![]() |
|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ | |
|
| |
indriyavaggo paṭhamo
[151] Cattārīmāni bhikkhave indriyāni katamāni cattāri
saddhindriyaṃ viriyindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ 1- imāni kho bhikkhave
cattāri indriyānīti.
[152] Cattārīmāni bhikkhave balāni katamāni cattāri saddhābalaṃ
viriyabalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ 2- imāni kho bhikkhave cattāri
balānīti.
[153] Cattārīmāni bhikkhave balāni katamāni cattāri paññābalaṃ
viriyabalaṃ anavajjabalaṃ saṅgāhakabalaṃ 3- imāni kho bhikkhave cattāri
balānīti.
[154] Cattārīmāni bhikkhave balāni katamāni cattāri satibalaṃ
samādhibalaṃ anavajjabalaṃ saṅgāhakabalaṃ imāni kho bhikkhave cattāri
balānīti.
[155] Cattārīmāni bhikkhave balāni katamāni cattāri paṭisaṅkhānabalaṃ
bhāvanābalaṃ anavajjabalaṃ saṅgāhakabalaṃ imāni kho bhikkhave cattāri
balānīti.
[156] Cattārīmāni bhikkhave kappassa asaṅkheyyāni katamāni
cattāri yadā bhikkhave kappo saṃvaṭṭo 4- tiṭṭhati 5- taṃ na sukaraṃ
@Footnote: 1 Ma. Yu. satindriyaṃ. 2 Ma. Yu. satibalaṃ. 3 Ma. saṅgahabalaṃ. Yu. saṅgāhabalaṃ.
@Yu. saṃvaṭṭati. 5 Ma. Yu. ayaṃ pāṭho natthi.
Saṅkhātuṃ ettakāni vassānīti vā ettakāni vassasatānīti vā
ettakāni vassasahassānīti vā ettakāni vassasatasahassānīti vā yadā
bhikkhave kappo saṃvaṭṭaṭṭhāyī 1- tiṭṭhati taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ ettakāni
vassānīti vā ettakāni vassasatānīti vā ettakāni vassasahassānīti
vā ettakāni vassasatasahassānīti vā yadā bhikkhave kappo vivaṭṭo 2-
tiṭṭhati taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ ettakāni vassānīti vā ettakāni
vassasatānīti vā ettakāni vassasahassānīti vā ettakāni
vassasatasahassānīti vā yadā bhikkhave kappo vivaṭṭaṭṭhāyī 3- tiṭṭhati
taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ ettakāni vassānīti vā ettakāni vassasatānīti
vā ettakāni vassasahassānīti vā ettakāni vassasatasahassānīti
vā imāni kho bhikkhave cattāri kappassa asaṅkheyyānīti.
[157] Dveme bhikkhave rogā katame dve kāyiko ca rogo
cetasiko ca rogo dissanti bhikkhave sattā kāyikena rogena ekaṃpi
vassaṃ arogaṃ 4- paṭijānamānā dvepi vassāni arogaṃ paṭijānamānā
tīṇipi vassāni arogaṃ paṭijānamānā cattāripi vassāni arogaṃ
paṭijānamānā pañcapi vassāni arogaṃ paṭijānamānā dasapi vassāni
arogaṃ paṭijānamānā vīsaṃpi vassāni arogaṃ paṭijānamānā tiṃsaṃpi
vassāni arogaṃ paṭijānamānā cattāḷīsaṃpi vassāni arogaṃ paṭijānamānā
paññāsaṃpi vassāni arogaṃ paṭijānamānā vassasataṃpi bhiyyopi arogaṃ
@Footnote: 1 Ma. Yu. saṃvaṭṭo. 2 Ma. Yu. vivaṭṭati. 3 Ma. Yu. vivaṭṭo. 4 Ma. Yu.
@ ārogyaṃ. ito paraṃ īdisameva.
Paṭijānamānā . te bhikkhave sattā dullabhā 1- lokasmiṃ ye cetasikena
rogena muhuttampi arogaṃ paṭijānanti aññatra khīṇāsavehi.
{157.1} Cattārome bhikkhave pabbajitassa rogā katame
cattāro idha bhikkhave bhikkhu mahiccho hoti vighātavā asantuṭṭho
itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena
so mahiccho samāno vighātavā asantuṭṭho itarītaracīvarapiṇḍapāta-
senāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārena pāpikaṃ icchaṃ paṇidahati
anavaññapaṭilābhāya 2- lābhasakkārasilokapaṭilābhāya so uṭṭhahati
ghaṭati vāyamati anavaññapaṭilābhāya lābhasakkārasilokapaṭilābhāya
so saṅkhāya kulāni upasaṅkamati saṅkhāya nisīdati saṅkhāya dhammaṃ bhāsati
saṅkhāya uccārapassāvaṃ sandhāreti ime kho bhikkhave cattāro
pabbajitassa rogā.
{157.2} Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ na mahicchā bhavissāma
vighātacittā 3- asantuṭṭhā itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārena na pāpikaṃ icchaṃ paṇidahissāma anavaññapaṭilābhāya
lābhasakkārasilokapaṭilābhāya na uṭṭhahissāma na ghaṭayissāma na
vāyamissāma anavaññapaṭilābhāya lābhasakkārasilokapaṭilābhāya
khamā bhavissāma sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṃsamakasavātātapa-
siriṃsapasamphassānaṃ duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ uppannānaṃ
sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ
amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātikā bhavissāmāti evaṃ hi vo
@Footnote: 1 Po. Ma. sdullabhā. 2 Po. anavajjaññapaṭilābhāya. ito paraṃ īdisameva.
@3 Ma. Yu. vighātavanto.
Bhikkhave sikkhitabbanti.
[158] Tatra kho āyasmā sārīputto bhikkhū āmantesi āvuso
bhikkhavoti . āvusoti kho te bhikkhū āyasmato sārīputtassa
paccassosuṃ . āyasmā sārīputto etadavoca yo hi koci āvuso
bhikkhu vā bhikkhunī vā cattāro dhamme attani samanupassati niṭṭhamettha
gantabbaṃ parihāyāmi kusalehi dhammehi parihānametaṃ vuttaṃ bhagavatā
katame cattāro rāgavepullataṃ 1- dosavepullataṃ mohavepullataṃ
gambhīresu kho panassa ṭhānāṭhānesu paññācakkhuṃ nakkamati yo hi
koci āvuso bhikkhu vā bhikkhunī vā ime cattāro dhamme attani
samanupassati niṭṭhamettha gantabbaṃ parihāyāmi kusalehi dhammehi
parihānametaṃ vuttaṃ bhagavatā yo hi koci āvuso bhikkhu vā bhikkhunī
vā cattāro dhamme attani samanupassati niṭṭhamettha gantabbaṃ na
parihāyāmi kusalehi dhammehi aparihānametaṃ vuttaṃ bhagavatā katame
cattāro rāgatanuttaṃ dosatanuttaṃ mohatanuttaṃ gambhīresu kho panassa
ṭhānāṭhānesu paññācakkhuṃ kamati yo hi koci āvuso bhikkhu vā
bhikkhunī vā ime cattāro dhamme attani samanupassati niṭṭhamettha
gantabbaṃ na parihāyāmi kusalehi dhammehi aparihānametaṃ vuttaṃ
bhagavatāti.
[159] Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati
@Footnote: 1 Ma. rāgavepullattaṃ ... mohavepullattaṃ.
Ghositārāme . athakho aññatarā bhikkhunī aññataraṃ purisaṃ āmantesi
ehi tvaṃ ambho purisa yena ayyo ānando tenupasaṅkama
upasaṅkamitvā mama vacanena ayyassa ānandassa pāde sirasā vanda
itthannāmā bhante bhikkhunī ābādhikinī dukkhitā bāḷhagilānā sā 1-
ayyassa 2- ānandassa pāde sirasā vandatīti evañca vadehi sādhu
kira bhante ayyo ānando yena bhikkhunūpassayo yena sā bhikkhunī
tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyāti . evaṃ ayyeti kho so puriso
tassā bhikkhuniyā paṭissuṇitvā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi
ekamantaṃ nisinno kho so puriso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca
itthannāmā bhante bhikkhunī ābādhikinī dukkhitā bāḷhagilānā sā
ayyassa ānandassa pāde sirasā vandati evañca vadeti sādhu kira bhante
ayyo 3- ānando yena bhikkhunūpassayo yena sā bhikkhunī tenupasaṅkamatu
anukampaṃ upādāyāti. Adhivāsesi kho āyasmā ānando tuṇhībhāvena.
{159.1} Athakho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ 4- nivāsetvā
pattacīvaramādāya yena bhikkhunūpassayo tenupasaṅkami . addasā kho
sā bhikkhunī āyasmantaṃ ānandaṃ dūratova āgacchantaṃ disvā sasīsaṃ
pārupitvā mañcake nipajji . athakho āyasmā ānando yena sā
bhikkhunī tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
@Footnote: 1 Yu. ayaṃ pāṭho natthi . 2 Ma. āyasmato. ito paraṃ īdisameva.
@3 Po. Ma. āyasmā . 4 Ma. Yu. ayaṃ pāṭho natthi.
Nisajja kho āyasmā ānando taṃ bhikkhuniṃ etadavoca āhārasambhūto
ayaṃ bhagini kāyo āhāraṃ nissāya āhāro pahātabbo taṇhāsambhūto
ayaṃ bhagini kāyo taṇhaṃ nissāya taṇhā pahātabbā mānasambhūto
ayaṃ bhagini kāyo mānaṃ nissāya māno pahātabbo methunasambhūto
ayaṃ bhagini kāyo methuno pahātabbo 1- methuno 2- setughāto
vutto bhagavatā.
{159.2} Āhārasambhūto ayaṃ bhagini kāyo āhāraṃ nissāya
āhāro pahātabboti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ
idha bhagini bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti neva
davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya yāvadeva imassa
kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya iti
purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṃ na uppādessāmi yātrā
ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cāti so aparena samayena
āhāraṃ nissāya āhāraṃ pajahati āhārasambhūto ayaṃ bhagini kāyo
āhāraṃ nissāya āhāro pahātabboti iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ
paṭicca vuttaṃ.
{159.3} Taṇhāsambhūto ayaṃ bhagini kāyo taṇhaṃ nissāya
taṇhā pahātabbāti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca
vuttaṃ idha bhagini bhikkhu suṇāti itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṃ
khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā
sacchikatvā upasampajja viharatīti tassa evaṃ hoti kadāssu 3- nāma
@Footnote: 1 Ma. Yu. ayaṃ pāṭho natthi. 2 Ma. methune ca. Yu. methuno ca.
@3 Ma. Yu. kudāssu nāma.
Ahaṃpi āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme
sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissāmīti so aparena samayena
taṇhaṃ nissāya taṇhaṃ pajahati taṇhāsambhūto ayaṃ bhagini kāyo taṇhaṃ
nissāya taṇhā pahātabbāti iti yantaṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
{159.4} Mānasambhūto ayaṃ bhagini kāyo mānaṃ nissāya māno
pahātabboti iti kho panetaṃ vuttaṃ kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ idha bhagini
bhikkhu suṇāti itthannāmo kira bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ
cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā
upasampajja viharatīti tassa evaṃ hoti so hi nāma āyasmā
āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme
sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissati kimaṅgaṃ panāhanti
so aparena samayena mānaṃ nissāya mānaṃ pajahati mānasambhūto ayaṃ
bhagini kāyo mānaṃ nissāya māno pahātabboti iti yantaṃ vuttaṃ
idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
{159.5} Methunasambhūto ayaṃ bhagini kāyo methuno pahātabbo
methuno setughāto vutto bhagavatāti . athakho sā bhikkhunī mañcakā
vuṭṭhahitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā āyasmato ānandassa
pādesu sirasā nipatitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca accayo
maṃ bhante accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ yāhaṃ evamakāsiṃ
tassā me bhante ayyo ānando accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu
Āyatiṃ saṃvarāyāti . taggha taṃ 1- bhagini accayo accagamā yathābālaṃ
yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ yā tvaṃ evamakāsi yato ca kho tvaṃ bhagini
accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikarosi tante mayaṃ paṭiggaṇhāma
vuḍḍhihesā bhagini ariyassa vinaye yā 2- accayaṃ accayato disvā
yathādhammaṃ paṭikaroti āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatīti.
[160] Sugato vā bhikkhave loke tiṭṭhamāno sugatavinayo vā
tadassa bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya
sukhāya devamanussānaṃ katamo ca bhikkhave sugato idha bhikkhave tathāgato
loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato
lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā
ayaṃ bhikkhave sugato.
{160.1} Katamo ca bhikkhave sugatavinayo so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ
majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ
parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti ayaṃ bhikkhave sugatavinayo . evaṃ 3-
sugato vā bhikkhave loke tiṭṭhamāno sugatavinayo vā tadassa
bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya
sukhāya devamanussānaṃ 4-.
Cattārome bhikkhave dhammā saddhammassa sammosāya antaradhānāya
saṃvattanti katame cattāro idha bhikkhave bhikkhū duggahitaṃ suttantaṃ
pariyāpuṇanti dunnikkhittehi padabyañjanehi dunnikkhittassa bhikkhave
@Footnote: 1 Yu. tvaṃ. 2 Po. Ma. Yu. yo. 3 Yu. evaṃsaddo natthi. 4 Po. Ma.
@ devamanussānanti.
Padabyañjanassa atthopi dunnayo hoti ayaṃ bhikkhave paṭhamo dhammo
saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati.
{160.2} Puna caparaṃ bhikkhave bhikkhū dubbacā honti dovacassakaraṇehi
dhammehi samannāgatā akkhamā appadakkhiṇaggāhino anusāsaniṃ ayaṃ
bhikkhave dutiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati.
{160.3} Puna caparaṃ bhikkhave ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā
dhammadharā vinayadharā mātikādharā te na sakkaccaṃ suttantaṃ paraṃ vācenti
tesaṃ accayena chinnamūlako suttanto hoti appaṭissaraṇo ayaṃ bhikkhave
tatiyo dhammo saddhammassa sammosāya antaradhānāya saṃvattati.
{160.4} Puna caparaṃ bhikkhave therā bhikkhū bāhullikā honti
sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā na viriyaṃ
ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa
sacchikiriyāya tesaṃ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjati sāpi
hoti bāhullikā sāthalikā okkamane pubbaṅgamā paviveke nikkhittadhurā
na viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa
sacchikiriyāya ayaṃ bhikkhave catuttho dhammo saddhammassa sammosāya
antaradhānāya saṃvattati . ime kho bhikkhave cattāro dhammā saddhammassa
sammosāya antaradhānāya saṃvattanti 1-.
{160.5} Cattārome bhikkhave dhammā saddhammassa ṭhitiyā
asammosāya anantaradhānāya saṃvattanti katame cattāro idha
bhikkhave bhikkhū suggahitaṃ suttantaṃ pariyāpuṇanti sunikkhittehi
padabyañjanehi sunikkhittassa bhikkhave padabyañjanassa atthopi
@Footnote: 1 Po. Ma. Yu. saṃvattantīti.
Sunayo hoti ayaṃ bhikkhave paṭhamo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya
anantaradhānāya saṃvattati.
{160.6} Puna caparaṃ bhikkhave bhikkhū suvacā honti sovacassakaraṇehi
dhammehi samannāgatā khamā padakkhiṇaggāhino anusāsaniṃ ayaṃ bhikkhave
dutiyo dhammo saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattati.
{160.7} Puna caparaṃ bhikkhave ye te bhikkhū bahussutā āgatāgamā
dhammadharā vinayadharā mātikādharā te sakkaccaṃ suttantaṃ paraṃ vācenti
tesaṃ accayena acchinnamūlako suttanto hoti sappaṭissaraṇo ayaṃ
bhikkhave tatiyo dhammo saddhammassaṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya
saṃvattati.
{160.8} Puna caparaṃ bhikkhave therā bhikkhū na bāhullikā honti na
sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā viriyaṃ
ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa
sacchikiriyāya tesaṃ pacchimā janatā diṭṭhānugatiṃ āpajjati sāpi hoti
na bāhullikā na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā
viriyaṃ ārabhati appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa
sacchikiriyāya ayaṃ bhikkhave catuttho dhammo saddhammassa ṭhitiyā
asammosāya anantaradhānāya saṃvattati . ime kho bhikkhave cattāro
dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattantīti.
Indriyavaggo paṭhamo
[1]-
------------
@Footnote: 1 Ma. indriyāni saddhā paññā satisaṅkhānapañcamaṃ
@ kappo rogo parihāni bhikkhunī sugatena cāti.
The Pali Tipitaka in Roman Character Volume 21 page 190-199.
https://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=21&A=4042
Compare with The Pali Tipitaka in Thai Character :-
https://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=21&A=4042
Compare with The Royal Version of Thai Tipitaka :-
https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=21&item=151&items=10
Compare with The MCU Version of Thai Tipitaka :-
https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=21&siri=132
Study Atthakatha :-
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=21&i=151
The Pali Atthakatha in Thai :-
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=15&A=8828
The Pali Atthakatha in Roman :-
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=15&A=8828
Contents of The Tipitaka Volume 21
https://84000.org/tipitaka/read/?index_21
https://84000.org/tipitaka/english/?index_21
บันทึก ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
![]()