![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
139. 2. Mahakotthikattheragathavannana
upasantoti 1- ayasmato mahakotthikattherassa gatha. Tassa ka uppatti?
ayampi thero padumuttarassa bhagavato kale hamsavatinagare mahabhogakule
nibbattitva vinnutam patto matapitunam accayena kutumbam santhapetva gharavasam
vasanto ekadivasam padumuttarassa bhagavato dhammadesanakale hamsavatinagaravasike gandha-
maladihatthe yena buddho yena dhammo yena samgho, tanninne tappone tappabbhare
gacchante disva mahajanena saddhim 2- upagato sattharam ekam bhikkhum patisambhidapattanam
aggatthane thapentam disva "ayam kira imasmim sasane patisambhidapattanam aggo,
aho vatahampi ekassa buddhassa sasane ayam viya patisambhidapatto 3- bhaveyyan"ti
cintetva satthu desanapariyosane vutthitaya parisaya bhagavantam upasankamitva "bhante
sve mayham bhikkham ganhatha"ti nimantesi. Sattha adhivasesi. So bhagavantam abhivadetva
padakkhinam katva sakanivesanam gantva sabbarattim buddhassa bhikkhusamghassa ca
nisajjatthanam gandhamaladamadihi 4- alankaritva panitam khadaniyam bhojaniyam
patiyadapetva tassa rattiya accayena sake nivesane bhikkhusatasahassaparivaram bhagavantam
vividhayagukhajjakaparivaram 5- nanarasasupabyanjanam gandhasalibhojanam bhojetva
bhattakiccapariyosane cintesi "mahantam kho aham tam thanantaram patthemi, na kho pana
mayham 6- yuttam ekadivasameva danam datva tam thanantaram patthetum, anupatipatiya satta
divase 7- danam datva patthessami"ti. So teneva niyamena satta divase mahadanani
datva bhattakiccapariyosane dussakotthagaram vivarapetva uttamam ticivarappahonakam
sukhumavattham buddhassa padamule thapetva bhikkhusatasahassassa ca ticivaram datva tathagatam
upasankamitva "bhante yo
@Footnote: 1 Si. upasantotiadika 2 Si. tehi saddhim 3 cha.Ma. patisambhidapattanam aggo
@4 cha.Ma. gandhadamamaladamadihi 5 Si....khajjakadiparivaram 6 Si. maya
@7 Si. sattadivasam
So bhikkhu tumhehi ito sattamadivasamatthake etadagge thapito, ahampi so bhikkhu
viya anagate uppajjanakabuddhassa sasane pabbajitva patisambhidapattanam aggo
bhaveyyan"ti vatva satthu padamule nipajjitva patthanam akasi. Sattha tassa patthanaya
samijjhanabhavam disva "anagate ito kappasatasahassamatthake gotamo nama buddho
loke uppajjissati, tassa sasane tava patthana samijajhissati"ti byakasi. Vuttampi
cetam apadane 1-:-
"padumuttaro nama jino sabbalokavidu muni
ito satasahassamhi kappe uppajji cakkhuma.
Ovadako vinnapako tarako sabbapaninam
desanakusalo buddho taresi janatam bahum.
Anukampako karuniko hitesi sabbapaninam
sampatte titthiye sabbe pancasile patitthapi. 2-
Evam nirakulam 3- asi sunnatam titthiyehi ca
vicittam arahantehi vasibhutehi tadibhi.
Ratananatthapannasam uggato so mahamuni
kancanagghiyasankaso battimsavaralakkhano.
Vassasatasahassani ayu vijjati tavade
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
Tadaham hamsavatiyam brahmano vedaparagu
upecca 4- sabbalokaggam assosim dhammadesanam.
Tada so 5- savakam viro pabhinnamatigocaram
atthe dhamme nirutte ca patibhane ca kovidam.
@Footnote: 1 khu.apa. 33/127//203 mahakotthikattherapadana (sya) 2 ka. patitthahi,
@ Si.,Ma. patitthayi 3 Ma. nirakulo 4 Si. upetva 5 Ma. tadisam
Thapesi etadaggamhi tam sutva mudito aham
sasavakam jinavaram sattaham bhojayim tada.
Dussehi chadayitvana sasissam buddhasagaram 1-
nipacca padamulamhi tam thanam patthayim aham.
Tato avoca lokaggo passathetam dijuttamam 2-
vinatam padamule me kamalodarasappabham.
Buddhasetthassa bhikkhussa thanam patthayate ayam
taya saddhaya cagena saddhammassavanena ca.
Sabbattha sukhito hutva samsaritva bhavabhave
anagatamhi addhane lacchasetam manoratham.
Satasahassito kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena sattha loke bhavissati.
Tassa dhammesu dayado oraso dhammanimmito
kotthiko nama namena hessati satthu savako.
Tam sutva mudito hutva yavajivam tada jinam
mettacitto paricarim sato panna 3- samahito.
Tena kammavipakena cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsamagacchaham.
Satanam tinikkhattunca 4- devarajjamakarayim
satanam pancakkhattum ca cakkavatti ahosaham.
Padesarajjam vipulam gananato asankhiyam
sabbattha sukhito asim tassa kammassa vahasa. 5-
@Footnote: 1 Ma. dussehi chadayitvana, sasamgham lokanayakam, cha.Ma. dussehacchayayitvana,
@ sissam buddhisagaram 2 Si. dvijuttamam 3 Si. panno
@4 Si. tisatakkhattum, Ma. tinikkhattum 5 Si. tejasa
Duve bhave samsarami devatte atha manuse
annam gatim na gacchami sucinnassa idam phalam.
Duve kule pajayami khattiye atha brahmane
nice kule na jayami sucinnassa idam phalam.
Pacchime bhave sampatte brahmabandhu ahosaham
savatthiyam vippakule paccajato mahaddhane.
Mata candavati nama pita me assalayano
yada me pitaram buddho vinayi sabbasuddhiya.
Tada pasanno sugate pabbajim anagariyam
moggallano acariyo upajjha 1- sarisambhavo.
Kesesu chijjamanesu ditthi chinna samulika
nivasento ca kasavam arahattamapapunim.
Atthadhammaniruttisu patibhane ca me mati
pabhinna tena lokaggo etadagge thapesi mam.
Asandittham viyakasim upatissena pucchito
patisambhidasu tenaham aggo sambuddhasasane. 2-
Kilesa jhapita mayham bhava sabbe samuhata
nagova bandhanam chetva viharami anasavo.
Svagatam vata me asi mama buddhassa santike
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
Patisambhida catasso 3- vimokkhapi ca atthime
chalabhinna sacchikata katam buddhassa sasanan"ti.
@Footnote: 1 Si. upajjho 2 Si. buddhassa sasane 3 Si. catassopi
Evam so tattha tattha bhave punnananasambharam 1- sambharanto aparaparam
devamanussesu samsaranto imasmim buddhuppade savatthiyam brahmanamahasalakule
nibbatti. Kotthikotissa 2- namam akamsu. So vayappatato tayo vede uggahetva
brahmanasippe nipphattim gato ekadivasam satthu santikam gantva dhammam sutva
patiladdhasaddho pabbajitva upasampannakalato patthaya vipassanaya kammam karonto
saha patisambhidahi arahattam patva patisambhidasu cinnavasi hutva abhinnate 3-
mahathere upasankamitva panham pucchantopi dasabalam upasankamitva panham pucchantopi
patisambhidasuyeva panham pucchi. Evamayam thero tattha katadhikarataya cinnavasibhavena
ca patisambhidapattanam aggo jato. Atha nam sattha mahavedallasuttam 4- atthuppattim
katva patisambhidapattanam aggatthane thapesi "etadaggam bhikkhave mama savakanam
bhikkhunam patisambhidapattanam yadidam mahakotthiko"ti. 5- So aparena samayena
vimuttisukham patisamvedento udanavasena:-
[2] "upasanto uparato mantabhani anuddhato
dhunati papake dhamme dumapattamva maluto"ti
ittham sudam ayasma mahakotthikatthero gatham abhasi.
Tattha upasantoti manacchatthanam indriyanam upasamanena nibbisevanabhavakaranena
upasanto. Uparatoti sabbasma papakaranato orato virato. Mantabhaniti manta
vuccati panna, taya pana upaparikkhitva bhanatiti mantabhani, kalavadiadibhavam
avissajjentoyeva bhanatiti attho. Mantabhananavasena va bhanatiti mantabhani,
dubbhasitato vina 6- attano bhasanavasena 7- caturangasamannagatam subhasitamyeva bhanatiti
attho. Jatiadivasena attano anukkamsanato na uddhatoti anuddhato.
@Footnote: 1 Si. punnasambharam 2 Si. kotthitotissa 3 cha.Ma. abhinnate abhinnate
@4 Ma.mu. 12/449/401 5 an.ekaka. 20/218/25 etadaggavagga: tatiyavagga
@6 Si. vina-saddo na dissati 7 Si. sasanavasena
Athava tinnam 1- kayaduccaritanam vupasamanena tato pativiratiya upasanto, tinnam
manoduccaritanam uparamanena pajahanena uparato, catunnam vaciduccaritanam appavattiya
parimitabhanitaya mantabhani, tividhaduccaritanimittauppajjanakassa 2- uddhaccassa
abhavato anuddhato. Evam pana tividhaduccaritappahanena suddhe sile patitthito,
uddhaccappahanena samahito, tameva samadhim padatthanam katva vipassanam vaddhetva
maggapatipatiya dhunati papake dhamme lamakatthena papake sabbepi sankilesadhamme
niddhunati, samucchedavasena pajahati. Yatha kim? dumapattamva maluto, yatha nama dumassa
rukkhassa pattam pandupalasam maluto vato dhunati, bandhanato viyojento niharati, evam
yathavuttapatipattiyam thito papadhamme attano santanato niharati, evamayam therassa
annapadesena annabyakaranagathapi hotiti veditabba.
Ettha ca kayavaciduccaritappahanavacanena payogasuddhim dasseti, manoduccaritappahana-
vacanena asayasuddhim. Evam payogasayasuddhassa "anuddhato"ti iminauddhaccabhava-
vacanena tadekatthataya nivaranappahanam dasseti. Tesu payogasuddhiya silasampatti
vibhavita, asayasuddhiya samathabhavanaya upakarakadhammapariggaho, nivaranappahanena
samadhibhavana, "dhunati papake dhamme"ti imina pannabhavana vibhavita hoti.
Evam adhisilasikkhadayo tisso sikkha, tividhakalyanam sasanam, tadangappahanadini
tini pahanani, antadvayaparivajjanena saddhim majjhimaya patipattiya 3- patipajjanam,
apayabhavadinam 4- samatikkamanupayo ca yatharaham niddharetva yojetabba. Imina
nayena sesagathasupi yatharaham atthayojana veditabba. Atthamattameva pana tattha
tattha apubbam vannayissama. "ittham sudam ayasma mahakotthiko"ti idam pujavacanam,
yatha tam mahamoggallanoti.
Mahakotthikattheragathavannana nitthita.
@Footnote: 1 Si. tinnam va 2 Si. tividham duccaritanimittam uppajjanakassa 3 Si. patipadaya
@4 Si. apayabhayadinam
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 40-45.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=32&A=893&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=893&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=139
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=4980
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5299
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5299
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]