พระไตรปิฎกเล่มที่ ๑ ภาษาบาลี อักษรไทย
พระวินัยปิฎกเล่มที่ ๑ วินย. มหาวิภงฺโค (๑)

     [๕๓๓]   ภิกฺขุ  สมาทิสติ  วิหารํ  เม  กโรถาติ  ฯ  ตสฺส  วิหารํ
กโรนฺติ   อเทสิตวตฺถุกํ   สารมฺภํ   อปริกฺกมนํ   อาปตฺติ  สงฺฆาทิเสเสน
ทฺวินฺนํ   ทุกฺกฏานํ   ฯเปฯ  สารมฺภํ  สปริกฺกมนํ  อาปตฺติ  สงฺฆาทิเสเสน
ทุกฺกฏสฺส    ฯเปฯ    อนารมฺภํ   อปริกฺกมนํ   อาปตฺติ   สงฺฆาทิเสเสน
ทุกฺกฏสฺส ฯเปฯ อนารมฺภํ สปริกฺกมนํ อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ
     {๕๓๓.๑}   ภิกฺขุ สมาทิสติ วิหารํ เม กโรถาติ ฯ ตสฺส วิหารํ กโรนฺติ
เทสิตวตฺถุกํ   สารมฺภํ   อปริกฺกมนํ   อาปตฺติ   ทฺวินฺนํ  ทุกฺกฏานํ  ฯเปฯ
สารมฺภํ   สปริกฺกมนํ   อาปตฺติ   ทุกฺกฏสฺส  ฯเปฯ  อนารมฺภํ  อปริกฺกมนํ
อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯเปฯ อนารมฺภํ สปริกฺกมนํ อนาปตฺติ ฯ
     [๕๓๔]   ภิกฺขุ   สมาทิสิตฺวา  ปกฺกมติ  วิหารํ  เม  กโรถาติ  น
จ   สมาทิสติ   เทสิตวตฺถุโก   จ   โหตุ   อนารมฺโภ  จ  สปริกฺกมโน
จาติ   ฯ   ตสฺส   วิหารํ   กโรนฺติ  อเทสิตวตฺถุกํ  สารมฺภํ  อปริกฺกมนํ
อาปตฺติ   สงฺฆาทิเสเสน   ทฺวินฺนํ  ทุกฺกฏานํ  ฯเปฯ  สารมฺภํ  สปริกฺกมนํ
อาปตฺติ    สงฺฆาทิเสเสน    ทุกฺกฏสฺส   ฯเปฯ   อนารมฺภํ   อปริกฺกมนํ
อาปตฺติ    สงฺฆาทิเสเสน    ทุกฺกฏสฺส   ฯเปฯ   อนารมฺภํ   สปริกฺกมนํ
อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ
     {๕๓๔.๑}   ภิกฺขุ สมาทิสิตฺวา ปกฺกมติ วิหารํ เม กโรถาติ น จ สมาทิสติ
เทสิตวตฺถุโก  จ  โหตุ  อนารมฺโภ  จ  สปริกฺกมโน  จาติ ฯ ตสฺส วิหารํ
กโรนฺติ  เทสิตวตฺถุกํ  สารมฺภํ  อปริกฺกมนํ  อาปตฺติ ทฺวินฺนํ ทุกฺกฏานํ ฯเปฯ
สารมฺภํ   สปริกฺกมนํ   อาปตฺติ   ทุกฺกฏสฺส  ฯเปฯ  อนารมฺภํ  อปริกฺกมนํ
อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺส ฯเปฯ อนารมฺภํ สปริกฺกมนํ อนาปตฺติ ฯ
     [๕๓๕]   ภิกฺขุ   สมาทิสิตฺวา   ปกฺกมติ   วิหารํ   เม  กโรถาติ
สมาทิสติ   จ   เทสิตวตฺถุโก   จ   โหตุ   อนารมฺโภ  จ  สปริกฺกมโน
จาติ   ฯ  ตสฺส  วิหารํ  กโรนฺติ  อเทสิตวตฺถุกํ  สารมฺภํ  อปริกฺกมนํ  ฯ
โส   สุณาติ   วิหาโร   กิร   เม   กยิรติ   อเทสิตวตฺถุโก  สารมฺโภ
อปริกฺกมโนติ   ฯ   เตน   ภิกฺขุนา   สามํ   วา   คนฺตพฺพํ  ทูโต  วา
ปาเหตพฺโพ   เทสิตวตฺถุโก   จ   โหตุ   อนารมฺโภ   จ   สปริกฺกมโน
จาติ   ฯ  โน  เจ  สามํ  วา  คจฺเฉยฺย  ทูตํ  วา  ปหิเณยฺย  อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺส   ฯเปฯ   เทสิตวตฺถุโก   จ   โหตุ  อนารมฺโภ  จาติ  ฯเปฯ
เทสิตวตฺถุโก   จ   โหตุ   สปริกฺกมโน   จาติ   ฯเปฯ   เทสิตวตฺถุโก
โหตูติ  ฯ  โน  เจ  สามํ  วา  คจฺเฉยฺย  ทูตํ  วา  ปหิเณยฺย  อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺส ฯ
     {๕๓๕.๑}   ภิกฺขุ   สมาทิสิตฺวา   ปกฺกมติ  วิหารํ  เม  กโรถาติ
สมาทิสติ   จ   เทสิตวตฺถุโก   จ   โหตุ   อนารมฺโภ  จ  สปริกฺกมโน
จาติ   ฯ   ตสฺส  วิหารํ  กโรนฺติ  เทสิตวตฺถุกํ  สารมฺภํ  อปริกฺกมนํ  ฯ
โส   สุณาติ   วิหาโร   กิร   เม   กยิรติ   เทสิตวตฺถุโก   สารมฺโภ
อปริกฺกมโนติ   ฯ   เตน   ภิกฺขุนา   สามํ   วา   คนฺตพฺพํ  ทูโต  วา
ปาเหตพฺโพ    อนารมฺโภ    จ    โหตุ   สปริกฺกมโน   จาติ   ฯเปฯ
อนารมฺโภ โหตูติ ฯเปฯ สปริกฺกมโน โหตูติ ฯเปฯ อนาปตฺติ ฯ
     [๕๓๖]   ภิกฺขุ   สมาทิสิตฺวา   ปกฺกมติ   วิหารํ   เม  กโรถาติ
สมาทิสติ   จ   เทสิตวตฺถุโก   จ   โหตุ   อนารมฺโภ  จ  สปริกฺกมโน
จาติ   ฯ   ตสฺส   วิหารํ   กโรนฺติ  อเทสิตวตฺถุกํ  สารมฺภํ  อปริกฺกมนํ
อาปตฺติ    การุกานํ   ติณฺณํ   ทุกฺกฏานํ   ฯเปฯ   สารมฺภํ   สปริกฺกมนํ
อาปตฺติ   การุกานํ   ทฺวินฺนํ   ทุกฺกฏานํ   ฯเปฯ   อนารมฺภํ  อปริกฺกมนํ
อาปตฺติ   การุกานํ   ทฺวินฺนํ   ทุกฺกฏานํ   ฯเปฯ   อนารมฺภํ  สปริกฺกมนํ
อาปตฺติ   การุกานํ   ทุกฺกฏสฺส   ฯ  ภิกฺขุ  สมาทิสิตฺวา  ปกฺกมติ  วิหารํ
เม   กโรถาติ   สมาทิสติ   จ  เทสิตวตฺถุโก  จ  โหตุ  อนารมฺโภ  จ
สปริกฺกมโน   จาติ   ฯ   ตสฺส   วิหารํ  กโรนฺติ  เทสิตวตฺถุกํ  สารมฺภํ
อปริกฺกมนํ   อาปตฺติ   การุกานํ   ทฺวินฺนํ   ทุกฺกฏานํ   ฯเปฯ   สารมฺภํ
สปริกฺกมนํ   อาปตฺติ   การุกานํ  ทุกฺกฏสฺส  ฯเปฯ  อนารมฺภํ  อปริกฺกมนํ
อาปตฺติ การุกานํ ทุกฺกฏสฺส ฯเปฯ อนารมฺภํ สปริกฺกมนํ อนาปตฺติ ฯ
     [๕๓๗]   ภิกฺขุ   สมาทิสิตฺวา  ปกฺกมติ  วิหารํ  เม  กโรถาติ  ฯ
ตสฺส   วิหารํ  กโรนฺติ  อเทสิตวตฺถุกํ  สารมฺภํ  อปริกฺกมนํ  ฯ  โส  เจ
วิปฺปกเต   อาคจฺฉติ   ฯ   เตน   ภิกฺขุนา  โส  วิหาโร  อญฺญสฺส  วา
ทาตพฺโพ   ภินฺทิตฺวา   วา   ปุน  กาตพฺโพ  ฯ  โน  เจ  อญฺญสฺส  วา
ทเทยฺย   ภินฺทิตฺวา  วา  ปุน  กาเรยฺย  อาปตฺติ  สงฺฆาทิเสเสน  ทฺวินฺนํ
ทุกฺกฏานํ   ฯเปฯ   สารมฺภํ   สปริกฺกมนํ  ...  อาปตฺติ  สงฺฆาทิเสเสน
ทุกฺกฏสฺส   ฯเปฯ   อนารมฺภํ  อปริกฺกมนํ  ...  อาปตฺติ  สงฺฆาทิเสเสน
ทุกฺกฏสฺส ฯเปฯ อนารมฺภํ สปริกฺกมนํ ... อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ
     {๕๓๗.๑}   ภิกฺขุ  สมาทิสิตฺวา  ปกฺกมติ วิหารํ เม กโรถาติ ฯ ตสฺส
วิหารํ   กโรนฺติ   เทสิตวตฺถุกํ   สารมฺภํ   อปริกฺกมนํ   ฯ   โส   เจ
วิปฺปกเต   อาคจฺฉติ   ฯ   เตน   ภิกฺขุนา  โส  วิหาโร  อญฺญสฺส  วา
ทาตพฺโพ   ภินฺทิตฺวา   วา   ปุน  กาตพฺโพ  ฯ  โน  เจ  อญฺญสฺส  วา
ทเทยฺย   ภินฺทิตฺวา   วา   ปุน   กาเรยฺย   อาปตฺติ  ทฺวินฺนํ  ทุกฺกฏานํ
ฯเปฯ   สารมฺภํ  สปริกฺกมนํ  ...  อาปตฺติ  ทุกฺกฏสฺส  ฯเปฯ  อนารมฺภํ
อปริกฺกมนํ   ...   อาปตฺติ   ทุกฺกฏสฺส   ฯเปฯ   อนารมฺภํ  สปริกฺกมนํ
อนาปตฺติ ฯ
     [๕๓๘]   อตฺตนา   วิปฺปกตํ   อตฺตนา   ปริโยสาเปติ   อาปตฺติ
สงฺฆาทิเสสสฺส   ฯ   อตฺตนา   วิปฺปกตํ   ปเรหิ  ปริโยสาเปติ  อาปตฺติ
สงฺฆาทิเสสสฺส   ฯ   ปเรหิ   วิปฺปกตํ   อตฺตนา  ปริโยสาเปติ  อาปตฺติ
สงฺฆาทิเสสสฺส   ฯ   ปเรหิ   วิปฺปกตํ   ปเรหิ   ปริโยสาเปติ  อาปตฺติ
สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ
     [๕๓๙]   อนาปตฺติ   เลเณ   คุหาย   ติณกุฏิกาย   อญฺญสฺสตฺถาย
วาสาคารํ      ฐเปตฺวา      สพฺพตฺถ      อนาปตฺติ     อุมฺมตฺตกสฺส
อาทิกมฺมิกสฺสาติ ฯ
                          สตฺตมสงฺฆาทิเสสํ นิฏฺฐิตํ ฯ
                                 -----------------
                               อฏฺฐมสงฺฆาทิเสสํ
     [๕๔๐]   เตน  สมเยน  พุทฺโธ  ภควา  ราชคเห  วิหรติ เวฬุวเน
กลนฺทกนิวาเป   ฯ   เตน   โข   ปน   สมเยน   อายสฺมตา  ทพฺเพน
มลฺลปุตฺเตน   ชาติยา   สตฺตวสฺเสน   อรหตฺตํ   สจฺฉิกตํ  โหติ  ยงฺกิญฺจิ
สาวเกน   ปตฺตพฺพํ   สพฺพํ   เตน   อนุปฺปตฺตํ  โหติ  นตฺถิ  จสฺส  กิญฺจิ
อุตฺตรึ กรณียํ กตสฺส วา ปฏิจโย ฯ
     [๕๔๑]   อถโข   อายสฺมโต   ทพฺพสฺส   มลฺลปุตฺตสฺส  รโหคตสฺส
ปฏิสลฺลีนสฺส   เอวํ   เจตโส   ปริวิตกฺโก  อุทปาทิ  มยา  โข  ชาติยา
สตฺตวสฺเสน   อรหตฺตํ   สจฺฉิกตํ   ยงฺกิญฺจิ   สาวเกน   ปตฺตพฺพํ   สพฺพํ
มยา   อนุปฺปตฺตํ   นตฺถิ   จ   เม   กิญฺจิ  อุตฺตรึ  กรณียํ  กตสฺส  วา
ปฏิจโย   กินฺนุ   โข  อหํ  สงฺฆสฺส  เวยฺยาวจฺจํ  กเรยฺยนฺติ  ฯ  อถโข
อายสฺมโต    ทพฺพสฺส    มลฺลปุตฺตสฺส   เอตทโหสิ   ยนฺนูนาหํ   สงฺฆสฺส
เสนาสนญฺจ    ปญฺญาเปยฺยํ   ภตฺตานิ   จ   อุทฺทิเสยฺยนฺติ   ฯ   อถโข
อายสฺมา    ทพฺโพ    มลฺลปุตฺโต   สายณฺหสมยํ   ปฏิสลฺลานา   วุฏฺฐิโต
เยน    ภควา    เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา   ภควนฺตํ   อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ  นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ  นิสินฺโน  โข  อายสฺมา  ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต
ภควนฺตํ    เอตทโวจ   อิธ   มยฺหํ   ภนฺเต   รโหคตสฺส   ปฏิสลฺลีนสฺส
เอวํ   เจตโส   ปริวิตกฺโก   อุทปาทิ  มยา  โข  ชาติยา  สตฺตวสฺเสน
อรหตฺตํ   สจฺฉิกตํ   ยงฺกิญฺจิ   สาวเกน  ปตฺตพฺพํ  สพฺพํ  มยา  อนุปฺปตฺตํ
นตฺถิ   จ   เม  กิญฺจิ  อุตฺตรึ  กรณียํ  กตสฺส  วา  ปฏิจโย  กินฺนุ  โข
อหํ   สงฺฆสฺส   เวยฺยาวจฺจํ  กเรยฺยนฺติ  ตสฺส  มยฺหํ  ภนฺเต  เอตทโหสิ
ยนฺนูนาหํ   สงฺฆสฺส  เสนาสนญฺจ  ปญฺญาเปยฺยํ  ภตฺตานิ  จ  อุทฺทิเสยฺยนฺติ
อิจฺฉามหํ    ภนฺเต   สงฺฆสฺส   เสนาสนญฺจ   ปญฺญาเปตุํ   ภตฺตานิ   จ
อุทฺทิสิตุนฺติ   ฯ   สาธุ   สาธุ  ทพฺพ  เตนหิ  ตฺวํ  สงฺฆสฺส  เสนาสนญฺจ
ปญฺญาเปหิ   ภตฺตานิ   จ  อุทฺทิสาหีติ  ฯ  เอวํ  ภนฺเตติ  โข  อายสฺมา
ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต ภควโต ปจฺจสฺโสสิ ฯ
     [๕๔๒]   อถโข  ภควา  เอตสฺมึ  นิทาเน  เอตสฺมึ  ปกรเณ  ธมฺมึ
กถํ   กตฺวา  ภิกฺขู  อามนฺเตสิ  เตนหิ  ภิกฺขเว  สงฺโฆ  ทพฺพํ  มลฺลปุตฺตํ
เสนาสนปญฺญาปกญฺจ    ภตฺตุทฺเทสกญฺจ    สมฺมนฺนตุ   ฯ   เอวญฺจ   ปน
ภิกฺขเว   สมฺมนฺนิตพฺโพ   ปฐมํ   ทพฺโพ  ยาจิตพฺโพ  ยาจิตฺวา  พฺยตฺเตน
ภิกฺขุนา ปฏิพเลน สงฺโฆ ญาเปตพฺโพ
     {๕๔๒.๑}   สุณาตุ  เม  ภนฺเต  สงฺโฆ ยทิ สงฺฆสฺส ปตฺตกลฺลํ สงฺโฆ
อายสฺมนฺตํ    ทพฺพํ    มลฺลปุตฺตํ    เสนาสนปญฺญาปกญฺจ   ภตฺตุทฺเทสกญฺจ
สมฺมนฺเนยฺย ฯ เอสา ญตฺติ ฯ
     {๕๔๒.๒}   สุณาตุ เม ภนฺเต สงฺโฆ สงฺโฆ อายสฺมนฺตํ ทพฺพํ มลฺลปุตฺตํ
เสนาสนปญฺญาปกญฺจ    ภตฺตุทฺเทสกญฺจ    สมฺมนฺนติ    ฯ   ยสฺสายสฺมโต
ขมติ     อายสฺมโต     ทพฺพสฺส    มลฺลปุตฺตสฺส    เสนาสนปญฺญาปกสฺส
จ    ภตฺตุทฺเทสกสฺส    จ    สมฺมติ   โส   ตุณฺหสฺส   ยสฺส   นกฺขมติ
โส ภาเสยฺย ฯ
     {๕๔๒.๓}   สมฺมโต   สงฺเฆน   อายสฺมา   ทพฺโพ   มลฺลปุตฺโต
เสนาสนปญฺญาปโก   จ   ภตฺตุทฺเทสโก   จ   ฯ  ขมติ  สงฺฆสฺส  ตสฺมา
ตุณฺหี ฯ เอวเมตํ ธารยามีติ ฯ
     [๕๔๓]   สมฺมโต   จ   ปนายสฺมา  ทพฺโพ  มลฺลปุตฺโต  สภาคานํ
สภาคานํ   ๑-   ภิกฺขูนํ  เอกชฺฌํ  เสนาสนํ  ปญฺญาเปติ  เย  เต  ภิกฺขู
สุตฺตนฺติกา    เตสํ   เอกชฺฌํ   เสนาสนํ   ปญฺญาเปติ   เต   อญฺญมญฺญํ
สุตฺตนฺตํ   สงฺคายิสฺสนฺตีติ   เย   เต   ภิกฺขู   วินยธรา  เตสํ  เอกชฺฌํ
เสนาสนํ   ปญฺญาเปติ   เต   อญฺญมญฺญํ  วินยํ  วินิจฺฉินิสฺสนฺตีติ  ๒-  เย
เต   ภิกฺขู  อาภิธมฺมิกา  ๓-  เตสํ  เอกชฺฌํ  เสนาสนํ  ปญฺญาเปติ  เต
อญฺญมญฺญํ   อภิธมฺมํ  ๔-  สากจฺฉิสฺสนฺตีติ  เย  เต  ภิกฺขู  ฌายิโน  เตสํ
เอกชฺฌํ   เสนาสนํ   ปญฺญาเปติ   เต   อญฺญมญฺญํ   น  พฺยาพาธิสฺสนฺตีติ
เย  เต  ภิกฺขู  ติรจฺฉานกถิกา  กายทฬฺหีพหุลา  วิหรนฺติ  เตสํปิ  เอกชฺฌํ
เสนาสนํ   ปญฺญาเปติ  อิมายปีเม  อายสฺมนฺโต  ๕-  รติยา  อจฺฉิสฺสนฺตีติ
เย  เต  ๖-  ภิกฺขู  วิกาเล  อาคจฺฉนฺติ  เตสํปิ เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา
เตเนว   อาโลเกน   เสนาสนํ   ปญฺญาเปติ  ฯ  อปิสฺสุ  ภิกฺขู  สญฺจิจฺจ
วิกาเล  อาคจฺฉนฺติ  มยํ  อายสฺมโต  ทพฺพสฺส  มลฺลปุตฺตสฺส อิทฺธิปาฏิหาริยํ
ปสฺสิสฺสามาติ ฯ
     {๕๔๓.๑}   เต อายสฺมนฺตํ ทพฺพํ มลฺลปุตฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอวํ วเทนฺติ อมฺหากํ
อาวุโส ทพฺพ เสนาสนํ ปญฺญาเปหีติ ฯ เต อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต เอวํ วเทติ
@เชิงอรรถ: ๑ สพฺพตฺถ อาเมณฺฑิตํ อกตํ โหติ ฯ ๒ สพฺพตฺถ วินิจฺฉิสฺสนฺตีตีติ
@อาคตํ ฯ ๓ ยุ. ม. ธมฺมกถิกา ฯ ๔ ยุ. ม. ธมฺมํ ฯ ๕ สพฺพตฺถ
@อายสฺมนฺตาติ อาคตํ ฯ ๖ ยุ. เยปิ เต ฯ ม. รา. เยปิ ฯ
กตฺถายสฺมนฺโต  ๑-  อิจฺฉนฺติ  กตฺถ  ปญฺญาเปมีติ  ฯ  เต  สญฺจิจฺจ  ทูเร
อปทิสฺสนฺติ   อมฺหากํ   อาวุโส   ทพฺพ   คิชฺฌกูเฏ   ปพฺพเต   เสนาสนํ
ปญฺญาเปหิ   อมฺหากํ   อาวุโส   ทพฺพ   ๒-   โจรปฺปปาเต   เสนาสนํ
ปญฺญาเปหิ   อมฺหากํ   อาวุโส  ทพฺพ  อิสิคิลิปสฺเส  กาฬสิลายํ  เสนาสนํ
ปญฺญาเปหิ    อมฺหากํ   อาวุโส   ทพฺพ   เวภารปสฺเส   สตฺตปณฺณคุหายํ
เสนาสนํ   ปญฺญาเปหิ   อมฺหากํ   อาวุโส  ทพฺพ  สีตวเน  สปฺปโสณฺฑิก-
ปพฺภาเร  เสนาสนํ  ปญฺญาเปหิ  อมฺหากํ  อาวุโส  ทพฺพ  โคมฏกนฺทรายํ
เสนาสนํ   ปญฺญาเปหิ   อมฺหากํ   อาวุโส   ทพฺพ   ตินฺทุกกนฺทรายํ  ๓-
เสนาสนํ   ปญฺญาเปหิ   อมฺหากํ   อาวุโส   ทพฺพ   กโปตกนฺทรายํ  ๔-
เสนาสนํ   ปญฺญาเปหิ   อมฺหากํ  อาวุโส  ทพฺพ  ตโปทาราเม  เสนาสนํ
ปญฺญาเปหิ   อมฺหากํ   อาวุโส  ทพฺพ  ชีวกมฺพวเน  เสนาสนํ  ปญฺญาเปหิ
อมฺหากํ อาวุโส ทพฺพ มทฺทกุจฺฉิสฺมึ มิคทาเย เสนาสนํ ปญฺญาเปหีติ ฯ
     {๕๔๓.๒}   เตสํ   อายสฺมา   ทพฺโพ   มลฺลปุตฺโต   เตโชธาตุํ
สมาปชฺชิตฺวา    องฺคุลิยา    ชลมานาย   ปุรโต   ปุรโต   คจฺฉติ   ฯ
เตปิ   เตเนว   อาโลเกน   อายสฺมโต  ทพฺพสฺส  มลฺลปุตฺตสฺส  ปิฏฺฐิโต
ปิฏฺฐิโต  คจฺฉนฺติ  ฯ  เตสํ  อายสฺมา  ทพฺโพ  มลฺลปุตฺโต  เอวํ เสนาสนํ
ปญฺญาเปติ    อยํ    มญฺโจ   อิทํ   ปีฐํ   อยํ   ภิสี   อิทํ   พิมฺโพหนํ
อิทํ   วจฺจฏฺฐานํ   อิทํ   ปสฺสาวฏฺฐานํ   อิทํ   ปานียํ   อิทํ  ปริโภชนียํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. รา. กตฺถายสฺมนฺตา ฯ ๒ อิโต ปรํ ทพฺพาตฺยาลปนํ สพฺพตฺถ
@น ทิสฺสติ ฯ ๓ ยุ. รา. ตินฺทุกนฺทรายํ ฯ ๔ ยุ. ม. ตโปทกนฺทรายํ ฯ
อยํ   กตฺตรทณฺโฑ   อิทํ   สงฺฆสฺส   กติกสณฺฐานํ   อิมํ  กาลํ  ปวิสิตพฺพํ
อิมํ   กาลํ   นิกฺขมิตพฺพนฺติ   ฯ   เตสํ   อายสฺมา   ทพฺโพ  มลฺลปุตฺโต
เอวํ เสนาสนํ ปญฺญาเปตฺวา ปุนเทว เวฬุวนํ ปจฺจาคจฺฉติ ฯ
     [๕๔๔]   เตน  โข  ปน  สมเยน  เมตฺติยภุมฺมชกา  ภิกฺขู  นวกา
เจว   โหนฺติ   อปฺปปุญฺญา   จ   ยานิ  สงฺฆสฺส  ลามกานิ  เสนาสนานิ
ตานิ   เตสํ   ปาปุณนฺติ   ลามกานิ   จ   ภตฺตานิ  ฯ  เตน  โข  ปน
สมเยน   ราชคเห  มนุสฺสา  อิจฺฉนฺติ  เถรานํ  ภิกฺขูนํ  อภิสงฺขาริกํ  ๑-
ทาตุํ   สปฺปึปิ   เตลํปิ   อุตฺตริภงฺคํปิ   เมตฺติยภุมฺมชกานํ   ปน   ภิกฺขูนํ
ปากติกํ   เทนฺติ   ยถารทฺธํ   กาณาชกํ  พิลงฺคทุติยํ  ฯ  เต  ปจฺฉาภตฺตํ
ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา   เถเร   ภิกฺขู  ปุจฺฉนฺติ  ตุมฺหากํ  อาวุโส  ภตฺตคฺเค
กึ   อโหสิ  ตุมฺหากํ  อาวุโส  ภตฺตคฺเค  กึ  อโหสีติ  ๒-  ฯ  เอกจฺเจ
เถรา   เอวํ   วเทนฺติ   อมฺหากํ  อาวุโส  สปฺปิ  อโหสิ  เตลํ  อโหสิ
อุตฺตริภงฺคํ   อโหสีติ   ฯ   เมตฺติยภุมฺมชกา   ปน  ภิกฺขู  เอวํ  วเทนฺติ
อมฺหากํ   อาวุโส   น   กิญฺจิ   อโหสิ   ปากติกํ   ยถารทฺธํ  กาณาชกํ
พิลงฺคทุติยนฺติ ฯ
     [๕๔๕]   เตน  โข  ปน  สมเยน  กลฺยาณภตฺติโก  คหปติ  สงฺฆสฺส
จตุกฺกภตฺตํ  เทติ  นิจฺจภตฺตํ  ฯ  โส  ภตฺตคฺเค  สปุตฺตทาโร  อุปติฏฺฐิตฺวา
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ม. โปตฺถเกสุ อิโต ปรํ ปิณฺฑปาตนฺติปิ ทิสฺสติ ฯ
@๒ มรมฺมรามญฺญโปตฺถเกสุ อาเมณฺฑิตํ อกตํ โหติ ฯ ยุโรปิยโปตฺถเก ปน
@ตุมฺหากํ อาวุโส ภตฺตคฺเค กึ อโหสิ ตุมฺหากํ กึ อโหสีติ อาคตํ ฯ
ปริวิสติ   ฯ   อญฺเญ   โอทเนน   ปุจฺฉนฺติ   อญฺเญ   สูเปน   ปุจฺฉนฺติ
อญฺเญ   เตเลน   ปุจฺฉนฺติ   อญฺเญ   อุตฺตริภงฺเคน   ปุจฺฉนฺติ  ฯ  เตน
โข    ปน   สมเยน   กลฺยาณภตฺติกสฺส   คหปติโน   ภตฺตํ   สฺวาตนาย
เมตฺติยภุมฺมชกานํ   ภิกฺขูนํ   อุทฺทิฏฺฐํ   โหติ   ฯ  อถโข  กลฺยาณภตฺติโก
คหปติ   อารามํ   อคมาสิ   เกนจิเทว  กรณีเยน  ฯ  โส  เยนายสฺมา
ทพฺโพ    มลฺลปุตฺโต    เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา   อายสฺมนฺตํ   ทพฺพํ
มลฺลปุตฺตํ   อภิวาเทตฺวา   เอกมนฺตํ   นิสีทิ   ฯ  เอกมนฺตํ  นิสินฺนํ  โข
กลฺยาณภตฺติกํ    คหปตึ    อายสฺมา    ทพฺโพ    มลฺลปุตฺโต    ธมฺมิยา
กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ ฯ
     {๕๔๕.๑}   อถโข   กลฺยาณภตฺติโก   คหปติ  อายสฺมตา  ทพฺเพน
มลฺลปุตฺเตน    ธมฺมิยา   กถาย   สนฺทสฺสิโต   สมาทปิโต   สมุตฺเตชิโต
สมฺปหํสิโต   อายสฺมนฺตํ   ทพฺพํ   มลฺลปุตฺตํ   เอตทโวจ   กสฺส   ภนฺเต
อมฺหากํ   ฆเร  สฺวาตนาย  ภตฺตํ  อุทฺทิฏฺฐนฺติ  ฯ  เมตฺติยภุมฺมชกานํ  โข
คหปติ   ภิกฺขูนํ  ตุมฺหากํ  ฆเร  สฺวาตนาย  ภตฺตํ  อุทฺทิฏฺฐนฺติ  ฯ  อถโข
กลฺยาณภตฺติโก   คหปติ   อนตฺตมโน   อโหสิ   กถํ  หิ  นาม  ปาปภิกฺขู
อมฺหากํ   ฆเร   ภุญฺชิสฺสนฺตีติ  ฆรํ  คนฺตฺวา  ทาสึ  อาณาเปสิ  เย  เช
เสฺว    ภตฺติกา   อาคจฺฉนฺติ   เต   โกฏฺฐเก   อาสนํ   ปญฺญาเปตฺวา
กาณาชเกน  พิลงฺคทุติเยน  ปริวิสาติ  ฯ  เอวํ  อยฺยาติ  โข  สา  ทาสี
กลฺยาณภตฺติกสฺส   คหปติโน   ปจฺจสฺโสสิ   ฯ   อถโข   เมตฺติยภุมฺมชกา
ภิกฺขู    หิยฺโย   โข   อาวุโส   อมฺหากํ   กลฺยาณภตฺติกสฺส   คหปติโน
ฆเร  ๑-  ภตฺตํ  อุทฺทิฏฺฐํ  เสฺว  อเมฺห กลฺยาณภตฺติโก คหปติ สปุตฺตทาโร
อุปติฏฺฐิตฺวา    ปริวิสิสฺสติ    อญฺเญ    โอทเนน    ปุจฺฉิสฺสนฺติ   อญฺเญ
สูเปน   ปุจฺฉิสฺสนฺติ   อญฺเญ   เตเลน  ปุจฺฉิสฺสนฺติ  อญฺเญ  อุตฺตริภงฺเคน
ปุจฺฉิสฺสนฺตีติ  ฯ  เต  เตเนว  โสมนสฺเสน  น  จิตฺตรูปํ  รตฺติยา สุปึสุ ฯ
อถโข  เมตฺติยภุมฺมชกา  ภิกฺขู  ปุพฺพณฺหสมยํ  นิวาเสตฺวา  ปตฺตจีวรมาทาย
เยน    กลฺยาณภตฺติกสฺส    คหปติโน    นิเวสนํ    เตนุปสงฺกมึสุ    ฯ
อทฺทสา  โข  สา  ทาสี  เมตฺติยภุมฺมชเก  ภิกฺขู  ทูรโต  ว  อาคจฺฉนฺเต
ทิสฺวาน    โกฏฺฐเก    อาสนํ   ปญฺญาเปตฺวา   เมตฺติยภุมฺมชเก   ภิกฺขู
เอตทโวจ   นิสีทถ   ภนฺเตติ   ฯ   อถโข   เมตฺติยภุมฺมชกานํ   ภิกฺขูนํ
เอตทโหสิ   นิสฺสํสยํ   โข   น  ตาว  ภตฺตํ  สิทฺธํ  ภวิสฺสติ  ยถา  มยํ
โกฏฺฐเก นิสีทาปิยามาติ ๒- ฯ
     {๕๔๕.๒}   อถโข  สา  ทาสี กาณาชเกน พิลงฺคทุติเยน อุปคญฺฉิ ๓-
ภุญฺชถ   ภนฺเตติ   ฯ   มยํ   โข   ภคินิ   นิจฺจภตฺติกาติ   ฯ  ชานามิ
อยฺยา    นิจฺจภตฺติกาติ    อปิจาหํ   หิยฺโย   ว   คหปตินา   อาณตฺตา
เย  เช  เสฺว  ภตฺติกา  อาคจฺฉนฺติ  เต  โกฏฺฐเก  อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา
กาณาชเกน   พิลงฺคทุติเยน   ปริวิสาติ   ภุญฺชถ   ภนฺเตติ   ฯ   อถโข
เมตฺติยภุมฺมชกา   ภิกฺขู   หิยฺโย   โข   อาวุโส  กลฺยาณภตฺติโก  คหปติ
อารามํ   อคมาสิ   ทพฺพสฺส   มลฺลปุตฺตสฺส   สนฺติเก  นิสฺสํสยํ  โข  มยํ
ทพฺเพน   มลฺลปุตฺเตน   คหปติโน  สนฺติเก  ปริภินฺนาติ  ฯ  เต  เตเนว
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ม. โปตฺถเกสุ น ทิสฺสติ ฯ ๒ สพฺพตฺถ นิสีทาเปยฺยามาติ
@ทิสฺสติ ฯ ๓ ยุ. รา. อุปคจฺฉิ ฯ
โทมนสฺเสน   น   จิตฺตรูปํ   ภุญฺชึสุ   ฯ  อถโข  เมตฺติยภุมฺมชกา  ภิกฺขู
ปจฺฉาภตฺตํ  ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา  อารามํ  คนฺตฺวา  ปตฺตจีวรํ  ปฏิสาเมตฺวา
พหารามโกฏฺฐเก       สงฺฆาฏิปลฺลตฺถิกาย       นิสีทึสุ      ตุณฺหีภูตา
มงฺกุภูตา ปตฺตกฺขนฺธา อโธมุขา ปชฺฌายนฺตา อปฺปฏิภาณา ฯ
     [๕๔๖]   อถโข   เมตฺติยา  ภิกฺขุนี  เยน  เมตฺติยภุมฺมชกา  ภิกฺขู
เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา   เมตฺติยภุมฺมชเก  ภิกฺขู  เอตทโวจ  วนฺทามิ
อยฺยาติ   ฯ  เอวํ  วุตฺเต  เมตฺติยภุมฺมชกา  ภิกฺขู  นาลปึสุ  ฯ  ทุติยมฺปิ
โข   ฯเปฯ   ตติยมฺปิ   โข   เมตฺติยา  ภิกฺขุนี  เมตฺติยภุมฺมชเก  ภิกฺขู
เอตทโวจ   วนฺทามิ   อยฺยาติ  ฯ  ตติยมฺปิ  โข  เมตฺติยภุมฺมชกา  ภิกฺขู
นาลปึสุ  ฯ  กฺยาหํ  อยฺยานํ  อปรชฺฌามิ  กิสฺส  มํ  อยฺยา  นาลปนฺตีติ ฯ
ตถา   หิ   ปน  ตฺวํ  ภคินิ  อเมฺห  ทพฺเพน  มลฺลปุตฺเตน  วิเหฐิยมาเน
อชฺฌุเปกฺขสีติ   ฯ   กฺยาหํ   อยฺยา  กโรมีติ  ฯ  สเจ  โข  ตฺวํ  ภคินิ
อิจฺเฉยฺยาสิ   อชฺเชว   ภควา   ทพฺพํ   มลฺลปุตฺตํ   นาสาเปยฺยาติ   ฯ
กฺยาหํ   อยฺยา  กโรมิ  กึ  มยา  สกฺกา  กาตุนฺติ  ฯ  เอหิ  ตฺวํ  ภคินิ
เยน    ภควา   เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา   ภควนฺตํ   เอวํ   วเทหิ
อิทํ   ภนฺเต   นจฺฉนฺนํ   นปฺปฏิรูปํ  ยายํ  ภนฺเต  ทิสา  อภยา  อนีติกา
อนุปทฺทวา   สายํ   ทิสา   สภยา   สอีติกา   สอุปทฺทวา  ยโต  นีวาตํ
ตโต   ปวาตํ   อุทกํ  มญฺเญ  อาทิตฺตํ  อยฺเยนมฺหิ  ทพฺเพน  มลฺลปุตฺเตน
ทูสิตาติ   ฯ   เอวํ   อยฺยาติ  โข  เมตฺติยา  ภิกฺขุนี  เมตฺติยภุมฺมชกานํ
ภิกฺขูนํ   ปฏิสฺสุตฺวา   เยน   ภควา  เตนุปสงฺกมิ  อุปสงฺกมิตฺวา  ภควนฺตํ
อภิวาเทตฺวา   เอกมนฺตํ   อฏฺฐาสิ   ฯ  เอกมนฺตํ  ฐิตา  โข  เมตฺติยา
ภิกฺขุนี   ภควนฺตํ   เอตทโวจ   อิทํ   ภนฺเต   นจฺฉนฺนํ  นปฺปฏิรูปํ  ยายํ
ภนฺเต   ทิสา  อภยา  อนีติกา  อนุปทฺทวา  สายํ  ทิสา  สภยา  สอีติกา
สอุปทฺทวา    ยโต   นีวาตํ   ตโต   ปวาตํ   อุทกํ   มญฺเญ   อาทิตฺตํ
อยฺเยนมฺหิ ทพฺเพน มลฺลปุตฺเตน ทูสิตาติ ฯ
     [๕๔๗]   อถโข  ภควา  เอตสฺมึ  นิทาเน เอตสฺมึ ปกรเณ ภิกฺขุสงฺฆํ
สนฺนิปาตาเปตฺวา   อายสฺมนฺตํ   ทพฺพํ   มลฺลปุตฺตํ   ปฏิปุจฺฉิ   สรสิ  ตฺวํ
ทพฺพ   เอวรูปํ   กตฺตา   ยถายํ  ภิกฺขุนี  อาหาติ  ฯ  ยถา  มํ  ภนฺเต
ภควา   ชานาตีติ   ฯ   ทุติยมฺปิ   โข   ภควา   ฯเปฯ  ตติยมฺปิ  โข
ภควา   อายสฺมนฺตํ   ทพฺพํ   มลฺลปุตฺตํ   เอตทโวจ   สรสิ   ตฺวํ  ทพฺพ
เอวรูปํ   กตฺตา   ยถายํ  ภิกฺขุนี  อาหาติ  ฯ  ยถา  มํ  ภนฺเต  ภควา
ชานาตีติ  ฯ  น  โข  ทพฺพ  ทพฺพา  เอวํ  นิพฺเพเฐนฺติ  สเจ  ตยา กตํ
กตนฺติ   วเทหิ  สเจ  ตยา  อกตํ  อกตนฺติ  วเทหีติ  ฯ  ยโตหํ  ภนฺเต
ชาโต   นาภิชานามิ   สุปินนฺเตนปิ   เมถุนํ   ธมฺมํ   ปฏิเสวิตา  ปเคว
ชาคโรติ  ฯ  อถโข  ภควา  ภิกฺขู  อามนฺเตสิ  เตนหิ  ภิกฺขเว  เมตฺติยํ
ภิกฺขุนึ   นาเสถ   อิเม  จ  ภิกฺขู  อนุยุญฺชถาติ  ฯ  อิทํ  วตฺวา  ภควา
อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ ฯ
     {๕๔๗.๑}   อถโข เต ภิกฺขู เมตฺติยํ ภิกฺขุนึ นาเสสุํ ฯ อถโข เมตฺติยภุมฺมชกา
ภิกฺขู  เต  ภิกฺขู เอตทโวจุํ มา อาวุโส เมตฺติยํ ภิกฺขุนึ นาเสถ น สา กิญฺจิ
อปรชฺฌติ  อเมฺหหิ สา อุสฺสาหิตา กุปิเตหิ อนตฺตมเนหิ จาวนาธิปฺปาเยหีติ ฯ
กึ   ปน   ตุเมฺห   อาวุโส   อายสฺมนฺตํ   ทพฺพํ   มลฺลปุตฺตํ   อมูลเกน
ปาราชิเกน  ธมฺเมน  อนุทฺธํเสถาติ  ฯ  เอวมาวุโสติ  ฯ  เย  เต ภิกฺขู
อปฺปิจฺฉา   ฯเปฯ   เต   อุชฺฌายนฺติ  ขียนฺติ  วิปาเจนฺติ  กถํ  หิ  นาม
เมตฺติยภุมฺมชกา    ภิกฺขู    อายสฺมนฺตํ    ทพฺพํ    มลฺลปุตฺตํ   อมูลเกน
ปาราชิเกน   ธมฺเมน   อนุทฺธํเสสฺสนฺตีติ  ฯ  อถโข  เต  ภิกฺขู  ภควโต
เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ   ฯ   อถโข   ภควา  เอตสฺมึ  นิทาเน  เอตสฺมึ
ปกรเณ   ภิกฺขุสงฺฆํ   สนฺนิปาตาเปตฺวา   เมตฺติยภุมฺมชเก  ภิกฺขู  ปฏิปุจฺฉิ
สจฺจํ   กิร   ตุเมฺห   ภิกฺขเว   ทพฺพํ  มลฺลปุตฺตํ  อมูลเกน  ปาราชิเกน
ธมฺเมน   อนุทฺธํเสถาติ   ฯ   สจฺจํ  ภควาติ  ฯ  วิครหิ  พุทฺโธ  ภควา
กถํ    หิ    นาม   ตุเมฺห   โมฆปุริสา   ทพฺพํ   มลฺลปุตฺตํ   อมูลเกน
ปาราชิเกน   ธมฺเมน   อนุทฺธํเสสฺสถ   เนตํ   โมฆปุริสา   อปฺปสนฺนานํ
วา    ปสาทาย    ฯเปฯ   เอวญฺจ   ปน   ภิกฺขเว   อิมํ   สิกฺขาปทํ
อุทฺทิเสยฺยาถ
     {๕๔๗.๒}   โย  ปน  ภิกฺขุ  ภิกฺขุํ  ทุฏฺโฐ โทโส อปฺปตีโต อมูลเกน
ปาราชิเกน    ธมฺเมน    อนุทฺธํเสยฺย    อปฺเปวนาม    นํ    อิมมฺหา
พฺรหฺมจริยา   จาเวยฺยนฺติ   ตโต   อปเรน   สมเยน  สมนุคฺคาหิยมาโน
วา   อสมนุคฺคาหิยมาโน   วา   อมูลกญฺเจว   ตํ  อธิกรณํ  โหติ  ภิกฺขุ
จ โทสํ ปติฏฺฐาติ สงฺฆาทิเสโสติ ฯ
     [๕๔๘]   โย   ปนาติ  โย  ยาทิโส  ฯเปฯ  ภิกฺขูติ  ฯเปฯ  อยํ
อิมสฺมึ   อตฺเถ   อธิปฺเปโต   ภิกฺขูติ   ฯ   ภิกฺขุนฺติ   อญฺญํ   ภิกฺขุํ  ฯ
ทุฏฺโฐ  โทโสติ  กุปิโต  อนตฺตมโน  อนภิรทฺโธ  อาหตจิตฺโต  ชิลชาโต ฯ
อปฺปตีโตติ  เตน  จ  โกเปน  เตน  จ  โทเสน  ตาย  จ อนตฺตมนตาย
ตาย   จ   อนภิรทฺธิยา   อปฺปตีโต   โหติ   ฯ   อมูลกํ  นาม  อทิฏฺฐํ
อสฺสุตํ   อปริสงฺกิตํ   ฯ  ปาราชิเกน  ธมฺเมนาติ  จตุนฺนํ  อญฺญตเรน  ฯ
อนุทฺธํเสยฺยาติ  โจเทติ  วา  โจทาเปติ  วา  ฯ  อปฺเปวนาม นํ อิมมฺหา
พฺรหฺมจริยา   จาเวยฺยนฺติ   ภิกฺขุภาวา   จาเวยฺยํ  สมณธมฺมา  จาเวยฺยํ
สีลกฺขนฺธา จาเวยฺยํ ตโปคุณา จาเวยฺยํ ฯ
     [๕๔๙]   ตโต  อปเรน  สมเยนาติ  ยสฺมึ  ขเณ  อนุทฺธํสิโต  โหติ
ตํ   ขณํ   ตํ   ลยํ   ตํ  มุหุตฺตํ  วีติวตฺเต  ฯ  สมนุคฺคาหิยมาโน  วาติ
เยน   วตฺถุนา   อนุทฺธํสิโต   โหติ   ตสฺมึ   วตฺถุสฺมึ  สมนุคฺคาหิยมาโน
วา ฯ อสมนุคฺคาหิยมาโน วาติ น เกนจิ วุจฺจมาโน ฯ


             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๑ หน้าที่ ๓๖๒-๓๗๗.
http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=1&item=533&items=17&modeTY=2
             อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=1&item=533&items=17&modeTY=2&mode=bracket
             อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=1&item=531&items=17&modeTY=2
             อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=1&item=531&items=17&modeTY=2
             ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=1&i=531
             The Pali Atthakatha in Thai :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=2&A=1586
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=2&A=1586
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑
http://84000.org/tipitaka/read/?index_1