อานิสงส์แห่งการถวายดอกมะลิและน้ำอ้อยงบ
ครั้งพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ใกล้กรุงราชคฤห์ ในกรุงราชคฤห์นั้น มีอุบาสกคนหนึ่งเลื่อมใสในท่านพระมหาโมคคัลลานเถระเป็นอย่างยิ่ง ธิดาของอุบาสกนั้นเป็นผู้มีศรัทธา มีความเคารพนับถือพระเถระมากเช่นเดียวกัน
วันหนึ่ง ท่านพระมหาโมคคัลลานเถระเที่ยวบิณฑบาตเข้าไปในกรุงราชคฤห์ตามลำดับตรอก แล้วเข้าไปยังตระกูลนั้น ธิดาของอุบาสกเห็นพระเถระแล้วเกิดโสมนัส ปูลาดอาสนะถวาย เมื่อพระเถระนั่งบนอาสนะนั้นแล้ว นางบูชาพระเถระด้วยมาลัยดอกมะลิ
จากนั้น นางนำน้ำอ้อยงบอันหวานอร่อยเกลี่ยลงในบาตรของพระเถระ ถวายด้วยจิตเลื่อมใส พระเถระรับทานนั้นแล้ว มีพระประสงค์จะอนุโมทนาและแสดงธรรม จึงได้นั่งอยู่
แต่นางกราบเรียนพระเถระว่า ฆราวาสมีกรณียกิจมาก จึงยังไม่มีโอกาสฟังธรรมในเวลานั้น นางตั้งใจว่า วันอื่นจักฟังธรรม แล้วไหว้พระเถระ ส่งท่านกลับไป
ในวันนั้นเอง นางได้ถึงแก่ความตาย ยังไม่ทันได้ฟังธรรมตามที่ตั้งใจไว้ ด้วยกุศลกรรมที่ถวายพวงมาลัยและน้ำอ้อยงบแด่พระมหาโมคคัลลานเถระ นางไปเกิดในเทวโลก ได้วิมานอันรุ่งเรือง มีรัศมีผุดผ่องยิ่งนัก
ครั้นท่านพระมหาโมคคัลลานะไปยังเทวโลก ได้เห็นเทพธิดานั้นมีรัศมีงามผุดผ่อง นุ่งผ้าสีแดงงาม มีฤทธิ์มาก ร่างกายสวยงาม ลูบไล้ด้วยจุณจันทน์ มาไหว้ท่านอยู่
พระเถระเห็นนางนั่งอยู่บนบัลลังก์อันไพโรจน์ มีค่ามาก งามวิจิตรด้วยรัตนะต่าง ๆ ประดุจท้าวสักกเทวราชในนันทนวัน จึงถามว่า เมื่อชาติก่อน นางได้ประพฤติสุจริตอะไร จึงได้มาเสวยผลแห่งกรรมเช่นนี้ในเทวโลก
เทพธิดานั้นตอบพระเถระว่า เมื่อก่อนนางได้ถวายพวงมาลัยและน้ำอ้อยแก่พระเถระผู้เที่ยวบิณฑบาตอยู่ จึงได้มาเสวยผลแห่งกรรมนั้นในเทวโลก
แต่นางยังมีความเดือดร้อนกินแหนง เป็นทุกข์ เพราะตนไม่ได้ฟังธรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นธรรมราชาทรงแสดงไว้ดีแล้ว นางจึงมากราบเรียนพระเถระผู้อนุเคราะห์ ขอให้พระเถระชักชวนให้นางตั้งมั่นในธรรมทั้งหลาย
นางกล่าวต่อไปว่า เทวดาพวกอื่นที่มีความเชื่อในพระพุทธรัตนะ พระธรรมรัตนะ และพระสังฆรัตนะ ได้ฟังธรรมอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นธรรมราชาทรงแสดงดีแล้ว ย่อมรุ่งเรืองยิ่งกว่านางด้วยอายุ ยศ ศิริ อำนาจ วรรณะ และมีฤทธิ์มากกว่านาง
แม้นางได้วิมานอันรุ่งเรืองเพราะผลแห่งการถวายพวงมาลัยและน้ำอ้อยงบ แต่ในเทวโลกนั้น นางยังระลึกได้ว่า ตนพลาดโอกาสสำคัญ คือโอกาสฟังธรรมที่พระเถระประสงค์จะแสดงให้ฟังในวันที่ยังเป็นมนุษย์
ปภัสสรวิมาน ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ พระไตรปิฎกเล่มที่ 26
อรรถกถาปภัสสรวิมาน ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ