|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
335. 1. Rājadattattheragāthāvaṇṇanā
pañcakanipāte bhikkhu sīvathikaṃ gantvātiādikā āyasmato rājadattattherassa
gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ
upacinanto ito catuddase kappe buddhasuññe loke kulagehe nibbattitvā viññutaṃ
patto ekadivasaṃ kenacideva karaṇīyena vanantaṃ upagato tattha aññataraṃ paccekabuddhaṃ
rukkhamūle nisinnaṃ disvā pasannamānaso suparisuddhaṃ ambāṭakaphalaṃ adāsi. So tena
puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ satthavāhakule
nibbatti, tassa mahārājaṃ vessavaṇaṃ ārādhetvā paṭiladdhabhāvato mātāpitaro
rājadattoti nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto pañcahi sakaṭasatehi bhaṇḍaṃ ādāya
vāṇijjavasena rājagahaṃ agamāsi. Tena ca samayena rājagahe aññatarā gaṇikā
abhirūpā dassanīyā paramasobhaggayogato divase divase sahassaṃ labhati. Atha so satthavāha-
putto divase divase tassā gaṇikāya sahassaṃ datvā saṃvāsaṃ kappenato na cirasseva
sabbaṃ dhanaṃ khepetvā duggato hutvā ghāsacchādanamattampi alabhanto ito cito
ca paribbhamanto saṃvegappatto ahosi. So ekadivasaṃ upāsakehi saddhiṃ veḷuvanaṃ
agamāsi.
Tena ca samayena satthā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ desento nisinno
hoti. So parisapariyante nisīditvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho
pabbajitvā dhutaṅgāni samādiyitvā susāne vasati, tadā aññataropi satthavāhaputto
sahassaṃ datvā tāya gaṇikāya saha vasati. Sā ca gaṇikā tassa hatthe mahaggharatanaṃ
Disvā lobhaṃ uppādetvā aññehi dhuttapurisehi taṃ mārāpetvā taṃ ratanaṃ gaṇhi.
Atha tassa satthavāhaputtassa manussā taṃ pavattiṃ sutvā ocarakamanusse pesesuṃ.
Te rattiyaṃ tassā gaṇikāya gharaṃ pavisitvā chaviādīni anupahacceva taṃ māretvā
sīvathikāya chaḍḍesuṃ. Rājadattatthero asubhanimittaṃ gahetuṃ susāne vicaranto tassā
gaṇikāya kaḷevaraṃ paṭikkūlato manasi kātuṃ upagato katipayavāre yoniso manasi
katvā aciramatabhāvato soṇasiṅgālādīhi anupahatachavitāya visabhāgavatthutāya ca ayoniso
manasikaronto tattha kāmarāgaṃ uppādetvā saṃviggataramānaso attano cittaṃ paribhāsitvā
muhuttaṃ ekamantaṃ apasakkitvā ādito upaṭṭhitaṃ asubhanimittameva gahetvā
yoniso manasikaronto jhānaṃ uppādetvā taṃ jhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanaṃ
paṭṭhapetvā tāvadeva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1-:-
"vipine buddhaṃ disvāna sayambhuṃ aparājitaṃ
ambāṭakaṃ gahetvāna sayambhussa adāsahaṃ.
Ekattiṃse 2- ito kappe yaṃ phalamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi phaladānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā ṇāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā pītisomanassajāto:-
[315] "bhikkhu sīvathikaṃ 3- gantvā addasa itthimujjhitaṃ
apaviddhaṃ susānasmiṃ khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ.
[316] Yaṃ hi eke jigucchanti mataṃ disvāna pāpakaṃ
kāmarāgo pāturahu andhova savatī ahuṃ.
[317] Oraṃ odanapākamhā tamhā ṭhānā apakkamiṃ
satimā sampajānohaṃ ekamantaṃ upāvisiṃ.
@Footnote: 1 khu.apa. 33/27/50 ambāṭakadāyakattherāpadāna (syā) 2 Sī. catutdase 3 cha.Ma.sivathikaṃ
[318] Tato me manasīkāro yoniso udapajjatha
ādīnavo pāturahu nibbidā samatiṭṭhatha.
[319] Tato cittaṃ vimucci me passa dhammasudhammataṃ
tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanan"ti
imā pañca gāthā abhāsi.
Tattha bhikkhu sīvathikaṃ gantvāti saṃsāre bhayassa 1- ikkhanato bhikkhu asubha-
kammaṭṭhānatthaṃ āmakasusānaṃ upagantvā. "bhikkhū"ti cetaṃ attānaṃ sandhāya thero sayaṃ
vadati. Itthinti thīyati ettha sukkasoṇitaṃ sattasantānabhāvena saṃhaññatīti thī, mātu-
gāmo, evañca sabhāvaniruttivasena "itthī"tipi vuccati. Vañjhādīsu pana taṃsadisatāya
taṃsabhāvānativattanato ca tabbohāro. 2- "itthī"ti ca itthīkaḷevaraṃ vadati. Ujjhitanti
pariccattaṃ. Ujjhaniyattāeva apaviddhaṃ anapekkhabhāvena khittaṃ. Khajjantiṃ kimihī
phuṭanati kimīhi pūritaṃ hutvā khajjamānaṃ.
Yaṃ hi eke jigucchanti, mataṃ disvāna pāpakanti yaṃ apagatāyuusmāviññāṇa-
tāya mataṃ kaḷevaraṃ pāpakaṃ nihīnaṃ lāmakaṃ eke cokkhajātikā 3- jigucchanti,
oloketumpi na icchanti. Kāmarāgo pāturahūti tasmiṃ kuṇape ayonisomanasikārassa
balavatāya kāmarāgo mayhaṃ pāturahosi uppajji. Andhova savatī ahunti tasmiṃ kaḷevare
navahi dvārehi asuciṃ savati sandante asucibhāvassa adassanena andho viya ahosiṃ.
Tenāha:-
"ratto atthaṃ na jānāti ratto dhammaṃ na passati
andhatamaṃ tadā hoti yaṃ rāgo sahate naran"ti ca
"kāmacchando kho brāhmaṇa andhakaraṇo acakkhukaraṇo"ti ca ādi. Keci panettha
takārāgamaṃ katvā "kilesapariyuṭṭhānena avasavatti kilesassa vā vasavattī"ti atthaṃ
@Footnote: 1 Sī.,i. bhayaṃ 2 Sī. taṃsadisatāya sahavuttitova tabbohārā 3 Sī.,i. mokkhajātikā
Vadanti. Apare "andhova asati ahun"ti pāliṃ vatvā "kāmarāgena andhoyeva
hutvā satirahito ahosin"ti atthaṃ vadanti. Tadubhayaṃ pana pāliyaṃ natthi.
Oraṃ odanapākamhāti odanapākato oraṃ, yāvatā kālena suparidhotatinta-
taṇḍulanāḷiyā odanaṃ pacati, tato orameva kālaṃ, tatopi lahukālena rāgaṃ vinodento
tamhā ṭhānā apakkamiṃ yasmiṃ ṭhāne ṭhitassa me rāgo uppajji, tamhā ṭhānā
apakkamiṃ apasakkiṃ. 1- Apakkantova satimā sampajānohaṃ samaṇasaññaṃ upaṭṭhapetvā
satipaṭṭhānamanasikāravasena satimā sammadeva dhammasabhāvajānanena sampajāno ca hutvā
ekamantaṃ upāvisiṃ, pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdiṃ. Nisinnassa ca tato me manasīkāro,
yoniso udapajjathātiādi sabbaṃ heṭṭhā vuttanayamevāti.
Rājadattattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 39-42.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=33&A=872
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=33&A=872
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=335
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6336
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6447
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6447
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]