![]() |
|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ | |
|
| |
| ThaiVersion McuVersion PaliThai PaliRoman |
payoganca sadheti visesamadhigacchati 1- evameva bhikkhu nasikagge
va mukhanimitte va satim upatthapetva nisinno hoti na agate
@Footnote: 1 Ma. ime patha natthi.
Va gate va assasapassase manasi karoti na agata va
gata va assasapassasa avidita honti padhananca pannayati
payoganca sadheti visesamadhigacchati [1]-.
[385] Katamam padhanam . araddhaviriyassa kayopi cittampi
kammaniyam hoti idam padhanam . katamo payogo . araddhaviriyassa
upakkilesa pahiyanti vitakka vupasamanti ayam payogo . katamo
viseso . araddhaviriyassa sannojanani pahiyanti anusaya
byasanti 2- ayam viseso . evam ime ca tayo dhamma ekacittassa
arammana na honti na cime tayo dhamma avidita honti
na ca cittam vikkhepam gacchati padhananca pannayati payoganca
sadheti visesamadhigacchati.
[386] Anapanassati yassa paripunna subhavita
anupubbam paricita yatha buddhena desita
so imam lokam 3- pabhaseti abbha muttova candimati.
{386.1} Ananti assaso no passaso. Apananti passaso
no assaso . assasapassasavasena upatthanam sati 4- yo assasati
tassupatthati yo passasati tassupatthati . paripunnati
pariggahatthena paripunna parivaratthena paripunna paripuratthena
@Footnote: 1 Ma. padhananca. 2 Ma. byanti honti. 3 Si. ime loke.
@4 Si. assasavasena upatthanam sati passasavasena upatthanam sati.
Paripunna.
{386.2} Subhavitati catasso bhavana tattha jatanam dhammanam
anativattanatthena bhavana indriyanam ekarasatthena bhavana
tadupagaviriyavahanatthena bhavana asevanatthena bhavana tassime
cattaro bhavanattha yanikata honti vatthukata anutthita paricita
susamaraddha.
{386.3} Yanikatati yattha yattha akankhati tattha tattha
vasippatto hoti balappatto vesarajjappatto tassa [1]- te
dhamma avajjanapatibaddha honti akankhanapatibaddha 2-
manasikarapatibaddha cittuppadapatibaddha tena vuccati yanikatati.
{386.4} Vatthukatati yasmim yasmim vatthusmim cittam svadhitthitam
hoti tasmim tasmim vatthusmim sati supatitthita 3- hoti yasmim yasmim va
pana vatthusmim sati supatitthita hoti tasmim tasmim vatthusmim cittam
svadhitthitam hoti tena vuccati vatthukatati.
{386.5} Anutthitati yena yena cittam abhiniharati tena tena sati
anuparivattati yena yena va pana sati anuparivattati tena tena cittam
abhiniharati tena vuccati anutthitati.
{386.6} Paricitati pariggahatthena paricita parivaratthena paricita
paripuratthena paricita satiya parigganhanto jinati papake akusale
dhamme tena vuccati paricitati.
@Footnote: 1 Ma. me. 2 Ma. akankhapatibaddha. 3 Si. supatthita. Ma. supatthita. evamuparipi.
{386.7} Susamaraddhati cattaro susamaraddha tattha jatanam
dhammanam anativattanatthena susamaraddha indriyanam ekarasatthena
susamaraddha tadupagaviriyavahanatthena susamaraddha tappaccanikanam
kilesanam susamugghatatta 1- susamaraddha.
{386.8} Susamanti atthi samam atthi susamam. Katamam samam. Ye tattha
jata anavajja kusala bodhipakkhiya idam samam . katamam susamam .
Yam tesam 2- dhammanam arammanam nirodho nibbanam idam susamam . iti
idanca samam susamam natam hoti dittham viditam sacchikatam phassitam
pannaya araddham hoti viriyam asallinam upatthita sati apamuttha 3-
passaddho kayo araddho samahitam cittam ekattam tena vuccati
susamaraddhati.
{386.9} Anupubbam paricitati digham assasavasena purima purima
paricita pacchima pacchima anuparicita digham passasavasena purima
purima paricita pacchima pacchima anuparicita rassam assasavasena
purima purima paricita pacchima pacchima anuparicita rassam
passasavasena purima purima paricita pacchima pacchima
anuparicita .pe. patinissagganupassi assasavasena purima purima
paricita pacchima pacchima anuparicita patinissagganupassi
passasavasena purima purima paricita pacchima pacchima anuparicita
sabbapi solasavatthuka anapanassatiyo annamannam
@Footnote: 1 Ma. susamuhatatta. 2 Ma. amenditam. 3 Ma. asammuttha.
Paricita ceva honti anuparicita ca tena vuccati anupubbam paricitati.
{386.10} Yathati dasa yathattha attadamathattho yathattho
attasamathattho yathattho attaparinibbapanattho yathattho abhinnattho
yathattho parinnattho yathattho pahanattho yathattho bhavanattho
yathattho sacchikiriyattho yathattho saccabhisamayattho yathattho
nirodhe patitthapakattho yathattho.
{386.11} Buddhoti yo so bhagava sayambhu anacariyako pubbe
ananussutesu dhammesu samam saccani abhisambujjhi tattha ca sabbannutam
patto balesu ca vasibhavam.
{386.12} Buddhoti kenatthena buddho . bujjhita saccaniti
buddho bodhento 1- pajayati buddho sabbannutaya buddho
sabbadassavitaya buddho anannaneyyataya buddho visatitaya 2-
buddho khinasavasankhatena buddho nirupakkilesasankhatena 3- buddho
ekantavitaragoti buddho ekantavitadosoti buddho ekantavitamohoti
buddho ekantanikkilesoti buddho ekayanamaggam gatoti buddho
eko anuttaram sammasambodhim abhisambuddhoti buddho abuddhivihatatta
buddhipatilabha buddho.
{386.13} Buddhoti netam namam matara katam na pitara katam na
bhaginiya katam na mittamaccehi katam na natisalohitehi katam na
@Footnote: 1 Ma. Yu. bodheta. 2 Ma. Yu. visavitaya. 3 Ma. nirupalepasankhatena.
@Yu. nirupadhisankhatena.
Samanabrahmanehi katam na devatahi katam vimokkhantikametam
buddhanam bhagavantanam bodhiya mule saha sabbannutananassa
patilabha sacchika pannatti yadidam buddhoti.
{386.14} Desitati attadamathattho yathattho yatha buddhena
desito attasamathattho yathattho yatha buddhena desito
attaparinibbapanattho yathattho yatha buddhena desito .pe.
Nirodhe patitthapakattho yathattho yatha buddhena desito hoti
gahattho va hoti pabbajito va.
{386.15} Lokoti khandhaloko dhatuloko ayatanaloko
vipattibhavaloko vipattisambhavaloko sampattibhavaloko
sampattisambhavaloko eko loko sabbe satta aharatthitika
.pe. Attharasa loka attharasa dhatuyo.
{386.16} Pabhasetiti attadamathattham yathattham abhisambuddhatta
so imam lokam obhaseti [1]- pabhaseti attasamathattham yathattham
abhisambuddhatta so imam lokam obhaseti [1]- pabhaseti
attaparinibbapanattham yathattham abhisambuddhatta so imam lokam
obhaseti .pe. nirodhe patitthapakattham yathattham abhisambuddhatta
so imam lokam obhaseti pabhaseti.
{386.17} Abbha muttova candimati yatha abbha evam kilesa
yatha cando evam ariyananam yatha candima devaputto evam bhikkhu
@Footnote: 1 Ma. Yu. bhaseti. evamuparipi.
Yatha cando abbha mutto mahiya 1- dhumarajamutto rahupana 2-
vippamutto bhasate ca tapate ca virocati 3- ca evameva bhikkhu
sabbakilesehi vimutto 4- bhasate ca tapate ca virocati ca tena vuccati
abbha muttova candimati imani terasa vodane nanani.
Bhanavaram.
[387] Katamani battimsam satokarisu nanani idha bhikkhu
arannagato va rukkhamulagato va sunnagaragato va nisidati
pallankam abhujitva ujum kayam panidhaya parimukham satim upatthapetva
so satova assasati .pe. sabbakayapatisamvedi assasissamiti
sikkhati sabbakayapatisamvedi passasissamiti sikkhati passambhayam
kayasankharam assasissamiti sikkhati passambhayam kayasankharam
passasissamiti sikkhati pitipatisamvedi sukhapatisamvedi cittasankharapatisamvedi
passambhayam cittasankharam cittapatisamvedi abhippamodayam cittam
samadaham cittam vimocayam cittam aniccanupassi viraganupassi
nirodhanupassi patinissagganupassi assasissamiti sikkhati
patinissagganupassi passasissamiti sikkhati.
[388] Idhati imissa ditthiya imissa khantiya imissa
ruciya imasmim adaye imasmim dhamme imasmim vinaye imasmim
dhammavinaye imasmim pavacane imasmim brahmacariye imasmim satthusasane
tena vuccati idhati.
@Footnote: 1 Ma. mahika mutto. 2 Ma. Yu. rahugahana. 3 Ma. virocate. evamuparipi.
@4 Ma. Yu. vippamutto.
{388.1} Bhikkhuti puthujjanakalyanako va hoti bhikkhu sekkho
va araha va akuppadhammo.
{388.2} Arannanti nikkhamitva bahi indakhila sabbametam arannam.
{388.3} Rukkhamulanti tattha bhikkhuno asanam pannattam hoti manco
va pitham va bhisi va tattika va cammakhando va tinasantharo va
pannasantharo va palasasantharo va tattha bhikkhu cankamati va titthati
va nisidati va seyyam va kappeti.
{388.4} Sunnanti kenaci anakinnam hoti gahatthehi va
pabbajitehi va.
{388.5} Agaranti viharo addhayogo pasado hammiyam guhati.
{388.6} Nisidati pallankam abhujitvati nisinno hoti pallankam
abhujitva ujum kayam panidhaya 1- ujuko hoti kayo panidhito 2-
panihito.
{388.7} Parimukham satim upatthapetvati pariti pariggahattho mukhanti
niyyanattho satiti upatthanattho tena vuccati parimukham satim
upatthapetvati.
[389] Satova assasatiti [3]- battimsaya akarehi satokari
digham assasavasena cittassekaggatam avikkhepam pajanato satim 4-
upatthita hoti taya satiya tena nanena satokari hoti digham
passasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato satim upatthita
@Footnote: 1 Ma. panidhayati. 2 Ma. Yu. dhito supanihito. 3 Ma. Yu. satova assasati
@satova passasatiti. 4 Ma. Yu. sati. evamuparipi.
Thita hoti taya satiya tena nanena satokari hoti rassam
assasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato satim
upatthita hoti taya satiya tena nanena satokari hoti rassam
passasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato satim
upatthita hoti taya satiya tena nanena satokari hoti .pe.
Patinissagganupassi assasavasena patinissagganupassi passasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato satim upatthita hoti
taya satiya tena nanena satokari hoti.
[390] Katham digham assasanto digham assasamiti pajanati digham
passasanto digham passasamiti pajanati.
{390.1} Digham assasam addhanasankhate assasati digham passasam
addhanasankhate passasati digham assasapassasam addhanasankhate
assasatipi passasatipi digham assasapassasam addhanasankhate
assasatopi passasatopi chando uppajjati chandavasena tato sukhumataram
digham assasam addhanasankhate assasati chandavasena tato sukhumataram
digham passasam addhanasankhate passasati chandavasena tato sukhumataram
digham assasapassasam addhanasankhate assasatipi passasatipi chandavasena
tato sukhumataram digham assasapassasam addhanasankhate assasatopi
passasatopi pamujjam uppajjati pamujjavasena tato sukhumataram digham assasam
addhanasankhate assasati pamujjavasena tato sukhumataram digham passasam
Addhanasankhate passasati pamujjavasena tato sukhumataram digham
assasapassasam addhanasankhate assasatipi passasatipi pamujjavasena
tato sukhumataram digham assasapassasam addhanasankhate assasatopi
passasatopi digham assasapassasa cittam vivattati upekkha santhati
imehi navahakarehi digham assasapassasakayo upatthanam sati
anupassanananam kayo upatthanam no sati sati upatthanam
ceva sati ca taya satiya tena nanena tam kayam anupassatiti
tena vuccati kaye kayanupassana satipatthanabhavana.
[391] Anupassatiti katham tam kayam anupassati . aniccato
anupassati no niccato dukkhato anupassati no sukhato
anattato anupassati no attato nibbindati no nandati virajjati
no rajjati nirodheti no samudeti patinissajjati no adiyati
aniccato anupassanto niccasannam pajahati dukkhato anupassanto
sukhasannam pajahati anattato anupassanto attasannam pajahati
nibbindanto nandim pajahati virajjanto ragam pajahati nirodhento
samudayam pajahati patinissajjanto adanam pajahati evantam
kayam anupassati.
[392] Bhavanati catasso bhavana tattha jatanam dhammanam
anativattanatthena bhavana indriyanam ekarasatthena bhavana
tadupagaviriyavahanatthena bhavana asevanatthena bhavana digham
Assasapassasavasena cittassekaggatam avikkhepam pajanato vidita
vedana uppajjanti vidita upatthahanti vidita abbhattham gacchanti
vidita sanna uppajjanti vidita upatthahanti vidita
abbhattham gacchanti vidita vitakka uppajjanti vidita
upatthahanti vidita abbhattham gacchanti.
[393] Katham vidita vedana uppajjanti vidita upatthahanti
vidita abbhattham gacchanti.
{393.1} Katham vedanaya uppado vidito hoti. Avijjasamudaya
vedanasamudayoti paccayasamudayatthena vedanaya uppado vidito hoti
tanhasamudaya vedanasamudayoti kammasamudaya vedanasamudayoti
phassasamudaya vedanasamudayoti paccayasamudayatthena vedanaya uppado
vidito hoti nibbattilakkhanam passatopi vedanaya uppado
vidito hoti evam vedanaya uppado vidito hoti.
{393.2} Katham vedanaya upatthanam viditam hoti . aniccato
manasikaroto khayatupatthanam viditam hoti dukkhato manasikaroto bhayatupatthanam
viditam hoti anattato manasikaroto sunnatupatthanam viditam hoti
evam vedanaya upatthanam viditam hoti.
{393.3} Katham vedanaya atthangamo vidito hoti. Avijjanirodha
vedananirodhoti paccayanirodhatthena vedanaya atthangamo vidito
hoti tanhanirodha vedananirodhoti kammanirodha vedananirodhoti
Phassanirodha vedananirodhoti paccayanirodhatthena vedanaya atthangamo
vidito hoti viparinamalakkhanam passatopi vedanaya atthangamo
vidito hoti evam vedanaya atthangamo vidito hoti evam vidita
vedana uppajjanti vidita upatthahanti vidita abbhattham gacchanti.
[394] Katham vidita sanna uppajjanti vidita upatthahanti
vidita abbhattham gacchanti.
{394.1} Katham sannaya uppado vidito hoti. Avijjasamudaya
sannasamudayoti paccayasamudayatthena sannaya uppado vidito hoti
tanhasamudaya sannasamudayoti kammasamudaya sannasamudayoti
phassasamudaya sannasamudayoti paccayasamudayatthena sannaya uppado
vidito hoti nibbattilakkhanam passatopi sannaya uppado vidito hoti
evam sannaya uppado vidito hoti.
{394.2} Katham sannaya upatthanam viditam hoti . aniccato
manasikaroto khayatupatthanam viditam hoti dukkhato manasikaroto bhayatupatthanam
viditam hoti anattato manasikaroto sunnatupatthanam viditam hoti
evam sannaya upatthanam viditam hoti.
{394.3} Katham sannaya atthangamo vidito hoti. Avijjanirodha
sannanirodhoti paccayanirodhatthena sannaya atthangamo vidito hoti
tanhanirodha sannanirodhoti kammanirodha sannanirodhoti
Phassanirodha sannanirodhoti paccayanirodhatthena sannaya atthangamo
vidito hoti viparinamalakkhanam passatopi sannaya atthangamo
vidito hoti evam sannaya atthangamo vidito hoti evam vidita
sanna uppajjanti vidita upatthahanti vidita abbhattham gacchanti.
[395] Katham vidita vitakka uppajjanti vidita upatthahanti
vidita abbhattham gacchanti.
{395.1} Katham vitakkanam uppado vidito hoti. Avijjasamudaya
vitakkasamudayoti paccayasamudayatthena vitakkanam uppado vidito hoti
tanhasamudaya vitakkasamudayoti kammasamudaya vitakkasamudayoti
sannasamudaya vitakkasamudayoti paccayasamudayatthena vitakkanam
uppado vidito hoti nibbattilakkhanam passatopi vitakkanam
uppado vidito hoti evam vitakkanam uppado vidito hoti.
{395.2} Katham vitakkanam upatthanam viditam hoti . aniccato
manasikaroto khayatupatthanam viditam hoti dukkhato manasikaroto bhayatupatthanam
viditam hoti anattato manasikaroto sunnatupatthanam viditam hoti evam
vitakkanam upatthanam viditam hoti.
{395.3} Katham vitakkanam atthangamo vidito hoti. Avijjanirodha
vitakkanirodhoti paccayanirodhatthena vitakkanam atthangamo vidito hoti
tanhanirodha vitakkanirodhoti kammanirodha vitakkanirodhoti
Sannanirodha vitakkanirodhoti paccayanirodhatthena vitakkanam atthangamo
vidito hoti viparinamalakkhanam passatopi vitakkanam atthangamo
vidito hoti evam vitakkanam atthangamo vidito hoti evam
vidita vitakka uppajjanti vidita upatthahanti vidita
abbhattham gacchanti.
[396] Digham assasapassasavasena cittassa ekaggatam
avikkhepam pajananto indriyani samodhaneti gocaranca pajanati
samatthanca pativijjhati .pe. dhamme samodhaneti gocaranca
pajanati samatthanca pativijjhati.
{396.1} Indriyani samodhanetiti katham indriyani samodhaneti.
Adhimokkhatthena saddhindriyam samodhaneti paggahatthena viriyindriyam
samodhaneti upatthanatthena satindriyam samodhaneti avikkhepatthena
samadhindriyam samodhaneti dassanatthena pannindriyam samodhaneti
ayam puggalo imani indriyani imasmim arammane samodhanetiti
tena vuccati indriyani samodhaneti.
{396.2} Gocaranca pajanatiti yantassa arammanam tam tassa
gocaram yam tassa gocaram tam tassa arammanam pajanatiti puggalo
pajanana panna.
{396.3} Samanti arammanassa upatthanam samam cittassa
avikkhepo samam cittassa adhitthanam samam cittassa vodanam samam.
{396.4} Atthoti anavajjattho nikkilesattho vodanattho
paramattho.
{396.5} Pativijjhatiti arammanassa upatthanattham pativijjhati
cittassa avikkhepattham pativijjhati cittassa adhitthanattham pativijjhati
cittassa vodanattham pativijjhati tena vuccati samatthanca pativijjhati.
[397] Balani samodhanetiti katham balani samodhaneti .
Assaddhiye akappiyatthena saddhabalam samodhaneti kosajje
akampiyatthena viriyabalam samodhaneti pamade akampiyatthena satibalam
samodhaneti uddhacce akampiyatthena samadhibalam samodhaneti
avijjaya akampiyatthena pannabalam samodhaneti ayam puggalo
imani balani imasmim arammane samodhanetiti tena vuccati
balani samodhaneti.
{397.1} Gocaranca pajanatiti .pe. tena vuccati samatthanca
pativijjhati.
[398] Bojjhange samodhanetiti katham bojjhange samodhaneti.
Upatthanatthena satisambojjhangam samodhaneti pavicayatthena
dhammavicayasambojjhangam samodhaneti paggahatthena viriyasambojjhangam
samodhaneti pharanatthena pitisambojjhangam samodhaneti upasamatthena
passaddhisambojjhangam samodhaneti avikkhepatthena samadhisambojjhangam
samodhaneti patisankhanatthena upekkhasambojjhangam
Samodhaneti ayam puggalo ime bojjhange imasmim
arammane samodhanetiti tena vuccati bojjhange samodhaneti.
{398.1} Gocaranca pajanatiti .pe. tena vuccati samatthanca
pativijjhati.
[399] Maggam samodhanetiti katham maggam samodhaneti. Dassanatthena
sammaditthim samodhaneti abhiniropanatthena sammasankappam
samodhaneti pariggahatthena sammavacam samodhaneti samutthanatthena
sammakammantam samodhaneti vodanatthena sammaajivam
samodhaneti paggahatthena sammavayamam samodhaneti
upatthanatthena sammasatim samodhaneti avikkhepatthena sammasamadhim
samodhaneti ayam puggalo imam maggam imasmim arammane
samodhanetiti tena vuccati maggam samodhaneti.
{399.1} Gocaranca pajanatiti .pe. tena vuccati samatthanca
pativijjhati.
[400] Dhamme samodhanetiti katham dhamme samodhaneti .
Adhipateyyatthena indriyani samodhaneti akampiyatthena balani
samodhaneti niyyanatthena bojjhange samodhaneti hetatthena maggam
samodhaneti upatthanatthena satipatthanam samodhaneti padahanatthena
sammappadhanam samodhaneti ijjhanatthena iddhipadam samodhaneti
tathatthena saccam samodhaneti avikkhepatthena samatham samodhaneti
Anupassanatthena vipassanam samodhaneti ekarasatthena samathavipassanam
samodhaneti anativattanatthena yuganaddham samodhaneti
samvaratthena silavisuddhim samodhaneti avikkhepatthena cittavisuddhim
samodhaneti dassanatthena ditthivisuddhim samodhaneti muttatthena
vimokkham samodhaneti pativedhatthena vijjam samodhaneti pariccagatthena
vimuttim samodhaneti samucchedatthena khaye nanam samodhaneti
patippassatthena anuppade nanam samodhaneti chandam
mulatthena samodhaneti manasikaram samutthanatthena samodhaneti
phassam samodhanatthena samodhaneti vedanam samosaranatthena
samodhaneti samadhim pamukhatthena samodhaneti satim adhipateyyatthena
samodhaneti satisampajannam 1- tatuttaratthena samodhaneti vimuttim
saratthena samodhaneti amatogadham nibbanam pariyosanatthena
samodhaneti ayam puggalo ime dhamme imasmim arammane
samodhanetiti tena vuccati dhamme samodhaneti.
{400.1} Gocaranca pajanatiti yantassa arammanam tam
tassa gocaram yantassa gocaram tam tassa arammanam pajanatiti puggalo
pajanana panna.
{400.2} Samanti arammanassa upatthanam samam cittassa
avikkhepo samam cittassa adhitthanam samam cittassa vodanam samam.
{400.3} Atthoti anavajjattho nikkilesattho vodanattho
paramattho.
@Footnote: 1 Ma. Yu. pannam.
{400.4} Pativijjhatiti arammanassa upatthanattham pativijjhati
cittassa avikkhepattham pativijjhati cittassa adhitthanattham pativijjhati
cittassa vodanattham pativijjhati tena vuccati samatthanca
pativijjhati.
[401] Katham rassam assasanto rassam assasamiti pajanati
rassam passasanto rassam passasamiti pajanati . rassam assasam
ittarasankhate assasati rassam passasam ittarasankhate passasati
rassam assasapassasam ittarasankhate assasatipi passasatipi rassam
assasapassasam ittarasankhate assasatopi passasatopi chando
uppajjati chandavasena tato sukhumataram rassam assasam ittarasankhate
assasati chandavasena tato sukhumataram rassam passasam ittarasankhate
passasati chandavasena tato sukhumataram rassam assasapassasam ittarasankhate
assasatipi passasatipi chandavasena tato sukhumataram rassam
assasapassasam ittarasankhate assasatopi passasatopi pamujjam
uppajjati pamujjavasena tato sukhumataram rassam assasam ittarasankhate
assasati pamujjavasena tato sukhumataram rassam passasam ittarasankhate
passasati pamujjavasena tato sukhumataram rassam assasapassasam
ittarasankhate assasatipi passasatipi pamujjavasena tato
sukhumataram rassam assasapassasam ittarasankhate assasatopi
passasatopi rassam assasapassasa cittam vivattati upekkha santhati
Imehi navahakarehi rassam assasapassasakayo upatthanam sati
anupassanananam kayo upatthanam no sati sati upatthanam ceva
sati ca taya satiya tena nanena tam kayam anupassatiti tena
vuccati kaye kayanupassana satipatthanabhavana.
[402] Anupassatiti katham tam kayam anupassati .pe. evantam
kayam anupassati.
{402.1} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana
rassam assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato
vidita vedana uppajjanti .pe. rassam assasapassasavasena cittassa
ekaggatam avikkhepam pajananto indriyanam samodhaneti .pe. tena
vuccati samatthanca pativijjhati.
[403] Katham sabbakayapatisamvedi assasissamiti sikkhati
sabbakayapatisamvedi passasissamiti sikkhati.
{403.1} Kayoti dve kaya namakayo ca rupakayo ca. Katamo
namakayo . vedana sanna cetana phasso manasikaro namanca
namakayo ca ye ca vuccanti cittasankhara ayam namakayo .
Katamo rupakayo . cattaro ca mahabhuta catunnanca mahabhutanam
upadayarupam assaso ca passaso ca nimittanca upanibandhana
ye ca vuccanti kayasankhara ayam rupakayo.
[404] Kathante kaya patividita honti digham assasavasena
Cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati upatthita hoti taya
satiya tena nanena te kaya patividita honti digham passasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati upatthita
hoti taya satiya tena nanena te kaya patividita honti
rassam assasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati
upatthita hoti taya satiya tena nanena te kaya patividita
honti rassam passasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato sati upatthita hoti taya satiya tena nanena te
kaya patividita honti avajjato te kaya patividita honti
{404.1} janato te kaya patividita honti passato te
kaya patividita honti paccavekkhato te kaya patividita honti
cittam adhitthahato te kaya patividita honti saddhaya adhimuccato
te kaya patividita honti viriyam pagganhato te kaya patividita
honti satim upatthapayato te kaya patividita honti
cittam samadahato te kaya patividita honti pannaya pajanato
te kaya patividita honti abhinneyyam abhijanato te
kaya patividita honti parinneyyam parijanato te kaya patividita
honti pahatabbam pajahato te kaya patividita honti
bhavetabbam bhavayato te kaya patividita honti sacchikatabbam
sacchikaroto te kaya patividita honti evante kaya patividita
Honti sabbakayapatisamvedi assasapassasakayo upatthanam
sati anupassanananam kayo upatthanam no sati sati upatthanam
ceva sati ca taya satiya tena nanena tam kayam anupassatiti
tena vuccati kaye kayanupassana satipatthanabhavana.
[405] Anupassatiti .pe. sabbakayapatisamvedi assasapassasa 1-
samvaratthena silavisuddhi avikkhepatthena cittavisuddhi dassanatthena
ditthivisuddhi yo tattha samvarattho ayam adhisilasikkha yo tattha
avikkhepattho ayam adhicittasikkha yo tattha dassanattho
ayam adhipannasikkha ima tisso sikkhayo avajjanto
sikkhati jananto sikkhati passanto sikkhati paccavekkhanto
sikkhati cittam adhitthahanto sikkhati saddhaya adhimuccanto
sikakhati viriyam pagganhanto sikkhati satim upatthapento
sikkhati cittam samadahanto sikkhati pannaya pajananto sikkhati
abhinneyyam abhijananto sikkhati parinneyyam parijananto
sikkhati pahatabbam pajahanto sikkhati bhavetabbam bhavento
sikkhati sacchikatabbam sacchikaronto sikkhati sabbakayapatisamvedi
assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato
vidita vedana uppajjanti .pe. sabbakayapatisamvedi assasa-
passasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajananto indriyani
samodhaneti .pe. Tena vuccati samatthanca pativijjhatiti.
@Footnote: 1 Ma. Yu. assasapassasanam.
[406] Katham passambhayam kayasankharam assasissamiti sikkhati
passambhayam kayasankharam passasissamiti sikkhati.
{406.1} Katamo kayasankharo . digham assasa kayika ete
dhamma kayapatibaddha kayasankhara te kayasankhare passambhento
nirodhento vupasamento sikkhati digham passasa kayika ete dhamma
kayapatibaddha kayasankhara te kayasankhare passambhento
nirodhento vupasamento sikkhati rassam assasa rassam passasa
sabbakayapatisamvedi assasa kayika ete dhamma kayapatibaddha
kayasankhara te kayasankhare passambhento nirodhento vupasamento
sikkhati
{406.2} yatharupehi kayasankharehi ya kayassa anamana
vinamana sannamana panamana injana phandana calana kampana
passambhayam kayasankharam assasissamiti sikkhati passambhayam kayasankharam
passasissamiti sikkhati yatharupehi kayasankharehi ya kayassa
naanamana navinamana nasannamana nappanamana aninjana naphandana
acalana akampana santam sukhumam passambhayam kayasankharam assasissamiti
sikkhati passambhayam kayasankharam passasissamiti sikkhati
{406.3} iti kira passambhayam kayasankharam assasissamiti sikkhati
passambhayam kayasankharam passasissamiti sikkhati evam sante vatupaladdhiya
ca pabhavana na hoti assasapassasananca pabhavana na hoti
anapanassatiya ca pabhavana na hoti anapanassatisamadhissa
Ca pabhavana na hoti na ca tam samapattim pandita samapajjantipi
vutthahantipi
{406.4} iti kira passambhayam kayasankharam assasissamiti
sikkhati passambhayam kayasankharam passasissamiti sikkhati evam sante
vatupaladdhiya ca pabhavana hoti assasapassasananca pabhavana
hoti anapanassatiya ca pabhavana hoti anapanassatisamadhissa
ca pabhavana hoti tanca nam samapattim pandita samapajjantipi
vutthahantipi yathakatham viya seyyathapi kamse akotite pathamam olarika
sadda pavattanti olarikanam saddanam nimittam suggahitatta
sumanasikatatta supadharitatta niruddhepi olarike sadde
{406.5} atha paccha sukhumaka sadda pavattanti sukhumakanam
saddanam nimittam suggahitatta sumanasikatatta supadharitatta
niruddhepi sukhumake sadde atha paccha sukhumanimittarammanattapi
cittam pavattati evameva pathamam olarika assasapassasa pavattanti
olarikanam assasapassasanam nimittam suggahitatta sumanasikatatta
supadharitatta niruddhepi olarike assasapassase atha paccha
sukhumaka assasapassasa pavattanti sukhumakanam assasapassasanam
nimittam suggahitatta sumanasikatatta supadharitatta niruddhepi sukhumake
assasapassase atha paccha sukhumakanam assasapassasanam
nimittarammanattapi cittam na vikkhepam gacchati evam sante
vatupaladdhiya ca pabhavana hoti assasapassasananca
Pabhavana hoti anapanassatiya ca pabhavana hoti
anapanassatisamadhissa ca pabhavana hoti tanca nam samapattim
pandita samapajjantipi vutthahantipi passambhayam kayasankharam
assasapassasakayo upatthanam sati anupassanananam kayo
upatthanam no sati sati upatthanam ceva sati ca taya satiya tena
nanena tam kayam anupassati tena vuccati kaye kayanupassana
satipatthanabhavana.
[407] Anupassatiti katham tam kayam anupassati .pe. Evantam kayam
anupassati.
{407.1} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana.
Passambhayam kayasankharam assasapassasa 1- samvaratthena silavisuddhi
avikkhepatthena cittavisuddhi dassanatthena ditthivisuddhi yo tattha
samvarattho ayam adhisilasikkha yo tattha avikkhepattho ayam adhicittasikkha
yo tattha dassanattho ayam adhipannasikkha ima tisso sikkhayo
avajjanto sikkhati .pe. sacchikatabbam sacchikaronto sikkhati
passambhayam kayasankharam assasapassasavasena cittassa ekaggatam
avikkhepam pajanato vidita vedana uppajjanti .pe. passambhayam
kayasankharam assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato indriyani samodhaneti .pe. tena vuccati samatthanca
pativijjhati 2- attha anupassane nanani attha ca
@Footnote: 1 Ma. Yu. assasapassasanam. evamuparipi. 2 Ma. Yu. pativijjhatiti. evamuparipi.
Upatthananussatiyo cattari suttantikavatthuni kaye kayanupassanaya.
Bhanavaram.
[408] Katham pitipatisamvedi assasissamiti sikkhati pitipatisamvedi
passasissamiti sikkhati.
{408.1} Katama piti . digham assasavasena cittassa ekaggatam
avikkhepam pajanato uppajjati pitipamujjam .pe. digham passasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato uppajjati pitipamujjam .pe.
Rassam assasavasena rassam passasavasena sabbakayapatisamvedi
assasavasena sabbakayapatisamvedi passasavasena passambhayam
kayasankharam assasavasena passambhayam kayasankharam passasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato uppajjati pitipamujjam
ya pitipamujjam amodana pamodana haso pahaso cittassa odagyam
attamanata cittassa ayam piti [1]- patividita hoti digham assasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati upatthita hoti
{408.2} taya satiya tena nanena sa piti patividita hoti
digham passasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati
upatthita hoti taya satiya tena nanena sa piti patividita hoti
rassam assasavasena rassam passasavasena sabbakayapatisamvedi
assasavasena passambhayam kayasankharam assasavasena passambhayam
@Footnote: 1 Ma. Yu. ayam piti. katham sa piti ....
Kayasankharam passasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato
sati upatthita hoti taya satiya tena nanena sa piti patividita
hoti avajjato sa piti patividita hoti janato ... passato
paccavekkhato cittam adhitthahato saddhaya adhimuccato viriyam
pagganhato satim upatthapayato cittam samadahato pannaya
pajanato abhinneyyam abhijanato parinneyyam parijanato
pahatabbam pajahato bhavetabbam bhavayato sacchikatabbam sacchikaroto
sa piti patividita hoti evam sa [1]- pitipatisamvedi
assasapassasavasena vedana upatthanam sati anupassanananam
vedana upatthanam no sati sati upatthanam ceva sati ca taya
satiya tena nanena tam vedanam anupassatiti tena vuccati
vedanasu vedananupassana satipatthanabhavana 2-.
{408.3} Anupassatiti katham tam vedanam anupassati .pe.
Evantam vedanam anupassati.
{408.4} Bhavanati catasso bhavana .pe. asevanatthena
bhavana . pitipatisamvedi assasapassasa samvaratthena silavisuddhi
.pe. pitipatisamvedi assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena vuccati
samatthanca pativijjhati.
[409] Katham sukhapatisamvedi passasissamiti sikkhati.
@Footnote: 1 Ma. Yu. piti patividita hoti. 2 Ma. Yu. ... bhavanati. evamuparipi.
{409.1} Sukhanti dve sukhani kayikanca sukham cetasikanca sukham.
{409.2} Katamam kayikam sukham. Yam kayikam satam kayikam sukham vedayitam 1-
kayasamphassaja sata sukha vedana idam kayikam sukham . katamam
cetasikam sukham . yam [2]- cetasikam sukham cetosamphassajam satam sukham vedayitam
cetosamphassaja sata sukha vedana idam cetasikam sukham.
{409.3} Katham te sukha patividita honti . Digham assasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati upatthita hoti taya satiya
tena nanena te sukha patividita honti digham passasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati upatthita hoti taya
satiya tena nanena te sukha patividita honti .pe. sacchikatabbam
sacchikaroto te sukha patividita honti evante sukha patividita
honti sukhapatisamvedi assasapassasavasena vedana upatthanam sati
anupassanananam vedana upatthanam no sati sati upatthanam ceva
sati ca taya satiya tena nanena tam vedanam anupassatiti tena vuccati
vedanasu vedananupassana satipatthanabhavana.
{409.4} Anupassatiti katham vedanam anupassati . aniccato
anupassati .pe. Evantam vedanam anupassati.
{409.5} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana.
Sukhapatisamvedi assasapassasa samvaratthena silavisuddhi .pe. sukhapatisamvedi
@Footnote: 1 Ma. Yu. ayam patho natthi. 2 Ma. Yu. cetasikam satam ...
Assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena vuccati
samatthanca pativijjhati.
[410] Katham cittasankharapatisamvedi assasissamiti sikkhati
cittasankharapatisamvedi passasissamiti sikkhati.
{410.1} Katamo cittasankharo . digham assasavasena sanna ca
vedana ca cetasika ete dhamma cittapatibaddha cittasankhara digham
passasavasena sanna ca vedana ca cetasika ete dhamma
cittapatibaddha cittasankhara .pe. sukhapatisamvedi assasavasena
sukhapatisamvedi passasavasena sanna ca vedana ca cetasika ete
dhamma cittapatibaddha cittasankhara ayam cittasankharo.
{410.2} Katham te cittasankhara patividita honti . digham
assasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati upatthita
hoti taya satiya tena nanena te cittasankhara patividita honti
digham passasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati
upatthita hoti taya satiya tena nanena te cittasankhara
patividita honti .pe. sacchikatabbam sacchikaroto te cittasankhara
patividita honti evante cittasankhara patividita honti
cittasankharapatisamvedi assasapassasavasena vedana upatthanam sati
anupassanananam vedana upatthanam no sati sati upatthanam ceva
Sati ca taya satiya tena nanena tam vedanam anupassatiti tena
vuccati vedanasu vedananupassana satipatthanabhavana.
{410.3} Anupassatiti katham tam vedanam anupassati . aniccato
anupassati .pe. Evantam vedanam anupassati.
{410.4} Bhavanati catasso bhavana .pe. asevanatthena
bhavana . cittasankharapatisamvedi assasapassasa samvaratthena
silavisuddhi .pe. cittasankharapatisamvedi assasapassasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato .pe. pajananto indriyani
samodhaneti tena vuccati samatthanca pativijjhati.
[411] Katham passambhayam cittasankharam assasissamiti sikkhati
passambhayam cittasankharam passasissamiti sikkhati.
{411.1} Katamo cittasankharo . digham assasavasena sanna ca
vedana ca cetasika ete dhamma cittapatibaddha cittasankhara te
cittasankhare passambhento nirodhento vupasamento sikkhati digham
passasavasena sanna ca vedana ca cetasika ete dhamma
cittapatibaddha cittasankhara te cittasankhare passambhento
nirodhento vupasamento sikkhati cittasankharapatisamvedi assasavasena
cittasankharapatisamvedi passasavasena sanna ca vedana ca cetasika
ete dhamma cittapatibaddha cittasankhara te cittasankhare
passambhento nirodhento vupasamento sikkhati passambhayam cittasankharam
Assasapassasavasena vedana upatthanam sati anupassanananam
vedana upatthanam no sati sati upatthanam ceva sati ca taya satiya
tena nanena tam vedanam anupassatiti tena vuccati vedanasu
vedananupassana satipatthanabhavana.
{411.2} Anupassatiti katham tam vedanam anupassati .pe. Evantam
vedanam anupassati.
{411.3} Bhavanati catasso bhavana .pe. asevanatthena
bhavana . passambhayam cittasankharam assasapassasa samvaratthena
silavisuddhi .pe. passambhayam cittasankharam assasapassasavasena cittassa
ekaggatam avikkhepam pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti
tena vuccati samatthanca pativijjhati attha anupassane nanani
attha ca upatthananussatiyo cattari suttantikavatthuni vedanasu
vedananupassanaya.
Bhanavaram.
[412] Katham cittapatisamvedi assasissamiti sikkhati cittapatisamvedi
passasissamiti sikkhati.
{412.1} Katamam tam cittam . digham assasavasena vinnanacittam yam
cittam mano manasam hadayam pandaram [1]- manayatanam manindriyam vinnanam
vinnanakkhandho tajja manovinnanadhatu digham passasavasena
@Footnote: 1 Ma. Yu. mano. evamuparipi. 2 Si. Yu. tajjamano. evamuparipi.
.pe. Passambhayam cittasankharam assasavasena vinnanacittam yam
cittam mano manasam hadayam pandaram manayatanam manindriyam vinnanam
vinnanakkhandho tajja manovinnanadhatu idam cittam.
{412.2} Katham cittam patividitam hoti . Digham assasavasena cittassa
ekaggatam avikkhepam pajanato sati upatthita hoti taya satiya
tena nanena tam cittam patividitam hoti digham passasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato sati upatthita hoti taya
satiya tena nanena cittam patividitam hoti .pe. sacchikatabbam
sacchikaroto tam cittam patividitam hoti evantam cittam patividitam
hoti cittapatisamvedi assasavasena vinnanacittam upatthanam
sati anupassanananam cittam upatthanam no sati sati upatthanam
ceva sati ca taya satiya tena nanena tam cittam anupassatiti
tena vuccati citte cittanupassana satipatthanabhavana.
{412.3} Anupassatiti katham tam cittam anupassati .pe. evantam
cittam anupassati.
{412.4} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana.
Cittapatisamvedi assasapassasa samvaratthena silavisuddhi .pe.
Cittapatisamvedi assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena vuccati
samatthanca pativijjhati.
[413] Katham abhippamodayam cittam assasissamiti sikkhati abhippamodayam
cittam passasissamiti sikkhati.
{413.1} Katamo ca 1- cittassa abhippamodo. Digham assasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato uppajjati cittassa abhippamodo
ya cittassa amodana pamodana haso pahaso cittassa odagyam
attamanata cittassa digham passasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato uppajjati cittassa abhippamodo ya cittassa amodana
pamodana haso pahaso cittassa 2- odagyam attamanata cittassa
.pe. cittapatisamvedi assasavasena cittapatisamvedi passasavasena
cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato uppajjati cittassa abhippamodo
ya cittassa amodana pamodana haso pahaso cittassa odagyam
attamanata cittassa ayam cittassa abhippamodo . abhippamodayam cittam
assasapassasavasena vinnanacittam upatthanam sati anupassanananam
cittam upatthanam no sati sati upatthanam ceva sati ca taya satiya
tena nanena tam cittam anupassatiti tena vuccati citte cittanupassana
satipatthanabhavana.
{413.2} Anupassatiti katham tam cittam anupassati .pe. Evantam cittam
anupassati.
{413.3} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana.
@Footnote: 1 Ma. Yu. casaddo natthi. 2 Ma. Yu. vitti. evamuparipi.
Abhippamodayam cittam assasapassasa samvaratthena silavisuddhi .pe.
Abhippamodayam cittam assasapassasavasena cittassa ekaggatam
avikkhepam pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena
vuccati samatthanca pativijjhati.
[414] Katham samadaham cittam assasissamiti sikkhati samadaham
cittam passasissamiti sikkhati.
{414.1} Katamanca samadhindriyam 1-. Digham assasavasena cittassa
ekaggata avikkhepo samadhi [2]- digham passasavasena cittassa
ekaggata avikkhepo samadhi [2]- samadaham cittam assasavasena [3]-
cittassa ekaggata avikkhepo samadhi ya cittassa thiti santhiti
adhitthiti 4- avisaharo avikkhepo ca 5- avisahatamanasata samatho
samadhindriyam samadhibalam sammasamadhi ayam [6]- samadaham cittam
assasavasena 7- vinnanacittam upatthanam sati anupassanananam cittam
upatthanam no sati sati upatthanam ceva sati ca taya satiya
tena nanena tam cittam anupassatiti tena vuccati citte
cittanupassana satipatthanabhavana.
{414.2} Anupassatiti katham tam cittam anupassati .pe. Evantam cittam
anupassati.
{414.3} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana.
Samadaham cittam assasapassasa samvaratthena silavisuddhi .pe.
@Footnote: 1 Ma. Yu. katamo samadhi. 2 Ma. ya cittassa thiti .pe. samadhibalam sammasamadhi.
@3 Ma. samadaham cittam passasavasena .... 4 Ma. Yu. avatthiti. 5 Ma. Yu. casaddo
@natthi. 6 Ma. samadhi. 7 Ma. assasapassasavasena.
Samadaham cittam assasavasena 1- cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena vuccati
samatthanca pativijjhati.
[415] Katham vimocayam cittam assasissamiti sikkhati vimocayam
cittam passasissamiti sikkhati . ragato vimocayam cittam assasissamiti
sikkhati ragato vimocayam cittam passasissamiti sikkhati dosato vimocayam
cittam assasissamiti sikkhati dosato vimocayam cittam passasissamiti
sikkhati mohato vimocayam cittam assasissamiti sikkhati mohato vimocayam
cittam passasissamiti sikkhati .pe. manato vimocayam cittam ditthiya
vimocayam cittam vicikicchaya vimocayam cittam thinamiddhato vimocayam cittam
uddhaccato vimocayam cittam ahirikato vimocayam cittam anottappato
vimocayam cittam assasissamiti sikkhati anottappato vimocayam
cittam passasissamiti sikkhati vimocayam cittam assasapassasavasena
vinnanacittam upatthanam sati .pe..
{415.1} Anupassatiti katham tam cittam anupassati .pe. evantam
cittam anupassati.
{415.2} Bhavanati catasso bhavana .pe. asevanatthena
bhavana . vimocayam cittam assasapassasa samvaratthena silavisuddhi .pe.
Vimocayam cittam assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
@Footnote: 1 Ma. assasapassasavasena.
Pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena vuccati
samatthanca pativijjhati . attha anupassane nanani attha ca
upatthananussatiyo cattari sutantikavatthuni citte cittanupassanaya.
[416] Katham aniccanupassi assasissamiti sikkhati aniccanupassi
passasissamiti sikkhati.
{416.1} Aniccanti kim aniccam. Pancakkhandha anicca. Kenatthena
anicca . uppadavayatthena anicca . pancannam khandhanam udayam
passanto kati lakkhanani passati vayam passanto kati lakkhanani
passati udayabbayam passanto kati lakkhanani passati . pancannam
khandhanam udayam passanto pancavisati lakkhanani passati .pe.
Pancannam khandhanam udayabbayam passanto imani pannasam
lakkhanani passati rupe aniccanupassi assasissamiti sikkhati rupe
aniccanupassi passasissamiti sikkhati vedanaya sannaya
sankharesu vinnane cakkhusmim .pe. jaramarane aniccanupassi
assasissamiti sikkhati jaramarane aniccanupassi passasissamiti
sikkhati aniccanupassi assasapassasavasena dhamma upatthanam
sati anupassanananam dhamma upatthanam no sati sati upatthanam
ceva sati ca taya satiya tena nanena te dhamme anupassatiti
tena vuccati dhammesu dhammanupassana satipatthanabhavana.
{416.2} Anupassatiti katham te dhamme anupassati .pe. Evante
dhamme anupassati.
{416.3} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana.
Aniccanupassi assasapassasa samvaratthena silavisuddhi .pe.
Aniccanupassi assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena vuccati
samatthanca pativijjhati.
[417] Katham viraganupassi assasissamiti sikkhati viraganupassi
passasissamiti sikkhati . rupe adinavam disva rupavirage
chandajato hoti saddhadhimutto cittam cassa svadhitthitam rupe
viraganupassi assasissamiti sikkhati rupe viraganupassi
passasissamiti sikkhati vedanaya sannaya sankharesu vinnane
cakkhusmim .pe. jaramarane adinavam disva jaramaranavirage
chandajato hoti saddhadhimutto cittam cassa svadhitthitam jaramarane
viraganupassi assasissamiti sikkhati jaramarane viraganupassi
passasissamiti sikkhati viraganupassi assasapassasavasena
dhamma upatthanam sati anupassanananam dhamma upatthanam
no sati sati upatthanam ceva sati ca taya satiya tena nanena te
dhamme anupassatiti tena vuccati dhammesu dhammanupassana
satipatthanabhavana.
{417.1} Anupassatiti katham te dhamme anupassati .pe. Evante
dhamme anupassati.
{417.2} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana.
Viraganupassi assasapassasa samvaratthena silavisuddhi .pe.
Viraganupassi assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena vuccati
samatthanca pativijjhati.
[418] Katham nirodhanupassi assasissamiti sikkhati nirodhanupassi
passasissamiti sikkhati . rupe adinavam disva rupanirodhe
chandajato hoti saddhadhimutto cittam cassa svadhitthitam rupe
nirodhanupassi assasissamiti sikkhati rupe nirodhanupassi
passasissamiti sikkhati vedanaya sannaya sankharesu vinnane
cakkhusmim .pe. jaramarane adinavam disva jaramarananirodhe
chandajato hoti saddhadhimutto cittam cassa svadhitthitam
jaramarane nirodhanupassi assasissamiti sikkhati jaramarane
nirodhanupassi passasissamiti sikkhati.
[419] Katihakarehi avijjaya adinavo hoti katihakarehi
avijja nirujjhati . pancahakarehi avijjaya adinavo hoti
atthahakarehi avijja nirujjhati.
{419.1} Katamehi pancahakarehi avijjaya adinavo hoti.
Aniccatthena
Avijjaya adinavo hoti dukkhatthena avijjaya adinavo
hoti anattatthena avijjaya adinavo hoti santapatthena
avijjaya adinavo hoti viparinamatthena avijjaya adinavo
hoti imehi pancahakarehi avijjaya adinavo hoti.
{419.2} Katamehi atthahakarehi avijja nirujjhati. Nidananirodhena
avijja nirujjhati samudayanirodhena avijja nirujjhati jatinirodhena
avijja nirujjhati aharanirodhena 1- avijja nirujjhati hetunirodhena
avijja nirujjhati paccayanirodhena avijja nirujjhati nanuppadena
avijja nirujjhati nirodhupatthanena avijja nirujjhati
imehi atthahakarehi avijja nirujjhati imehi pancahakarehi
avijjaya adinavam disva imehi atthahakarehi avijjanirodhena
chandajato hoti saddhadhimutto cittam cassa svadhitthitam
avijjaya nirodhanupassi assasissamiti sikkhati avijjaya
nirodhanupassi passasissamiti sikkhati.
[420] Katihakarehi sankharesu adinavo hoti katihakarehi
sankhara nirujjhanti .pe. katihakarehi vinnane adinavo hoti
katihakarehi vinnanam nirujjhati katihakarehi namarupe adinavo
hoti katihakarehi namarupam nirujjhati katihakarehi salayatane
adinavo hoti katihakarehi salayatanam nirujjhati katihakarehi
phasse adinavo hoti katihakarehi phasso nirujjhati katihakarehi
@Footnote: 1 Ma. Yu. bhavanirodhena.
Vedanaya adinavo hoti katihakarehi vedana nirujjhati
katihakarehi tanhaya adinavo hoti katihakarehi tanha
nirujjhati katihakarehi upadane adinavo hoti katihakarehi
upadanam nirujjhati katihakarehi bhave adinavo hoti katihakarehi
bhavo nirujjhati katihakarehi jatiya adinavo hoti katihakarehi
jati nirujjhati katihakarehi jaramarane adinavo hoti
katihakarehi jaramaranam nirujjhati . pancahakarehi jaramarane
adinavo hoti atthahakarehi jaramaranam nirujjhati.
{420.1} Katamehi pancahakarehi jaramarane adinavo hoti.
Aniccatthena jaramarane adinavo hoti dukkhatthena anattatthena
santapatthena viparinamatthena jaramarane adinavo hoti imehi
pancahakarehi jaramarane adinavo hoti.
{420.2} Katamehi atthahakarehi jaramaranam nirujjhati .
Nidananirodhena jaramaranam nirujjhati samudayanirodhena jatinirodhena
bhavanirodhena 1- hetunirodhena paccayanirodhena nanuppadena nirodhupatthanena
jaramaranam nirujjhati imehi atthahakarehi jaramaranam nirujjhati
imehi pancahakarehi jaramarane adinavam disva imehi atthahakarehi
jaramarananirodhe chandajato hoti saddhadhimutto cittam cassa
svadhitthitam jaramarane nirodhanupassi assasissamiti sikkhati
jaramarane nirodhanupassi passasissamiti sikkhati nirodhanupassi
@Footnote: 1 Ma. Yu. pabhavanirodhena.
Assasapassasavasena dhamma upatthanam sati anupassanananam
dhamma upatthanam no sati sati upatthanam ceva sati ca taya
satiya tena nanena te dhamme anupassatiti tena vuccati
dhammesu dhammanupassana satipatthanabhavana.
{420.3} Anupassatiti kathante dhamme anupassati .pe. Evante
dhamme anupassati.
{420.4} Bhavanati catasso bhavana .pe. Asevanatthena bhavana.
Nirodhanupassi assasapassasa samvaratthena silavisuddhi .pe.
Nirodhanupassi assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam
pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti tena vuccati
samatthanca pativijjhati.
[421] Katham patinissagganupassi assasissamiti sikkhati
patinissagganupassi passasissamiti sikkhati . dve patinissagga
pariccagapatinissaggo ca pakkhandanapatinissaggo ca . rupam pariccajatiti
paticcagapatinissaggo rupanirodhe nibbane cittam pakkhandatiti
pakkhandanapatinissaggo . rupe patinissagganupassi assasissamiti
sikkhati rupe patinissagganupassi passasissamiti sikkhati vedanam
sannam sankhare vinnanam cakkhum .pe. jaramaranam pariccajatiti
pariccagapatinissaggo jaramarananirodhe nibbane cittam pakkhandatiti
pakkhandanapatinissaggo . jaramarane patinissagganupassi
Assasissamiti sikkhati jaramarane patinissagganupassi
passasissamiti sikkhati patinissagganupassi assasapassasavasena
dhamma upatthanam sati anupassanananam dhamma upatthanam no
sati sati upatthanam ceva sati ca taya satiya tena nanena
te dhamme anupassatiti tena vuccati dhammesu dhammanupassana
satipatthanabhavana.
{421.1} Anupassatiti kathante dhamme anupassati . aniccato
anupassati no niccato .pe. patinissajjati no adiyati aniccato
anupassanto niccasannam pajahati .pe. patinissajjanto adanam
pajahati evante dhamme anupassati.
{421.2} Bhavanati catasso bhavana tattha jatanam dhammanam
anativattanatthena bhavana .pe. asevanatthena bhavana .
Patinissagganupassi assasapassasa samvaratthena silavisuddhi
avikkhepatthena cittavisuddhi dassanatthena ditthivisuddhi yo tattha
samvarattho ayam adhisilasikkha yo tattha avikkhepattho ayam
adhicittasikkha yo tattha dassanattho ayam adhipannasikkha
ima tisso sikkhayo avajjanto sikkhati jananto sikkhati
.pe. sacchikatabbam sacchikaronto sikkhati patinissagganupassi
assasapassasavasena cittassa ekaggatam avikkhepam pajanato vidita
vedana uppajjanti vidita upatthahanti [1]- abbhattham gacchanti .pe.
@Footnote: 1 Ma. Yu. vidita.
Patinissagganupassi assasapassasavasena cittassa ekaggatam
avikkhepam pajanato .pe. pajananto indriyani samodhaneti
gocaranca pajanati samatthanca pativijjhati balani samodhaneti
bojjhange samodhaneti maggam samodhaneti dhamme samodhaneti
gocaranca pajanati samatthanca pativijjhati.
{421.3} Indriyani samodhanetiti katham indriyani samodhaneti.
Adhimokkhatthena saddhindriyam samodhaneti .pe. tena vuccati
samatthanca pativijjhati attha anupassane nanani attha ca
upatthananussatiyo cattari suttantikavatthuni dhammesu dhammanupassanaya
imani battimsam satokarisu nanani.
[422] Katamani catuvisati samadhivasena nanani . digham
assasavasena cittassa ekaggata avikkhepo samadhi digham
passasavasena cittassa ekaggata avikkhepo samadhi .pe.
Vimocayam cittam assasavasena cittassa ekaggata avikkhepo samadhi
imani catuvisati samadhivasena nanani.
{422.1} Katamani dvesattati vipassanavasena nanani . digham
assasam aniccato anupassanatthena vipassana dukkhato anupassanatthena
vipassana anattato anupassanatthena vipassana digham passasam
aniccato anupassanatthena vipassana dukkhato anupassanatthena
vipassana anattato anupassanatthena vipassana .pe. vimocayam
Cittam assasam vimocayam cittam passasam aniccato anupassanatthena
vipassana dukkhato anupassanatthena vipassana anattato anupassanatthena
vipassana imani dvesattati vipassanavasena nanani.
{422.2} Katamani attha nibbidananani. Aniccanupassi assasam
yathabhutam janati passatiti nibbidananam aniccanupassi passasam
yathabhutam janati passatiti nibbidananam .pe. patinissagganupassi
assasam yathabhutam janati passatiti nibbidananam patinissagganupassi
passasam yathabhutam janati passatiti nibbidananam imani
attha nibbidananani.
{422.3} Katamani attha nibbidanulome nanani. Aniccanupassi
assasam bhayatupatthane panna nibbidanulome nanam aniccanupassi
passasam bhayatupatthane panna nibbidanulome nanam .pe.
Patinissagganupassi assasam bhayatupatthane panna nibbidanulome
nanam patinissagganupassi passasam bhayatupatthane panna
nibbidanulome nanam imani attha nibbidanulome nanani.
{422.4} Katamani attha nibbidapatippassaddhinanani .
Aniccanupassi assasam patisankha santitthana panna nibbida-
patippassaddhinanam aniccanupassi passasam patisankha santitthana
panna nibbidapatippassaddhinanam .pe. imani attha nibbida-
patippassaddhinanani.
{422.5} Katamani ekavisati vimuttisukhe nanani. Sotapattimaggena
Sakkayaditthiya pahinatta samucchinnatta uppajjati vimuttisukhe
nanam vicikicchaya pahinatta samucchinnatta uppajjati vimuttisukhe
nanam silabbataparamasassa ditthanusayassa vicikicchanusayassa
pahinatta samucchinnatta uppajjati vimuttisukhe nanam sakadagamimaggena
olarikassa kamaragasannojanassa patighasannojanassa
olarikassa kamaraganusayassa patighanusayassa pahinatta samucchinnatta
uppajjati vimuttisukhe nanam anagamimaggena anusahagatassa
kamaragasannojanassa patighasannojanassa anusahagatassa
kamaraganusayassa patighanusayassa pahinatta samucchinnatta uppajjati
vimuttisukhe nanam arahattamaggena ruparagassa aruparagassa
manassa uddhaccassa avijjaya mananusayassa ca bhavaraganusayassa
avijjanusayassa pahinatta samucchinnatta uppajjati vimuttisukhe
nanam imani ekavisati vimuttisukhe nanani solasavatthukam
anapanassatisamadhim bhavayato samadhikani imani dve nanasatani
uppajjanti.
Anapanakatha samatta 1-.
----------
The Pali Tipitaka in Roman Character Volume 31 page 257-300.
https://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=31&A=5173&modeTY=2
Compare with The Pali Tipitaka in Thai Character :-
https://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=31&A=5173&modeTY=2
Compare with The Royal Version of Thai Tipitaka :-
https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=31&item=384&items=39
Compare with The MCU Version of Thai Tipitaka :-
https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=31&siri=62
Study Atthakatha :-
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=31&i=362
The Pali Atthakatha in Thai :-
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=48&A=1781
The Pali Atthakatha in Roman :-
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=48&A=1781
Contents of The Tipitaka Volume 31
https://84000.org/tipitaka/read/?index_31
https://84000.org/tipitaka/english/?index_31
บันทึก ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
![]()