พระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๙ ภาษาบาลี อักษรไทย
พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๑ สุตฺต. สํ. มหาวารวคฺโค

                 ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนวคฺโค ทุติโย
     [๑๖๖๔]   เอวมฺเม  สุตํ  เอกํ  สมยํ  ภควา  พาราณสิยํ  วิหรติ
อิสิปตเน  มิคทาเย  ฯ  ตตฺร  โข  ภควา  ปญฺจวคฺคิเย  ภิกฺขู อามนฺเตสิ
เทฺวเม  ภิกฺขเว  อนฺตา  ปพฺพชิเตน  น  เสวิตพฺพา ฯ กตเม เทฺว ๑- ฯ
โย   จายํ   กาเมสุ   กามสุขลฺลิกานุโยโค   หีโน  คมฺโม  โปถุชฺชนิโก
อนริโย    อนตฺถสญฺหิโต    โย    จายํ    อตฺตกิลมถานุโยโค   ทุกฺโข
อนริโย  อนตฺถสญฺหิโต  ฯ  เอเตเต  ๒-  ภิกฺขเว  อุโภ อนฺเต อนุปคมฺม
มชฺฌิมา    ปฏิปทา    ตถาคเตน    อภิสมฺพุทฺธา   จกฺขุกรณี   ญาณกรณี
อุปสมาย   อภิญฺญาย   สมฺโพธาย   นิพฺพานาย   สํวตฺตติ  ฯ  กตมา  จ
สา   ภิกฺขเว   มชฺฌิมา   ปฏิปทา   ตถาคเตน   อภิสมฺพุทฺธา  จกฺขุกรณี
ญาณกรณี   อุปสมาย   อภิญฺญาย   สมฺโพธาย   นิพฺพานาย   สํวตฺตติ  ฯ
อยเมว   อริโย   อฏฺฐงฺคิโก   มคฺโค   ฯ   เสยฺยถีทํ   ฯ  สมฺมาทิฏฺฐิ
สมฺมาสงฺกปฺโป      สมฺมาวาจา      สมฺมากมฺมนฺโต      สมฺมาอาชีโว
สมฺมาวายาโม   สมฺมาสติ   สมฺมาสมาธิ   ฯ   อยํ   โข  สา  ภิกฺขเว
มชฺฌิมา    ปฏิปทา    ตถาคเตน    อภิสมฺพุทฺธา   จกฺขุกรณี   ญาณกรณี
อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ ฯ
     [๑๖๖๕]   อิทํ  โข  ปน  ภิกฺขเว  ทุกฺขํ  อริยสจฺจํ ฯ ชาติปิ ทุกฺขา
@เชิงอรรถ: ๑ สี. อิทํ ปาฐทฺวยํ น ทิสฺสติ ฯ ๒ ม เอเต โข ฯ
ชราปิ  ทุกฺขา  พฺยาธีปิ  ๑-  ทุกฺขา  มรณมฺปิ  ทุกฺขํ  อปฺปิเยหิ สมฺปโยโค
ทุกฺโข   ปิเยหิ   วิปฺปโยโค   ทุกฺโข   ยมฺปิจฺฉํ   น  ลภติ  ตมฺปิ  ทุกฺขํ
สงฺขิตฺเตน   ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา  ๒-  ทุกฺขา  ฯ  อิทํ  โข  ปน  ภิกฺขเว
ทุกฺขสมุทโย    ๓-    อริยสจฺจํ    ฯ    ยายํ   ตณฺหา   โปโนพฺภวิกา
นนฺทิราคสหคตา    ตตฺรตตฺราภินนฺทินี    ฯ   เสยฺยถีทํ   ฯ   กามตณฺหา
ภวตณฺหา  วิภวตณฺหา  ฯ  อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรโธ ๕- อริยสจฺจํ ฯ
โย   ตสฺสา   เยว   ตณฺหาย   อเสสวิราคนิโรโธ  จาโค  ปฏินิสฺสคฺโค
มุตฺติ   อนาลโย   ฯ   อิทํ   โข  ปน  ภิกฺขเว  ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา
อริยสจฺจํ   ฯ   อยเมว   อริโย   อฏฺฐงฺคิโก  มคฺโค  ฯ  เสยฺยถีทํ  ฯ
สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาสมาธิ ฯ
     [๑๖๖๖]   อิทํ  ทุกฺขํ  อริยสจฺจนฺติ  เม  ภิกฺขเว ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ
ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ   ญาณํ   อุทปาทิ   ปญฺญา   อุทปาทิ   วิชฺชา
อุทปาทิ   อาโลโก   อุทปาทิ   ฯ   ตํ   โข   ปนิทํ   ทุกฺขํ  อริยสจฺจํ
ปริญฺเญยฺยนฺติ   เม   ภิกฺขเว  ปุพฺเพ  ฯเปฯ  ปริญฺญาตนฺติ  เม  ภิกฺขเว
ปุพฺเพ   อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ  ญาณํ  อุทปาทิ  ปญฺญา
อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ
     [๑๖๖๗]   อิทํ   ทุกฺขสมุทโย   อริยสจฺจนฺติ  เม  ภิกฺขเว  ปุพฺเพ
อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ  ญาณํ  อุทปาทิ  ปญฺญา  อุทปาทิ
วิชฺชา   อุทปาทิ   อาโลโก   อุทปาทิ   ฯ  ตํ  โข  ปนิทํ  ทุกฺขสมุทโย
อริยสจฺจํ   ปหาตพฺพนฺติ   เม   ภิกฺขเว   ปุพฺเพ   ฯเปฯ  ปหีนนฺติ  เม
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. พฺยาธิปิ ฯ ๒ โป. ปุญฺจุปาทานกฺขนฺธาปิ ฯ ๓ ม. ยุ. ทุกฺขสมุทยํ ฯ
@๔ ม. ยุ. ทุกฺขนิโรธํ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
ภิกฺขเว   ปุพฺเพ   อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ  จกฺขุํ  อุทปาทิ  ญาณํ  อุทปาทิ
ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ
     [๑๖๖๘]   อิทํ   ทุกฺขนิโรโธ   อริยสจฺจนฺติ  เม  ภิกฺขเว  ปุพฺเพ
อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ  ญาณํ  อุทปาทิ  ปญฺญา  อุทปาทิ
วิชฺชา   อุทปาทิ   อาโลโก   อุทปาทิ   ฯ  ตํ  โข  ปนิทํ  ทุกฺขนิโรโธ
อริยสจฺจํ   สจฺฉิกาตพฺพนฺติ   เม   ภิกฺขเว  ปุพฺเพ  อนนุสฺสุเตสุ  ธมฺเมสุ
จกฺขุํ   อุทปาทิ   ญาณํ   อุทปาทิ   ปญฺญา   อุทปาทิ   วิชฺชา   อุทปาทิ
อาโลโก  อุทปาทิ  ฯ  ตํ  โข  ปนิทํ  ทุกฺขนิโรโธ  อริยสจฺจํ  สจฺฉิกตนฺติ
เม   ภิกฺขเว   ปุพฺเพ   อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ  ญาณํ
อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ
     [๑๖๖๙]   อิทํ  ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา  อริยสจฺจนฺติ  เม  ภิกฺขเว
ปุพฺเพ   อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ  ญาณํ  อุทปาทิ  ปญฺญา
อุทปาทิ   วิชฺชา   อุทปาทิ   อาโลโก   อุทปาทิ   ฯ   ตํ   โข  ปนิทํ
ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา   อริยสจฺจํ   ภาเวตพฺพนฺติ   เม  ภิกฺขเว  ฯเปฯ
ภาวิตนฺติ   เม   ภิกฺขเว   ปุพฺเพ  อนนุสฺสุเตสุ  ธมฺเมสุ  จกฺขุํ  อุทปาทิ
ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ
     [๑๖๗๐]   ยาวกีวญฺจ   เม   ภิกฺขเว  อิเมสุ  จตูสุ  อริยสจฺเจสุ
เอวนฺติปริวฏฺฏํ    ทฺวาทสาการํ    ยถาภูตํ    ญาณทสฺสนํ   น   สุวิสุทฺธํ
อโหสิ   เนว  ตาวาหํ  ภิกฺขเว  สเทวเก  โลเก  สมารเก  สพฺรหฺมเก
สสฺสมณพฺราหฺมณิยา    ปชาย    สเทวมนุสฺสาย   อนุตฺตรํ   สมฺมาสมฺโพธึ
อภิสมฺพุทฺโธ   ๑-   ปจฺจญฺญาสึ  ฯ  ยโต  จ  โข  เม  ภิกฺขเว  อิเมสุ
จตูสุ   อริยสจฺเจสุ   เอวนฺติปริวฏฺฏํ   ทฺวาทสาการํ  ยถาภูตํ  ญาณทสฺสนํ
สุวิสุทฺธํ  อโหสิ  อถาหํ  ภิกฺขเว  สเทวเก  โลเก  สมารเก  สพฺรหฺมเก
สสฺสมณพฺราหฺมณิยา    ปชาย    สเทวมนุสฺสาย   อนุตฺตรํ   สมฺมาสมฺโพธึ
อภิสมฺพุทฺโธ   ปจฺจญฺญาสึ   ฯ   ญาณญฺจ   ปน   เม   ทสฺสนํ   อุทปาทิ
อกุปฺปา   เม   วิมุตฺติ  ๒-  อยมนฺติมา  ชาติ  นตฺถิทานิ  ปุนพฺภโวติ  ฯ
อิทมโวจ   ภควา   ฯ   อตฺตมนา   ปญฺจวคฺคิยา  ภิกฺขู  ภควโต  ภาสิตํ
อภินนฺทุนฺติ ๓- ฯ
     [๑๖๗๑]   อิมสฺมิญฺจ   ปน  เวยฺยากรณสฺมึ  ภญฺญมาเน  อายสฺมโต
โกณฺฑญฺญสฺส   วิรชํ   วีตมลํ   ธมฺมจกฺขุํ   อุทปาทิ   ยงฺกิญฺจิ  สมุทยธมฺมํ
สพฺพนฺตํ   นิโรธธมฺมนฺติ   ฯ   ปวตฺติเต   จ   ๔-  ภควตา  ธมฺมจกฺเก
ภุมฺมา   เทวา   สทฺทมนุสฺสาเวสุํ   เอตํ  ภควตา  พาราณสิยํ  อิสิปตเน
มิคทาเย   อนุตฺตรํ   ธมฺมจกฺกํ   ปวตฺติตํ   อปฺปฏิวตฺติยํ   สมเณน   วา
พฺราหฺมเณน  วา  เทเวน  วา  มาเรน  วา  พฺรหฺมุนา  วา  เกนจิ วา
โลกสฺมินฺติ  ฯ  ภุมฺมานํ  เทวานํ  สทฺทํ  สุตฺวา  จาตุมฺมหาราชิกา  เทวา
สทฺทมนุสฺสาเวสุํ    เอตํ    ภควตา   พาราณสิยํ   อิสิปตเน   มิคทาเย
อนุตฺตรํ   ธมฺมจกฺกํ   ปวตฺติตํ   อปฺปฏิวตฺติยํ   สมเณน  วา  พฺราหฺมเณน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อภิสมฺพุทฺโธติ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ ยุ. เจโตวิมุตฺติ ฯ ๓ ยุ. อภินนฺทุํ ฯ
@๔ สี. ม. จ ปน ฯ
วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ ฯ
     {๑๖๗๑.๑}   จาตุมฺมหาราชิกานํ  เทวานํ  สทฺทํ  สุตฺวา  ตาวตึสา
เทวา  ฯ  ยามา  เทวา  ฯ  ตุสิตา  เทวา  ฯ  นิมฺมานรตี  เทวา  ฯ
ปรนิมฺมิตวสวตฺตี   ๑-  เทวา  ฯ  พฺรหฺมกายิกา  เทวา  สทฺทมนุสฺสาเวสุํ
เอตํ  ภควตา  พาราณสิยํ  อิสิปตเน  มิคทาเย  อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
อปฺปฏิวตฺติยํ  สมเณน  วา  พฺราหฺมเณน  วา  เทเวน  วา  มาเรน  วา
พฺรหฺมุนา  วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ ฯ
     [๑๖๗๒]   อิติห  เตน ขเณน [๒]- เตน มุหุตฺเตน ยาว พฺรหฺมโลกา
สทฺโท   อพฺภุคฺคจฺฉิ   ฯ  อยญฺจ  ทสสหสฺสี  โลกธาตุ  สงฺกมฺปิ  สมฺปกมฺปิ
สมฺปเวธิ  ฯ  อปฺปมาโณ  จ  โอฬาโร  ๓-  โอภาโส  โลเก ปาตุรโหสิ
อติกฺกมฺเมว ๔- เทวานํ เทวานุภาวนฺติ ฯ
     [๑๖๗๓]   อถ  โข  ภควา  อุทานํ  อุทาเนสิ  อญฺญาสิ  วต  โภ
โกณฺฑญฺโญ   อญฺญาสิ   วต   โภ  โกณฺฑญฺโญติ  ฯ  อิติ  หิทํ  อายสฺมโต
โกณฺฑญฺญสฺส อญฺญาโกณฺฑญฺโญเตฺวว นามํ อโหสีติ ฯ
     [๑๖๗๔]   อิทํ   ทุกฺขํ   อริยสจฺจนฺติ  ภิกฺขเว  ตถาคตานํ  ปุพฺเพ
อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ  ญาณํ  อุทปาทิ  ปญฺญา  อุทปาทิ
วิชฺชา   อุทปาทิ  อาโลโก  อุทปาทิ  ฯ  ตํ  โข  ปนิทํ  ทุกฺขํ  อริยสจฺจํ
ปริญฺเญยฺยนฺติ    ภิกฺขเว    ตถาคตานํ    ปุพฺเพ   ฯเปฯ   ปริญฺญาตนฺติ
ภิกฺขเว   ตถาคตานํ   ปุพฺเพ   อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. วสวตฺติโน ฯ ๒ ม. ยุ. เตน ลเยน ฯ ๓ ม. ยุ. อุฬาโร ฯ
@๔ สี. ม. ยุ. อติกฺกมฺม ฯ
ญาณํ    อุทปาทิ    ปญฺญา    อุทปาทิ    วิชฺชา    อุทปาทิ   อาโลโก
อุทปาทิ ฯ
     [๑๖๗๕]   อิทํ  ทุกฺขสมุทโย  อริยสจฺจนฺติ  ภิกฺขเว ตถาคตานํ ปุพฺเพ
อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ  ญาณํ  อุทปาทิ  ปญฺญา  อุทปาทิ
วิชฺชา   อุทปาทิ   อาโลโก   อุทปาทิ   ฯ  ตํ  โข  ปนิทํ  ทุกฺขสมุทโย
อริยสจฺจํ   ปหาตพฺพนฺติ   ภิกฺขเว   ตถาคตานํ   ปุพฺเพ  ฯเปฯ  ปหีนนฺติ
ภิกฺขเว   ตถาคตานํ   ปุพฺเพ   อนนุสฺสุเตสุ   ธมฺเมสุ   จกฺขุํ   อุทปาทิ
ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ
     [๑๖๗๖]   อิทํ  ทุกฺขนิโรโธ  อริยสจฺจนฺติ  ภิกฺขเว ตถาคตานํ ปุพฺเพ
อนนุสฺสุเตสุ    ธมฺเมสุ    จกฺขุํ    อุทปาทิ    ญาณํ   อุทปาทิ   ปญฺญา
อุทปาทิ  วิชฺชา  อุทปาทิ  อาโลโก  อุทปาทิ  ฯ  ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขนิโรโธ
อริยสจฺจํ  สจฺฉิกาตพฺพนฺติ  ภิกฺขเว  ตถาคตานํ  ปุพฺเพ  ฯเปฯ  สจฺฉิกตนฺติ
ภิกฺขเว   ตถาคตานํ  ปุพฺเพ  อนนุสฺสุเตสุ  ธมฺเมสุ  จกฺขุํ  อุทปาทิ  ญาณํ
อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ
     [๑๖๗๗]   อิทํ   ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา   อริยสจฺจนฺติ   ภิกฺขเว
ตถาคตานํ   ปุพฺเพ  อนนุสฺสุเตสุ  ธมฺเมสุ  จกฺขุํ  อุทปาทิ  ญาณํ  อุทปาทิ
ปญฺญา   อุทปาทิ   วิชฺชา   อุทปาทิ   อาโลโก   อุทปาทิ   ฯ  ตํ  โข
ปนิทํ    ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา    อริยสจฺจํ    ภาเวตพฺพนฺติ    ภิกฺขเว
ตถาคตานํ   ปุพฺเพ   ฯเปฯ   ภาวิตนฺติ   ภิกฺขเว   ตถาคตานํ   ปุพฺเพ
อนนุสฺสุเตสุ    ธมฺเมสุ    จกฺขุํ    อุทปาทิ    ญาณํ   อุทปาทิ   ปญฺญา
อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทีติ ฯ
     [๑๖๗๘]   จตฺตารีมานิ  ภิกฺขเว  อริยสจฺจานิ  ฯ กตมานิ จตฺตาริ ฯ
ทุกฺขํ    อริยสจฺจํ    ทุกฺขสมุทโย    อริยสจฺจํ   ทุกฺขนิโรโธ   อริยสจฺจํ
ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๗๙]   กตมญฺจ  ภิกฺขเว ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ฯ ปญฺจุปาทานกฺขนฺธาติสฺส
วจนียํ  ฯ  กตเม  ปญฺจ  ๑- ฯ รูปูปาทานกฺขนฺโธ ฯเปฯ วิญฺญาณูปาทานกฺ-
ขนฺโธ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๘๐]   กตมญฺจ  ภิกฺขเว  ทุกฺขสมุทโย  อริยสจฺจํ  ฯ ยายํ ตณฺหา
โปโนพฺภวิกา   นนฺทิราคสหคตา   ตตฺรตตฺราภินนฺทินี   ฯ   เสยฺยถีทํ   ฯ
กามตณฺหา    ภวตณฺหา    วิภวตณฺหา    ฯ    อิทํ    วุจฺจติ   ภิกฺขเว
ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๘๑]   กตมญฺจ  ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ ฯ โย ตสฺสา เยว
ตณฺหาย   อเสสวิราคนิโรโธ   จาโค   ปฏินิสฺสคฺโค  มุตฺติ  อนาลโย  ฯ
อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๘๒]   กตมญฺจ  ภิกฺขเว  ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา  อริยสจฺจํ  ฯ
อยเมว  อริโย  อฏฺฐงฺคิโก  มคฺโค  ฯ  เสยฺยถีทํ  ฯ  สมฺมาทิฏฺฐิ  ฯเปฯ
สมฺมาสมาธิ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. เสยฺยถีทํ ฯ ฯ สี. กตเม ปญฺจ เสยฺยถีทนฺติ ปมาทเลโข ฯ
     [๑๖๘๓]   อิมานิ  โข  ภิกฺขเว  จตฺตาริ  อริยสจฺจานิ  ฯ  ตสฺมา
ติห  ภิกฺขเว  อิทํ  ทุกฺขนฺติ  โยโค  กรณีโย  ฯเปฯ  อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี
ปฏิปทาติ โยโค กรณีโยติ ฯ
     [๑๖๘๔]   จตฺตารีมานิ  ภิกฺขเว  อริยสจฺจานิ  ฯ กตมานิ จตฺตาริ ฯ
ทุกฺขํ    อริยสจฺจํ    ทุกฺขสมุทโย    อริยสจฺจํ   ทุกฺขนิโรโธ   อริยสจฺจํ
ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๘๕]   กตมญฺจ  ภิกฺขเว  ทุกฺขํ  อริยสจฺจํ  ฯ  ฉ  อชฺฌตฺติกานิ
อายตนานีติสฺส   วจนียํ   ฯ   กตมานิ   ฉ   ฯ   จกฺขฺวายตนํ   ฯเปฯ
มนายตนํ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๘๖]   กตมญฺจ  ภิกฺขเว  ทุกฺขสมุทโย  อริยสจฺจํ  ฯ ยายํ ตณฺหา
โปโนพฺภวิกา   นนฺทิราคสหคตา   ตตฺรตตฺราภินนฺทินี   ฯ   เสยฺยถีทํ   ฯ
กามตณฺหา    ภวตณฺหา    วิภวตณฺหา    ฯ    อิทํ    วุจฺจติ   ภิกฺขเว
ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๘๗]   กตมญฺจ  ภิกฺขเว  ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ ฯ โย ตสฺสาเยว
ตณฺหาย   อเสสวิราคนิโรโธ   จาโค   ปฏินิสฺสคฺโค  มุตฺติ  อนาลโย  ฯ
อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๘๘]   กตมญฺจ  ภิกฺขเว  ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา  อริยสจฺจํ  ฯ
อยเมว  อริโย  อฏฺฐงฺคิโก  มคฺโค  ฯ  เสยฺยถีทํ  ฯ  สมฺมาทิฏฺฐิ  ฯเปฯ
สมฺมาสมาธิ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจํ ฯ
     [๑๖๘๙]   อิมานิ  โข  ภิกฺขเว  จตฺตาริ  อริยสจฺจานิ  ฯ  ตสฺมา
ติห  ภิกฺขเว  อิทํ  ทุกฺขนฺติ  โยโค  กรณีโย  ฯเปฯ  อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี
ปฏิปทาติ โยโค กรณีโยติ ฯ
     [๑๖๙๐]   ธาเรถ  โน  ตุเมฺห  ภิกฺขเว  มยา จตฺตาริ อริยสจฺจานิ
เทสิตานีติ   ฯ   เอวํ   วุตฺเต   อญฺญตโร   ภิกฺขุ  ภควนฺตํ  เอตทโวจ
อหํ  โข  ภนฺเต  ธาเรมิ  ภควตา  จตฺตาริ  อริยสจฺจานิ  เทสิตานีติ  ฯ
ยถากถํ  ปน  ตฺวํ  ภิกฺขุ  ธาเรสิ  มยา จตฺตาริ อริยสจฺจานิ เทสิตานีติ ฯ
ทุกฺขํ   ขฺวาหํ   ภนฺเต   ภควตา   ปฐมํ   อริยสจฺจํ   เทสิตํ   ธาเรมิ
ทุกฺขสมุทยํ   ขฺวาหํ   ภนฺเต   ภควตา  ทุติยํ  อริยสจฺจํ  เทสิตํ  ธาเรมิ
ทุกฺขนิโรธํ   ขฺวาหํ   ภนฺเต   ภควตา  ตติยํ  อริยสจฺจํ  เทสิตํ  ธาเรมิ
ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทํ    ขฺวาหํ    ภนฺเต   ภควตา   จตุตฺถํ   อริยสจฺจํ
เทสิตํ   ธาเรมิ   ฯ   เอวํ  ขฺวาหํ  ภนฺเต  ธาเรมิ  ภควตา  จตฺตาริ
อริยสจฺจานิ เทสิตานีติ ฯ
     [๑๖๙๑]   สาธุ  สาธุ  ภิกฺขุ  สาธุ  โข  ตฺวํ  ภิกฺขุ  ธาเรสิ มยา
จตฺตาริ   อริยสจฺจานิ  เทสิตานิ  ๑-  ฯ  ทุกฺขํ  โข  ภิกฺขุ  มยา  ปฐมํ
อริยสจฺจํ   เทสิตํ   ตถา   นํ   ธาเรหิ  ทุกฺขสมุทโย  โข  ภิกฺขุ  มยา
ทุติยํ   อริยสจฺจํ   เทสิตํ   ตถา   นํ  ธาเรหิ  ทุกฺขนิโรโธ  โข  ภิกฺขุ
มยา  ตติยํ  อริยสจฺจํ  เทสิตํ  ตถา นํ ธาเรหิ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา ๒-
โข   ภิกฺขุ   มยา   จตุตฺถํ   อริยสจฺจํ   เทสิตํ  ตถา  นํ  ธาเรหิ  ฯ
เอวํ   โข   ภิกฺขุ   ธาเรหิ  มยา  จตฺตาริ  อริยสจฺจานิ  เทสิตานิ  ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เทสิตานีติ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ ยุ. ...ปฏิปทํ ฯ
ตสฺมา   ติห   ภิกฺขุ   อิทํ   ทุกฺขนฺติ   โยโค   กรณีโย   ฯเปฯ   อยํ
ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ โยโค กรณีโยติ ฯ
     [๑๖๙๒]   ธาเรถ  โน  ตุเมฺห  ภิกฺขเว  มยา จตฺตาริ อริยสจฺจานิ
เทสิตานีติ   ฯ   เอวํ   วุตฺเต   อญฺญตโร   ภิกฺขุ  ภควนฺตํ  เอตทโวจ
อหํ  โข  ภนฺเต  ธาเรมิ  ภควตา  จตฺตาริ  อริยสจฺจานิ  เทสิตานีติ  ฯ
ยถากถํ  ปน  ตฺวํ  ภิกฺขุ  ธาเรสิ  มยา จตฺตาริ อริยสจฺจานิ เทสิตานีติ ฯ
ทุกฺขํ  ขฺวาหํ  ภนฺเต  ภควตา  ปฐมํ  อริยสจฺจํ  เทสิตํ  ธาเรมิ ฯ โย หิ
โกจิ   ภนฺเต  สมโณ  วา  พฺราหฺมโณ  วา  เอวํ  วเทยฺย  เนตํ  ทุกฺขํ
ปฐมํ    อริยสจฺจํ   ยํ   สมเณน   โคตเมน   เทสิตํ   อหเมตํ   ทุกฺขํ
ปฐมํ    อริยสจฺจํ    ปจฺจกฺขาย    อญฺญํ    ทุกฺขํ    ปฐมํ    อริยสจฺจํ
ปญฺญเปสฺสามีติ  เนตํ  ฐานํ  วิชฺชติ  ฯ  ทุกฺขสมุทยํ  ขฺวาหํ ภนฺเต ภควตา
ฯเปฯ    ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทํ    ขฺวาหํ    ภนฺเต    ภควตา   จตุตฺถํ
อริยสจฺจํ   เทสิตํ   ธาเรมิ   ฯ   โย   หิ  โกจิ  ภนฺเต  สมโณ  วา
พฺราหฺมโณ    วา    เอวํ    วเทยฺย    เนตํ   ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา
จตุตฺถํ    อริยสจฺจํ    ยํ    สมเณน    โคตเมน    เทสิตํ    อหเมตํ
ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทํ     จตุตฺถํ     อริยสจฺจํ     ปจฺจกฺขาย     อญฺญํ
ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทํ       จตุตฺถํ       อริยสจฺจํ      ปญฺญเปสฺสามีติ
เนตํ  ฐานํ  วิชฺชติ  ฯ  เอวํ  ขฺวาหํ  ภนฺเต  ธาเรมิ  ภควตา  จตฺตาริ
อริยสจฺจานิ เทสิตานีติ ฯ


             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๑๙ หน้าที่ ๕๒๘-๕๓๗.
http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=19&item=1664&items=29&modeTY=2
             อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=19&item=1664&items=29&modeTY=2&mode=bracket
             อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=19&item=1664&items=29&modeTY=2
             อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=19&item=1664&items=29&modeTY=2
             ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=19&i=1664
             The Pali Atthakatha in Thai :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=13&A=8234
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=13&A=8234
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๙
http://84000.org/tipitaka/read/?index_19