อรรถกถาเล่มที่ ๕๔ ภาษาบาลีอักษรไทย
 วิภงฺค.อ. (สมฺโมห.)

สนฺตปณีตมชฺฌตฺตาการานุปาปนํ, สทฺธาทีนํ ปฏิปกฺขาภิภวนํ สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺจ
ปสนฺนาการาทิภาวสมฺปาปนํ, อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยสฺส สํโยชนตฺตยปฺปหานญฺเจว
สมฺปยุตฺตกานญฺจ ตปฺปหานาภิมุขภาวกรณํ, อญฺญินฺทฺริยสฺส กามราคพฺยาปาทาทิตนุ-
กรณปฺปหานญฺเจว สหชาตานญฺจ อตฺตโน วสานุวตฺตาปนํ, อญฺญาตาวินฺทฺริยสฺส
สพฺพกิจฺเจสุ อุสฺสุกฺกปฺปหานญฺเจว อมตาภิมุขภาวปจฺจยตา จ สมฺปยุตฺตานนฺติ
เอวเมตฺถ กิจฺจโต วินิจฺฉยํ วิชานิยา.
     ภูมิโตติ จกฺขุโสตฆานชิวฺหากายอิตฺถีปุริสสุขทุกฺขโทมนสฺสินฺทฺริยานิ เจตฺถ
กามาวจราเนว, มนินฺทฺริยชีวิตินฺทฺริยอุเปกฺขินฺทฺริยานิ สทฺธาวิริยสติสมาธิ-
  ปญฺญินฺทฺริยานิ จ จตุภูมิปริยาปนฺนานิ, โสมนสฺสินฺทฺริยํ กามาวจรรูปาวจร-
  โลกุตฺตรวเสน ภูมิตฺตยปริยาปนฺนํ, อวสาเน ตีณิ โลกุตฺตราเนวาติ เอวํ ภูมิโต
วินิจฺฉยํ วิชานิยา. เอวํ หิ วิชานนฺโต:-
              สํเวคพหุโล ภิกฺขุ         ฐิโต อินฺทฺริยสํวเร
              อินฺทฺริยานิ ปริญฺญาย       ทุกฺขสฺสนฺตํ นิคจฺฉตีติ.
     [๒๒๐] นิทฺเทสวาเร "ยํ จกฺขุ จตุนฺนํ มหาภูตานนฺ"ติอาทิ สพฺพํ
ธมฺมสงฺคณิยํ ปทภาชเน ๑- วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. วิริยินฺทฺริยสมาธินฺทฺริย-
นิทฺเทสาทีสุ จ สมฺมาวายาโม มิจฺฉาวายาโม สมฺมาสมาธิ มิจฺฉาสมาธีติอาทีนิ น
วุตฺตานิ. กสฺมา? สพฺพสงฺคาหิกตฺตา. ๒- สพฺพสงฺคาหิกานิ หิ อิธ อินฺทฺริยานิ
กถิตานิ. เอวํ สนฺเตเปตฺถ ทส อินฺทฺริยานิ โลกิยานิ กามาวจราเนว, ตีณิ
โลกุตฺตรานิ, นว โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกานีติ.
                     อภิธมฺมภาชนียวณฺณนา นิฏฺฐิตา.
                         --------------
@เชิงอรรถ: ๑ สงฺคณี. อ. ๑/๕๙๕/๓๖๔          ๒ ฉ.ม. สพฺพสงฺคาหกตฺตา

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๔ หน้า ๑๓๗.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=54&A=3210&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=54&A=3210&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=35&i=236
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=35&A=3324
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=35&A=3282
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=35&A=3282
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๕
http://84000.org/tipitaka/read/?index_35