ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
     ฉบับหลวง   ฉบับมหาจุฬาฯ   บาลีอักษรไทย   PaliRoman 
อ่านหน้า[ต่าง] แรกอ่านหน้า[ต่าง] ที่แล้วแสดงหมายเลขหน้า
ในกรณี :- 
   บรรทัดแรกของแต่ละหน้าอ่านหน้า[ต่าง] ถัดไปอ่านหน้า[ต่าง] สุดท้าย คลิกเพื่อเปลี่ยน ฐญ เป็นแบบไทย
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๘ ภาษาบาลี อักษรไทย พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๒๐ สุตฺต. ขุ. ชาตกํ (๒): ปญฺญาส-มหานิปาตชาตกํ

                                           ๔ กุณาลชาตกํ
     [๒๙๖]   เอวมกฺขายติ     เอวมนุสุยฺยติ     สพฺโพสธธรณีธเร
เนกปุปฺผมาลฺยวิตเต คชควยมหิสรุรุจามริปสทขคฺคโคกณฺณ-
สีหพฺยคฺฆทีปิอจฺฉโกกตรจฺฉอุทฺทารกทลิมิควิฬารสสกณฺณิกานุจริเต
อากิณฺณเนลมณฺฑลมหาวราหนาคกุลกเรณุสงฺฆาธิวุตฺเถ
อิสฺสมิคสาขมิคสรภมิคเอณิมิควาตมิคปสทมิคปุริสาลุกึปุริสยกฺขรกฺขสนิเสวิเต
อมชฺชวมญฺชริธรปหฏฺปุปฺผผุสิตคฺคาเนกปาทปคณวิตเต
กุรุรจงฺโกรวารณมยูรปราภูตชีวชีวกเจลาวก        ๑-        (พลาก)
ภิงฺการกรวิกมตฺตวิหงฺคสตสงฺฆุฏฺเ ๒-
อญฺชนมโนสิลาหริตาลหิงฺคุลกเหมรชตกนกาเนกธาตุสตวินทฺธปฏิมณฺฑิตปฺปเทเส
เอวรูเป  ขลุ  โภ  รมฺเม  วนสณฺเฑ  กุณาโล นาม สกุโณ ปฏิวสติ อติวิย
จิตฺโต อติวิย จิตฺตปตฺตฉทโน ฯ
     {๒๙๖.๑}   ตสฺเสว   ขลุ   โภ  กุณาลสฺส  สกุณสฺส  อฑฺฒุฑฺฒานิ
อิตฺถีสหสฺสานิ  ปริจาริกา  ทิชกญฺาโย  ฯ  อถ  ขลุ โภ เทฺว ทิชกญฺาโย
กฏฺ  มุเขน  ฑํสิตฺวา   ตํ  กุณาลํ  สกุณํ  มชฺเฌ  นิสีทาเปตฺวา อุฑฺเฑนฺติ
มา  นํ  กุณาลํ  สกุณํ  อทฺธานปริยายปเถ  กิลมโถ  อุพฺพาเหตฺถาติ ๔- ฯ
ปญฺจสตา     ทิชกญฺาโย    เหฏฺโต    เหฏฺโต    เฑนฺติ    สจายํ
@เชิงอรรถ: * อิทํ มรมฺม โปตฺถเกเยว ทิสฺสติ ฯ   ม. -ชีวญฺชีวก- ฯ   ม. สตตสมฺปฆุฏฺเ
กุณาโล  สกุโณ  อาสนา  ปริปติสฺสติ  มยํ  ตํ ปกฺเขหิ ปฏิคฺคเหสฺสามาติ ฯ
ปญฺจสตา  ทิชกญฺาโย  อุปรูปริ  เฑนฺติ  มา  นํ  กุณาลํ  สกุณํ  อาตาโป
ปริตาเปสีติ  ฯ  ปญฺจสตา  ปญฺจสตา  ทิชกญฺาโย  อุภโต  ปสฺเสน เฑนฺติ
มา นํ กุณาลํ สกุณํ สีตํ วา อุณฺหํ วา ติณํ วา รโช วา วาโต วา อุสฺสาโว วา
อุปปฺผุสีติ  ฯ  ปญฺจสตา  ทิชกญฺาโย  ปุรโต  ปุรโต  เฑนฺติ มา นํ กุณาลํ
สกุณํ  โคปาลกา  วา  ปสุปาลกา  วา  ติณหารกา  วา  กฏฺหารกา วา
วนกมฺมิกา  วา  กฏฺเน วา กถลาย ๑- วา ปาณินา วา (ปาสาเณน วา)
เลฑฺฑุนา  วา  ทณฺเฑน  วา  สตฺเถน  วา สกฺขราหิ วา ปหารํ อทํสุ มายํ
กุณาโล  สกุโณ คจฺเฉหิ วา ลตาหิ วา รุกฺเขหิ วา สาขาหิ วา ถมฺเภหิ วา
ปาสาเณหิ วา พลวนฺเตหิ วา ปกฺขีหิ สงฺคาเมสีติ ๒- ฯ
     {๒๙๖.๒}   ปญฺจสตา  ทิชกญฺาโย  ปจฺฉโต  ปจฺฉโต เฑนฺติ สณฺหาหิ
สขิลาหิ  มญฺชูหิ  มธุราหิ  วาจาหิ  สมุทาจรนฺติโย  มายํ  กุณาโล  สกุโณ
อาสเน   ปริยุกฺกณฺีติ   ฯ   ปญฺจสตา   ทิชกญฺาโย   ทิโสทิสํ   เฑนฺติ
อเนกรุกฺขวิวิธวิกติผลมาหรนฺติโย    มายํ    กุณาโล    สกุโณ   ขุทฺทาย
ปริกิลมิตฺถาติ  ฯ  อถ ขลุ โภ ตา ทิชกญฺาโย ตํ กุณาลํ สกุณํ อาราเมเนว
อารามํ   อุยฺยาเนเนว  อุยฺยานํ  นทีติตฺเถเนว  นทีติตฺถํ  ปพฺพตสิขเรเนว
ปพฺพตสิขรํ   อมฺพวเนเนว  อมฺพวนํ  ชมฺพูวเนเนว  ชมฺพูวนํ  ลพุชวเนเนว
ลพุชวนํ    นาฬิเกรสญฺจาริเยเนว    นาฬิเกรสญฺจารึ    ๓-   ขิปฺปเมว
@เชิงอรรถ:  ม. กเลน วา ฯ    ม. สงฺคเมสีติ ฯ   ม. นาฬิเกรสญฺจาริยํ ฯ
อภิสมฺโภนฺติ  รติตฺถาย  ฯ  อถ  ขลุ  โภ  กุณาโล สกุโณ ตาหิ ทิชกญฺาหิ
ทิวสํ  ปริพฺยูโฬฺห  เอวํ  อปสาเทติ  นสฺสถ  ตุเมฺห วสลิโย วินสฺสถ ตุเมฺห
วสลิโย  โจริโย  ธุตฺติโย  อสติโย  ลหุจิตฺตาโย  กตสฺส  อปฺปฏิการิกาโย
อนิโล วิย เยนกามงฺคมาโยติ ฯ
     [๒๙๗]   ตสฺเสว  ขลุ  โภ หิมวโต ปพฺพตราชสฺส ปุรตฺถิเม ทิสาภาเค
สุสุขุมสุนิปุณคิริปภวา        หริตุปยนฺติโย        ฯ       อุปฺปลปทุม-
กุมุทนฬินสตปตฺตโสคนฺธิกมนฺทาลกสมฺปติวิรูฬฺหสุจิคนฺธมนุญฺมนาปกปฺปเทเส
กุรวกมุจลินฺทเกตกเวทิสวญฺชุลปุนฺนาคพกุลติลกปิยกหสนสาล-
สลฬจมฺปกอโสกนาครุกฺขติริฏิภุชปตฺตโลทฺทจนฺทโนฆวเน
กาลาครุปทุมปิยงฺคุเทวทารุกโจจคหเน กกุธกุฏชองฺโกลกจฺจิการกณิการ-
กณเวรโกรณฺฑโกวิฬารกึสุกโยธิกวนมลฺลิกมนงฺคณมนวชฺชภณฺฑิสุรุจิภคินิมาล-
มลฺยธเร ชาติสุมนมธุคนฺธิกธนุตกฺการิตาลิสตครอุสีรโกฏฺคจฺฉวิตเต
อธิมุตฺติกสํกุสุมิตลตาวิตตปฏิมณฺฑิตปฺปเทเส หํสปิลวกาทมฺพการณฺฑกาภินาทิเต
วิชฺชาธรสิทฺธสมณตาปสคณาธิวุตฺเถ
นรเทวยกฺขรกฺขสทานวคนฺธพฺพกินฺนรมโหรคานุจิณฺณปฺปเทเส
เอวรูเป   ขลุ   โภ   รมฺเม   วนสณฺเฑ  ปุณฺณมุโข  นาม  ปุสฺสโกกิโล
ปฏิวสติ อติวิย มธุรคิโร วิลาสิตนยนมตฺตกฺโข ฯ
     {๒๙๗.๑}   ตสฺเสว  ขลุ  โภ  ปุณฺณมุขสฺส  ปุสฺสโกกิลสฺส อฑฺฒุฑฺฒานิ
อิตฺถีสตานิ  ปริจาริกา  ทิชกญฺาโย  ฯ  อถ  ขลุ  โภ  เทฺว ทิชกญฺาโย
กฏฺ   มุเขน   ฑํสิตฺวา   ตํ  ปุณฺณมุขํ  ปุสฺสโกกิลํ  มชฺเฌ  นิสีทาเปตฺวา
อุฑฺเฑนฺติ   มา   นํ   ปุณฺณมุขํ   ปุสฺสโกกิลํ  อทฺธานปริยายปเถ  กิลมโถ
อุพฺพาเหตฺถาติ   ฯ   ปญฺาส   ทิชกญฺาโย  เหฏฺโต  เหฏฺโต  เฑนฺติ
สจายํ   ปุณฺณมุโข   ปุสฺสโกกิโล   อาสนา  ปริปติสฺสติ  มยํ  ตํ  ปกฺเขหิ
ปฏิคฺคเหสฺสามาติ   ฯ   ปญฺาส   ทิชกญฺาโย  อุปรูปริ  เฑนฺติ  มา  นํ
ปุณฺณมุขํ   ปุสฺสโกกิลํ   อาตาโป   ปริตาเปสีติ   ฯ   ปญฺาส   ปญฺาส
ทิชกญฺาโย  อุภโต  ปสฺเสน  เฑนฺติ  มา  นํ  ปุณฺณมุขํ ปุสฺสโกกิลํ สีตํ วา
อุณฺหํ วา ติณํ วา รโช วา วาโต วา อุสฺสาโว วา อุปปฺผุสีติ ฯ
     {๒๙๗.๒}   ปญฺาส  ทิชกญฺาโย  ปุรโต  ปุรโต  เฑนฺติ  มา  นํ
ปุณฺณมุขํ   ปุสฺสโกกิลํ  โคปาลกา  วา  ปสุปาลกา  วา  ติณหารกา  วา
กฏฺหารกา  วา  วนกมฺมิกา  วา กฏฺเน วา กถลาย ๑- วา ปาณินา วา
(ปาสาเณน  วา)  เลฑฺฑุนา  วา  ทณฺเฑน  วา สตฺเถน วา สกฺขราหิ วา
ปหารํ   อทํสุ   มายํ  ปุณฺณมุโข  ปุสฺสโกกิโล  คจฺเฉหิ  วา  ลตาหิ  วา
รุกฺเขหิ  วา  สาขาหิ  วา  ถมฺเภหิ  วา  ปาสาเณหิ  วา พลวนฺเตหิ วา
ปกฺขีหิ   สงฺคาเมสีติ  ฯ  ปญฺาส  ทิชกญฺาโย  ปจฺฉโต  ปจฺฉโต  เฑนฺติ
สณฺหาหิ  สขิลาหิ  มญฺชูหิ  มธุราหิ  วาจาหิ  สมุทาจรนฺติโย มายํ ปุณฺณมุโข
ปุสฺสโกกิโล   อาสเน   ปริยุกฺกณฺีติ   ฯ  ปญฺาส  ทิชกญฺาโย  ทิโสทิสํ
เฑนฺติ   อเนกรุกฺขวิวิธวิกติผลมาหรนฺติโย   มายํ   ปุณฺณมุโข  ปุสฺสโกกิโล
ขุทฺทาย  ปริกิลมิตฺถาติ  ฯ  อถ  ขลุ  โภ  ตา  ทิชกญฺาโย  ตํ ปุณฺณมุขํ
@เชิงอรรถ:  ม. กเลน วา ฯ
ปุสฺสโกกิลํ   อาราเมเนว  อารามํ  อุยฺยาเนเนว  อุยฺยานํ  นทีติตฺเถเนว
นทีติตฺถํ  ปพฺพตสิขเรเนว  ปพฺพตสิขรํ  อมฺพวเนเนว  อมฺพวนํ ชมฺพูวเนเนว
ชมฺพูวนํ  ลพุชวเนเนว  ลพุชวนํ  นาฬิเกรสญฺจาริเยเนว  นาฬิเกรสญฺจารึ
ขิปฺปเมว  อภิสมฺโภนฺติ  รติตฺถาย  ฯ  อถ  ขลุ  โภ ปุณฺณมุโข ปุสฺสโกกิโล
ตาหิ  ทิชกญฺาหิ  ทิวสํ ปริพฺยูโฬฺห เอวํ ปสํสติ สาธุ สาธุ ภคินิโย เอตํ โข
ภคินิโย ตุมฺหากํ ปฏิรูปํ กุลธีตานํ ยํ ตุเมฺห ภตฺตารํ ปริจเรยฺยาถาติ ฯ
     [๒๙๘]   อถ  ขลุ  โภ  ปุณฺณมุโข  ปุสฺสโกกิโล  เยน กุณาโล สกุโณ
เตนุปสงฺกมิ  ฯ  อทฺทสํสุ  โข  กุณาลสฺส  สกุณสฺส  ปริจาริกา ทิชกญฺาโย
ตํ   ปุณฺณมุขํ   ปุสฺสโกกิลํ  ทูรโตว  อาคจฺฉนฺตํ  ทิสฺวาน  เยน  ปุณฺณมุโข
ปุสฺสโกกิโล  เตนุปสงฺกมึสุ  อุปสงฺกมิตฺวา  ตํ ปุณฺณมุขํ ปุสฺสโกกิลํ เอตทโวจุํ
อยํ สมฺม ปุณฺณมุข กุณาโล สกุโณ อติวิย ผรุโส อติวิย ผรุสวาโจ อปฺเปวนาม
ตุวํปิ  อาคมฺม  ปิยวาจํ  ลเภยฺยามาติ ฯ อปฺเปวนาม ภคินิโยติ วตฺวา เยน
กุณาโล   สกุโณ   เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา  กุณาเลน  สกุเณน  สทฺธึ
ปฏิสมฺโมทิตฺวา   เอกมนฺตํ   นิสีทิ  ฯ  เอกมนฺตํ  นิสินฺโน  โข  ปุณฺณมุโข
ปุสฺสโกกิโล  ตํ  กุณาลํ  สกุณํ  เอตทโวจ  กิสฺส  ตฺวํ  สมฺม กุณาล อิตฺถีนํ
สุชาตานํ   กุลธีตานํ   สมฺมาปฏิปนฺนานํ   มิจฺฉาปฏิปนฺโนสิ  อมนาปภาณีนํปิ
กิร    สมฺม   กุณาล   อิตฺถีนํ   มนาปภาณินา   ภวิตพฺพํ   กิมงฺคํ   ปน
มนาปภาณีนนฺติ    ฯ   เอวํ   วุตฺเต   กุณาโล   สกุโณ   ตํ   ปุณฺณมุขํ
ปุสฺสโกกิลํ  เอวํ  อปสาเทสิ  นสฺส  ตฺวํ  สมฺม ชมฺม วสล วินสฺส ตฺวํ สมฺม
ชมฺม  วสล  โก  นุ ตยา วิยตฺโต ชายาชิเนนาติ ฯ เอวํ อปสาทิโต จ ปน
ปุณฺณมุโข ปุสฺสโกกิโล ตโตเยว ปฏินิวตฺติ ฯ
     [๒๙๙]   อถ ขลุ โภ ปุณฺณมุขสฺส ปุสฺสโกกิลสฺส อปเรน สมเยน อจิรสฺเสว
อจฺจเยน ขโร อาพาโธ อุปฺปชฺชิ ฯ โลหิตปกฺขนฺทิกา พาฬฺหา เวทนา วตฺตนฺติ
มรณนฺติกา  ฯ  อถ ขลุ โภ ปุณฺณมุขสฺส ปุสฺสโกกิลสฺส ปริจาริกานํ ทิชกญฺานํ
เอตทโหสิ  อาพาธิโก  โข  อยํ ปุณฺณมุโข ปุสฺสโกกิโล อปฺเปวนาม อิมมฺหา
อาพาธา วุฏฺเหยฺยาติ ฯ ตํ ๑- เอกกํ ๒- อทุติยํ โอหาย เยน กุณาโล สกุโณ
เตนุปสงฺกมึสุ  ฯ  อทฺทสา  โข  กุณาโล  สกุโณ  ตา ทิชกญฺาโย ทูรโตว
อาคจฺฉนฺติโย  ทิสฺวาน  ตา  ทิชกญฺาโย  เอตทโวจ กหํ ปน ตุมฺหํ วสลิโย
ภตฺตาติ  ฯ  อาพาธิโก  โข สมฺม กุณาล ปุณฺณมุโข ปุสฺสโกกิโล อปฺเปวนาม
ตมฺหา อาพาธา วุฏฺเหยฺยาติ ฯ
     {๒๙๙.๑}   เอวํ วุตฺเต กุณาโล สกุโณ ตา ทิชกญฺาโย เอวํ อปสาเทสิ
นสฺสถ  ตุเมฺห  วสลิโย  วินสฺสถ  ตุเมฺห  วสลิโย โจริโย ธุตฺติโย อสติโย
ลหุจิตฺตาโย   กตสฺส   อปฺปฏิการิกาโย   อนิโล  วิย  เยนกามงฺคมาโยติ
วตฺวา    เยน    ปุณฺณมุโข   ปุสฺสโกกิโล   เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา
@เชิงอรรถ:  ม. ตนฺติสทฺโท นตฺถิ ฯ   ม. เอกํ ฯ
ตํ  ปุณฺณมุขํ ปุสฺสโกกิลํ เอตทโวจ หํ สมฺม ปุณฺณมุขาติ ฯ หํ สมฺม กุณาลาติ ฯ
อถ  ขลุ  โภ กุณาโล สกุโณ ตํ ปุณฺณมุขํ ปุสฺสโกกิลํ ปกฺเขหิ จ มุขตุณฺเฑน จ
ปริคฺคเหตฺวา  วุฏฺาเปตฺวา  นานาเภสชฺชานิ  ปายาเปสิ  ฯ  อถ ขลุ โภ
ปุณฺณมุขสฺส ปุสฺสโกกิลสฺส โส อาพาโธ ปฏิปสฺสมฺภีติ ฯ
     [๓๐๐]   อถ  ขลุ  โภ  กุณาโล สกุโณ ตํ ปุณฺณมุขํ ปุสฺสโกกิลํ คิลานา
วุฏฺิตํ  อจิรวุฏฺิตํ  เคลญฺา  เอตทโวจ  ทิฏฺา มยา สมฺม ปุณฺณมุข กณฺหา
เทฺวปิติกา  ปญฺจปติกาย  ฉฏฺเ  ปุริเส  จิตฺตํ  ปฏิพทฺธนฺติยา ยทิทํ กพนฺเธ
ปีสปฺปิมฺหิ ฯ ภวติ จ ปนุตฺตเรตฺถ วากฺยํ
                       อถชฺชุโน นกุโล ภีมเสโน
                       ยุธิฏฺิโล สหเทโว จ ราชา
                       เอเต ปตี ปญฺจมติจฺจ นารี
                       อกาสิ ขุชฺชวามนเกน ปาปนฺติ ฯ
ทิฏฺา  มยา  สมฺม  ปุณฺณมุข  ปญฺจตปาวี ๑- นาม สมณี สุสานมชฺเฌ วสนฺตี
จตุตฺถภตฺตํ  ปริณามยมานา  สุราธุตฺตเกน  ปาปมกาสิ  ฯ ทิฏฺา มยา สมฺม
ปุณฺณมุข  กากวตี  นาม  เทวี  สมุทฺทมชฺเฌ  วสนฺตี  ภริยา  เวนเตยฺยสฺส
นฏกุเวเรน  ปาปมกาสิ  ฯ  ทิฏฺา  มยา  สมฺม  ปุณฺณมุข กุรุงฺคเทวี นาม
โลมสุนฺทรี  เอฬกกุมารํ กามยมานา ฉฬงฺคกุมารธนนฺเตวาสินา ปาปมกาสิ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สจฺจตปาปิ ฯ
เอวเญฺหตํ   มยา   าตํ   พฺรหฺมทตฺตสฺส   มาตุกา  โอหาย  โกสลราชํ
ปญฺจาลจณฺเฑน ปาปมกาสิ ฯ
                       |๓๐๐.๑|   เอตา จ อญฺา จ อกํสุ ปาปํ
                       ตสฺมาหํ อิตฺถีนํ น วิสฺสเส นปฺปสํเส
                       มหี ยถา ชคติ สมานรตฺตา
                       วสุนฺธรา อิตรีตรานํ ๑- ปติฏฺา
                       สพฺพสฺสหา อผนฺทนา อกุปฺปา
                       ตถิตฺถิโย ตาโย น วิสฺสเส นโร
                       |๓๐๐.๒|   สีโห ยถา โลหิตมํสโภชโน
                       วาฬมิโค ปญฺจาวุโธ สุรุทฺโธ
                       ปสยฺห ขาที ปรหึสเน รโต
                       ตถิตฺถิโย ตาโย น วิสฺสเส นโร ฯ
น  ขลุ  โภ  สมฺม ปุณฺณมุข เวสิโย นาริโย คมนิโย นเหตา พนฺธกิโย นาม
วธิกาโย  นาม เอตาโย ยทิทํ เวสิโย นาริโย คมนิโยติ ฯ โจรา ๒- วิย
เวณิกตา  มทิรา  วิย วิสทุฏฺ๓- วาณิโช วิย วาจาสนฺถุติโย อิสฺสสิงฺคมิว
วิปริวตฺตาโย   อุรคมิว   ทุชิวฺหาโย   โสพฺภมิว   ปฏิจฺฉนฺนา  ปาตาลมิว
ทุปฺปูรา   รกฺขสี   วิย  ทุตฺโตสา  ยโมเวกนฺตหาริโย  สิขีริว  สพฺพภกฺขา
นทีริว  สพฺพวาหนี  ๔-  อนิโล  วิย  เยนกามํจรา  เนรุ วิย อวิเสสกรา
วิสรุกฺโข วิย นิจฺจผลิตาโย ๕- ฯ ภวติ จ ปนุตฺตเรตฺถ วากฺยํ
@เชิงอรรถ:  ม. อิตรีตราปติฏฺา ฯ    ม. โจโร วิย ฯ     ม. มทิราว ทิทฺธา ฯ
@ ม. สพฺพวาหี ฯ   ม. -โยติ ฯ
                       |๓๐๐.๓|   ยถา โจโร ยถา ทุฏฺโ ๑-   วาณิโชว วิกตฺถนี
                       อิสฺสสิงฺคมิว ปริวตฺตา ๒-   ทุชิวฺหา อุรโค ยถา ฯ
                       |๓๐๐.๔|   โสพฺภมิว ปฏิจฺฉนฺนา        ปาตาลมิว ทุปฺปุรา
                       รกฺขสี วิย ทุตฺโตสา          ยโมเวกนฺตหาริโย ฯ
                       |๓๐๐.๕|   ยถา สิขี นที วาโห ๓-      อนิโล กามปารวา ๔-
                       เนรูว อวิเสสา จ              วิสรุกฺโขว นิจฺจผลี ๕-
                       นาสยนฺติ ฆเร โภคํ          รตนานนฺตกริตฺถิโยติ ฯ
     [๓๐๑]   จตฺตารีมานิ    สมฺม    ปุณฺณมุข    ยานิ   ปรกุเล   น
วาเสตพฺพานิ   โคณํ  เธนุํ  ยานํ  ภริยา  จตฺตาริ  ธนานิ  ๖-  ปณฺฑิโต
ยานิ ๗- ฆรา น วิปฺปวาสเย ฯ
                       โคณํ เธนุญฺจ ยานญฺจ
                       ภริยํ าติกุเล น วาสเย
                       ภุญฺชนฺติ รถํ อยานกา
                       อติวาเหน หนนฺติ ปุงฺควํ
                       โทเหน หนนฺติ วจฺฉกํ
                       ภริยา าติกุเล ปทุสฺสตีติ ฯ
     [๓๐๒]   ฉ   อิมานิ  สมฺม  ปุณฺณมุข  ยานิ  วตฺถูนิ  กิจฺเจ  ชาเต
อนตฺถจรานิ ภวนฺติ
                       อคุณํ ธนุ าติกุเล จ ภริยา
                       ปารํ นาวา อกฺขภคฺคญฺจ ยานํ
@เชิงอรรถ:  ม. ทิทฺโธ ฯ   สี. -มิวาวฏฺฏา ฯ ยุ. -มิวาวตฺตา ฯ   ม. วาโต ฯ   ม. เนรุนาว
@สมาคตา ฯ   ม. วิสรุกฺโขวิย นิจฺจผลา ฯ   ม. เอตานิ ฯ   ม. ธนานิ ฯ
                       ทูเร มิตฺโต ปาปสหายโก จ
                       กิจฺเจ ชาเต อนตฺถจรานิ ภวนฺตีติ ฯ
     [๓๐๓]   อฏฺหิ   ขลุ   สมฺม   ปุณฺณมุข   าเนหิ   อิตฺถี  สามิกํ
อวชานาติ   ทลิทฺทตา   อาตุรตา  ชิณฺณกตา  ๑-  สุราโสณฺฑตา  มุทฺธตา
ปมตฺตตา    สพฺพกิจฺเจสุ    อนุวตฺตนตา    สพฺพธนมนุปฺปาทเนน   อิเมหิ
ขลุ   สมฺม   ปุณฺณมุข   อฏฺหิ   าเนหิ   อิตฺถี  สามิกํ  อวชานาติ  ฯ
ภวติ จ ปนุตฺตเรตฺถ วากฺยํ
                       ทลิทฺทํ อาตุรญฺจาปิ          ชิณฺณกํ สุรโสณฺฑกํ
                       ปมตฺตํ มุทฺธปตฺตญฺจ         ทตฺตํ กิจฺเจสุ ๒- หาปนํ
                       สพฺพกามปณิธาเนน ๓-    อวชานาติ สามิกนฺติ ฯ
     [๓๐๔]   นวหิ   ขลุ  สมฺม  ปุณฺณมุข  าเนหิ  อิตฺถี  ปโทสมาหรติ
อารามคมนสีลา  จ  โหติ  อุยฺยานคมนสีลา  จ  โหติ  นทีติตฺถคมนสีลา จ
โหติ    าติกุลคมนสีลา    จ    โหติ    ปรกุลคมนสีลา    จ   โหติ
อาทาสทุสฺสมณฺฑนานุโยคมนุยุตฺตสีลา       จ      โหติ      มชฺชปายินี
จ   โหติ   นิลฺโลกนสีลา   จ   โหติ   ปทฺวารฏฺายินี   ๔-  จ  โหติ
อิเมหิ   ขลุ   สมฺม   ปุณฺณมุข  นวหิ  าเนหิ  อิตฺถี  ปโทสมาหรตีติ  ฯ
ภวติ จ ปนุตฺตเรตฺถ วากฺยํ
                       |๓๐๔.๑|   อารามคมนสีลา ๕- จ อุยฺยานํ
                       นทึ าติปรกุลํ
                       [๖]- ทุสฺสมณฺฑนมนุยุตฺตา
@เชิงอรรถ:  ม. ชิณฺณตา ฯ   ม. สพฺพกิจฺเจสุ ฯ สี. ยุ. รตฺตํ ฯ   ม. สพฺพกามปฺปทาเนน ฯ
@ ม. สทฺวารายินี ฯ   ม. อารามสีลา จ ฯ   ม. อาทาส ฯ
                       ยา จิตฺถี มชฺชปายินี
                       |๓๐๔.๒|   ยา จ นิลฺโลกนสีลา
                       ยา จ ปทฺวารฏฺายินี ๑-
                       นวเหเตหิ าเนหิ
                       ปโทสมาหรนฺติ อิตฺถิโย ๒- ฯ
     [๓๐๕]   จตฺตาลีสาย   ขลุ   สมฺม  ปุณฺณมุข  าเนหิ  อิตฺถี  ปุริสํ
อจฺจาวทติ    ๓-    วิชมฺภติ    วินมติ    วิลาสติ    วิลชฺชติ   นเขน
นขํ   ฆฏฺเฏติ   ปาเทน   ปาทํ   อกฺกมติ  กฏฺเน  ปวึ  วิเลขติ  ๔-
ทารกํ     อุลฺลงฺฆติ     อุลฺลงฺฆาเปติ     กีฬติ    กีฬาเปติ    จุมฺพติ
จุมฺพาเปติ   ภุญฺชติ   ภุญฺชาเปติ   ททาติ   ยาจติ   กตมนุกโรติ   อุจฺจํ
ภาสติ    นีจํ    ภาสติ   อาวิจฺจํ   ภาสติ   วิวิจฺจํ   ภาสติ   นจฺเจน
คีเตน    วาทิเตน    โรทิเตน   ๕-   วิลาสิเตน   วิภูสิเตน   ชคฺฆติ
เปกฺขติ    กฏึ    จาเลติ    คุยฺหภณฺฑกํ    สญฺจาเลติ    อูรุํ   วิวรติ
อูรุํ   ปิทหติ   ถนํ   ทสฺเสติ   กจฺฉํ   ทสฺเสติ   นาภึ   ทสฺเสติ  อกฺขึ
นิขนติ    ภมุกํ    อุกฺขิปติ    โอฏฺ    ปลิกฺขติ    ชิวฺหํ    นิลฺลาเลติ
ทุสฺสํ   มุญฺจติ   ทุสฺสํ   ๖-   ปฏิพนฺธติ   สิรสํ   มุญฺจติ   สิรสํ  พนฺธติ
อิเมหิ    ขลุ   สมฺม   ปุณฺณมุข   จตฺตาลีสาย   าเนหิ   อิตฺถี   ปุริสํ
อจฺจาวทติ ฯ
     [๓๐๖]   ปญฺจวีสาย    ขลุ    สมฺม   ปุณฺณมุข   าเนหิ   อิตฺถี
ปทุฏฺา    เวทิตพฺพา    ภวติ    สามิกสฺส   ปวาสํ   วณฺเณติ   ปวุตฺถํ
@เชิงอรรถ:  ม. สทฺวารายินี ฯ   ม. อิตฺถิโยติ ฯ   ม. อจฺจาจรติ ฯ   ม. วิลิขติ ฯ
@สี. ยุ. ลิขติ ฯ   ม. โรทเนน ฯ    สีสนฺติปิ ฯ
น    สรติ    อาคตํ    นาภินนฺทติ    อวณฺณํ    ตสฺส    ภณติ   วณฺณํ
ตสฺส    น   ภณติ   อนตฺถํ   ตสฺส   จรติ   อตฺถํ   ตสฺส   น   จรติ
อกิจฺจํ   ตสฺส   กโรติ   กิจฺจํ   ตสฺส   น   กโรติ   ปริทหิตฺวา  สยติ
ปรมฺมุขี    นิปชฺชติ   ปริวตฺตกชาตา   โข   ปน   โหติ   กุงฺกุมิยชาตา
ทีฆํ     อสฺสาสติ    ทุกฺขํ   เวทยติ   อุจฺจารปสฺสาวํ   อภิณฺหํ   คจฺฉติ
วิโลมมาจรติ   ปรปุริสสทฺทํ   สุตฺวา   กณฺณโสตํ  วิทหติ  ๑-  นีหตโภคา
โข   ปน   โหติ   ปฏิวิสฺสเกหิ   สนฺถวํ   กโรติ   นิกฺขนฺตปาทา   โข
ปน   โหติ   วิสิขานุจารินี   อติจารินี  โข  ปน  โหติ  [๒]-  สามิเก
อคารวา    ปทุฏฺมนสงฺกปฺปา    อภิณฺหํ    ทฺวาเร    ติฏฺติ   กจฺฉานิ
องฺคานิ   ถนานิ   ทสฺเสติ   ทิโสทิสํ   คนฺตฺวา   เปกฺขติ   อิเมหิ  ขลุ
สมฺม    ปุณฺณมุข    ปญฺจวีสาย   าเนหิ   อิตฺถี   ปทุฏฺา   เวทิตพฺพา
ภวติ ฯ ภวติ จ ปนุตฺตเรตฺถ วากฺยํ
                       |๓๐๖.๑|   ปวาสํ ตสฺส วณฺเณติ
                       คตํ ตสฺส น โสจติ ๓-
                       ทิสฺวาน ปติมาคตํ ๔-
                       นาภินนฺทติ ภตฺตรํ
                       วณฺณํ น กทาจิ ภาสติ ๔-
                       เอเต ปทุฏฺาย ภวนฺติ ลกฺขณา ฯ
                       |๓๐๖.๒|   อนตฺถํ ตสฺส จรติ อสญฺตา
                       อตฺถญฺจ หาเปติ อกิจฺจการินี
@เชิงอรรถ:  ยุ. วิวรติ ตโมทหติ ฯ   ม. นิจฺจํ ฯ   สี. ยุ คตึ นานุโสจติ ฯ
@๔-๕ ทิสฺวาน ปติมาคตํ นาภินนฺทติ ภตฺตารวณฺณํ น กทาจิ ภาสติ ฯ
                       ปริทหิตฺวา สยติ ปรมฺมุขี
                       เอเต ปทุฏฺาย ภวนฺติ ลกฺขณา ฯ
                       |๓๐๖.๓|   ปริวตฺตชาตา จ ภวติ กุงฺกุมี
                       ทีฆญฺจ อสฺสาสติ ทุกฺขเวทินี
                       อุจฺจารปสฺสาวมภิณฺห คจฺฉติ
                       เอเต ปทุฏฺาย ภวนฺติ ลกฺขณา ฯ
                       |๓๐๖.๔|   วิโลมมาจรติ อกิจฺจการินี
                       สทฺทํ นิสาเมติ ปรสฺส ภาสโต
                       นีหตโภคา จ กโรติ สนฺถวํ
                       เอเต ปทุฏฺาย ภวนฺติ ลกฺขณา ฯ
                       |๓๐๖.๕|   กิจฺเฉน ลทฺธํ กสิราภตํ ธนํ
                       วิตฺตํ วินาเสติ ทุกฺเขน สมฺภตํ
                       ปฏิวิสฺสเกหิ จ กโรติ สนฺถวํ
                       เอเต ปทุฏฺาย ภวนฺติ ลกฺขณา ฯ
                       |๓๐๖.๖|   นิกฺขนฺตปาทา วิสิขานุจารินี
                       นิจฺจญฺจ สามิมฺหิ ปทุฏฺมานสา
                       อติจารินี โหติ อเปตคารวา
                       เอเต ปทุฏฺาย ภวนฺติ ลกฺขณา ฯ
                       |๓๐๖.๗|   อภิกฺขณํ ติฏฺติ ทฺวารมูเล
                       ถนานิ กจฺฉานิ จ ทสฺสยนฺตี
                       ทิโสทิสํ เปกฺขติ ภนฺตจิตฺตา
                       เอเต ปทุฏฺาย ภวนฺติ ลกฺขณา ฯ
                       |๓๐๖.๘|   สพฺพา นที วงฺกคตี        สพฺเพ กฏฺมยา วนา
                       สพฺพิตฺถิโย กเร ปาปํ     ลพฺภมาเน นิวาตเก ฯ
                       |๓๐๖.๙|   สเจ ลเภถ ขณํ วา รโห วา
                       นิวาตกํ วาปิ ลเภถ ตาทิสํ
                       สพฺพาว อิตฺถี กยิรุํ นุ ๑- ปาปํ
                       อญฺ อลทฺธา ๒- ปีสปฺปินา สทฺธึ ฯ
                       |๓๐๖.๑๐|   นรานมารามกราสุ นาริสุ
                       อเนกจิตฺตาสุ อนิคฺคหาสุ จ
                       สพฺพตฺถตา ปีติกราปิ เจ สิยุํ ๓-
                       น วิสฺสเส ติตฺถสมา หิ นาริโยติ ฯ
     [๓๐๗]        ยญฺจ ทิสฺวา กินฺนรกินฺนรีนํ ๔-
                       สพฺพิตฺถิโย น รมนฺติ อคาเร
                       ตํ ตาทิสํ มจฺจํ จชิตฺวา ภริยา
                       อญฺ ทิสฺวา ปรปุริสํ ๕- ปีสปฺปึ ฯ
     [๓๐๘]        พกสฺส จ พาวริยสฺส ๖- รญฺโ
                       อจฺจนฺตกามานุคตสฺส ภริยา
                       อนาจรี ๗- ปฏฺวสานุคสฺส
                       กํ วา อิตฺถี นาติจเร ตทญฺ@เชิงอรรถ:  สี. กเรยฺยุ โน ฯ ยุ. กเรยฺยุํ โน ฯ   ม. อลตฺถ ฯ   ม. สพฺพตฺถ นาปีติกราปิ
@เจ สิยา ฯ   ม. ยํ เจ ทิสฺวา กณฺฑรีกินฺนรานํ ฯ   ม. ปุริสํ ฯ   ม. พาวริกสฺส
@สี. ปาวาริกสฺส ฯ   ม. อวาจรี ฯ
     [๓๐๙]        ปิงฺคิยานี สพฺพโลกิสฺสรสฺส
                       รญฺโ ปิยา พฺรหฺมทตฺตสฺส ภริยา
                       อนาจรี ๑- ปฏฺวสานุคสฺส
                       ตํ วาปิ สา นาชฺฌคา กามกามินี ฯ
     [๓๑๐]        |๓๑๐.๑|   ขุทฺทานํ ๒- ลหุจิตฺตานํ    อกตญฺูน ทุพฺภินํ
                       นาเทวสตฺโต ปุริโส          ถีนํ สทฺธาตุมรหติ ฯ
                       |๓๑๐.๒|   น ตา ปชานนฺติ กตํ น กิจฺจํ
                       น มาตรํ ปิตรํ ภาตรํ วา
                       อนริยา สมติกฺกนฺตธมฺมา
                       สสฺเสว จิตฺตสฺส วสํ วชนฺติ ฯ
                       |๓๑๐.๓|   จิรานุวุตฺถํปิ ปิยํ มนาปํ
                       อนุกมฺปกํ ปาณสมํปิ สนฺตํ ๓-
                       อาวาสุ กิจฺเจสุ จ นํ ชหนฺติ
                       ตสฺมาหํ อิตฺถีนํ น วิสฺสสามิ ฯ
                       |๓๑๐.๔|   ถีนํ หิ จิตฺตํ ยถา วานรสฺส
                       กนฺนปฺปกนฺนํ ยถา รุกฺขฉายา
                       จลาจลํ หทยํ อิตฺถิยานํ
                       จกฺกสฺส เนมิ วิย ปริวตฺตติ ฯ
                       |๓๑๐.๕|   ยทา ตา ปสฺสนฺติ สเมกฺขมานา
                       อาเทยฺยรูปํ ปุริสสฺส วิตฺตํ
@เชิงอรรถ:  ม. อวาจรี ฯ   ม. ลุทฺธานํ ฯ   ม. ภตฺตรํ ฯ
                       สณฺหาหิ วาจาหิ นยนฺติเมนํ
                       กมฺโพชกา ชลเชเนว อสฺสํ ฯ
                       |๓๑๐.๖|   ยทา น ปสฺสนฺติ สเมกฺขมานา
                       อาเทยฺยรูปํ ปุริสสฺส วิตฺตํ
                       สมนฺตโต ตํ ปริวชฺชยนฺติ
                       ติณฺโณ นทีปารคโตว กุลฺลํ ฯ
                       |๓๑๐.๗|   สิเลสูปมา สิขีริว สพฺพภกฺขา
                       ติกฺขมายา นทีริว สีฆโสตา
                       เสวนฺติ เหตา ปิยมปฺปิยญฺจ
                       นาวา ยถา โอรกูลํ ปรญฺจ ฯ
                       |๓๑๐.๘|   น ตา เอกสฺส น ทฺวินฺนํ   อาปโณว ปสาริโต
                       โย ตา มยฺหนฺติ มญฺเยฺย  วาตํ ชาเลน พนฺธเย ฯ
                       |๓๑๐.๙|   ยถา นที จ ปนฺโถ จ       ปานาคารํ สภา ปปา
                       เอวํ โลกิตฺถิโย นาม       เวลา ตาสํ น วิชฺชติ ฯ
                       |๓๑๐.๑๐|   ฆตาสนสมา เอตา      กณฺหสปฺปสิรูปมา
                       คาโว พหิ ติณสฺเสว       โอมสนฺติ วรํ วรํ ฯ
                       |๓๑๐.๑๑|   ฆตาสนํ กุญฺชรํ กณฺหสปฺปํ
                       มุทฺธาภิสิตฺตํ ปมทา จ สพฺพา
                       เอเต นโร นิจฺจยโต ภเชถ
                       เตสํ หเว ทุพฺพิทุ สจฺจภาโว ๑-@เชิงอรรถ:  ม. สพฺพภาโว ฯ
                       |๓๑๐.๑๒|   นาจฺจนฺตวณฺณา น พหูน กนฺตา
                       น ทกฺขิณา ปมุทา เสวิตพฺพา
                       น ปรสฺส ภริยา น ธนสฺส เหตุ
                       เอติตฺถิโย ปญฺจ น เสวิตพฺพา ฯ
     [๓๑๑]        |๓๑๑.๑|   อถ  ขลุ  โภ  อานนฺโท  คิชฺฌราชา กุณาลสฺส
สกุณสฺส    อาทิมชฺฌคาถาปริโยสานํ    วิทิตฺวา   ตายํ   เวลายํ   อิมา
คาถาโย อภาสิ
                       |๓๑๑.๒|   ปุณฺณมฺปิ เจมํ ปวึ ธเนน
                       ทชฺชิตฺถิยา ปุริโส สมฺมตาย
                       ลทฺธา ขณํ อติมญฺเยฺย ตํปิ
                       ตาสํ วสํ อสตีนํ น คจฺเฉ ฯ
                       |๓๑๑.๓|   อุฏฺาหกญฺเจว อลีนวุตฺตึ
                       โกมารภตฺตารํ ปิยํ มนาปํ
                       อาวาสุ กิจฺเจสุ จ นํ ชหนฺติ
                       ตสฺมาหํ อิตฺถีนํ น วิสฺสสามิ ฯ
                       |๓๑๑.๔|   น วิสฺสเส อิจฺฉติ มนฺติ โปโส
                       น วิสฺสเส โรทติ เม สกาเส
                       เสวนฺติ เหตา ปิยมปฺปิยญฺจ
                       นาวา ยถา โอรกูลํ ปรญฺจ ฯ
                       |๓๑๑.๕|   น วิสฺสเส สาขปุราณสนฺถตํ
                       น วิสฺสเส มิตฺตปุราณโจรํ
                       น วิสฺสเส ราช สขา ๑- มนนฺติ
                       น วิสฺสเส อิตฺถิ ทสนฺน มาตรํ ฯ
                       |๓๑๑.๖|   น วิสฺสเส รามกราสุ นาริสุ
                       อจฺจนฺตสีลาสุ อสญฺตาสุ
                       อจฺจนฺตเปมานุคตสฺส ภริยา
                       น วิสฺสเส ติตฺถสมา หิ นาริโย ฯ
                       |๓๑๑.๗|   หเนยฺยุํปิ ฉินฺเทยฺยุํปิ เฉทาเปยฺยุํปิ ๒-
                       กณฺปิ ๓- เฉตฺวา รุธิรํ ปิเวยฺยุํ
                       มา ทีนกามาสุ อสญฺตาสุ
                       ภาวํกเร คงฺคติตฺถูปมาสุ ฯ
                       |๓๑๑.๘|   มุสา ตาสํ ยถา สจฺจํ       สจฺจํ ตาสํ ยถา มุสา
                       คาโว พหิ ติณสฺเสว        โอมสนฺติ วรํ วรํ ฯ
                       |๓๑๑.๙|   คเตน ตา ปโลเภนฺติ       เปกฺขิเตน หสิเตน จ ๔-
                       อโถปิ ทุนฺนิวตฺเถน         มญฺชุนา ภณิเตน จ ฯ
                       |๓๑๑.๑๐|   โจริโย กินา ๕- เหตา วาฬา จ ลปสกฺขรา
                       น ตา กิญฺจิ น ชานนฺติ    ยํ มนุสฺเสสุ วญฺจนํ ฯ
                       |๓๑๑.๑๑|   อสา โลกิตฺถิโย นาม    เวลา ตาสํ น วิชฺชติ
                       สารตฺตา จ ปคพฺภา จ    สิขี สพฺพฆโส ยถา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ราชานํ สขา ฯ สี.ยุ. ราชา สขา ฯ  ม. หเนยฺยุํ ฉินฺเทยฺยุํ ฯ สี.ยุ. หเนยฺยุ
@ฉินฺเทยฺยุํปิ เฉทเยยฺยุํ ฯ  ม.กณฺเปิ ฯ  ม.เปกฺขิเตนมฺหิเตน จ ฯ  ม.กถินา ฯ
                       |๓๑๑.๑๒|   นตฺถิตฺถีนํ ปิโย นาม     อปฺปิโยปิ น วิชฺชติ
                       เสวนฺติ เหตา ปิยมปฺปิยญฺจ
                       นาวา ยถา โอรกุลํ ปรญฺจ ฯ
                       |๓๑๑.๑๓|   นตฺถิตฺถีนํ ปิโย นาม    อปฺปิโยปิ น วิชฺชติ
                       ธนตฺถา ปฏิเวลฺลนฺติ     ลตาว ทุมนิสฺสิตา ฯ
                       |๓๑๑.๑๔|   หตฺถิพนฺธํ อสฺสพนฺธํ    โคปุริสญฺจ จณฺฑาลํ
                       ฉวทาหกํ ปุปฺผฉฑฺฑกํ  สธนํ อนุปตนฺติ นาริโย ฯ
                       |๓๑๑.๑๕|   กุลปุตฺตํปิ ชหนฺติ        อกิญฺจินํ ฉวกสมํ
                       สทิสํ อนุปตนฺติ           ธนเหตุ จ นาริโยติ ฯ
     [๓๑๒]        |๓๑๒.๑|   อถ  ขลุ โภ นารโท เทวพฺราหฺมโณ อานนฺทสฺส
คิชฺฌราชสฺส   อาทิมชฺฌคาถาปริโยสานํ   วิทิตฺวา   ตายํ   เวลายํ  อิมา
คาถาโย อภาสิ
                       จตฺตาโรเม น ปูเรนฺติ        เต เม สุณาถ ภาสโต
                       สมุทฺโท พฺราหฺมโณ ราชา อิตฺถี จาปิ ทิชมฺปติ ฯ
                       |๓๑๒.๒|   สริตา สาครํ ยนฺติ          ยากาจิ ปวิสฺสิตา
                       ตา สมุทฺทํ น ปูเรนฺติ      โอนตฺตา ๑- หิ น ปูรติ ฯ
                       |๓๑๒.๓|   พฺราหฺมโณ จ อธิยาน ๒-  เวทมกฺขานปญฺจมํ
                       ภิยฺโยปิ สุตมิจฺเฉยฺย      โอนตฺตา หิ น ปูรติ ฯ
                       |๓๑๒.๔|   ราชา จ ปวึ สพฺพํ        สสมุทฺทํ สปพฺพตํ
                       อชฺฌาวสํ วิชินิตฺวา        อนนฺตรตโนจิตํ
@เชิงอรรถ:  ม. อูนตฺตา ฯ อิโต ปรํ อิทิสเมว ฯ    อธิยานํ อิติปิ ฯ
                       ปารํ สมุทฺทํ ปตฺเถติ       โอนตฺตา หิ น ปูรติ ฯ
                       |๓๑๒.๕|   เอกเมกาย อิตฺถิยา        อฏฺฏฺ ปติโน สิยุํ ๑-
                       สูรา จ พลวนฺโต จ         สพฺพกามรสาหรา
                       กเรยฺย นวเม ฉนฺทํ         โอนตฺตา หิ น ปูรติ ฯ
                       |๓๑๒.๖|   สพฺพิตฺถิโย สิขีริว สพฺพภกฺขา
                       สพฺพิตฺถิโย นทีริว สพฺพวาหินี
                       สพฺพิตฺถิโย กณฺฏกานํว สาขา
                       สพฺพิตฺถิโย ธนเหตุ วชนฺติ ฯ
                       |๓๑๒.๗|   วาตญฺจ ชาเลน นโร ปรามเส
                       โอสิญฺจเย สาครเมกปาณินา
                       สเกน หตฺเถน หเนยฺย ๒- โฆสํ
                       โย สพฺพภาวํ ปมทาสุ โอสฺสเช ฯ
                       |๓๑๒.๘|   โจรีนํ พหุพุทฺธีนํ            ยาสุ สจฺจํ สุทุลฺลภํ
                       ถีนํ ภาโว ทุราชาโน       มจฺฉสฺเสโวทเก คตํ ฯ
                       |๓๑๒.๙|   อนลา มุทุสมฺภาสา       ทุปฺปูรา ตา นทีสมา
                       สีทนฺติ นํ วิทิตฺวาน        อารกา ปริวชฺชเย ฯ
                       |๓๑๒.๑๐|   อาวฏฺฏนี มหามายา   พฺรหฺมจริยวิโกปนา
                       สีทนฺติ นํ วิทิตฺวาน      อารกา ปริวชฺชเย ฯ
                       |๓๑๒.๑๑|   ยญฺเจตา อุปเสวนฺติ    ฉนฺทสา วา ธเนน วา
                       ชาตเวโทว สณฺานํ     ขิปฺปํ อนุทหนฺติ นนฺติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สิยา ฯ    ม. กเรยฺย ฯ
     [๓๑๓]        |๓๑๓.๑|   อถ ขลุ โภ กุณาโล สกุโณ นารทสฺส เทวพฺราหฺมณสฺส
อาทิมชฺฌคาถาปริโยสานํ         วิทิตฺวา        ตายํ        เวลายํ
อิมา คาถาโย อภาสิ
                       สลฺลเป นิสิตขคฺคปาณินา
                       ปณฺฑิโต อปิ ปิสาจโทสินา
                       อุคฺคเตชํ อุรคํปิ อาสิเท
                       เอโก เอกาย ปมุทาย นาลเป ฯ
                       |๓๑๓.๒|   โลกจิตฺตมถนา หิ นาริโย
                       นจฺจคีตภณิตมฺหิตาวุธา
                       พาธยนฺติ อนุปฏฺิตสฺสตึ
                       ทีเป รกฺขสิคณาว วาณิเช ฯ
                       |๓๑๓.๓|   นตฺถิ ตาสํ วินโย น สํวโร
                       มชฺชมํสนิรตา อสญฺตา
                       ตา คิลนฺติ ปุริสสฺส ปาภตํ
                       สาคเรว มกรํ ติมิงฺคโล ๑- ฯ
                       |๓๑๓.๔|   ปญฺจกามคุณสาตโคจรา
                       อุทฺธตา อนิยตา อสญฺตา
                       โอสรนฺติ ปมุทา ปมาทินํ
                       โลณโตยวติยํว อาปคา ฯ
                       |๓๑๓.๕|   ยํ นรํ อุปลเปนฺติ ๒- นาริโย
@เชิงอรรถ:  สี. ยุ. ติมิงฺคิโล ฯ     สี. ยุ. อุปรมนฺติ ฯ
                       ฉนฺทสา วา รติยา วา ธเนน วา
                       ชาตเวทสทิสํปิ ตาทิสํ
                       ราคโทสวธิโย ๑- ทหนฺติ นํ ฯ
                       |๓๑๓.๖|   อทฺธํ ตฺวา ปุริสํ มหทฺธนํ
                       โอสรนฺติ สธนํ ๒- สหตฺตนา
                       รตฺตจิตฺตํ อติเวยนฺติ นํ
                       สาลํ มาลุวลตาว กานเน ฯ
                       |๓๑๓.๗|   ตา อุเปนฺติ วิวิเธน ฉนฺทสา
                       จิตฺรพิมฺพมุขิโย อลงฺกตา
                       โอหสนฺติ ๓- ปหสนฺติ นาริโย
                       สํวโรว ๔- สตมายโกวิทา ฯ
                       |๓๑๓.๘|   ชาตรูปมณิมุตฺตภูสิตา
                       สกฺกตา ปติกุเลสุ นาริโย
                       รกฺขิตา อติจรนฺติ สามิกํ
                       ทานวํว หทยนฺตรนิสฺสิตา ๕- ฯ
                       |๓๑๓.๙|   เตชวาปิ หิ นโร วิจกฺขโณ
                       สกฺกโต พหุชนสฺส ปูชิโต
                       นารีนํ วสงฺคโต น ภาสติ
                       ราหุนา อุปหโตว จนฺทิมา ฯ
                       |๓๑๓.๑๐|   ยํ กเรยฺย กุปิโต ทิโส ทิสํ
@เชิงอรรถ:  สี. ยุ. -วติโย ฯ    ม. สธนา ฯ   ม. อุหสนฺติ ฯ สี. ยุ. อูหสนฺติ ฯ
@ ม. สมฺพโรว ฯ    ม. -รสฺสิตา ฯ
                       ทุฏฺจิตฺโตว สมาคตํ อรึ
                       เตน ภิยฺโย พฺยสนํ นิคจฺฉติ
                       นารีนํ วสงฺคโต อเปกฺขวา ฯ
                       |๓๑๓.๑๑|   เกสลูนนขฉินฺนตชฺชิตา
                       ปาทปาณิกสทณฺฑตาฬิตา
                       หีนเมวุปคตา หิ นาริโย
                       ตา รมนฺติ กุณเปว มกฺขิกา ฯ
                       |๓๑๓.๑๒|   ตา กุเลสุ วิสิขนฺตเรสุ วา
                       ราชธานีสุ นิคเมสุ วา ปน ๑-
                       โอฑฺฑิตํ นมุจิปาสวาคุรํ ๒-
                       จกฺขุมา ปริวชฺเชยฺย สุขตฺถิโก ฯ
                       |๓๑๓.๑๓|   โอสฺสชิตฺวา กุสลํ ตโปคุณํ
                       โย อนริยจริตานิ มาจริ
                       เทวตาหิ นิรยํ นิมิสฺสติ
                       เฉทคามิมณิยํว วาณิโช ฯ
                       |๓๑๓.๑๔|   โส อิธ ครหิโต ปรตฺถ จ
                       ทุมฺมตี อุปหโต ๓- สกมฺมุนา
                       คจฺฉติ อนิยโต คลาคลํ
                       ทุฏฺคทฺรภรโถว อุปฺปเถ ฯ
                       |๓๑๓.๑๕|   โส อุเปติ นิรยํ ปตาปนํ
@เชิงอรรถ:  ม. ปุน ฯ   ม. -วากรํ ฯ   สี. ยุ. อุปคโต ฯ
                       สตฺติสิมฺพลิวนญฺจ อายสํ
                       อาวสิตฺวาน ติรจฺฉานโยนิยํ
                       เปตราชวิสยํ น มุญฺจติ ฯ
                       |๓๑๓.๑๖|   ทิพฺยา ขิฑฺฑา รติโย จ นนฺทเน
                       จกฺกวตฺติจริตญฺจ มานุเส
                       นาสยนฺติ ปมุทา ปมาทินํ
                       ทุคฺคติญฺจ ปฏิปาทยนฺติ นํ ฯ
                       |๓๑๓.๑๗|   ทิพฺยา ขิฑฺฑา รติโย น ทุลฺลภา
                       จกฺกวตฺติจริตญฺจ มานุเส
                       โสวณฺณพฺยมฺหนิลยา จ อจฺฉรา
                       เย จรนฺติ ปมุทาหนตฺถิกา ฯ
                       |๓๑๓.๑๘|   กามธาตุสมติกฺกมา คติ
                       รูปธาตุสมฺภโว น ทุลฺลโภ
                       วีตราควิสยูปปตฺติ ยา
                       เย จรนฺติ ปมุทาหนตฺถิกา ฯ
                       |๓๑๓.๑๙|   สพฺพทุกฺขสมติกฺกมํ สิวํ
                       อจฺจนฺตํ อจลิตํ อสงฺขตํ
                       นิพฺพุเตหิ สุจีหิ น ทุลฺลภํ
                       เย จรนฺติ ปมุทาหนตฺถิกาติ ฯ
     [๓๑๔]        กุณาโลหํ ตทา อาสึ     อุทายี ปุสฺสโกกิโล
                       อานนฺโท คิชฺฌราชาสิ    สารีปุตฺโต จ นารโท
                       ปริสา พุทฺธปริสา         เอวํ ธาเรถ ชาตกนฺติ ฯ
                                       กุณาลชาตกํ จตุตฺถํ ฯ
                                                ---------


             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๒๘ หน้าที่ ๑๐๖-๑๓๐. https://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=28&A=2193&w=&modeTY=1              อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน :- https://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=28&A=2193&modeTY=1              อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :- https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=28&item=296&items=19              อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ :- https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=28&siri=11              ศึกษาอรรถกถาชาดกนี้ได้ที่ :- https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=28&i=296              อ่านอรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย :- https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=42&A=6718              The Pali Atthakatha in Roman :- https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=42&A=6718              สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๘ https://84000.org/tipitaka/read/?index_28 https://84000.org/tipitaka/english/?index_28

อ่านหน้า[ต่าง] แรกอ่านหน้า[ต่าง] ที่แล้วแสดงหมายเลขหน้า
ในกรณี :- 
   บรรทัดแรกของแต่ละหน้าอ่านหน้า[ต่าง] ถัดไปอ่านหน้า[ต่าง] สุดท้าย คลิกเพื่อเปลี่ยน ฐญ เป็นแบบไทย

บันทึก ๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๙. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]