อรรถกถาเล่มที่ ๑๕ ภาษาบาลีอักษรไทย
 องฺ.อ. (มโนรถ.๒)

                     ๙. ตณฺหุปฺปาทสุตฺตวณฺณนา
     [๙] นวเม อุปฺปชฺชติ เอเตสูติ อุปฺปาทา. กา อุปฺปชฺชติ? ตณฺหา.
ตณฺหาย อุปฺปาทา ตณฺหุปฺปาทา, ตณฺหาวตฺถูนิ ตณฺหาการณานีติ อตฺโถ.
จีวรเหตูติ "กตฺถ มนาปํ จีวรํ ลภิสฺสามี"ติ  จีวรการณา อุปฺปชฺชติ. อิติภวาภว-
เหตูติ เอตฺถ อิตีติ นิทสฺสนตฺเถ ๑- นิปาโต. ยถา จีวราทิเหตุ, เอวํ ภวาภวเหตุปีติ
อตฺโถ. ภวาภโวติ เจตฺถ ปณีตปฺปณีตตรานิ ๒- สปฺปินวนีตาทีน อธิปฺเปตานิ.
สมฺปตฺติภเวสุ ปณีตตรปณีตตมภโวติปิ วทนฺติ. ๓-
     ตณฺหาทุติโยติ อยญฺหิ สตฺโต อนมตคฺเค สํสารวฏฺเฏ สํสรนฺโต น เอกโกว
สํสรติ, ตณฺหํ ปน ทุติยิกํ ลภนฺโตว สํสรติ. เตน วุตฺตํ "ตณฺหาทุติโย"ติ.
อิตฺถภาวญฺญถาภาวนฺติ เอตฺถ อิตฺถภาโว นาม อยํ อตฺตภาโว, อญฺญถาภาโว
นาม อนาคตตฺตภาโว. เอวรูโป วา อญฺโญปิ อตฺตภาโว อิตฺถภาโว นาม, น
เอวรูโป อญฺญถาภาโว นาม. ตํ อิตฺถภาวญฺญถาภาวํ. สํสารนฺติ ขนฺธธาตุ-
อายตนปฏิปาฏึ. ๔- นาติวตฺตตีติ นาติกฺกมติ. เอวมาทีนวํ ญตฺวาติ เอวํ อตีตานาคต-
ปจฺจุปฺปนฺเนสุ ขนฺเธสุ อาทีนวํ ชานิตฺวา. ตณฺหํ ทุกฺขสฺส สมฺภวนฺติ ตณฺหํ จ ๕-
"อยํ วฏฺฏทุกฺขสฺส สมฺภโว ปภโว ๖- การณนฺ"ติ เอวํ ชานิตฺวา. เอตฺตาวตา
อิมสฺส ภิกฺขุโน วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตปฺปตฺตภาโว ทสฺสิโต. อิทานิ ตํ
ขีณาสวํ โถเมนฺโต วีตตโณฺหติอาทิมาห. ตตฺถ  อนาทาโนติ นิคฺคหโณ. สโต
ภิกฺขุ ปริพฺพเชติ สติสมฺปชญฺญเวปุลฺลปฺปตฺโต ๗- ขีณาสโว ภิกฺขุ สโต สมฺปชาโน
จเรยฺย วิหเรยฺยาติ อตฺโถ. อิติ สุตฺตนฺเต วฏฺฏํ กเถตฺวา คาถาสุ วฏฺฏวิวฏฺฏํ
กถิตนฺติ.
@เชิงอรรถ: ๑ สี. นิทสฺสเน     ๒ ฉ.ม. ปณีตตรานิ
@๓ ฉ.ม. วทนฺติเยว   ๔ ฉ.ม. ขนฺธธาตุอายตนานํ ปฏิปาฏึ
@๕ ม. ตณฺหํว   ๖ ฉ.ม. อยํ วฏฺฏทุกฺขสมฺภูโต สภาโว
@๗ สี. สติสมฺปชญฺเญ เวปุลฺลปฺปตฺโต

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๑๕ หน้า ๒๘๗.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=15&A=6634&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=15&A=6634&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=21&i=9
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=21&A=208
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=21&A=236
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=21&A=236
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๐
http://84000.org/tipitaka/read/?index_21