![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
| ThaiVersion PaliThai PaliRoman |
TIPITAKA Volume 30 : PALI ROMAN Sutta Pitaka Vol 22 : Sutta. Khu. Cūḷaniddeso
Khaggavisāṇasuttaniddeso [663] Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ aheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ eko care khaggavisāṇakappo. [664] Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍanti sabbesūti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādāyavacanametaṃ sabbesūti . Bhūtesūti bhūtā vuccanti tasā ca thāvarā ca . tasāti yesaṃ taṇhā 1- appahīnā yesañca bhayabheravā appahīnā . kiṃkāraṇā vuccanti tasā . te tasanti uttasanti paritasanti [2]- santāsaṃ āpajjanti taṃkāraṇā vuccanti tasā . thāvarāti yesaṃ taṇhā 3- pahīnā yesañca bhayabheravā pahīnā . kiṃkāraṇā vuccanti thāvarā . Te na tasanti na uttasanti na paritasanti [4]- na santāsaṃ āpajjanti taṃkāraṇā vuccanti thāvarā . daṇḍāti tayo daṇḍā kāyadaṇḍo ca 5- vacīdaṇḍo ca 5- manodaṇḍo ca 5-. Tividhaṃ kāyaduccaritaṃ kāyadaṇḍo catubbidhaṃ vacīduccaritaṃ vacīdaṇḍo tividhaṃ manoduccaritaṃ manodaṇḍo . Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍanti sabbesu bhūtesu daṇḍaṃ nidhāya nidahitvā voropayitvā 6- [7]- nikkhipitvā paṭippassambhitvāti sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ. @Footnote: 1-3 Ma. tasitataṇhā. 2 Ma. bhāyanti. 4 na bhāyanti. 5 Ma. casaddo @natthi. 6 Ma. oropayitvā. 7 Ma. samoropayitvā. [665] Aheṭhayaṃ aññatarampi tesanti ekamattampi 1- sattaṃ pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā aruyā 2- vā rajjuyā vā aviheṭhayanto sabbepi satte pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā aruyā 2- vā rajjuyā vā aviheṭhayantoti aheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ. [666] Na puttamiccheyya kuto sahāyanti nāti paṭikkhepo . Puttāti cattāro puttā attajo 3- putto khettajo putto dinnako putto antevāsiko putto . sahāyanti sahāyā vuccanti yehi saha gamanaṃ 4- phāsu āgamanaṃ 5- phāsu gamanāgamanaṃ phāsu [6]- nisajjanaṃ phāsu nipajjanaṃ 7- phāsu ālapanaṃ phāsu sallapanaṃ phāsu [8]- samullapanaṃ phāsu. Na puttamiccheyya kuto sahāyanti puttampi na iccheyya na sādiyeyya [9]- na pihayeyya nābhijappeyya kuto mittaṃ vā sandiṭṭhaṃ vā sambhattaṃ vā sahāyaṃ vā icchissati sādiyissati pihayissati abhijappissatīti 10- na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ. [667] Eko care khaggavisāṇakappoti ekoti so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko adutiyaṭṭhena eko taṇhāpahānaṭṭhena eko ekantavītarāgoti eko ekantavītadosoti eko ekantavītamohoti eko ekantanikkilesoti eko ekāyanamaggaṃ gatoti eko eko anuttaraṃ paccekasambodhiṃ abhisambuddhoti eko. @Footnote: 1 Ma. ekamekampi. 2 Ma. anduyā. 3 Ma. atrajo. 4 Ma. āgamanaṃ. @5 Ma. gamanaṃ. evamuparipi. 6 Ma. ṭhānaṃ phāsu. 7 Ma. sayanaṃ. 8 Ma. llapanaṃ @phāsu. 9 Ma. na patthayeyya. 10 Ma. iccheyya sādiyeyya patthayeyya pihayeyya @abhijappeyyāti. evamīdisesu padesu. {667.1} Kathaṃ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko. So paccekasambuddho [1]- gharāvāsapalibodhaṃ chinditvā puttadārapalibodhaṃ chinditvā ñātipalibodhaṃ chinditvā sannidhipalibodhaṃ chinditvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā akiñcanabhāvaṃ upagantvā eko carati vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti evaṃ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko. {667.2} Kathaṃ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko. So evaṃ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhaseyyakāni paṭisallānasāruppāni so eko gacchati eko tiṭṭhati eko nisīdati eko seyyaṃ kappeti eko gāmaṃ piṇḍāya pavisati eko abhikkamati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāti eko carati vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti evaṃ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko. {667.3} Kathaṃ so paccekasambuddho taṇhāpahānaṭṭhena eko . So evaṃ eko adutiyo appamatto ātāpī pahitatto viharanto mahāpadhānaṃ padahanto māraṃ sasenaṃ 2- namuciṃ [3]- pamattabandhuṃ vidhamitvā 4- taṇhaṃ jāliniṃ saritaṃ 5- visattikaṃ pajahi vinodesi byantīmakāsi anabhāvaṅgamesi. @Footnote: 1 Ma. sabbaṃ. 2 Ma. sasenakaṃ. 3 Ma. kaṇhaṃ. 4 Ma. vidhametvā ca. @5 Ma. visaritaṃ. Taṇhādutiyo puriso dīghamaddhāna saṃsaraṃ itthabhāvaññathābhāvaṃ saṃsāraṃ nātivattati evamādīnavaṃ ñatvā taṇhā dukkhassa sambhavaṃ vītataṇho anādāno sato bhikkhu paribbajeti. Evaṃ so paccekasambuddho taṇhāpahānaṭṭhena eko. {667.4} Kathaṃ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko . Rāgassa pahīnattā ekantavītarāgoti eko . dosassa pahīnattā ekantavītadosoti eko . mohassa pahīnattā ekantavītamohoti eko . kilesānaṃ pahīnattā ekantanikkilesoti eko . evaṃ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko. {667.5} Kathaṃ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṃ gatoti eko. Ekāyanamaggo vuccanti cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Ekāyanaṃ jātikhayantadassī maggaṃ pajānāti hitānukampī etena maggena tariṃsu pubbe tarissanti ceva taranti oghanti. Evaṃ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṃ gatoti eko. {667.6} Kathaṃ so paccekasambuddho eko anuttaraṃ paccekasambodhiṃ Abhisambuddhoti eko . bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṃ paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṃsā vipassanā sammādiṭṭhi. {667.7} So paccekasambuddho paccekabuddhañāṇena saccāni bujjhi sabbe saṅkhārā aniccāti bujjhi sabbe saṅkhārā dukkhāti bujjhi sabbe dhammā anattāti bujjhi avijjāpaccayā saṅkhārāti bujjhi saṅkhārapaccayā viññāṇanti bujjhi viññāṇapaccayā nāmarūpanti bujjhi nāmarūpapaccayā saḷāyatananti bujjhi saḷāyatanapaccayā phassoti bujjhi phassapaccayā vedanāti bujjhi vedanāpaccayā taṇhāti bujjhi taṇhāpaccayā upādānanti bujjhi upādānapaccayā bhavoti bujjhi bhavapaccayā jātīti bujjhi jātipaccayā jarāmaraṇanti bujjhi avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti bujjhi saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti bujjhi viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti bujjhi nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho bujjhi saḷāyatananirodhā phassanirodhoti bujjhi phassanirodhā vedanānirodhoti bujjhi vedanānirodhā taṇhānirodhoti bujjhi taṇhānirodhā upādānanirodhoti bujjhi upādānanirodhā bhavanirodhoti bujjhi bhavanirodhā jātinirodhoti bujjhi jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti bujjhi {667.8} idaṃ dukkhanti bujjhi ayaṃ dukkhasamudayoti bujjhi ayaṃ dukkhanirodhoti bujjhi ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti bujjhi ime āsavāti bujjhi ayaṃ āsavasamudayoti bujjhi ayaṃ Āsavanirodhoti bujjhi ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadāti bujjhi ime dhammā abhiññātabbāti bujjhi ime dhammā pahātabbāti bujjhi ime dhammā bhāvetabbāti bujjhi channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca [2]- ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi channaṃ upādānakkhandhānaṃ samudayañca atthaṅgamañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi catunnaṃ mahābhūtānaṃ samudayañca atthaṅgamañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi yaṅkiñci samudayadhammaṃ sabbantaṃ nirodhadhammanti bujjhi yaṃ bujjhitabbaṃ anubujjhitabbaṃ sambujjhitabbaṃ phusitabbaṃ sacchikātabbaṃ sabbantaṃ tena paccekabodhiñāṇena bujjhi anubujjhi sambujjhi [2]- phusesi sacchākāsīti evaṃ so paccekasambuddho eko anuttaraṃ paccekasambodhiṃ abhisambuddhoti eko. {667.9} Careti aṭṭha cariyāyo iriyāpathacariyā āyatanacariyā saticariyā samādhicariyā ñāṇacariyā maggacariyā paṭipatticariyā lokatthacariyā . iriyāpathacariyāti catūsu iriyāpathesu . āyatanacariyāti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu . saticariyāti catūsu satipaṭṭhānesu. Samādhicariyāti catūsu jhānesu . ñāṇacariyāti catūsu ariyasaccesu . Maggacariyāti catūsu maggesu 3- . paṭipatticariyāti catūsu sāmaññaphalesu. Lokatthacariyāti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu padesato paccekasambuddhesu padesato sāvakesu . iriyāpathacariyā ca paṇidhisampannānaṃ āyatanacariyā ca indriyesu guttadvārānaṃ @Footnote: 1 Ma. assādañca. evamīdisesu padesu. 2 Ma. adhigacchi. 3 Ma. ariyamaggesu. Saticariyā ca appamādavihārīnaṃ samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṃ ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṃ maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṃ paṭipatticariyā ca adhigataphalānaṃ lokatthacariyā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ padesato paccekasambuddhānaṃ padesato sāvakānaṃ. Imā aṭṭha cariyāyo. {667.10} Aparāpi aṭṭha cariyāyo adhimuccanto saddhāya carati paggaṇhanto viriyena carati upaṭṭhapento satiyā carati avikkhepaṃ karonto samādhinā carati pajānanto paññāya carati vijānanto viññāṇena 1- carati evaṃ paṭipannassa kusalā dhammā āyāpentīti āyatanacariyāya carati evaṃ paṭipanno visesamadhigacchatīti visesacariyāya carati imā aṭṭha cariyāyo . aparāpi aṭṭha cariyāyo dassanacariyā ca sammādiṭṭhiyā abhiropanacariyā ca sammāsaṅkappassa pariggahacariyā ca sammāvācāya samuṭṭhānacariyā ca sammākammantassa vodānacariyā ca sammāājīvassa paggahacariyā ca sammāvāyāmassa upaṭṭhānacariyā ca sammāsatiyā avikkhepacariyā ca sammāsamādhissa imā aṭṭha cariyāyo. {667.11} Khaggavisāṇakappoti yathā khaggassa nāma visāṇaṃ ekaṃ hoti adutiyaṃ evameva so paccekasambuddho takkappo tassadiso tappaṭibhāgo . yathā atiloṇaṃ vuccati loṇakappo atitittikaṃ vuccati tittikappo atimadhuraṃ vuccati madhukappo atiuṇhaṃ vuccati @Footnote: 1 Ma. viññāṇacariyāya. Aggikappo atisītalaṃ vuccati himakappo mahāudakakkhandho vuccati samuddakappo mahābhiññābalappatto sāvako vuccati satthukappo evaṃ so paccekasambuddho takkappo tassadiso tappaṭibhāgo eko adutiyo muttabandhano sammā loke carati vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti eko care khaggavisāṇakappo . tenāha so paccekasambuddho sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ aheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ eko care khaggavisāṇakappoti. [668] Saṃsaggajātassa bhavanti snehā snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappo. [669] Saṃsaggajātassa bhavanti snehāti saṃsaggāti dve saṃsaggā dassanasaṃsaggo ca savanasaṃsaggo ca. {669.1} Katamo dassanasaṃsaggo . idhekacco passati itthiṃ vā kumāriṃ vā abhirūpaṃ dassanīyaṃ pāsādikaṃ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṃ disvā passitvā anubyañjanaso nimittaṃ gaṇhāti kesā vā sobhaṇā 1- mukhaṃ vā sobhaṇaṃ akkhi vā sobhaṇaṃ kaṇṇā vā @Footnote: 1 Ma. sobhanā. evamuparipi. Sobhaṇā nāsā vā sobhaṇā oṭṭhaṃ vā sobhaṇaṃ dantā vā sobhaṇā mukhaṃ vā sobhaṇaṃ givā vā sobhaṇā thanā vā sobhaṇā uraṃ vā sobhaṇaṃ udaraṃ vā sobhaṇaṃ kaṭi vā sobhaṇā uru 1- vā sobhaṇā jaṅghā vā sobhaṇā hatthā vā sobhaṇā aṅguliyo vā sobhaṇā nakhā vā sobhaṇāti disvā passitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṃ ayaṃ dassanasaṃsaggo. {669.2} Katamo savanasaṃsaggo . idhekacco suṇāti amukasmiṃ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatāti sutvā suṇitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṃ ayaṃ savanasaṃsaggo. {669.3} Snehāti dve snehā taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca. {669.4} Katamo taṇhāsneho . yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṃ mariyādikataṃ 2- odhikataṃ pariyantikataṃ pariggahitaṃ mamāyitaṃ idaṃ mamaṃ etaṃ mamaṃ ettakaṃ mamaṃ ettāvatā mamaṃ mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāpuraṇā dāsīdāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṃ vatthu hiraññaṃ suvaṇṇaṃ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca kevalampi mahāpaṭhaviṃ taṇhāvasena mamāyati yāvatā aṭṭhasatataṇhāviparītā @Footnote: 1 Ma. ūrū. 2 Ma. ayaṃ pāṭho natthi. Ayaṃ taṇhāsneho. {669.5} Katamo diṭṭhisneho. Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi dasavatthukā micchādiṭṭhi dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaññojanaṃ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṃ titthāyatanaṃ vipariyesaggāho 1- viparītaggāho vippallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṃ yāthāvakanti gāho yāvatā dvāsaṭṭhī diṭṭhigatāni ayaṃ diṭṭhisneho. {669.6} Saṃsaggajātassa bhavanti snehāti vippallāsapaccayā ca dassanasavanasaṃsaggapaccayā ca taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca bhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti abhinibbattanti pātubhavantīti saṃsaggajātassa bhavanti snehā. [670] Snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahotīti snehoti dve sneāha taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca .pe. ayaṃ taṇhāsneho .pe. Ayaṃ diṭṭhisneho . dukkhamidaṃ pahotīti idhekacco kāyena duccaritaṃ carati vācāya duccaritaṃ carati manasā duccaritaṃ carati pāṇampi hanati adinnampi ādiyati sandhimpi chindati vilopampi 2- harati ekāgārikampi karoti paripanthepi tiṭṭhati paradārampi gacchati musāpi bhaṇati . tamenaṃ gahetvā rañño dassenti ayaṃ deva coro āgucārī imassa yaṃ icchasi taṃ daṇḍaṃ paṇehīti . @Footnote: 1 Ma. vipariyāsaggāho. evamuparipi. 2 Ma. nillopampi. Tamenaṃ rājā [1]- paribhāsati . so paribhāsapaccayāpi dukkhadomanassaṃ paṭisaṃvedeti . etaṃ bhayaṃ dukkhadomanassaṃ kuto jātaṃ . tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ. Ettakenapi rājā na tussati. {670.1} Tamenaṃ rājā bandhāpeti andubandhanena vā rajjubandhanena vā saṅkhalikabandhanena vā [2]- latābandhanena vā [3]- parikkhepabandhanena vā gāmabandhanena vā nigamabandhanena vā nagarabandhanena 4- vā raṭṭhabandhanena vā janapadabandhanena vā antamaso savacanīyampi karoti na te labbhā ito nikkhamitunti 5- . so bandhanapaccayāpi dukkhadomanassaṃ paṭisaṃvedeti . Etaṃ bhayaṃ dukkhadomanassaṃ kuto jātaṃ . tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ . Ettakenapi rājā na tussati . Tamenaṃ rājā tassa 6- dhanaṃ āharāpeti sataṃ vā sahassaṃ vā . so dhanajānipaccayāpi dukkhadomanassaṃ paṭisaṃvedeti . etaṃ bhayaṃ dukkhadomanassaṃ kuto jātaṃ . tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ. {670.2} Ettakenapi rājā na tussati. [7]- Rājā tassa 8- vividhā kammakāraṇā kārāpeti kasāhipi tāḷeti vettenapi 9- tāḷeti aḍḍhadaṇḍenapi 10- tāḷeti hatthampi chindati pādampi chindati hatthapādampi chindati kaṇṇampi chindati nāsampi chindati kaṇṇanāsampi chindati bilaṅgathālikampi karoti saṅkhamuṇḍakampi 11- @Footnote: 1 Ma. taṃ. 2 Ma. vettabandhanena vā. 3 Ma. pakkhepabandhanena vā. 4 Ma. nigamabandhanena. @5 Ma. pakkamitunti. 6 Ma. tasseva. 7 Ma. tamenaṃ. 8 ayaṃ pāṭho natthi. @9 Ma. vettehipi. 10 Ma. aḍḍhadaṇḍehipi. 11 Ma. saṅkhamuṇḍikampi. Karoti rāhumukhampi karoti jotimālikampi karoti hatthapajjotikampi karoti erakavaṭṭikampi 1- karoti ciravāsikampi 2- karoti eṇeyyakampi karoti balisamaṃsikampi karoti kahāpaṇikampi karoti khārāpatacchikampi karoti palighaparivattikampi karoti palālapīṭhakampi karoti tattenapi telena osiñcati sunakhenapi 3- khādāpeti jīvantampi sūle uttāseti asinā 4- sīsaṃ chindati. {670.3} So kammakāraṇapaccayāpi dukkhadomanassaṃ paṭisaṃvedeti . Etaṃ bhayaṃ dukkhadomanassaṃ kuto jātaṃ. Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ . rājā imesaṃ catunnaṃ daṇḍānaṃ issaro . so sakena kammena kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati . tamenaṃ nirayapālā pañcavidhabandhanaṃ nāma kammakāraṇaṃ kārenti 5- tattaṃ ayokhilaṃ hatthe gamenti tattaṃ ayokhilaṃ dutiye hatthe gamenti tattaṃ ayokhilaṃ pāde gamenti tattaṃ ayokhilaṃ dutiye pāde gamenti tattaṃ ayokhilaṃ majjhe urasmiṃ gamenti. {670.4} So tattha dukkhā tippā 6- [7]- kaṭukā vedanā paṭisaṃvedeti na ca tāva kālaṃ karoti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti . etaṃ bhayaṃ dukkhadomanassaṃ kuto jātaṃ . tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ . tamenaṃ nirayapālā saṃvesitvā 8- kudhārīhi 9- tacchanti. Tamenaṃ nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā vāsīhi tacchanti . @Footnote: 1 Ma. erakavattikampi. 2 Ma. cīrakavāsikampi. 3 Ma. sunakhehipi. 4 Ma. asināpi. @5 Ma. karonti. 6 Ma. tibbā. evamuparipi. 7 Ma. kharā. evamīdisesu ṭhānesu. @8 Ma. saṃvesetvā. 9 Ma. kuṭhārīhi. Tamenaṃ nirayapālā rathe yojetvā ādittāya paṭhaviyā sampajjalitāya sañjotibhūtāya 1- sārentipi paccāsārentipi . tamenaṃ nirayapālā mahantaṃ aṅgārapabbataṃ ādittaṃ sampajjalitaṃ sañjotibhūtaṃ āropentipi oropentipi. {670.5} Tamenaṃ nirayapālā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sañjotibhūtāya . so tattha pheṇuddehakaṃ paccati . so tattha pheṇuddehakaṃ paccamāno sakimpi uddhaṃ gacchati sakimpi adho gacchati sakimpi tiriyaṃ gacchati . so tattha dukkhā tippā kaṭukā vedanā paṭisaṃvedeti na ca tāva kālaṃ karoti yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhoti . etaṃ bhayaṃ dukkhadomanassaṃ kuto jātaṃ . Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāga- paccayā ca jātaṃ. Tamenaṃ nirayapālā niraye 2- pakkhipanti. {670.6} So kho pana mahānirayo catukkaṇṇo catudvāro vibhatto bhāgaso mito ayopākārapariyanto ayasā paṭikujjito. Tassa ayomayā bhūmi jalitā tejasā yutā samantā yojanasataṃ pharitvā tiṭṭhati sabbadā. Kadariyā tapanā ghorā accimanto durāsadā lomahaṃsanarūpā ca bhismā 3- paṭibhayā dukkhā. Puratthimāya ca bhittiyā accikkhandho samuṭṭhito @Footnote: 1 Ma. sajotibhūtāya. evamuparipi. 2 Ma. mahāniraye. 3 Ma. bhesanā. Ḍahanto pāpakammante pacchimāya paṭihaññati. Pacchimāya ca bhittiyā accikkhandho samuṭṭhito ḍahanto pāpakammante puratthimāya 1- paṭihaññati. Dakkhiṇāya ca bhittiyā accikkhandho samuṭṭhito ḍahanto pāpakammante uttarāya paṭihaññati. Uttarāya ca bhittiyā accikkhandho samuṭṭhito ḍahanto pāpakammante dakkhiṇāya paṭihaññati. Heṭṭhito 2- ca samuṭṭhito 3- accikkhandho bhayānako ḍahanto pāpakammante chadanamhi paṭihaññati. Chadanamhā samuṭṭhito 3- accikkhandho bhayānako ḍahanto pāpakammante bhūmiyaṃ paṭihaññati. Ayokapālaṃ ādittaṃ santattaṃ jalitaṃ yathā evaṃ avīcinirayo heṭṭhā upari passato. Tattha sattā mahāluddā mahākibbisakārino accantapāpakammantā paccanti na ca miyyare. Jātavedasamo kāyo tesaṃ nirayavāsinaṃ passa kammānaṃ daḷhattaṃ na bhasmā honti 4- napi masi. Puratthimenapi dhāvanti tato dhāvanti pacchato 5- uttarenapi dhāvanti tato dhāvanti dakkhiṇaṃ. Yaṃ yaṃ disampi dhāvanti 6- taṃ taṃ dvāraṃ pithiyyati 7- @Footnote: 1 Ma. purimāya. 2 Ma. heṭṭhato. 3 Ma. samuṭṭhāya. 4 Ma. hoti. 5 Ma. pacchimaṃ. @6 Ma. disaṃ padhāvanti. 7 Ma. pidhīyati. Abhinikkhamitāsā te sattā mokkhaṃ gavesino. Na te tato nikkhamituṃ labhanti kammapaccayā tesañca pāpakaṃ kammaṃ 1- avipakkaṃ kataṃ bahunti. {670.7} Etaṃ bhayaṃ dukkhadomanassaṃ kuto jātaṃ. Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṃ . Yāni ca nerayikāni dukkhāni yāni ca tiracchānayonikāni dukkhāni yāni ca pittivisayikāni dukkhāni yāni ca mānusakāni dukkhāni tāni kuto jātāni kuto sañjātāni kuto nibbattāni kuto abhinibbattāni kuto pātubhūtāni . [2]- snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca bhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti abhinibbattanti pātubhavantīti snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti. [671] Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamānoti snehoti dve snehā taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca .pe. ayaṃ taṇhāsneho .pe. Ayaṃ diṭṭhisneho . ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamānoti taṇhāsnehe ca diṭṭhisnehe 3- ca ādīnavaṃ pekkhamāno [4]- olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno . Eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho saṃsaggajātassa bhavanti snehā snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti @Footnote: 1 Ma. pāpakammantaṃ. 2 Ma. tassa. 3 Ma. taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca. @4 Ma. dakkhamāno. evamīdisesu padesu. Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappoti. [672] Mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappo. [673] Mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthaṃ paṭibaddhacittoti mittota 1- dve mittā āgārikamitto ca anāgārikamitto ca. Katamo āgārikamitto . idhekacco duddadaṃ dadāti duccajaṃ cajati dukkaraṃ karoti dukkhamaṃ khamati guyhamassa ācikkhati guyhamassa pariguyhati 2- āpadāsu na vijahati jīvitaṃ cassa 3- atthāya pariccattaṃ hoti khīṇe nātimaññati ayaṃ āgārikamitto. {673.1} Katamo anāgārikamitto. Idha bhikkhu piyo ca hoti manāpo ca hoti 4- garu ca bhāvaniyo ca [5]- vacanakkhamo ca gambhīrañca kathaṃ kattā aṭṭhāne ca na niyojeti adhisīle samādapeti catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanānuyoge samādapeti catunnaṃ sammappadhānānaṃ .pe. catunnaṃ iddhippādānaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ pañcannaṃ balānaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyoge samādapeti ayaṃ anāgārikamitto. @Footnote: 1 Ma. mittāti. 2 Ma. parigūhati. evamuparipi. 3 Ma. jīvitampissa. @4 Ma. ayaṃ pāṭho natthi. 5 Ma. vattā ca. {673.2} Suhajjā vuccanti yehi saha gamanaṃ phāsu āgamanaṃ phāsu gamanāgamanaṃ phāsu ṭhānaṃ phāsu nissajjanaṃ phāsu sayanaṃ phāsu ālapanaṃ phāsu sallapanaṃ phāsu ullapanaṃ phāsu samullapanaṃ phāsu. Mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthanti mitte ca suhajje ca sandiṭṭhe ca sambhatte ca sahāye ca anukampamāno anupekkhamāno anuggayhamāno attatthampi paratthampi hāpeti ubhayatthampi hāpeti diṭṭhadhammikampi atthaṃ hāpeti samparāyikampi atthaṃ hāpeti paramatthampi hāpeti [1]- paridhaṃseti parisajjeti 2- antaradhāpetīti mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthaṃ. {673.3} Paṭibaddhacittoti dvīhi kāraṇehi paṭibaddhacitto hoti attānaṃ vā nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti attānaṃ vā uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti. {673.4} Kathaṃ attānaṃ nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti . tumhe me bahūpakārakā 3- ahaṃ tumhe nissāya labhāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ yampi me aññe dātuṃ vā kātuṃ vā maññanti tumhe nissāya tumhe sampassantā yampi me porāṇaṃ mātāpettikaṃ nāmagottaṃ tampi [4]- antarahitaṃ tumhehi ahaṃ ñāyāmi asukassa kulupako asukāya @Footnote: 1 Ma. pahāpeti parihāpeti. 2 Ma. parivajjeti. 3 Ma. bahūpakārā. 4 Ma. me. Kulupakoti evaṃ attānaṃ nīcaṃ ṭhapento paraṃ uccaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti. {673.5} Kathaṃ attānaṃ uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti . ahaṃ tumhākaṃ bahūpakāro tumhe maṃ āgamma buddhaṃ saraṇaṃ gatā dhammaṃ saraṇaṃ gatā saṅghaṃ saraṇaṃ gatā pāṇātipātā paṭiviratā adinnādānā paṭiviratā kāmesumicchācārā paṭiviratā musāvādā paṭiviratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā ahaṃ tumhākaṃ uddesampi paripucchampi sīlampi uposathampi 1- ācikkhāmi navakammaṃ adhiṭṭhāmi atha ca 2- pana tumhe maṃ pariccajitvā 3- aññe sakkarotha garukarotha mānetha pūjethāti evaṃ attānaṃ uccaṃ ṭhapento paraṃ nīcaṃ ṭhapento paṭibaddhacitto hotīti mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto. [674] Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamānoti bhayanti jātibhayaṃ jarābhayaṃ byādhibhayaṃ maraṇabhayaṃ rājabhayaṃ corabhayaṃ aggibhayaṃ udakabhayaṃ attānuvādabhayaṃ parānuvādabhayaṃ daṇḍabhayaṃ duggatibhayaṃ ūmibhayaṃ kumbhilabhayaṃ āvaṭṭabhayaṃ suṃsumārabhayaṃ 4- ājīvikābhayaṃ 5- asilokabhayaṃ parisasārajjabhayaṃ [6]- bhayānakaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso cetaso ubbeggo 7- utrāso . Santhaveti dve santhavā taṇhāsanthavo ca diṭṭhisanthavo ca .pe. Ayaṃ taṇhāsanthavo .pe. ayaṃ diṭṭhisanthavo . etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamānoti etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno olokayamāno @Footnote: 1 Ma. uddesaṃ demi paripucchaṃ demi uposathaṃ .... 2 Ma. casaddo natthi. 3 Ma. @ujjhitvā. 4 Ma. susumārabhayaṃ. evamuparipi. 5 Ma. ājīvakabhayaṃ. 6 Ma. madanabhayaṃ. @7 Ma. ubbego. Nijjhāyamāno upaparikkhamānoti etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno. Eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappoti. [675] Vaṃso visālova yathā visatto puttesu dāresu ca yā apekkhā vaṃsakaḷīrova 1- asajjamāno eko care khaggavisāṇakappo. [676] Vaṃso visālova yathā visattoti vaṃso vuccati veḷugumbo. Yathā veḷugumbasmiṃ kaṇṭakā jaṭitā saṃsibbitā 2- visattā [3]- laggā laggitā palibuddhā evameva visattikā vuccati taṇhā yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandi nandirāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṃ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā sottaṃ visatā 4- āyūhanī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṃ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibaddhā 5- āsā āsiṃsanā āsiṃsitattaṃ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappāyanā 6- jappitattaṃ @Footnote: 1 Ma. vaṃsakkaḷīrova. evamuparipi. 2 Ma. porāṇakā vaṃsā sattā. 3 Ma. āsattā. @4 Ma. suttaṃ visaṭā. 5 Ma. paṭibandhu. 6 Ma. jappanā. Loluppā 1- loluppāyanā loluppitattaṃ 2- pucchañcikatā asādhukamyatā 3- adhammarāgo visamarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṃ āvaraṇaṃ nīvaraṇaṃ chadanaṃ bandhanaṃ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṃ latā vevicchaṃ dukkhamūlaṃ dukkhanidānaṃ dukkhappabhavo mārapāso mārabalisaṃ māravisayo māranivāso mārabandhanaṃ taṇhānadī taṇhājālaṃ taṇhāgaddalaṃ 4- taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. {676.1} Visattikāti kenatthena visattikā. Visatāti visattikā. Visālāti visattikā . visaṭāti visattikā . [5]- visakkatīti visattikā . visaṃharatīti visattikā . visaṃvādikāti visattikā . Visamūlāti visattikā . visaphalāti visattikā . visaparibhogāti visattikā . visālā vā pana taṇhā rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe kule gaṇe āvāse lābhe yase pasaṃsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave atītānāgatapaccuppanne diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu visaṭā 6- vitthatāti visattikāti vaṃso @Footnote: 1 Ma. loluppaṃ. 2 Ma. loluppāyitattaṃ. 3 Ma. sādhukamyatā. 4 Ma. taṇhāgaddulaṃ. @5 Ma. visamāti visattikā. 6 Ma. visatā. Visālova yathā visatto. [677] Puttesu dāresu ca yā apekkhāti puttāti cattāro puttā atrajo putto khettajo putto dinnako putto antevāsiko putto . dārā vuccati bhariyā 1-. Apekkhā vuccati 2- taṇhā yo rāgo sārāgo .pe. abhijjhā lobho akusalamūlanti puttesu dāresu ca yā apekkhā. [678] Vaṃsakaḷīrova asajjamānoti vaṃso vuccati veḷugumbo . Yathā veḷugumbamhi taruṇakaḷīrā 3- asattā alaggā apaliveṭṭhitā 4- apalibuddhā nikkhantā nissaṭṭhā 5- vippamuttā evameva [6]- dve sajjanā taṇhāsajjanā ca diṭṭhisajjanā ca .pe. ayaṃ taṇhāsajjanā .pe. ayaṃ diṭṭhisajjanā tassa paccekasambuddhassa taṇhāsajjanā pahīnā diṭṭhisajjanā paṭinissaṭṭhā taṇhāsajjanāya pahīnattā diṭṭhisajjanāya paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati gandhe na sajjati rase na sajjati phoṭṭhabbe na sajjati kule gaṇe āvāse lābhe yase pasaṃsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave atītānāgatapaccuppanne diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gayhati 7- na bajjhati @Footnote: 1 Ma. vuccanti bhariyāyo. 2 Ma. vuccanti. 3 Ma. taruṇakā kaḷīrakā. @4 Ma. agadhitā. 5 Ma. nissaṭā. evamuparipi. 6 Ma. sajjāti. 7 na gaṇhāti. Na palibajjhati [1]- nikkhanto nissaṭṭho vippamutto visaṃyutto vimariyādikatena cetasā viharatīti vaṃsakaḷīrova asajjamāno . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho vaṃso visālova yathā visatto puttesu dāresu ca yā apekkhā vaṃsakaḷīrova asajjamāno eko care khaggavisāṇakappoti. [679] Migo araññamhi yathā abandho 2- yenicchakaṃ gacchati gocarāya viññū naro serita 3- pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappo. [680] Migo araññamhi yathā abandho yenicchakaṃ gacchati gocarāyāti migoti dve migā eṇimigo ca sarabhamigo 4- ca . Yathā āraññako 5- migo araññe [6]- vasamāno 7- vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṃ kappeti. {680.1} Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā seyyathāpi bhikkhave āraññako migo araññe pavane caramāno vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṃ kappeti taṃ kissa hetu anāpāthagato bhikkhave luddassa evameva kho bhikkhave bhikkhu @Footnote: 1 Ma. na mucchati. 2 Ma. abaddho. evamuparipi. 3 Ma. seritaṃ. evamuparipi. @4 Ma. pasadamigo. 5 Ma. araññiko. evamuparipi. 6 Ma. pavane. 7 Ma. caramāno. @evamuparipi. Vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ 1- gato pāpimato puna caparaṃ bhikkhave bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato puna caparaṃ bhikkhave bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti yantaṃ ariyā ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato {680.2} puna caparaṃ bhikkhave bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato puna caparaṃ bhikkhave bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato puna caparaṃ @Footnote: 1 Ma. māracakkhuṃ adassanaṃ. evamuparipi. Bhikkhave bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati [1]- sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma santametaṃ paṇītametanti nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti ayaṃ vuccati bhikkhave bhikkhu andhamakāsi māraṃ apadaṃ vadhitvā māracakkhuadassanaṃ gato pāpimato tiṇṇo loke visattikaṃ so vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṃ kappeti taṃ kissa hetu anāpāthagato bhikkhave pāpimatoti . migo araññamhi yathā abandho yenicchakaṃ gacchati gocarāya. [681] Viññū naro serita pekkhamānoti viññūti viññū 2- paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī . naroti satto mānavo poso puggalo jīvo jātu jantu indagū manujo . Serīti dve serī dhammopi serī puggalopi serī. {681.1} Katamo dhammo serī . Cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Ayaṃ dhammo serī. {681.2} Katamo puggalo serī. Yo iminā serinā dhammena samannāgato @Footnote: 1 Ma. puna caparaṃ bhikkhave. evamīdisesu ṭhānesu. 2 Ma. ayaṃ pāṭho natthi. So vuccati puggalo serī. {681.3} Viññū naro serita pekkhamānoti viññū naro seritaṃ dhammaṃ pekkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti viññū naro serita pekkhamāno . eko care khaggavisāṇakappo . Tenāha so paccekasambuddho migo araññamhi yathā abandho yenicchakaṃ gacchati gocarāya viññū naro serita pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappoti. [682] Āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāya anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappo. [683] Āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāyāti sahāyā vuccanti yehi saha gamanaṃ phāsu āgamanaṃ phāsu gamanāgamanaṃ phāsu ṭhānaṃ phāsu nisajjanaṃ phāsu sayanaṃ phāsu ālapanaṃ phāsu sallapanaṃ phāsu ullapanaṃ phāsu samullapanaṃ phāsu . āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāyāti sahāyamajjhe vāsepi ṭhānepi gamanepi cārikāyapi attatthamantanā paratthamantanā ubhayatthamantanā diṭṭhadhammikatthamantanā samparāyikatthamantanā Paramatthamantanāti āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāya. [684] Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamānoti anabhijjhitaṃ etaṃ vatthu bālānaṃ asappurisānaṃ titthiyānaṃ titthiyasāvakānaṃ yadidaṃ bhaṇḍakāsāyavatthavasanatā abhijjhitaṃ etaṃ vatthu paṇḍitānaṃ sappurisānaṃ buddhasāvakānaṃ paccekabuddhānaṃ yadidaṃ bhaṇḍakāsāyavatthavasanatā . Serīti dve serī dhammopi serī puggalopi serī . katamo dhammo serī . cattāro satipaṭṭhānā .pe. ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ayaṃ dhammo serī . katamo puggalo serī . yo iminā serinā dhammena samannāgato so vuccati puggalo serī . anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamānoti seritaṃ pekkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho āmantanā hoti sahāyamajjhe vāse ṭhāne gamane cārikāya anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappoti. [685] Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe puttesu ca vipulaṃ hoti pemaṃ piyavippayogaṃ vijigucchamāno Eko care khaggavisāṇakappo. [686] Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjheti khiḍḍāti dve khiḍḍā kāyikā ca khiḍḍā vācasikā ca khiḍḍā. {686.1} Katamā kāyikā khiḍḍā. Hatthīhipi kīḷanti assehipi kīḷanti rathehipi kīḷanti dhanūhipi kīḷanti [1]- aṭṭhapadehipi kīḷanti dasapadehipi kīḷanti ākāsehipi 2- kīḷanti parihārapathehipi 3- kīḷanti santikāyapi kīḷanti khalikāyapi kīḷanti ghaṭikāyapi kīḷanti salākahatthenapi kīḷanti akkhenapi kīḷanti paṅkacīrenapi kīḷanti vaṅkakenapi kīḷanti mokkhacikāyapi kīḷanti ciṅgulakenapi kīḷanti pattāḷhakenapi kīḷanti rathakenapi kīḷanti dhanukenapi kīḷanti akkharikāyapi kīḷanti manesikāyapi kīḷanti yathāvajjenapi kīḷanti ayaṃ kāyikā khiḍḍā. {686.2} Katamā vācasikā khiḍḍā. Mukhabheriyaṃ mukhāḷambadaṃ mukhadeṇḍimakaṃ mukhavalimakaṃ mukhabheruḷakaṃ 4- mukhadaddarikaṃ nāṭikaṃ 5- lāsaṃ gītaṃ davakammaṃ ayaṃ vācasikā khiḍḍā. {686.3} Ratīti anukkaṇṭhitāvacanametaṃ 6- ratīti. Sahāyamajjheti sahāyā vuccanti yehi saha gamanaṃ phāsu āgamanaṃ phāsu gamanāgamanaṃ phāsu ṭhānaṃ phāsu nisajjanaṃ phāsu sayanaṃ phāsu ālapanaṃ phāsu sallapanaṃ phāsu ullapanaṃ phāsu samullapanaṃ phāsu . khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjheti khiḍḍā ca rati ca sahāyamajjhe hotīti khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe. @Footnote: 1 Ma. tharūhipi kīḷanti. 2 Ma. ākāsepi. 3 Ma. parihārapathepi. 4 Ma. mukhabherikaṃ @mukhāḷambaraṃ mukhaḍiṇḍimakaṃ mukhacalimakaṃ mukhabherakaṃ. 5 Ma. nāṭakaṃ. 6 Ma. @anukkaṇṭhitādhivacanametaṃ. [687] Puttesu ca vipulaṃ hoti pemanti puttāti cattāro puttā atrajo putto khettajo putto dinnako putto antevāsiko putto . puttesu ca vipulaṃ hoti pemanti puttesu ca adhimattaṃ hoti pemanti puttesu ca vipulaṃ hoti pemaṃ. [688] Piyavippayogaṃ vijigucchamānoti dve piyā sattā vā piyā 1- saṅkhārā vā piyā 1-. {688.1} Katame sattā piyā . idha yassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā putto vā dhītā vā mitto vā amacco vā ñāti vā sālohitā vā ime sattā piyā. {688.2} Katame saṅkhārā piyā. Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā ime saṅkhārā piyā. {688.3} Piyavippayogaṃ vijigucchamānoti piyavippayogaṃ 2- vijigucchamāno aṭṭiyamāno harāyamānoti piyavippayogaṃ vijigucchamāno . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe puttesu ca vipulaṃ hoti pemaṃ piyavippayogaṃ vijigucchamāno eko care khaggavisāṇakappoti. @Footnote: 1 Ma. ayaṃ pāṭho natthi. 2 Ma. piyānaṃ vippayogaṃ. [689] Cātuddiso appaṭigho ca hoti santussamāno itarītarena parissayānaṃ sahitā achambhī eko care khaggavisāṇakappo. [690] Cātuddiso appaṭigho ca hotīti cātuddisoti so paccekasambuddho mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena 1- pharitvā viharati karuṇāsahagatena cetasā muditāsahagatena cetasā upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati. {690.1} Cātuddiso appaṭigho ca hotīti mettāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti ye pacchimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti ye dakkhiṇāya disāya sattā te appaṭikūlā honti ye uttarāya disāya sattā te appaṭikūlā honti ye puratthimāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti ye pacchimāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti ye dakkhiṇāya @Footnote: 1 Ma. abyāpajjena. evamuparipi. Anudisāya sattā te appaṭikūlā honti ye uttarāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti ye heṭṭhimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti ye uparimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti ye disāsu vidisāsu sattā te appaṭikūlā honti karuṇāya bhāvitattā muditāya bhāvitattā upekkhāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti .pe. Ye disāsu vidisāsu sattā te appaṭikūlā hontīti cātuddiso appaṭigho ca hoti. [691] Santussamāno itarītarenāti so paccekasambuddho santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī na ca cīvarahetu anesanaṃ appaṭirūpaṃ āpajjati aladdhā ca cīvaraṃ na paritassati laddhā ca cīvaraṃ agadhito amucchito anajjhopanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṃ vuccati paccekasambuddho porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito. {691.1} Santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena itarītara- piṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appaṭirūpaṃ āpajjati aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhopanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño Paribhuñjati tāya ca pana itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṃ vuccati paccekasambuddho porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito . Santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī na ca senāsanahetu anesanaṃ appaṭirūpaṃ āpajjati aladdhā ca senāsanaṃ na paritassati laddhā ca senāsanaṃ agadhito amucchito anajjhopanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati tāya ca pana itarītarasenāsanasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṃ vuccati paccekasambuddho porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhito. {691.2} Santuṭṭho hoti itarītarena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena itarītaragilānapaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī na ca gilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu anesanaṃ appaṭirūpaṃ āpajjati aladdhā ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ na paritassati laddhā ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ agadhito amucchito anajjhopanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati tāya ca pana itarītaragilānapaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā nevattānukkaṃseti na paraṃ vambheti yo hi tattha dakkho analaso sampajāno paṭissato ayaṃ vuccati paccekasambuddho porāṇe aggaññe ariyavaṃse ṭhitoti santussamāno itarītarena. [692] Parissayānaṃ sahitā achambhīti parissayāti dve parissayā pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca. Katame pākaṭaparissayā . sīhā byagghā dīpi acchataracchā 1- kokā gomahisā 2- hatthī ahi vicchikā satapadī corā vā assu māṇavā katakammā vā akatakammā vā cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍaho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sulā visūcikā kuṭṭhaṃ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitaṃ pittaṃ madhumeho aṃsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṃsamakasavātātapasiriṃsapasamphassā iti vā ime vuccanti pākaṭaparissayā. {692.1} Katame paṭicchannaparissayā . kāyaduccaritaṃ vacīduccaritaṃ manoduccaritaṃ kāmacchandanīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇaṃ thīnamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṃ māyā sāṭheyyaṃ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo sabbe kilesā @Footnote: 1 Ma. acchā taracchā. 2 Ma. mahiṃsā. evamuparipi. Sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā ime vuccanti paṭicchannaparissayā. {692.2} Parissayāti kenatthena parissayā. Parisahantīti parissayā. Parihānāya saṃvattantīti parissayā. Tatrāsayāti parissayā. Kathaṃ parisahantīti parissayā . te parissayā taṃ puggalaṃ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti pīḷenti 1- evaṃ parisahantīti parissayā. {692.3} Kathaṃ parihānāya saṃvattantīti parissayā . te parissayā kusalānaṃ dhammānaṃ antarāyāya parihānāya saṃvattanti . katamesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ . sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya sīlesu paripūrikāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyogassa satisampajaññassa catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanānuyogassa catunnaṃ sammappadhānānaṃ catunnaṃ iddhipādānaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ pañcannaṃ balānaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa imesaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ antarāyāya parihānāya saṃvattanti. Evaṃ parihānāya saṃvattantīti parissayā. {692.4} Kathaṃ tatrāsayāti parissayā. Tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā . yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti udake udakāsayā 2- pāṇā sayanti vane vanāsayā pāṇā @Footnote: 1 Ma. maddanti. 2 Ma. dake dakāsayā. Sayanti rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti evameva tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā evaṃ tatrāsayāti parissayā. {692.5} Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā sāntevāsiko bhikkhave bhikkhu sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharati kathañca bhikkhave bhikkhu sāntevāsiko [1]- dukkhaṃ na phāsu viharati idha bhikkhave bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saññojanīyā tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti tasmā sāntevāsikoti 2- vuccati te naṃ samudācaranti 3- pāpakā akusalā dhammāti tasmā sācariyakoti vuccati {692.6} puna caparaṃ bhikkhave bhikkhuno sotena saddaṃ sutvā ghānena gandhaṃ ghāyitvā jivhāya rasaṃ sāyitvā kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saññojanīyā tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti tasmā sāntevāsikoti vuccati te naṃ samudācaranti 4- pāpakā akusalā dhammāti tasmā sācariyakoti vuccati evaṃ kho bhikkhave bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharatīti . evampi tatrāsayāti parissayā. {692.7} Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā tayome bhikkhave antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā katame @Footnote: 1 Ma. sācariyako. 2 Ma. sāntevāsīko. 3-4 Ma. tena samudācarena samudācarantinaṃ. Tayo lobho bhikkhave antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko doso bhikkhave .pe. moho bhikkhave antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko ime kho bhikkhave tayo antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikāti. {692.8} Anatthajanano lobho lobho cittappakopano bhayamantarato jātaṃ taṃ jano nāvabujjhati luddho atthaṃ na jānāti luddho dhammaṃ na passati andhatamaṃ tadā hoti yaṃ lobho sahate naraṃ anatthajanano doso doso cittappakopano bhayamantarato jātaṃ taṃ jano nāvabujjhati duṭṭho atthaṃ na jānāti duṭṭho dhammaṃ na passati andhatamaṃ tadā hoti yaṃ doso sahate naraṃ anatthajanano moho moho cittappakopano bhayamantarato jātaṃ taṃ jano nāvabujjhati mūḷho atthaṃ na jānāti mūḷho dhammaṃ na passati andhatamaṃ tadā hoti yaṃ moho sahate naranti. Evampi tatrāsayāti parissayā. {692.9} Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā tayo kho mahārāja parissayadhammā 1- ajjhattaṃ upapajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya @Footnote: 1 Ma. purisassa dhammā. evamīdisesu padesu. Katame tayo lobho kho mahārāja parissayadhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya doso kho mahārāja .pe. Moho kho mahārāja parissayadhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya ime kho mahārāja tayo parissayadhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyāti. Lobho doso ca moho ca purisaṃ pāpacetasaṃ hiṃsanti attasambhūtā tacasāraṃva samphalanti. {692.10} Evampi tatrāsayāti parissayā. Vuttaṃ hetaṃ bhagavatā rāgo doso ca moho ca itonidānā aratī rati 1- lomahaṃso itojā ito samuṭṭhāya manovitakkā kumārakā dhaṅkamivossajjantīti 2-. Evampi tatrāsayāti parissayā. {692.11} Parissayānaṃ sahitāti parissaye sahitā agadhitā 3- ajjhottharitā pīḷavā ghātavāti 4- parissayānaṃ sahitā . achambhīti so paccekasambuddho abhiru acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṃso viharatīti parissayānaṃ sahitā achambhī . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho @Footnote: 1 Ma. ratī. 2 Ma. dhaṅkamivossajantīti. 3 Ma. āradhitā. 4 Ma. pariyāditā @paṭinissatāti. Cātuddiso appaṭigho ca hoti santussamāno itarītarena parissayānaṃ sahitā achambhī eko care khaggavisāṇakappoti. [693] Dussaṅgahā pabbajitāpi eke atho gahaṭṭhā gharamāvasantā appossukko paraputtesu hutvā eko care khaggavisāṇakappo. [694] Dussaṅgahā pabbajitāpi eketi idhekacce pabbajitāpi nissayepi diyyamāne uddesepi diyyamāne paripucchāyapi diyyamānāya cīvarepi diyyamāne pattepi diyyamāne lohathālakepi diyyamāne dhammakarakepi 1- diyyamāne parissāvanepi diyyamāne kuñcikāyapi 2- diyyamānāya upāhanepi diyyamāne kāyabandhanepi diyyamāne na suṇanti na sotaṃ odahanti na aññācittaṃ upaṭṭhapenti anassavā avacanakarā paṭilomavuttino aññeneva mukhaṃ karontīti dussaṅgahā pabbajitāpi eke. [695] Atho gahaṭṭhā gharamāvasantāti idhekacce gahaṭṭhāpi hatthimhipi diyyamāne rathepi khettepi vatthumhipi hiraññepi suvaṇṇepi diyyamāne gāmepi [3]- nagarepi [4]- janapadepi diyyamāne na suṇanti na sotaṃ odahanti na aññācittaṃ upaṭṭhapenti anassavā @Footnote: 1 Ma. dhammakāraṇepi. 2 Ma. thavikepi. 3 Ma. nigamepi 4 Ma. raṭṭhepi. Avacanakarā paṭilomavuttino aññeneva mukhaṃ karontīti atho gahaṭṭhā gharamāvasantā. [696] Appossukko paraputtesu hutvāti attānaṃ ṭhapetvā sabbe imasmiṃ atthe vuttā 1-. Appossukko paraputtesu hutvāti 2- appossukko hutvā abyāvaṭo hutvā anapekkho hutvāti appossukko paraputtesu hutvā . eko care khaggavisāṇakappo . Tenāha so paccekasambuddho dussaṅgahā pabbajitāpi eke atho gahaṭṭhā gharamāvasantā appossukko paraputtesu hutvā eko care khaggavisāṇakappoti. [697] Voropayitvā 3- gihibyañjanāni sañchinnapatto 4- yathā koviḷāro chetvāna vīro gihibandhanāni eko care khaggavisāṇakappo. [698] Voropayitvā gihibyañjanānīti gihibyañjanāni vuccanti kesā ca massū ca mālā ca gandhaṃ ca vilepanaṃ ca ābharaṇaṃ ca pilandanaṃ ca vatthañca pārupanañca veṭṭhanañca 5- ucchādanañca parimaddanañca nahāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāvilepanaṃ 6- @Footnote: 1 Ma. paraputtā tesu paraputtesu .... 2 Ma. ime pāṭhā natthi. @3 Ma. oropayitvā. evamuparipi. 4 Sī. Yu. saṃsīnapatto. 5 Ma. veṭhanañca. @6 Ma. mālāgandhavilepanaṃ. Mukhacuṇṇakaṃ mukhalepaṃ hatthabaddhanaṃ 1- sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ khaggaṃ chattaṃ upāhanā uṇhisaṃ maṇi vālavijanī 2- vodātāni 3- vatthāni dīgharassāni 4- iti vā . voropayitvā gihibyañjanānīti [5]- voropetvā [6]- nikkhipitvā paṭisambhayitvāti 7- voropayitvā gihibyañjanāni. [699] Sañchinnapatto yathā koviḷāroti yathā koviḷārassa pattāni sīnāni chinnāni [8]- patitāni [9]- evameva tassa paccekasambuddhassa gihibyañjanāni chinnāni [10]- patitānīti sañchinnapatto yathā koviḷāro. [700] Chetvāna vīro gihibandhanānīti [11]- viriyavāti vīro. Pahūti vīro . visavīti vīro . alamattoti vīro . sūroti vīro. Vikkanto abhiru acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo 12- vigatalomahaṃsoti vīro. Ārato 13- idheva sabbapāpakehi nirayadukkhamaticca viriyavāso so viriyavā padhānavā vīro tādi vuccate tathattā. Gihibandhanāni vuccanti puttā ca [14]- dāsīdāsā ca ajeḷakā ca kukkuṭasūkarā ca hatthigavāssavaḷavā ca khettañca vatthu ca hiraññañca suvaṇṇañca gāmanigamarājadhāniyo ca raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca yaṅkiñci rajanīyavatthu . chetvāna vīro @Footnote: 1 Ma. mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ. evamuparipi. 2 Ma. vicitrupāhanaṃ uṇhīsaṃ @maniṃ vālabījaniṃ. evamuparipi. 3 Ma. odātāni. evamuparipi. 4 dīghadasāni. @evamuparipi. 5 Ma. gihibyañjanāni. 6 Ma. samoropayitvā. 7 Ma. @paṭipassambhayitavāti. 8-10 Ma. sañchinnāni. 9 Ma. paripatitāni. 11 Ma. vīroti. @12 Ma. pahīnabhayabheravoti vīro. 13 Ma. virato. 14 Ma. bhariyā ca. Gihibandhanānīti so paccekasambuddho vīro gihibandhanāni chinditvā samucchinditvā jahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṅgametvāti chetvāna vīro gihibandhanāni . eko care khaggavisāṇakappo . Tenāha so paccekasambuddho voropayitvā gihibyañjanāni sañchinnapatto yathā koviḷāro chetvāna vīro gihibandhanāni eko care khaggavisāṇakappoti. [701] Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīraṃ abhibhuyya sabbāni parissayāni careyya tenattamano satimā. [702] Sace labhetha nipakaṃ sahāyanti sace nipakaṃ paṇḍitaṃ paññavantaṃ buddhimantaṃ ñāṇiṃ vibhāviṃ medhāviṃ sahāyaṃ labheyya paṭilabheyya adhigaccheyya vindeyyāti sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ. [703] Saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīranti saddhiṃcaranti ekato caraṃ . Sādhuvihārinti paṭhamenapi jhānena sādhuvihāriṃ dutiyenapi jhānena tatiyenapi jhānena catutthenapi jhānena sādhuvihāriṃ mettāyapi cetovimuttiyā sādhuvihāriṃ karuṇāyapi muditāyapi upekkhāyapi cetovimuttiyā sādhuvihāriṃ ākāsānañcāyatanasamāpattiyāpi Sādhuvihāriṃ viññāṇañcāyatanasamāpattiyāpi ākiñcañcāyatanasamāpattiyāpi nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyāpi sādhuvihāriṃ nirodhasamāpattiyāpi sādhuvihāriṃ phalasamāpattiyāpi sādhuvihāriṃ . Dhīranti dhīraṃ paṇḍitaṃ paññavantaṃ buddhimantaṃ ñāṇiṃ vibhāviṃ medhāvinti saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīraṃ. [704] Abhibhuyya sabbāni parissayānīti parissayāti dve parissayā pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca .pe. ime vuccanti pākaṭaparissayā .pe. ime vuccanti paṭicchannaparissayā. [1]- Abhibhuyya sabbāni parissayānīti sabbāni parissayāni 2- abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādayitvāti 3- abhibhuyya sabbāni parissayāni. [705] Careyya tenattamano satimāti so paccekasambuddho tena nipakena paṇḍitena paññavantena buddhimantena ñāṇinā vibhāvinā medhāvinā sahāyena saddhiṃ attamano tuṭṭhamano haṭṭhamano pahaṭṭhamano udaggamano pamuditamano 4- careyya vicareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti careyya tenattamano . satimāti so paccekasambuddho satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato cirakataṃpi cirabhāsitaṃpi saritā anussaritāti careyya tenattamano satimā. Tenāha so paccekasambuddho sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ @Footnote: 1 Ma. evampi tatrāsayāti parissayā. 2 Ma. sabbe parissaye. 3 Ma. pariyādiyitvā @madditvāti. 4 Ma. muditamāno. Saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīraṃ abhibhuyya sabbāni parissayāni careyya tenattamano satimāti. [706] No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīraṃ rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya eko care khaggavisāṇakappo. [707] No ce labhetha nipakaṃ sahāyanti no ce nipakaṃ paṇḍitaṃ paññavantaṃ buddhimantaṃ ñāṇiṃ vibhāviṃ medhāviṃ sahāyaṃ labheyya paṭilabheyya adhigaccheyya vindeyyāti no ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ. [708] Saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīranti saddhiṃcaranti ekato caraṃ . Sādhuvihārinti paṭhamenapi jhānena sādhuvihāriṃ .pe. nirodhasamāpattiyāpi sādhuvihāriṃ phalasamāpattiyāpi sādhuvihāriṃ . dhīranti dhīraṃ paṇḍitaṃ paññavantaṃ buddhimantaṃ ñāṇiṃ vibhāviṃ medhāvinti saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīraṃ. [709] Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāyāti rājā khattiyo muddhābhisitto vijitasaṅgāmo nihatapaccāmitto laddhādhippāyo paripuṇṇakoṭṭhāgāro raṭṭhañca janapadañca [1]- koṭṭhagārañca pahutahiraññasuvaṇṇaṃ nagarañca pariccajitvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā akiñcanabhāvaṃ @Footnote: 1 Ma. koṭṭhaṃ. Upagantvā eko carati vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti evaṃ paccekasambuddhopi sabbaṃ gharāvāsapalibodhaṃ chinditvā puttadārapalibodhaṃ chinditvā ñātipalibodhaṃ chinditvā mittāmaccapalibodhaṃ chinditvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā akiñcanabhāvaṃ upagantvā eko carati vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho no ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīraṃ rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya eko care khaggavisāṇakappoti. [710] Addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā ete aladdhā anavajjabhojī eko care khaggavisāṇakappo. [711] Addhā pasaṃsāma sahāyasampadanti addhāti ekaṃsavacanaṃ nissaṃsayavacanaṃ nikkaṅkhavacanaṃ advejjhavacanaṃ adveḷhakavacanaṃ niyogavacanaṃ apaṇṇakavacanaṃ [1]- avatthānavacanametaṃ addhāti . Sahāyasampadanti sahāyasampadā vuccati yo so sahāyo asekkhena @Footnote: 1 Ma. aviraddhavacanaṃ. Sīlakkhandhena samannāgato hoti asekkhena samādhikkhandhena asekkhena paññākkhandhena asekkhena vimuttikkhandhena asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti . addhā pasaṃsāma sahāyasampadanti sahāyasampadaṃ pasaṃsāma thomema kittema vaṇṇemāti addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ. [712] Seṭṭhā samā sevitabbā sahāyāti seṭṭhā honti sahāyā sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena samā [1]- honti sahāyā sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena seṭṭhā vā sahāyā samā 2- vā sahāyā sevitabbā bhajitabbā payirupāsitabbā paripucchitabbā paripañhitabbāti seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā. [713] Ete aladdhā anavajjabhojīti atthi puggalo sāvajjabhojī atthi puggalo anavajjabhojī. {713.1} Katamo ca puggalo sāvajjabhojī. Idhekacco puggalo kuhanāya lapanāya nemittakatāya nippesikatāya lābhena lābhaṃ nijigiṃsanatāya 3- dārudānena veḷudānena pattadānena pupphadānena [4]- sinānadānena cuṇṇadānena mattikadānena dantakaṭṭhadānena mukhodakadānena pātukamyatāya muggasūpatāya 5- pāribhaṭyatāya parapiṭṭhimaṃsikatāya 6- vatthuvijjāya tiracchānavijjāya aṅgavijjāya nakkhattavijjāya dūtagamanena pahīnagamanena jaṅghapesanīyena vejjakammena dūtakammena 7- piṇḍapaṭipiṇḍakena @Footnote: 1-2 Ma. sadisā. 3 Ma. nijigīsanatāya. evamuparipi. 4 Ma. phaladānena. @evamuparipi. 5 Ma. cāṭukamyatāya muggasupyatāya. evamuparipi. 6 Ma. piṭhamaddikatāya. @evamuparipi. 7 Ma. navakammena. evamuparipi. Dānānuppadānena adhammena visamena laddhā labhitvā paṭilabhitvā adhigantvā vinditvā jīvikaṃ kappeti ayaṃ vuccati puggalo sāvajjabhojī. {713.2} Katamo ca puggalo anavajjabhojī. Idhekacco puggalo na kuhanāya na lapanāya na nemittakatāya na nippesikatāya na lābhena lābhaṃ nijigiṃsanatāya na dārudānena na veḷudānena na pattadānena na pupphadānena na sinānadānena na cuṇṇadānena na mattikadānena na dantakaṭṭhadānena na mukhodakadānena na pātukamyatāya na muggasūpatāya na pāribhaṭyatāya na parapiṭṭhimaṃsikatāya na vatthuvijjāya na tiracchānavijjāya na aṅgavijjāya na nakkhattavijjāya na dūtagamanena na pahīnagamanena na jaṅghapesanīyena na vejjakammena na dūtakammena na piṇḍapaṭipiṇḍakena na dānānuppadānena dhammena samena laddhā labhitvā paṭilabhitvā adhigantvā vinditvā jīvikaṃ kappeti ayaṃ vuccati puggalo anavajjabhojī. {713.3} Ete aladdhā anavajjabhojīti ete aladdhā alabhitvā apaṭilabhitvā anadhigantvā avinditvāti ete aladdhā anavajjabhojī . Eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā ete aladdhā anavajjabhojī Eko care khaggavisāṇakappoti. [714] Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni kammāraputtena suniṭṭhitāni saṅghaṭṭayantāni duve bhujasmiṃ eko care khaggavisāṇakappo. [715] Disvā suvaṇṇassa pabhassarānīti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā . suvaṇṇassāti jātarūpassa . pabhassarānīti parisuddhāni pariyodātānīti disvā suvaṇṇassa pabhassarāni. [716] Kammāraputtena suniṭṭhitānīti kammāraputto vuccati suvaṇṇakāro . kammāraputtena suniṭṭhitānīti kammāraputtena suniṭṭhitāni sukatāni suparikammānīti 1- kammāraputtena suniṭṭhitāni. [717] Saṅghaṭṭayantāni duve bhujasminti bhujo vuccati hattho . Yathā ekasmiṃ hatthe dve dhuvarāni ghaṭenti 2- evameva sattā taṇhāvasena [3]- ghaṭenti 4- tiracchānayoniyaṃ ghaṭenti pittivisaye ghaṭenti manussaloke ghaṭenti devaloke ghaṭenti gatiyā gatiṃ upapattiyā upapattiṃ paṭisandhiyā paṭisandhiṃ bhavena bhavaṃ saṃsārena saṃsāraṃ vaṭṭena vaṭṭaṃ ghaṭenti [5]- caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti saṅghaṭṭayantāni duve bhujasmiṃ . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho @Footnote: 1 Ma. suparikammakatānīti. 2 ma rūpurāni ghaṭṭenti. 3 Ma. diṭṭhivasena niraye. @4 Ma. ghaṭṭenti. evamuparipi. 5 Ma. saṅghaṭṭenti saṅghaṭṭentā. Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni kammāraputtena suniṭṭhitāni saṅghaṭṭayantāni duve bhujasmiṃ eko care khaggavisāṇakappoti. [718] Evaṃ dutīyena sahā 1- mamassa vācābhilāpo abhisajjanā vā etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappo. [719] Evaṃ dutīyena sahā mamassāti taṇhādutiyena 2- . Taṇhādutiyo vā hoti puggaladutiyo vā . kathaṃ taṇhādutiyo hoti . taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā . yassesā taṇhā appahīnā so vuccati taṇhādutiyo. Taṇhādutiyo puriso dīghamaddhāna saṃsaraṃ itthabhāvaññathābhāvaṃ saṃsāraṃ nātivattati. Evaṃ taṇhādutiyo hoti . kathaṃ puggaladutiyo hoti . idhekacco na attahetu 3- na kāraṇahetu uddhato avūpasantacitto ekassa vā dutiyo hoti dvinnaṃ vā tatiyo hoti tiṇṇaṃ vā catuttho hoti tattha bahuṃ samphappalāpaṃ lapati seyyathīdaṃ rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ @Footnote: 1 Ma. saha. evamuparipi. 2 Ma. ayaṃ pāṭho natthi. 3 Ma. atthahetu. [1]- Mālākathaṃ [2]- ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthīkathaṃ purisakathaṃ 3- sūrakathaṃ visikkhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ [4]- lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā 5- katheti evaṃ puggaladutiyo hotīti evaṃ dutīyena sahā mamassa. [720] Vācābhilāpo abhisajjanā vāti vācābhilāpo vuccati battiṃsa 6- tiracchānakathā seyyathīdaṃ rājakathā corakathā .pe. Itibhavābhavakathā iti vā . abhisajjanāti dve sajjanā taṇhāsajjanā ca diṭṭhisajjanā ca .pe. ayaṃ taṇhāsajjanā .pe. ayaṃ diṭṭhisajjanāti vācābhilāpo abhisajjanā vā. [721] Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamānoti bhayanti jātibhayaṃ jarābhayaṃ byādhibhayaṃ maraṇabhayaṃ rājabhayaṃ corabhayaṃ aggibhayaṃ udakabhayaṃ attānuvādabhayaṃ parānuvādabhayaṃ daṇḍabhayaṃ duggatibhayaṃ ūmibhayaṃ kumbhilabhayaṃ āvaṭṭabhayaṃ suṃsukābhayaṃ ājīvikābhayaṃ asilokabhayaṃ parisasārajjabhayaṃ [7]- bhayānakaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso cetaso ubbeggo utrāso . Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamānoti etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno . eko care khaggavisāṇakappo . tenāha so paccekasambuddho evaṃ dutīyena sahā mamassa vācābhilāpo abhisajjanā vā @Footnote: 1 Ma. sayanakathaṃ. 2 Ma. gandhakathaṃ. 3 Ma. ayaṃ pāṭho natthi. 4 Ma. pubbapetakathaṃ @nānattakathaṃ. 5 Ma. iti vāti saddo natthi. 6 Ma. bāttiṃsa. 7 Ma. madanabhayaṃ. Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno eko care khaggavisāṇakappoti. [722] Kāmā hi citrā madhurā manoramā virūparūpena mathenti cittaṃ ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā eko care khaggavisāṇakappo. [723] Kāmā hi citrā madhurā manoramāti kāmāti uddānato dve kāmā vatthukāmā ca kilesakāmā ca .pe. ime vuccanti vatthukāmā .pe. ime vuccanti kilesakāmā . citrāti nānāvaṇṇarūpā 1- nānāvaṇṇasaddā nānāvaṇṇagandhā nānāvaṇṇarasā nānāvaṇṇaphoṭṭhabbā . madhurāti vuttañhetaṃ bhagavatā pañcime bhikkhave kāmaguṇā katame pañca cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmupasañhitā rajanīyā sotaviññeyyā saddā ghānaviññeyyā gandhā jivhāviññeyyā rasā kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmupasañhitā rajanīyā ime kho bhikkhave pañca kāmaguṇā yaṃ kho bhikkhave ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ idaṃ vuccati kāmasukhaṃ miḷhasukhaṃ puthujjanasukhaṃ anariyasukhaṃ na sevitabbaṃ na bhajitabbaṃ na bhāvetabbaṃ na bahulīkātabbaṃ bhāyitabbaṃ etassa sukhassāti vadāmīti kāmā hi citrā madhurā . manoramāti @Footnote: 1 Ma. nānāvaṇṇā rūpā. evamīdisesu padesu. Manoti yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu. [1]- [724] Virūparūpena mathenti cittanti nānāvaṇṇehi rūpehi .pe. nānāvaṇṇehi phoṭṭhabbehi cittaṃ mathenti tāsenti 2- hāpenti 3- pahāpentīti 4- virūparūpena mathenti cittaṃ. [725] Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvāti vuttaṃ hetaṃ bhagavatā ko ca bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo idha bhikkhave kulaputto yena sippaṭṭhānena jīvikaṃ kappeti yadi muddhāya 5- yadi gaṇanāya yadi saṅkhāya 6- yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issaṭṭhena 7- yadi rājaporisena yadi sippāyatanena sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṃsamakasavātātapasiriṃsapasamphassehi rissamāno 8- khuppipāsāya miyyamāno ayaṃ bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu {725.1} tassa ce bhikkhave kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti so socati kilamati paridevati urattāḷiṃ kandati sammohaṃ āpajjati moghaṃ vata me uṭṭhānaṃ aphalo vata me vāyāmoti ayampi bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu tassa ce bhikkhave kulaputtassa evaṃ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti so tesaṃ bhogānaṃ ārakkhādhikaraṇaṃ @Footnote: 1 Ma. mano ramenti thomenti tosenti pahāsentīti kāmā hi citrā madhurā manoramā. @2 Ma. tosenti. 3 Ma. ayaṃ pāṭho natthi. 4 Ma. pahāsentīti. @5 Ma. muddāya. 6 Ma. saṅkhārena. 7 Ma. issatthena. 8 Ma. samphassamāno. Dukkhadomanassaṃ paṭisaṃvedeti kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṃ na corā hareyyuṃ na aggi ḍaheyya na udakaṃ vaheyya na appiyā dāyādā hareyyunti tassa evaṃ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā dāyādā vā haranti so socati .pe. Sammohaṃ āpajjati yampi me ahosi tampi no natthīti ayampi bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu. {725.2} Puna caparaṃ bhikkhave kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu rājānopi rājūhi vivadanti khattiyāpi khattiyehi vivadanti brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti gahapatīpi gahapatīhi vivadanti mātāpi puttena vivadati puttopi mātarā vivadati pitāpi puttena vivadati puttopi pitarā vivadati bhātāpi bhaginiyā vivadati bhaginīpi bhātarā vivadati sahāyopi sahāyena vivadati te tattha kalahavivādāpannā 1- aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti leḍḍūhipi upakkamanti daṇḍehipi upakkamanti satthehipi upakkamanti te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṃ ayampi bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu. {725.3} Puna caparaṃ bhikkhave kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā ubhatoviyūḷhaṃ 2- saṅgāmaṃ pakkhandanti @Footnote: 1 Ma. kalahaviggahavivādāpannā. 2 Ma. ubhatobyūḷhaṃ. Usūsupi khippamānesu sattīsupi khippamānāsu asīsupi vijjotalantesu te tattha usūhipi vijjhanti sattīhipi vijjhanti asināpi sīsaṃ chindanti te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṃ ayampi bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu. {725.4} Puna caparaṃ bhikkhave kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu asicammaṃ gahetvā dhanukalāpaṃ sannayhitvā addhāvalepanā 1- upakāriyo pakkhandanti usūsupi khippamānesu sattīsupi khippamānāsu asīsupi vijjotalantesu te tattha usūhipi vijjhanti sattīhipi vijjhanti chakaṇaṭiyāpi 2- osiñcanti abhivaggena omaddanti asināpi sīsaṃ chindanti te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṃ ayampi bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu. {725.5} Puna caparaṃ bhikkhave kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti nillopampi niharanti ekāgārikampi karonti paripanthepi tiṭṭhanti paradārampi gacchanti tamenaṃ rājāno gahetvā vividhā kammakaraṇā kārenti kasāhipi tāḷenti vettehipi tāḷenti aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti hatthampi chindanti pādampi chindanti .pe. asināpi sīsaṃ chindanti te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṃ ayampi bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo sandiṭṭhiko @Footnote: 1 Ma. addāvalepanā. 2 Ma. chakaṇakāyapi. Dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu. {725.6} Puna caparaṃ bhikkhave kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṃ caranti vācāya duccaritaṃ caranti manasā duccaritaṃ caranti te kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjanti ayampi bhikkhave kāmānaṃ ādīnavo samparāyiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ kāmānameva hetūti . ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvāti kāmaguṇesu ādīnavaṃ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā . eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho kāmā hi citrā madhurā manoramā virūparūpena mathenti cittaṃ ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā eko care khaggavisāṇakappoti. [726] Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca rogo ca sallañca bhayañca metaṃ etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā eko care khaggavisāṇakappo. [727] Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca rogo ca sallañca Bhayañca metanti vuttañhetaṃ bhagavatā bhayanti bhikkhave kāmānametaṃ adhivacanaṃ dukkhanti bhikkhave kāmānametaṃ adhivacanaṃ rogoti bhikkhave kāmānametaṃ adhivacanaṃ gaṇḍoti bhikkhave kāmānametaṃ adhivacanaṃ lagganti 1- bhikkhave kāmānametaṃ adhivacanaṃ sattoti 2- bhikkhave kāmānametaṃ adhivacanaṃ paṅkoti bhikkhave kāmānametaṃ adhivacanaṃ gabbhoti bhikkhave kāmānametaṃ adhivacanaṃ yasmā 3- ca bhikkhave bhayanti kāmānametaṃ adhivacanaṃ [4]- kāmarāgarattāyaṃ bhikkhave chandarāgavinibandho 5- diṭṭhadhammikāpi bhayā na parimuccati samparāyikāpi bhayā na parimuccati {727.1} tasmā bhayanti kāmānametaṃ adhivacanaṃ yasmā 3- ca bhikkhave dukkhanti rogoti gaṇḍoti lagganti 1- sattoti 2- paṅkoti gabbhoti kāmānametaṃ adhivacanaṃ [4]- kāmarāgarattāyaṃ bhikkhave chandarāgavinibandho 5- diṭṭhadhammikāpi gabbhā na parimuccati samparāyikāpi gabbhā na parimuccati tasmā gabbhoti kāmānametaṃ adhivacananti. Bhayañca dukkhañca rogo ca satto paṅko ca dūbhayaṃ 6- ete kāmā pavuccanti 7- yattha satto puthujjano otiṇṇo sātarūpena gabbhāya ca nigacchati 8-. Yato ca bhikkhave bhikkhu 9- jhānañca 10- na riñcati somaṃ palipathaṃ duggaṃ atikkamma tathāvidhaṃ 1- pajaṃ jātijarūpetaṃ phandamānaṃ avekkhatīti. Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca rogo ca sallañca bhayañca metaṃ. @Footnote: 1 Ma. sallanti. 2 Ma. saṅgoti. 3 Ma. kasmā. 4 Ma. yasmā ca. @5 Ma. -baddho. 6 Ma. gaṇḍo sallañca saṅgo ca. 7 Ma. paṅko gabbho ca ubhayaṃ. @8 Ma. puna gabbhāya gacchati. 9 Ma. ātāpī. 10 Ma. sampajaññaṃ na riccati. @11 Ma. tathāvidho. [728] Etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvāti etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā . eko care khaggavisāṇakappo . Tenāha so paccekasambuddho ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca rogo ca sallañca bhayañca metaṃ etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā eko care khaggavisāṇakappoti. [729] Sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsaṃ vātātape ḍaṃsasiriṃsape 1- ca sabbāni petāni abhisaṃbhavitvā eko care khaggavisāṇakappo. [730] Sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsanti [2]- dvīhi kāraṇehi sītaṃ hoti abbhantaradhātupakopavasena vā sītaṃ hoti bahiddhāutuvasena vā sītaṃ hoti . uṇhanti dvīhi kāraṇehi uṇhaṃ hoti abbhantaradhātupakopavasena vā uṇhaṃ hoti bahiddhāutuvasena vā uṇhaṃ hoti . khuddā 3- vuccati chātako . pipāsā vuccati udakampīti 4- sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsaṃ. [731] Vātātape ḍaṃsasiriṃsape cāti vātāti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā [5]- @Footnote: 1 Ma. ḍaṃsasarīsape. evamuparipi. 2 Ma. sītanti. 3 Ma. khudā. 4 Ma. udakapipāsāti. @5 arajā vātā. evamīdisesu ṭhānesu. Sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā [1]- supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā . Ātapo vuccati suriyasantāpo . ḍaṃsā vuccanti piṅgalamakkhikā . Siriṃsapā vuccanti ahīti vātātape ḍaṃsasiriṃsape ca. [732] Sabbāni petāni abhisaṃbhavitvāti abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvāti sabbāni petāni abhisaṃbhavitvā . Eko care khaggavisāṇakappo. Tenāha so paccekasambuddho sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsaṃ vātātape ḍaṃsasiriṃsape ca sabbāni petāni abhisaṃbhavitvā eko care khaggavisāṇakappoti. [733] Nāgova yūthāni vivajjayitvā sañjātakhandho padumī uḷāro yathābhirantaṃ vihare araññe eko care khaggavisāṇakappo. [734] Nāgova yūthāni vivajjayitvāti nāgo vuccati hatthināgo . paccekasambuddhopi nāgo . kiṃkāraṇā paccekasambuddho nāgo . āguṃ na karotīti nāgo . na gacchatīti nāgo . na āgacchatīti nāgo . kathaṃ so paccekasambuddho āguṃ na karotīti nāgo . āgū vuccanti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā @Footnote: 1 Ma. pakkhavātā. evamuparipi. Ponobbhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṃ jātijarāmaraṇīyā. Āguṃ na karotīti 1- kiñci loke sabbasaṃyoge visajja bandhanāni sabbattha na sajjati vippamutto nāgo tādi pavuccate tathattā. {734.1} Evaṃ so paccekasambuddho āguṃ na karotīti nāgo. Kathaṃ so paccekasambuddho na gacchatīti nāgo . So paccekasambuddho na chandāgatiṃ gacchati na dosāgatiṃ gacchati na mohāgatiṃ gacchati na bhayāgatiṃ gacchati na rāgavasena gacchati na dosavasena gacchati na mohavasena gacchati na mānavasena gacchati na diṭṭhivasena gacchati na uddhaccavasena gacchati na vicikicchāvasena gacchati na anusayavasena gacchati na vaggehi dhammehi yāyati niyyati vuyhati saṃhariyati 2- evaṃ so paccekasambuddho na gacchatīti nāgo. {734.2} Kathaṃ paccekasambuddho na āgacchatīti nāgo . Sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati sakadāgāmimaggena anāgāmimaggena arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati evaṃ so paccekasambuddho na āgacchatīti nāgo . Nāgova yūthāni vivajjayitvāti yathā so hatthināgo yūthāni vivajjetvā parivajjetvā abhinivajjetvā ekova araññe vanamajjhassa ajjhogāhetvā 3- carati @Footnote: 1 Ma. karoti. 2 Ma. saṃharīyati. 3 Ma. araññavanamajjhogāhetvā. Vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti paccekasambuddhopi gaṇaṃ vajjetvā 1- parivajjetvā abhivajjetvā eko care khaggavisāṇakappo 2- araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhaseyyakāni paṭisallānasāruppāni so eko gacchati eko tiṭṭhati eko nisīdati eko seyyaṃ kappeti eko gāmaṃ piṇḍāya pavisati [3]- eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṃ adhiṭṭhāti eko carati vicarati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti nāgova yūthāni vivajjayitvā.The Pali Tipitaka in Roman Character Volume 30 page 317-374. http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/roman_item_s.php?book=30&item=663&items=72 Classified by [Item Number] :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/roman_item_s.php?book=30&item=663&items=72&mode=bracket Compare with The Pali Tipitaka in Thai Character :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=30&item=663&items=72 Compare with The Royal Version of Thai Tipitaka :- http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=30&item=663&items=72 Study Atthakatha :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=30&i=663 The Pali Atthakatha in Thai :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=46&A=2377 The Pali Atthakatha in Roman :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=46&A=2377 Contents of The Tipitaka Volume 30 http://84000.org/tipitaka/read/?index_30
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]