อรรถกถาเล่มที่ ๕๕ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ปญฺจ.อ. (ปรมตฺถที.)

สํสนฺทเน ยา คณนา ลพฺภนฺติ, ตา ๑- ทสฺเสตุํ อารมฺมณปจฺจยสฺส ปุริมภาเค
ิตมฺปิ เหตุปจฺจยํ ปจฺฉิมภาเค เปตฺวา "อารมฺมณปจฺจยา เหตุยา ตีณี"ติ วุตฺตํ.
เตเนตํ อาวิกโรติ:- อารมฺมณปจฺจโย เยน เยน พหุตรคณเนน วา สมานคณเนน
วา ปจฺจเยน สทฺธึ ทุกติกาทิเภทํ คจฺฉติ, สพฺพตฺถ ตีเณว ปญฺหาวิสฺสชฺชนานิ
เวทิตพฺพานิ. วิปากปจฺจเยน ปน สทฺธึ สํสนฺทเน เอกเมว ลพฺภติ, ตํ
วิปากปจฺจยาทิกาย คณนาย อาวีภวิสฺสตีติ อิธ น ทสฺสิตํ. ยา เจสา ทุมูลเก
คณนา ทสฺสิตา, ติมูลกาทีสุปิ เอสาว คณนาติ อารมฺมณปจฺจยวเสน ติมูลกาทโย
น วิตฺถาริตา.
     อิทานิ อธิปติปจฺจยาทิวเสน ทุมูลกาทีสุ คณนํ ทสฺเสตุํ อธิปติปจฺจยา
เหตุยา นวาติอาทิ วุตฺตํ. ตตฺถาปิ วุตฺตนเยเนว ปจฺจยนิทฺเทโส ๒- เวทิตพฺโพ.
ยถา จ อธิปติปจฺจยา เหตุยา นว, เอวํ เสเสสุปิ เหตุนา สมานคณนาสุ
นเวว. อิติ โย ๓- ปจฺจโย อาทิมฺหิ ติฏฺติ, เตน สทฺธึ สมานคณนานํ สํสนฺทเน
อาทิมฺหิ ิตสฺส วเสน คณนา โหติ, เตน ปน สทฺธึ อูนตรคณนานํ สํสนฺทเน
อูนตรคณนานํเยว วเสน คณนา โหตีติ เวทิตพฺโพ. ยถา จ อารมฺมณปจฺจยวเสน,
เอวํ อธิปติปจฺจยวเสนาปิ ตโต ปเรสํ อนนฺตราทีนํ วเสนาปิ ติมูลกาทโย
น วิตฺถาริตา. ตสฺมา ทุมูลเก ทสฺสิตคณนาวเสเนว สพฺพตฺถ สาเธตพฺพา.
เตเนว วุตฺตํ "เอเกกํ ปจฺจยํ มูลํ ๔- กาตูน สชฺฌายมคฺเคน คเณตพฺพา"ติ.
                      ปจฺจยานุโลมวณฺณนา นิฏฺิตา.
                          ------------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๕ หน้า ๔๘๒.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=55&A=10880&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=55&A=10880&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=40&i=56
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=40&A=502
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=40&A=469
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=40&A=469
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_40