ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
อ่านหน้า[ต่าง] แรกอ่านหน้า[ต่าง] ที่แล้วไม่แสดงหมายเลขหน้า
ในกรณี :- 
   บรรทัดแรกของแต่ละหน้าอ่านหน้า[ต่าง] ถัดไปอ่านหน้า[ต่าง] สุดท้าย คลิกเพื่อเปลี่ยน ฐญ เป็นแบบไทย  
อรรถกถาเล่มที่ ๖ ภาษาบาลีอักษรไทย ที.อ. (สุมงฺคล.๓)

หน้าที่ ๒๒.

โหติ "อิทานิ เอวรูปํ กทา ลภิสฺสาม, สเจ ชาเนยฺยาม, ปาโตว ขีรภตฺตํ น ภุญฺเชยฺยาม, กึ มยา สกฺกา กาตุํ, คจฺฉ โภ, ตฺวเมว ภุญฺชา"ติ ชีวิตํ ปริจฺจชนฺโต วิย สาเปกฺโข ปชหติ. คธิโตติ ๑- เคธชาโต. มุจฺฉิโตติ พลวตณฺหาย มุจฺฉิโต ปมุฏฺสฺสตี ๒- หุตฺวา. อชฺฌาปนฺโนติ อามิเส อติลคฺโค, "ภุญฺชิสฺสถ อาวุโส"ติ ธมฺมนิมนฺตนมตฺตํปิ อกตฺวา มหนฺเต มหนฺเต กพเฬ กโรติ. อนาทีนวทสฺสาวีติ อาทีนวมตฺตํปิ น ปสฺสติ. อนิสฺสรณปญฺโติ อิธ มตฺตญฺุตา นิสฺสรณปจฺจเวกฺขณปริโภคมตฺตํปิ น กโรติ. ลาภสกฺการสิโลกนิกฺกนฺติเหตูติ ลาภาทีสุ ตณฺหาเหตุ. [๖๑] สํภกฺเขตีติ สงฺขาเทติ. ๓- อสนิวิจกฺกนฺติ วิจกฺกสณฺานา อสนิเยว. อิทํ วุตฺตํ โหติ "อสนิวิจกฺกํ อิมสฺส ทนฺตกูฏํ มูลพีชาทีสุ น กิญฺจิ น สํภุญฺชติ. อถ จ ปน นํ สมณปฺปวาเทน สมโณติ สญฺชานนฺตี"ติ. เอวํ อปสาเทติ อวกฺขิปติ. อิทํ ติตฺถิยวเสน อาคตํ. ภิกฺขุวเสน ปเนตฺถ อยํ โยชนา, อตฺตนา ธุตงฺคธโร โหติ, โส อญฺ เอวํ อปสาเทติ "กึสมณา นาม อิเม สมณมฺหาติ วทนฺติ, ธุตงฺคมตฺตมฺปิ นตฺถิ, อุทฺเทสภตฺตาทีนิ ปริเยสนฺตา ปจฺจยพาหุลฺลิกา วิจรนฺตี"ติ. ลูขาชีวินฺติ อเจลกาทิวเสน วา ธุตงฺควเสน วา ลูขาชีวึ. อิสฺสามจฺฉริยนฺติ ปรสฺส สกฺการาทิสมฺปตฺติขียนลกฺขณํ อิสฺสํ, สกฺการาทิกรณอกฺขมนลกฺขณํ มจฺฉริยญฺจ. [๖๒] อาปาถกนิสาที โหตีติ มนุสฺสานํ อาปาเถ ทสฺสนฏฺาเน นิสีทติ. ยตฺถ เต ปสฺสนฺติ, ตตฺถ ิโต วคฺคุลิวตฺตํ โอวทติ, ๔- ปญฺจตปํ ตปฺปติ, เอกปาเทน ติฏฺติ, สุริยํ นมสฺสติ. สาสเน ปพฺพชิโตปิ สมาทินฺนธุตงฺโค สพฺพรตฺตึ สยิตฺวา มนุสฺสานํ จกฺขุปเถ ตปํ กโรติ, สายเณฺห มหาสยเนเยว จีวรกุฏึ กโรติ, สุริเย อุคฺคเต ปฏิสํหรติ, มนุสฺสานํ อาคตภาวํ ตฺวา คณฺฑึ ๕- ปหริตฺวา จีวรํ มตฺถเก เปตฺวา จงฺกมํ โอตรติ, สมฺมชฺชนึ คเหตฺวา วิหารงฺคณํ สมฺมชฺชติ. @เชิงอรรถ: สี.,อิ. คถิโต. ฉ.ม. สํมุฏฺสฺสตี, ฉ.ม., อิ. สงฺขาทติ. @ ฉ.ม., อิ.จรติ. ฉ.ม. ฆณฺฑึ.

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๒๓.

อตฺตานนฺติ อตฺตโน คุณํ. อทสฺสยมาโนติ เอตฺถ อกาโร นิปาตมตฺตํ, ทสฺสยมาโนติ อตฺโถ. อิทมฺปิ เม ตปสฺมินฺติ อิทมฺปิ กมฺมํ มเมว ตปสฺมึ, ปจฺจตฺเต วา ภุมฺมํ, อิทํปิ มม ตโปติ อตฺโถ. โส หิ อสุกสฺมึ าเน อเจลโก อตฺถิ มุตฺตาจาโรติ อาทีนิ สุตฺวา อมฺหากํ เอส ตโป, อมฺหากํ โส อนฺเตวาสิโกติ อาทีนิ ภณติ. อสุกสฺมึ วา ปน าเน ปํสุกูลิโก ภิกฺขุ อตฺถีติ อาทีนิ สุตฺวา อมฺหากํ เอส ตโป, อมฺหากํ โส อนฺเตวาสิโกติ อาทีนิ ภณติ. กิญฺจิเทวาติ กิญฺจิ วชฺชํ ทิฏฺิคตํ วา. ปฏิจฺฉนฺนํ เสวตีติ ยถา อญฺเ น ชานนฺติ, เอวํ เสวติ. อกฺขมมานํ อาห ขมตีติ อรุจฺจมานํเยว รุจฺจติ เมติ วทติ. อตฺตนา กตํ มหนฺตํปิ ๑- วชฺชํ อปฺปมตฺตกํ กตฺวา ปญฺเปติ, ปเรน กตํ ทุกฺกฏมตฺตํ วีติกฺกมมฺปิ ปาราชิกสทิสํ กตฺวา ทสฺเสติ. อนุญฺเยฺยนฺติ อนุชานิตพฺพํ อนุโมทิตพฺพํ. [๖๓] โกธโน โหติ อุปนาหีติ กุชฺฌนลกขเณน โกเธน, เวรอปฏินิสฺสคฺคลกฺขเณน อุปนาเหน จ สมนฺนาคโต. มกฺขี โหติ ปฬาสีติ ปรคุณมกฺขนลกฺขเณน มกฺเขน, ยุคคฺคาหลกฺขเณน ปลาเสน จ สมนฺนาคโต. อิสฺสุกี โหติ มจฺฉรีติ ปรสกฺการาทีสุ อุสฺสูยนลกฺขณาย อิสฺสาย. อาวาสกุลลาภวณฺณธมฺเมสุ มจฺฉรายนลกฺขเณน ปญฺจวิธมจฺฉเรน จ สมนฺนาคโต โหติ. สโ โหติ มายาวีติ เกราฏิยลกฺขเณน ๒- สาเยฺเยน, กตปฏิจฺฉาทนลกฺขณาย มายาย จ สมนฺนาคโต โหติ. ถทฺโธ โหติ อติมานีติ นิสฺสิเนหนิกฺกรุณถทฺธลกฺขเณน ถมฺเภน, อติกฺกมิตฺวา มญฺนลกฺขเณน อติมาเนน จ สมนฺนาคโต โหติ. ปาปิจฺโฉ โหตีติ อสนฺตสมฺภาวนปฏฺนลกฺขณาย ปาปิจฺฉตาย สมนฺนาคโต โหติ. ปาปิกานนฺติ ตาสํเยว ลามกานํ อิจฺฉานํ วสํ คโต. มิจฺฉาทิฏฺิโกติ นตฺถิ ทินฺนนฺติ อาทินยปฺปวตฺตาย อยาถาว ทิฏฺิยา อุเปโต. อนฺตคฺคาหิกายาติ สาเยว ทิฏฺิ อุจฺเฉทนสฺส คหิตตฺตา "อนฺตคฺคาหิกา"ติ วุจฺจติ, ตาย สมนฺนาคโตติ อตฺโถ. สนฺทิฏฺิปรามาสีติ อาทิสุ สยํ ทิฏฺิ สนฺทิฏฺิ, @เชิงอรรถ: ฉ.ม. อติมหนฺตมฺปิ, อิ. สุมหนฺตมฺปิ. ฉ.ม. เกราฏิกลกฺขเณน.

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๒๔.

สนฺทิฏฺิเมว ปรามสติ คเหตฺวา จรตีติ ๑- สนฺทิฏฺิปรามาสี. อาธานํ วุจฺจติ ทฬฺหํ สุฏฺปิตํ, ตถา กตฺวา คณฺหาตีติ อาธานคฺคาหี. อริฏฺโ วิย น สกฺกา โหติ ปฏินิสฺสชฺชาเปตุนฺติ ทุปฺปฏินิสฺสคฺคี. ยทิเมติ ยทิ อิเม. ปริสุทฺธปปฏิกปฺปตฺตกถาวณฺณนา [๖๔] อิธ นิโคฺรธ ตปสฺสีติ เอวํ ภควา อญฺติตฺถิเยหิ คหิตลทฺธึ เตสํ รกฺขิตตปํ สพฺพเมว สงฺกิลิฏฺนฺติ อุปกฺกิเลสปาลึ ทสฺเสตฺวา อิทานิ ปริสุทฺธปาลึ ทสฺสนตฺถํ เทสนํ อารภนฺโต อิธ นิโคฺรธาติ อาทิมาห. ตตฺถ "น อตฺตมโน"ติ อาทีนิ วุตฺตวิปกฺขวเสเนว เวทิตพฺพานิ. สพฺพวาเรสุ จ ลูขตปสฺสิโน เจว ธุตงฺคธรสฺส จ วเสน โยชนา โยเชตพฺพา. ๒- เอวํ โส ตสฺมึ าเน ปริสุทฺโธ โหตีติ เอวํ โส เตน น อตฺตมนตา น ปริปุณฺณสงฺกปฺปภาวสงฺขาเตน การเณน ปริสุทฺโธ นิรุปกฺกิเลโส โหติ, อุตฺตรึ วายมมาโน กมฺมฏฺานสุทฺธิโก หุตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณาติ. อิมินา นเยน สพฺพวาเรสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. [๖๙] อทฺธา โข ภนฺเตติ ภนฺเต เอวํ สนฺเต เอกํเสเนว วิรีเยน ปาปชิคุจฺฉนวาโท ปริสุทฺโธ โหตีติ อนุชานาติ. อิโต ปรญฺจ อคฺคภาวํ วา สารภาวํ วา อชานนฺโต อคฺคปฺปตฺตา จ สารปฺปตฺตา จาติ อาห. อถสฺส ภควา สารปฺปตฺตภาวํ ปฏิเสเธนฺโต น โข นิโคฺรธาติ อาทิมาห. ปปฏิกปฺปตฺตา โหตีติ สารวโต รุกฺขสฺส สารํ เผคฺคุํ ตจญฺจ อติกฺกมฺม พหิ ปปฏิกสทิสา โหตีติ ทสฺเสติ. ปริสุทฺธตจปฺปตฺตกถาวณฺณนา [๗๐] อคฺคํ ปาเปตูติ เทสนาวเสน อคฺคํ ปาเปตฺวา เทเสตุ, สารํ ปาเปตฺวา เทเสตูติ ทสพลํ ยาจติ. จาตุยามสํวรสํวุโตติ จตุพฺพิเธน สํวเรน ปิหิโต. น ปาณํ อติปาเตตีติ ๓- ปาณํ น หนติ. น ภาวิตมาสึสตีติ ๔- ภาวิตํ นาม เตสํ สญฺาย ปญฺจ กามคุณา, เต น อาสึสติ น เสวตีติ อตฺโถ. @เชิงอรรถ: ฉ.ม. วทตีติ. ฉ.ม., อิ. เวทิตพฺพา. สี.,อิ. ปาเปติ @ ฉ.ม. ภาวิตมาสีสติ.

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๒๕.

อทุญฺจสฺส โหตีติ เอตญฺจสฺส อิทานิ วุจฺจมานํ "โส อภิหรตี"ติ อาทิ ลกฺขณํ. ตปสฺสิตายาติ ตปสฺสิภาเวน โหติ, ตตฺถ โส อภิหรตีติ โส ตํ สีลํ อภิหรติ, อุปรูปริ วฑฺเฒติ. สีลํ เม ปริปุณฺณํ, ตโป อารทฺโธ, อลเมตฺตาวตาติ น วิริยํ วิสชฺเชติ. โน หีนายาวตฺตตีติ หีนาย คิหิภาวตฺถาย นาวตฺตติ. สีลโต อุตฺตริวิเสสาธิคมตฺถาย วิริยํ กโรติเยว, เอวํ กโรนฺโต โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ. "อรญฺนฺ"ติ อาทีนิ สามญฺผเล วิตฺถาริตาเนว. "เมตฺตาสหคเตนา"ติ อาทีนิ วิสุทฺธิมคฺเค วณฺณิตานิ. [๗๑] ตจปฺปตฺตาติ ปปฏิกโต อพฺภนฺตรํ ตจํ ปตฺตา. ปริสุทฺธเผคฺคปฺปตฺตกถาวณฺณนา [๗๒] เผคฺคุปฺปตฺตาติ ตจโต อพฺภนฺตรํ เผคฺคํ ปตฺตา, เผคฺคุสทิสา โหตีติ อตฺโถ. [๗๔] "เอตฺตาวตา โข นิโคฺรธ ตโปชิคุจฺฉา อคฺคปฺปตฺตา จ โหติ สารปฺปตฺตา จา"ติ อิทํ ภควา ติตฺถิยานํ วเสนาห. ติตฺถิยานญฺหิ ลาภสกฺกาโร รุกฺขสฺส สาขาปลาสสทิโส. ปญฺจสีลมตฺตกํ ปปฏิกสทิสํ. อฏฺสมาปตฺติมตฺตํ ตจสทิสํ. ปุพฺเพนิวาสาณาวสานาภิญฺา เผคฺคุสทิสา. ทิพฺพจกฺขุํ ปเนเต อรหตฺตนฺติ คเหตฺวา วิจรนฺติ. เตน เนสนฺตํ รุกฺขสารสทิสํ. สาสเน ปน ลาภสกฺกาโร สาขาปลาสสทิโส. สีลสมฺปทา ปปฏิกสทิสา. ฌานสมาปตฺติโย ตจสทิสา. โลกิยาภิญฺา เผคฺคุสทิสา. มคฺคผลํ สาโร. อิติ ภควตา อตฺตโน สาสนํ โอนตวินตผลภารภริตรุกฺขูปมาย อุปมิตํ. โส เทสนากุสลตาย ตโต ตว สารสมฺปตฺติโต ๑- มม สาสนํ อุตฺตริตรญฺเจว ปณีตตรญฺจ, ตํ ตุวํ กทา ชานิสฺสสีติ อตฺตโน เทสนาย วิเสสภาวํ ทสฺเสตุํ "อิติ โข นิโคฺรธา"ติ เทสนํ อารภิ. เต ปริพฺพาชกาติ เต ตสฺส ปริวารา ตึสสตสงฺขาตา ๒- ปริพฺพาชกา. เอตฺถ มยํ ปนสฺสามาติ เอตฺถ อเจลกปาลิอาทีสุ, อิทํ วุตฺตํ โหติ "อมฺหากํ @เชิงอรรถ: สี. ตจสารปตฺติโต, ฉ.ม., อิ. ตจสารสมฺปตฺติโต. ฉ.ม. ตึสสตสงฺขฺยา.

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๒๖.

อเจลกปาลิมตฺตํปิ นตฺถิ, กุโต ปริสุทฺธปาลิ. อมฺหากํ ปริสุทฺธปาลิมตฺตํปิ นตฺถิ, กุโต จาตุยามสํวราทีนิ. จาตุยามสํวโรปิ นตฺถิ, กุโต อรญฺวาสาทีนิ. อรญฺวาโสปิ นตฺถิ, กุโต นีวรณปฺปหานาทีนิ. นีวรปฺปหานํปิ นตฺถิ, กุโต พฺรหฺมวิหาราทีนิ. พฺรหฺมวิหารมตฺตํปิ นตฺถิ, กุโต ปุพฺเพนิวาสาทีนิ. ปุพฺเพนิวาสาณมตฺตํปิ นตฺถิ, กุโต อมฺหากํ ทิพฺพจกฺขุ. เอตฺถ มยํ สาจริยกา นฏฺา"ติ. อิโต ภิยฺโย อุตฺตริตรนฺติ อิโต ทิพฺพจกฺขุาณาธิคมโต ภิยฺโย อญฺ อุตฺตรํ วิเสสาธิคมํ มยํ สุติวเสนาปิ น ชานามาติ วทนฺติ. นิโครฺธปชฺฌายนวณฺณนา [๗๕] อถ นิโครฺธํ ปริพฺพาชกนฺติ เอวํ กิรสฺส อโหสิ "อิเม ปริพฺพาชกา อิทานิ ภควโต ภาสิตํ สุสฺสูสนฺติ, อิมินา จ นิโครฺเธน ภควโต ปรมฺมุขา กกฺขฬํ ทุราสทวจนํ วุตฺตํ, อิทานิ อยํปิ โสตุกาโม ชาโต, กาโลทานิ เม อิมสฺส มานทฺธชํ นิปาเตตฺวา ภควโต สาสนํ อุกฺขิปิตุนฺ"ติ. อถ นิโครฺธํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ. อปรํปิสฺส อโหสิ "อยํ มยิ อกเถนฺเต สตฺถารํ น ขมาเปสฺสติ, ตทสฺส อนาคเต อหิตาย ทุกฺขาย สํวตฺติสฺสติ, มยา ปน กถิเต ขมาเปสฺสติ, ตทสฺส ภวิสฺสติ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา"ติ. อถ นิโครฺธํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ. อปริสาวจรํ ปน นํ กโรถาติ เอตฺถ ปนาติ นิปาโต, อถ นํ อปริสาวจรํ กโรถาติ อตฺโถ. "อปริสาวจเรตนฺ"ติปิ ปาโ, อปริสาวจรํ วา เอตํ กโรถ, โคกาณาทีนํ วา อญฺตรนฺติ อตฺโถ. โคกาณนฺติ เอตฺถาปิ โคกาณํ ปริยนฺตจารินึ วิย กโรถาติ อตฺโถ. ตุณฺหีภูโตติ ตุณฺหีภาวํ อุปคโต. มงฺกุภูโตติ นิตฺเตชตํ อาปนฺโน. ปตฺตกฺขนฺโธติ โอนตคีโว. อโธมุโขติ เหฏฺามุโข. [๗๖] พุทฺโธ โส ภควา โพธายาติ สยํ พุทฺโธ สตฺตานํปิ จตุสจฺจํ โพธนตฺถาย ธมฺมํ เทเสติ. ทนฺโตติ จกฺขุโตปิ ทนฺโต ฯเปฯ มนโตปิ ทนฺโต. ทมถายาติ อญฺเสํปิ ทมนตฺถายเอว, น วาทตฺถาย. สนฺโตติ ราคสนฺตตาย สนฺโต, โทสโมหสนฺตตาย สพฺพากุสลสพฺพาภิสํขารสนฺตตาย

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๒๗.

สนฺโต. สมถายาติ มหาชนสฺส ราคาทิสมนตฺถาย ธมฺมํ เทเสติ. ติณฺโณติ จตฺตาโร โอเฆ ติณฺโณ. ตรณายาติ มหาชนสฺส โอฆนิตฺถรณตฺถาย. ปรินิพฺพุโตติ กิเลสปรินิพฺพาเนน ปรินิพฺพุโต. ปรินิพฺพานายาติ มหาชนสฺสาปิ สพฺพกิเลสปรินิพฺพาปนตฺถาย ธมฺมํ เทเสติ. พฺรหฺมจริยปริโยสานสจฺฉิกิริยาวณฺณนา [๗๗] อจฺจโยติ อาทีนิ สามญฺผเล วุตฺตานิ. อุชุชาติโกติ กายวงฺกาทิวิรหิโต อุชุสภาโว. อหมนุสาสามีติ อหํ ตาทิสํ ปุคฺคลํ อนุสาสามิ ธมฺมญฺจสฺส เทเสมิ. สตฺตาหนฺติ สตฺต ทิวสานิ, อิทํ สพฺพํปิ จ ภควา ทนฺธปญฺ ปุคฺคลํ สนฺธายาห. อสโ ปน อมายาวี อุชุชาติโก ตํมุหุตฺเตเนว อรหตฺตํ ปตฺตํ สกฺขิสฺสติ. อิติ ภควา "อสนฺ"ติ อาทิวจเนน สโ หิ วงฺกวงฺโก, มยาปิ น สกฺกา อนุสาสิตุนฺติ ทีเปนฺโต ปริพฺพาชกํ ปาเทสุ คเหตฺวา (ตํ) มหาเมรุปาทตเล วิย ขิปิตฺถ. กสฺมา? อยมฺหิ อติสโ กุฏิลจิตฺโต, สตฺถริ เอวํ กเถนฺเตปิ พุทฺธธมฺมสํเฆสุ นาธิมุจฺจติ, อธิมุจฺจนกตฺถาย โสตํ น โอทหติ, โกหญฺเ ิโต สตฺถารํ ขมาเปติ. ตสฺมา ภควา ตสฺส อชฺฌาสยํ วิทิตฺวา "เอตุ วิญฺู ปุริโส อสโ"ติ อาทิมาห. ส ปนาหํ อนุสาสิตุํ น สกฺโกมีติ. ปริพฺพาชกปชฺฌายนวณฺณนา [๗๘] อนฺเตวาสิกมฺยตาติ อนฺเตวาสิกมฺยตาย, อมฺเห อนฺเตวาสิเก อิจฺฉนฺโต. เอวมาหาติ "เอตุ วิญฺู ปุริโส"ติ อาทิมาห. โยเอว โว อาจริโยติ โยเอว ตุมฺหากํ ปกติยา อาจริโย. อุทฺเทสา โน จาเวตุกาโมติ อตฺตโน อนุสาสนึ คาหาเปตฺวา อเมฺห อมฺหากํ อุทฺเทสโต จาเวตุกาโม. โสเยว โว อุทฺเทโส โหตูติ โย ตุมฺหากํ ปกติยา อุทฺเทโส, โส ตุมฺหากํเยว โหตุ, น มยํ ตุมฺหากํ อุทฺเทเสน อนตฺถิกา. อาชีวาติ อาชีวโต. อกุสลสงฺขาตาติ อกุสลาติ โกฏฺาสํ ปตฺตา. อกุสลา ธมฺมาติ ทฺวาทส อกุสลจิตฺตุปฺปาทธมฺมา

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๒๘.

ตณฺหาเยว วา วิเสเสน. สา หิ ปุนพฺภวกรณโต "โปโนพฺภวิกา"ติ วุตฺตา. สทรถาติ กิเลสทรถสมฺปยุตฺตา. ชาติชรามรณิยาติ ชาติชรามรณานํ ปจฺจยภูตา. สํกิเลสิกา ธมฺมาติ ทฺวาทส อกุสลจิตฺตุปฺปาทา. โวทานิยาติ สมถวิปสฺสนาธมฺมา. เต หิ สตฺเต โวทาเปนฺติ ตสฺมา "โวทานิยา"ติ วุจฺจนฺติ. ปญฺาปาริปูรินฺติ มคฺคปญฺาปาริปูรึ. เวปุลฺลตฺตญฺจาติ ผลปญฺาเวปุลฺลตฺตํ, อุโภปิ วา เอตานิ อญฺมญฺเววจนาเนว. อิทํ วุตฺตํ โหติ "ตโต ตุเมฺห มคฺคปญฺญฺเจว ผลปญฺญฺจ ทิฏฺเว ธมฺเม สยํ อภิญฺา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสถา"ติ. เอวํ ภควา ปริพฺพาชเก อารพฺภ อตฺตโน โอวาทานุสาสนิยา พลํ ทสฺเสนฺโต อรหตฺตนิกูเฏน เทสนํ นิฏฺาเปสิ. [๗๙] ยถา ตํ มาเรนาติ ยถา มาเรน ปริยุฏฺิตจิตฺตา นิสีทนฺติ เอวเมว ตุณฺหีภูตา ฯเปฯ อปฺปฏิภาณา นิสินฺนา. มาโร กิร สตฺถา อติวิย คชฺชนฺโต พุทฺธพลํ ทีเปตฺวา อิเมสํ ปริพฺพาชกานํ ธมฺมํ เทเสติ, กทาจิ ธมฺมาภิสมโย ภเวยฺย, หนฺทาหํ ปริยุฏฺามีติ. โส เตสํ จิตฺตานิ ปริยุฏฺาสิ. อปฺปหีนวิปลฺลาสานญฺหิ จิตฺตํ มารสฺส ยถากามกรณียํ โหติ. เตปิ มาเรน ปริยุฏฺิตจิตฺตา ถทฺธงฺคปจฺจงฺคา วิย ตุณฺหี อปฺปฏิภาณา นิสีทึสุ. อถ สตฺถา อิเม ปริพฺพาชกา อติวิย นีรวา หุตฺวา นิสินฺนา, กึ นุโขติ อาวชฺชนฺโต ๑- มาเรน ปริยุฏฺิตภาวํ อญฺาสิ. สเจ ปน เตสํ มคฺคผลุปฺปตฺติเหตุ ภเวยฺย, มารํ ปฏิพาหิตฺวาปิ ภควา ธมฺมํ เทเสยฺย, โส ปน เตสํ นตฺถิ. "สพฺเพปิเม ตุจฺฉปุริสา"ติ อญฺาสิ. เตน วุตฺตํ "อถโข ภควโต เอตทโหสิ สพฺเพปีเม โมฆปุริสา"ติ อาทิ. ตตฺถ ผุฏฺา ปาปิมตาติ ปาปิมตา มาเรน ผุฏฺา. ยตฺร หิ นามาติ เยสุ นาม. อญฺาณตฺถมฺปีติ ชานนตฺถมฺปิ. กึ กริสฺสติ สตฺตาโหติ สมเณน โคตเมน ปริจฺฉินฺนสตฺตาโห อมฺหากํ กึ กริสฺสติ. อิทํ วุตฺตํ โหติ "สมเณน โคตเมน `สยํ อภิญฺา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหริสฺสติ สตฺตาหนฺ'ติ วุตฺตํ, โส สตฺตาโห อมฺหากํ กึ อผาสุกํ กริสฺสติ. หนฺท มยํ @เชิงอรรถ: สี. อาวชฺเชนฺโต.

--------------------------------------------------------------------------------------------- หน้าที่ ๒๙.

สตฺตาหพฺภนฺตเร เอตํ ธมฺมํ สจฺฉิกาตุํ สกฺกา, น สกฺกาติ อญฺาณตฺถมฺปิ พฺรหฺมจริยํ จริสฺสามา"ติ. อถวา ชานาม ตาวสฺส ธมฺมนฺติ เอกทิวเส เอกวารํ อญฺาณตฺถมฺปิ เอเตสํ จิตฺตานุปฺปนฺนํ ๑- สตฺตาโห ปน เอเตสํ กุสีตานํ กึ กริสฺสติ, กึ สกฺขิสฺสนฺติ เต สตฺตาหํ ปูเรตุนฺติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย. สีหนาทนฺติ ปรวาทภินฺทนํ สกวาทสมุสฺสาปนญฺจ อภีตนาทํ นทิตฺวา. ปจฺจุฏฺาสีติ ปติฏฺิโต. ตาวเทวาติ ตสฺมึเยว ขเณ. ราชคหํ ปาวิสีติ ราชคหเมว ปวิฏฺโ. เตสํ ปน ปริพฺพาชกานํ กิญฺจาปิ อิมํ สุตฺตนฺตํ สุตฺวา วิเสโส น นิพฺพตฺโต, อายตึ ปน เนสํ วาสนาย ปจฺจโย ภวิสฺสตีติ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ. อุทุมฺพริกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺิตา.

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๖ หน้า ๒๒-๒๙. http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=6&A=540&modeTY=1&pagebreak=1              The Pali Atthakatha in Roman :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=6&A=540&modeTY=1&pagebreak=1              อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=11&i=18              เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=11&A=708              พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=11&A=773              The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=11&A=773              สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๑ http://84000.org/tipitaka/read/?index_11

อ่านหน้า[ต่าง] แรกอ่านหน้า[ต่าง] ที่แล้วไม่แสดงหมายเลขหน้า
ในกรณี :- 
   บรรทัดแรกของแต่ละหน้าอ่านหน้า[ต่าง] ถัดไปอ่านหน้า[ต่าง] สุดท้าย คลิกเพื่อเปลี่ยน ฐญ เป็นแบบไทย

บันทึก ๒๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]