พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท ๑๘. มลวรรค ๘. ติสสทหรวัตถุ
๗. ปัญจอุปาสกวัตถุ
เรื่องอุบาสก ๕ คน
        (พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่อุบาสก ๕ คน ดังนี้)
        [๒๔๖] นรชนใดในโลก ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์
                  คบชู้กับภรรยาของผู้อื่น พูดเท็จ
        [๒๔๗] และหมกมุ่นในการดื่มสุราและเมรัย๑-
                  นรชนนั้นชื่อว่า ขุดทรัพย์อันเป็นต้นทุน๒- ของตนในโลกนี้
        [๒๔๘] ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงรู้อย่างนี้ว่า
                  ผู้มีบาปธรรมทั้งหลาย มักไม่สำรวม
                  ขอโลภะและอธรรม๓- อย่าย่ำยีท่านให้เป็นทุกข์ตลอดกาลนานเลย
๘. ติสสทหรวัตถุ
เรื่องภิกษุหนุ่มชื่อติสสะ
        (พระผู้มีพระภาคทรงปรารภพระติสสะเที่ยวติเตียนทานของคนอื่น
จึงตรัสพระคาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)
        [๒๔๙] บุคคลย่อมให้ทานตามความเชื่อตามความเลื่อมใส
                  ภิกษุไม่พอใจในข้าวและน้ำที่เป็นทานของคนอื่นนั้น
                  ย่อมไม่บรรลุสมาธิ๔- ในเวลากลางวันหรือกลางคืน
        [๒๕๐] ส่วนภิกษุผู้ตัดอกุศลจิตนี้ได้
                  ถอนขึ้นทำให้รากขาดแล้ว
                  ย่อมบรรลุสมาธิในเวลากลางวันหรือกลางคืน
@เชิงอรรถ :
@๑ ดู องฺ.ปญฺจก. (แปล) ๒๒/๑๗๔/๒๙๑
@๒ ขุดทรัพย์อันเป็นต้นทุน หมายถึงนำที่นาและสวนไปจำนอง หรือขายขาด เพื่อนำทรัพย์ไปซื้อสุรามาดื่ม
@(ขุ.ธ.อ. ๗/๒๑)
@๓ อธรรม หมายถึงโทสะ (ขุ.ธ.อ. ๗/๒๑)
@๔ สมาธิ ในที่นี้หมายถึงอุปจารสมาธิ และอัปปนาสมาธิ หรือมัคคสมาธิ และผลสมาธิ (ขุ.ธ.อ. ๗/๒๔)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๕ หน้า : ๑๐๙}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท ๑๘. มลวรรค ๑๐. เมณฑกเสฏฐิวัตถุ
๙. ปัญจอุปาสกวัตถุ
เรื่องอุบาสก ๕ คน
        (พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่อุบาสกคนหนึ่ง ในจำนวน ๕ คน ดังนี้)
        [๒๕๑] ไฟเสมอด้วยราคะไม่มี
                   ผู้จับเสมอด้วยโทสะไม่มี
                   ข่ายเสมอด้วยโมหะไม่มี
                   แม่น้ำเสมอด้วยตัณหาไม่มี๑-
๑๐. เมณฑกเสฏฐิวัตถุ
เรื่องเมณฑกเศรษฐี
        (พระผู้มีพระภาคตรัสพระคาถานี้แก่เมณฑกเศรษฐี ดังนี้)
        [๒๕๒] โทษ๒- ของคนอื่นเห็นได้ง่าย
                   ส่วนโทษของตนเห็นได้ยาก
                   เพราะคนนั้นชอบโปรยโทษของผู้อื่น
                   เหมือนคนโปรยแกลบ
                   แต่กลับปกปิดโทษของตนไว้
                   เหมือนพรานนกปกปิดร่างพรางกายตนไว้ ฉะนั้น
@เชิงอรรถ :
@๑ ความหมายในคาถานี้ คือ ไฟยังแสดงควันให้รู้ว่ายังมีไฟคนจึงสามารถดับได้ แต่ราคะเผาสัตว์ภายในไม่
@แสดงอาการให้รู้, ผู้จับ เช่น ยักษ์ เป็นต้น สามารถจับสัตว์ได้ในชาติเดียวเท่านั้น แต่โทสะจับสัตว์ไม่มีที่
@สิ้นสุด, ตาข่ายที่รัดรึงสัตว์ยังสามารถแก้หรือคลายได้ แต่โมหะที่รัดรึงสัตว์ยากที่จะแก้หรือคลายได้, แม่น้ำ
@ยังมีวันพร่องหรือเต็มปรากฏให้เห็นได้ แต่ตัณหาไม่มีวันเต็ม ไม่มีวันเหือดแห้ง ทั้งยังปรากฏความพร่อง
@อยู่เป็นนิตย์ เติมให้เต็มได้ยาก (ขุ.ธ.อ. ๗/๒๗)
@๒ โทษ หมายถึงความพลั้งพลาด (ขุ.ธ.อ. ๗/๓๗)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๕ หน้า : ๑๑๐}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ธรรมบท ๑๘. มลวรรค ๑๒. สุภัททปริพาชกวัตถุ
๑๑. อุชฌานสัญญิเถรวัตถุ
เรื่องพระอุชฌานสัญญีเถระ
        (พระผู้มีพระภาคทรงปรารภพระอุชฌานสัญญีผู้เที่ยวจับผิดภิกษุ จึงตรัสพระ
คาถานี้แก่ภิกษุทั้งหลาย ดังนี้)
        [๒๕๓] ผู้ที่คอยแต่สอดส่ายหาโทษคนอื่น
                  คอยเพ่งโทษอยู่เนืองนิตย์
                  จะมีอาสวะพอกพูนยิ่งขึ้น
                  และห่างไกลจากความสิ้นอาสวะโดยแท้
๑๒. สุภัททปริพาชกวัตถุ
เรื่องสุภัททปริพาชก
        (พระผู้มีพระภาคตรัสตอบปัญหาของสุภัททปริพาชก ดังนี้)
        [๒๕๔] ไม่มีรอยเท้าในอากาศ ไม่มีสมณะภายนอก๑-
                   หมู่สัตว์เป็นผู้ยินดีในปปัญจธรรม๒-
                   แต่พระตถาคตทั้งหลาย ไม่มีปปัญจธรรม
        [๒๕๕] ไม่มีรอยเท้าในอากาศ ไม่มีสมณะภายนอก
                   ไม่มีสังขาร๓- ที่เที่ยงแท้
                   พระพุทธเจ้าทั้งหลายไม่มีความหวั่นไหว
มลวรรคที่ ๑๘ จบ
@เชิงอรรถ :
@๑ ไม่มีสมณะภายนอก หมายถึงไม่มีสมณะผู้ดำรงอยู่ในอริยมรรคและอริยผลภายนอกพระพุทธศาสนา
@(ขุ.ธ.อ. ๗/๔๐)
@๒ ปปัญจธรรม หมายถึงกิเลสธรรมที่ทำให้เนิ่นช้า คือตัณหา ทิฏฐิ และมานะ (ขุ.ธ.อ. ๗/๔๐)
@๓ สังขาร ในที่นี้หมายถึงขันธ์ ๕ (ขุ.ธ.อ. ๗/๔๐)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๕ หน้า : ๑๑๑}

        เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ เล่มที่ ๒๕ หน้าที่ ๑๐๙-๑๑๑.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_read.php?B=25&A=2804&w=&fontsz=0
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=25&siri=27&fontsz=0
        ฟังเนื้อความพระไตรปิฎก : [คลิกเพื่อฟัง]
        อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/v.php?B=25&A=895&Z=945&pagebreak=0
        ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=28
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=25&item=28&items=1
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/roman_item_s.php?book=25&item=28&items=1
        สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๕
http://84000.org/tipitaka/read/?index_mcu25