๙. สุชาตาชาดก
ว่าด้วยถ้อยคำไพเราะทำให้คนรัก
          [๔๐๖] 	สัตว์เหล่านี้ สมบูรณ์ด้วยสีสรรวรรณะ มีสำเนียงอ่อนหวาน น่ารัก น่าชม
                    (แต่) เป็นสัตว์มีวาจากระด้าง ย่อมไม่เป็นที่รักของใคร ทั้งในโลกนี้
                    และโลกหน้าเลย.
          [๔๐๗] 	ท่านก็ได้เห็นมิใช่หรือว่า นกดุเหว่าดำลายพร้อยพรายตัวนี้ เป็นที่รักของ
                    สัตว์ทั้งหลายเป็นอันมาก เพราะวาจาอ่อนหวาน?
          [๔๐๘] 	เพราะฉะนั้น ผู้ที่ต้องการจะให้ตนเป็นที่รักของประชาชน พึงกล่าวแต่
                    ถ้อยคำสละสลวย พูดพอประมาณ ไม่ฟุ้งซ่าน ถ้อยคำของผู้แสดง
                    อรรถ และธรรม เป็นถ้อยคำไพเราะ.
จบ สุชาตาชาดกที่ ๙.
๑๐. อุลูกชาดก
ว่าด้วยหน้าตาไม่ดีไม่ควรให้เป็นใหญ่
          [๔๐๙] 	ได้ยินว่า พวกญาติทั้งมวล ตั้งนกเค้าให้เป็นใหญ่ ถ้าพวกญาติอนุญาต
                    ฉันจะขอพูดสักคำหนึ่ง.
          [๔๑๐] 	ดูกรสหาย เราทั้งหมดอนุญาตให้ท่านพูด แต่จงพูดแต่ถ้อยคำที่เป็น
                    อรรถ และธรรมอย่างเดียว เพราะว่า นกที่หนุ่มๆ มีปัญญา และทรง
                    ไว้ซึ่งญาณอันรุ่งเรือง มีอยู่.
          [๔๑๑] 	ขอความเจริญจงมีแก่ท่านทั้งหลาย การแต่งตั้งนกเค้าให้เป็นใหญ่ ข้าพเจ้า
                    ไม่ชอบใจ ท่านจงมองดูหน้าของนกเค้าผู้ไม่โกรธเถิด นกเค้าโกรธแล้ว
                    จักทำหน้าตาเป็นอย่างไร?
จบ อุลูกชาดกที่ ๑๐.
จบ ปทุมวรรคที่ ๒.
-----------------------------------------------------
รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ
                              ๑. ปทุมชาดก                  	๒. มุทุปาณิชาดก
                              ๓. จุลลปโลภนชาดก        	๔. มหาปนาทชาดก
                              ๕. ขุรัปปชาดก                	๖. วาตัคคสินธวชาดก
                              ๗. สุวรรณกักกฏกชาดก   	๘. อารามทูสกชาดก
                              ๙. สุชาตาชาดก              	๑๐. อุลูกชาดก.
-----------------------------------------------------
๓. อุทปานทูสกวรรค
๑. อุทปานทูสกชาดก
ว่าด้วยการขี้เยี่ยวลงบ่อน้ำเป็นธรรมดาของหมาจิ้งจอก
          [๔๑๒] 	ดูกรสหาย ทำไม ท่านจึงถ่ายมูตรและคูถรดบ่อน้ำที่ทำได้โดยยาก ของ
                    ฤาษีผู้อยู่ป่า แสวงหาตบะอยู่ตลอดกาลนาน?
          [๔๑๓] 	เราพวกสุนัขจิ้งจอก ดื่มกินน้ำ ณ ที่ใดแล้ว ย่อมถ่ายอุจจาระปัสสาวะลง
                    ในที่นั้น เป็นธรรมดาของสุนัขจิ้งจอกทั้งหลาย เป็นธรรมดาของบิดา
                    มารดา และปู่ ย่า ตา ยาย ท่านไม่ควรจะถือโกรธธรรมดาอันนั้นของ
                    พวกเราเลย.
          [๔๑๔] 	อาการเช่นนี้ เป็นธรรมดาของพวกท่าน อนึ่ง อาการเช่นไร ไม่เป็น
                    ธรรมดาของพวกท่าน ขอพวกเราอย่าได้เห็นธรรมดา หรือมิใช่ธรรมดา
                    ของพวกท่าน ในกาลไหนๆ อีกเลย.
จบ อุทปานทูสกชาดกที่ ๑.
๒. พยัคฆชาดก
ว่าด้วยเรื่องของมิตร
          [๔๑๕] 	ความเกษมจากโยคะ ย่อมเสื่อมไปเพราะการคบหากับมิตรคนใด บัณฑิต
                    พึงรักษาลาภ ยศ และชีวิตของตน ที่มิตรนั้นครอบงำไว้เสียก่อน ดุจ
                    บุคคลผู้รักษาตาของตนไว้ ฉะนั้น.
          [๔๑๖] 	ความเกษมจากโยคะ ย่อมเจริญเพราะการคบหากับมิตรคนใด บุรุษ
                    ผู้ฉลาดในกิจทั้งมวล พึงกระทำกิจทุกอย่างของกัลยาณมิตรให้เหมือน
                    ของตน.
          [๔๑๗] 	ดูกรราชสีห์และเสือโคร่ง จงมาเถิด เชิญท่านทั้งสองจงกลับเข้าไปยัง
                    ป่าใหญ่ พวกมนุษย์อย่ามาตัดป่าของเราให้ปราศจากราชสีห์และเสือโคร่ง
                    เสียเลย ราชสีห์และเสือโคร่ง อย่าได้เป็นผู้ไร้ป่า.
จบ พยัคฆชาดกที่ ๒.
๓. กัจฉปชาดก
ว่าด้วยลิงสัปดน
          [๔๑๘] 	ใครหนอเดินมา เหมือนบุคคลผู้รวยอาหาร เหมือนพราหมณ์ผู้ได้ลาภ
                    มาเต็มมือ ฉะนั้น ท่านไปรวยภิกษาหารมาแต่ที่ไหนหนอ ท่านเข้าไปหา
                    ผู้มีศรัทธาคนไรมา?
          [๔๑๙] 	ดูกรท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นลิง ทรามปัญญา จับต้องสิ่งที่บุคคลไม่ควร
                    จับต้อง ขอพระคุณเจ้าโปรดเปลื้องข้าพเจ้าให้พ้นทุกข์ด้วยเถิด ขอความ
                    เจริญจงมีแก่พระคุณเจ้า ข้าพเจ้าพ้นจากความฉิบหายนี้แล้วจะไปอยู่ที่
                    ภูเขา.
          [๔๒๐] 	เต่าทั้งหลาย เป็นสัตว์สืบเนื่องมาจากกัสสปโคตร ลิงทั้งหลายเป็นสัตว์
                    สืบเนื่องมาจากโกณฑัญญโคตร ดูกรเต่าผู้เทือกแถวกัสสปโคตร ท่าน
                    จงปล่อยลิงผู้เทือกแถวโกณฑัญญโคตรเสียเถิด ท่านคงเคยทำเมถุนธรรม
                    กันแล้ว.
จบ กัจฉปชาดกที่ ๓.
๔. โลลชาดก
ว่าด้วยโทษของความโลเล
          [๔๒๑] 	นกยางตัวนี้ อย่างไรจึงมีหงอน เป็นโจร (เข้ามาอยู่ที่รังกา) ดูกรนกยาง
                    ผู้มีเมฆเป็นบิดา ท่านจงมาเสียข้างนี้เถิด กาผู้เป็นสหายของเรา เป็นผู้
                    ดุร้าย.
          [๔๒๒] 	เราไม่ใช่นกยางมีหงอน เราเป็นกาโลเล ไม่ได้ทำตามคำของท่าน กลับ
                    มาแล้ว จงมองดูเราผู้ลุ่นนี้เถิด.
          [๔๒๓] 	ดูกรสหาย ท่านจะได้รับทุกข์อีก เพราะว่า ปกติของท่านเป็นเช่นนั้น
                    เครื่องบริโภคของมนุษย์ไม่ควรที่นกจะพึงบริโภค.
จบ โลลชาดกที่ ๔.
๕. รุจิรชาดก
          [๔๒๔] 	นกยางตัวนี้ อย่างไรจึงขาว น่ารัก มาอยู่ในรังกาได้ และนี่เป็นรังของกา
                    ผู้ดุร้ายสหายของเรา.
          เนื้อความพระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๗ บรรทัดที่ ๒๒๐๕-๒๒๘๗ หน้าที่ ๑๐๘-๑๑๒.
https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/v.php?B=27&A=2205&Z=2287&pagebreak=0&fontsz=0
          ฟังเนื้อความพระไตรปิฎก : [คลิกเพื่อฟัง]
          อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ :-
https://84000.org/tipitaka/read/m_siri.php?B=27&siri=269
          ศึกษาอรรถกถาชาดกนี้ได้ที่ :-
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=406
          ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย :-
[406-424] https://84000.org/tipitaka/pali/pali_item_s.php?book=27&item=406&items=19
          อ่านอรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย :-
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=38&A=1910
          The Pali Tipitaka in Roman :-
[406-424] https://84000.org/tipitaka/pali/roman_item_s.php?book=27&item=406&items=19
          The Pali Atthakatha in Roman :-
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=38&A=1910
          สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
https://84000.org/tipitaka/read/?index_27
          อ่านเทียบฉบับแปลอังกฤษ Compare with English Translation :-
https://suttacentral.net/ja269/en/rouse