อรรถกถาเล่มที่ ๕๔ ภาษาบาลีอักษรไทย
 วิภงฺค.อ. (สมฺโมห.)

     ยถา จายํ จตุตฺถจตุกฺเก ๑- โสฬสวารปฺปเภโท อวิชฺชามูลโก ปมนโย
เอตสฺมึ ปมากุสลจิตฺเต ปกาสิโต, เอวํ สงฺขารมูลกาทโย อฏฺ นยาปิ เวทิตพฺพา,
ปาลิ ปน สงฺขิตฺตา. เอวเมว ตสฺมึ ปมากุสลจิตฺเตเยว นว นยา ฉตฺตึส
จตุกฺกานิ จตุจตฺตาฬีสาธิกญฺจ วารสตํ โหตีติ เวทิตพฺพา. ๒-
     [๒๘๐] อิทานิ อิมินาว นเยน เสสากุสลจิตฺเตสุปิ ปจฺจยาการํ ทสฺเสตุํ
กตเม ธมฺมา อกุสลาติอาทิมารทฺธํ. ตตฺถ ยสฺมา ทิฏฺิวิปฺปยุตฺเตสุ ตณฺหาปจฺจยา
อุปาทานํ นตฺถิ, ตสฺมา อุปาทานฏฺาเน อุปาทานํ วิย ทฬฺหนิปาตินา อธิโมกฺเขน
ปทํ ปูริตํ. โทมนสฺสสหคเตสุ จ ยสฺมา เวทนาปจฺจยา ตณฺหาปิ นตฺถิ,
ตสฺมา ตณฺหาฏฺาเน ตณฺหา วิย พลวกิเลเสน ปฏิเฆน ปทํ ปูริตํ, อุปาทานฏฺาเน
อธิโมกฺเขเนว. วิจิกิจฺฉาสมฺปยุตฺเต ปน ยสฺมา สนฺนิฏฺานาภาวโต
อธิโมกฺโขปิ นตฺถิ, ตสฺมา ตณฺหาฏฺาเน พลวกิเลสภูตาย วิจิกิจฺฉาย ปทํ ปูริตํ,
อุปาทานฏฺานํ ปริหีนเมว. อุทฺธจฺจสมฺปยุตฺเต ปน ยสฺมา อธิโมกฺโข อตฺถิ,
ตสฺมา ตณฺหาฏฺาเน พลวกิเลเสน อุทฺธจฺเจน ปทํ ปูริตํ, อุปาทานฏฺาเน
อธิโมกฺเขเนว. สพฺพตฺเถว จ วิเสสมตฺตํ ทสฺเสตฺวา ปาลิ สงฺขิตฺตา. โย จายํ
วิเสโส ทสฺสิโต, ตตฺถ เกวลํ อธิโมกฺขนิทฺเทโสว อปุพฺโพ. เสสํ เหฏฺา
อาคตเมว.
     อธิโมกฺขนิทฺเทเส ปน อธิมุจฺจนวเสน อธิโมกฺโข. อธิมุจฺจติ วา เตน อารมฺมเณ
จิตฺตํ นิพฺพิจิกิจฺฉตาย สนฺนิฏฺานํ คจฺฉตีติ อธิโมกฺโข. อธิมุจฺจนากาโร
อธิมุจฺจนา. ตสฺส จิตฺตสฺส ตสฺมึ วา อารมฺมเณ อธิมุตฺตตาติ ตทธิมุตฺตตา.
สพฺพจิตฺเตสุ จ ปมจิตฺเต วุตฺตนเยเนว นยจตุกฺกวารปฺปเภโท เวทิตพฺโพ.
เกวลญฺหิ วิจิกิจฺฉาสมฺปยุตฺเต อุปาทานมูลกสฺส นยสฺส อภาวา อฏฺ นยา
ทฺวตฺตึส จตุกฺกานิ อฏฺวีสาธิกญฺจ วารสตํ โหตีติ.
                         อกุสลนิทฺเทสวณฺณนา.
                            --------
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ. จตุจตุกฺโก         ๒ ฉ.ม. เวทิตพฺพํ

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๔ หน้า ๒๒๖.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=54&A=5332&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=54&A=5332&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=35&i=291
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=35&A=4108
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=35&A=3903
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=35&A=3903
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๕
http://84000.org/tipitaka/read/?index_35