam naditva pakkhandi ekatova gacchantanama natthiti
ussahesi. So tatha akasi.
Tamattham pakasento sattha aha
ussahito jatilena luddhenamisacakkhuna
dadhi dadhisu pakkhandi mannamano yatha pureti.
Tattha dadhiti sayam dadhavudho itaresu dadhavudhesu pakkhandi.
Yatha pureti yam pubbe mannati tatheva mannamano.
So kira gantva pabbatatale atthasi. Sukara punagato
sami coroti tacchakassa arocesum. So ma bhayathati te
assasetva utthaya dvinnam avatanam antare pithakaya
atthasi. Byaggho vegam janetva tacchakasukaram sandhaya pakkhandi.
Tacchakasukaro parivattitva pacchamukho purimavate pati. Byaggho
vegam sandharetum asakkonto gantva suppapabbharavate patitva
punjakato atthasi. Tacchakasukaro vegena utthaya avata
uttaretva tassa antarasatthimhi dadham otaretva yava hadaya
phaletva gacchati. Mamsam khaditva mukhena damsitva bahiavate
patetva ganhatha mamsanti aha. Pathamagata ekavarameva
tundotaranamattam labhimsu. Paccha agata alabhitva
Byagghamamsamnama kidisanti vadimsu. Tacchakasukaro avata uttaritva sukare
oloketva kim nukho na tussathati aha. Sami eko tava
byaggho gahito anno paneko dusakabyaggho gahito anno
paneko byagghanayako atthiti. Konamesoti. Byagghena abhatabhatam
mamsam khadako kutajatiloti. Tenahi etha ganhissama nanti
tehi saddhim vegena pakkhandi. Jatilo byaggho cirayatiti tassa
agamanamaggam olokento bahu sukare agacchante disva ime
byaggham maretva mama maranatthaya agacchanti manneti palayitva
ekam udumbararukkham abhiruhi. Sukara etam rukkham arulhoti
vadimsu. Kim rukkhanti. Udumbararukkhanti. Tenahi ma cintayittha
idani nam ganhissamati tarunasukare pakkositva rukkhamulato pamsum
apabyuhapesi sukarihi mukhapuram udakam aharapesi mahadadhasukarehi
samanta mulani chindapesi ekam ujukam otinnamulameva atthasi
tato sesasukare tumhe apethati ossaretva jannukehi
patitthahitva dadhena mule pahari. Pharasuna pahatamviya chinditva tam
rukkham parivattetva kutajatilam patitamattameva sampaticchitva mamsam
bhakkhesum. Tam acchariyam disva rukkhadevata gathamaha
sadhu sambahula nati api rukkha arannaja
sukarehi samaggehi byaggho ekayane hatoti.
Tattha ekayane hatoti ekamaggasmimyeva hato.
Ubhinnampi ca nesam hatabhavam pakasento sattha imam gathamaha
Brahmananceva bayagghanca ubho hantavana sukara
anandino pamodita mahanadamanadimsuti.
Puna tacchakasukaro pucchi annepi vo amitta atthiti. Sukara
natthi samiti vatva tam abhisincitva rajanam karissamati udakam
pariyesanta jatilassa paniyasankham disva tam dakkhinavattam sankharatanam
puretva udakam aharitva tacchakasukaram udumbaramuleyeva abhisincimsu.
Abhisekaudakam abhisittam sukarim tassa aggamahesim karimsu. Tato patthaya
udumbarabhaddapithe nisidapetva dakkhinavattasankhena abhisekakaranam pavattam.
Tampi attham pakasento sattha osanagathamaha
tesudumbaramulasmim sukara susamagata
tacchakam abhisincimsu tvam no rajasi issaroti.
Tattha tesudumbaramulasminti te sukara sukaronipatamattam.
Udumbaramulasminti udumbarassa mule.
Sattha imam dhammadesanam aharitva na bhikkhave idaneva
pubbepi dhanuggahatisso yuddhasamvidhane chekoti vatva jatakam samodhanesi
tada kutajatilo devadatto ahosi tacchakasukaro dhanuggahatisso
rukkhadevata pana ahamevati.
Tacchakasukarajatakam navamam.
------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 40 page 338-347.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=40&A=6889&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=40&A=6889&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=1975
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=7658
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=8040
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=8040
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]