[700] Taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni katamaṃ seyyo nirayo vā
tiracchānayoni vāti . nirayā bho sārīputta tiracchānayoni seyyoti.
Taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni katamaṃ seyyo tiracchānayoni vā
pittivisayo vāti . tiracchānayoniyā bho sārīputta pittivisayo 1-
seyyoti . taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni katamaṃ seyyo pittivisayo
vā manussā vāti . pittivisayā bho sārīputta manussā seyyoti.
Taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni katamaṃ seyyo manussā vā cātummahārājikā
devā vāti . manussehi bho sārīputta cātummahārājikā
devā seyyoti.
{700.1} Taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni katamaṃ seyyo cātummahārājikā 2-
devā vā tāvatiṃsā devā vāti . cātummahārājikehi bho sārīputta
devehi tāvatiṃsā devā seyyoti . taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni katamaṃ
seyyo tāvatiṃsā devā vā yāmā devā vāti . tāvatiṃsehi bho
sārīputta devehi yāmā devā seyyoti . taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni
katamaṃ seyyo yāmā devā vā tusitā devā vāti . Yāmehi bho
sārīputta devehi tusitā devā seyyoti . taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni
katamaṃ seyyo tusitā devā vā nimmānaratī devā vāti . Tusitehi
bho sārīputta devehi nimmānaratī devā seyyoti . taṃ kiṃ maññasi
dhanañjāni katamaṃ seyyo nimmānaratī devā vā paranimmitavasavattī devā
@Footnote: 1 Yu. pettivisayo 2 Yu. cātummahārājikā vā devā tāvatiṃsā vā devāti.
Vāti . nimmānaratīhi bho sārīputta devehi paranimmitavasavattī devā
seyyoti.
{700.2} Taṃ kiṃ maññasi dhanañjāni katamaṃ seyyo paranimmitavasavattī
devā vā brahmaloko vāti . brahmalokoti bhavaṃ sārīputto
āha brahmalokoti bhavaṃ sārīputto āhāti . atha kho āyasmato
sārīputtassa etadahosi ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā
yannūnāhaṃ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṃ sahabyatāya
maggaṃ deseyyanti . brahmānaṃ 1- dhanañjāni sahabyatāya maggaṃ
desessāmi taṃ suṇāhi sādhukaṃ manasikarohi bhāsissāmīti . evaṃ bhoti
kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sārīputtassa paccassosi.
[701] Āyasmā sārīputto etadavoca katamo ca dhanañjāni
brahmānaṃ sahabyatāya maggo idha dhanañjāni bhikkhu mettāsahagatena
cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ
iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbatthatāya 2- sabbāvantaṃ lokaṃ
mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena
averena abyāpajjhena pharitvā viharati ayampi kho dhanañjāni
brahmānaṃ sahabyatāya
{701.1} maggo puna caparaṃ dhanañjāni bhikkhu karuṇāsahagatena
cetasā ... muditāsahagatena cetasā ... upekkhāsahagatena
cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā
catutthaṃ iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbatthatāya sabbāvantaṃ
@Footnote: 1 Yu. brahmānaṃ te. 2 katthaci sabbattatāyātipi dissati.
Lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena
averena abyāpajjhena pharitvā viharati ayaṃ kho dhanañjāni brahmānaṃ
sahabyatāya maggoti . tenahi bho sārīputta mama vacanena bhagavato
pāde sirasā vandāhi dhanañjāni bhante brāhmaṇo ābādhiko
dukkhito bāḷhagilāno so bhagavato pāde sirasā vandatīti.
[702] Atha kho āyasmā sārīputto dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ
sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā
pakkāmi . atha kho dhanañjāni brāhmaṇo acirapakkante āyasmante
sārīputte kālamakāsi brahmalokaṃ upapajji . atha kho bhagavā
bhikkhū āmantesi eso bhikkhave sārīputto dhanañjāniṃ brāhmaṇaṃ
sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā
pakkantoti.
[703] Atha kho āyasmā sārīputto yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ
nisinno kho āyasmā sārīputto bhagavantaṃ etadavoca dhanañjāni
bhante brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno so bhagavato
pāde sirasā vandatīti . kiṃ pana tvaṃ sārīputta dhanañjāniṃ
brāhmaṇaṃ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā
uṭṭhāyāsanā pakkantoti . mayhaṃ kho bhante evaṃ ahosi
ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā yannūnāhaṃ dhanañjānissa
Brāhmaṇassa brahmānaṃ sahabyatāya maggaṃ deseyyanti . kālakatova 1-
sārīputta dhanañjāni brāhmaṇo brahmaloke 2- upapannoti 3-.
Dhanañjānisuttaṃ niṭṭhitaṃ sattamaṃ.
----------
@Footnote:Yu. kālakato ca . 2 Yu. brahmalokañca. 3 Yu. uppanno.
Vāseṭṭhasuttaṃ
[704] Evamme sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā icchānaṅgale viharati
icchānaṅgalavanasaṇḍe 1- . tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā
abhiññātā brāhmaṇamahāsālā icchānaṅgale paṭivasanti seyyathīdaṃ
caṅkī brāhmaṇo tārukkho brāhmaṇo pokkharasāti brāhmaṇo
jāṇussoṇi brāhmaṇo todeyyo brāhmaṇo aññe ca abhiññātā
abhiññātā brāhmaṇamahāsālā . atha kho vāseṭṭhabhāradvājānaṃ
māṇavānaṃ jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamantānaṃ anuvicarantānaṃ ayamantarākathā
udapādi kathambho brāhmaṇo hotīti . bhāradvājo māṇavo evamāha
yato kho bho ubhatosujāto hoti mātito ca pitito ca saṃsuddhagahaṇiko
yāva sattamā pitāmahayugā akkhitto anupakkuṭṭho jātivādena
ettāvatā kho bho brāhmaṇo hotīti . vāseṭṭhamāṇavo evamāha
yato kho bho sīlavā ca hoti vattasampanno ca ettāvatā kho bho
brāhmaṇo hotīti . neva kho asakkhi bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhaṃ
māṇavaṃ saññāpetuṃ na panāsakkhi vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ
māṇavaṃ saññāpetuṃ.
[705] Atha kho vāseṭṭho māṇavo bhāradvājaṃ māṇavaṃ
āmantesi ayaṃ kho bho bhāradvāja samaṇo gotamo sakyaputto
@Footnote: 1 Sī. icchānaṅgālavaṇasaṇḍe.
Sakyakulā pabbajito icchānaṅgale viharati icchānaṅgalavanasaṇḍe
taṃ kho pana bhavantaṃ gotamaṃ evaṃkalyāṇo kittisaddo abbhuggato
itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato
lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho
bhagavāti āyāma bho bhāradvāja yena samaṇo gotamo tenupasaṅkamissāma
upasaṅkamitvā samaṇaṃ gotamaṃ etamatthaṃ pucchissāma yathā no samaṇo
gotamo byākarissati tathā naṃ dhāressāmāti . evaṃ bhoti kho
bhāradvājo māṇavo vāseṭṭhassa māṇavassa paccassosi . atha kho
vāseṭṭhabhāradvājamāṇavā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu upasaṅkamitvā
bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu sammodanīyaṃ kathaṃ sārāṇīyaṃ vītisāretvā
ekamantaṃ nisīdiṃsu.
[706] Ekamantaṃ nisinno kho vāseṭṭho māṇavo bhagavantaṃ
gāthāhi ajjhabhāsi
anuññātapaṭiññātā tevijjā mayamasmubho
ahaṃ pokkharasātissa tārukkhassāyamāṇavo
tevijjānaṃ yadakkhātaṃ tatra kevalinosmase
padakasmā no byākaraṇā jappe ācariyasādisā
tesanno jātivādasmiṃ vivādo atthi gotama
jātiyā brāhmaṇo hoti bhāradvājo iti bhāsati
ahañca kammunā brūmi evaṃ jānāhi cakkhuma
Tena sakkoma ñāpetuṃ 1- aññamaññaṃ mayaṃ ubho
bhagavantaṃ puṭṭhuṃ āgamma 2- sambuddhaṃ iti vissutaṃ
candaṃ yathā khayātītaṃ pecca pañjālikā 3- janā
vandamānā namassanti evaṃ lokasmi gotamaṃ
cakkhuṃ loke samuppannaṃ mayaṃ pucchāma gotamaṃ
jātiyā brāhmaṇo hoti udāhu bhavati kammunā
ajānataṃ no ca 4- brūhi yathā jānemu brāhmaṇaṃ.
[707] Tesaṃ vohaṃ byācikkhissaṃ 5- [vāseṭṭhāti bhagavā] anupubbaṃ yathākathaṃ
jātivibhaṅgaṃ pāṇānaṃ aññamaññā hi jātiyo
tiṇarukkhepi jānātha na vāpi 6- paṭijānane
liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ aññamaññā hi jātiyo
tato kīṭe paṭaṅge ca yāva kunthakipillike
liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ aññamaññā hi jātiyo
catuppadepi jānātha khuddake ca mahallake
liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ aññamaññā hi jātiyo
pādūdarepi jānātha urage dīghapiṭṭhike
liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ aññamaññā hi jātiyo
tato macchepi jānātha udake vārigocare
liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ aññamaññā hi jātiyo
tato pakkhīpi jānātha pattayāne vihaṅgame
@Footnote: 1 Yu. saññātuṃ. 2 Yu. āgamhā. 3 Yu. pañjalikā. 4 Yu. pabrūhi.
@5 Yu. vyakkhissaṃ. 6 Yu. na cāpi paṭijānare.
Liṅgaṃ jātimayaṃ tesaṃ aññamaññā hi jātiyo
yathā etāsu jātīsu liṅgaṃ jātimayaṃ puthu
evaṃ natthi manussesu liṅgaṃ jātimayaṃ puthu
na kesehi na sīsena na kaṇṇehi na akkhibhi
na mukhena na nāsāya na oṭṭhehi bhamūhi vā
na gīvāya na aṃsehi na udarena na piṭṭhiyā
na soṇiyā na urasmā 1- na sambādhe na methune
na hatthehi na pādehi na aṅgulīhi nakhehi vā
na jaṅghāhi na ūrūhi na vaṇṇena sarena vā
liṅgaṃ jātimayanneva yathā aññāsu jātisu
paccattañca sarīresu manussesvetaṃ na vijjati
vokāraṃ ca manussesu samaññāya pavuccati
yo hi koci manussesu gorakkhaṃ upajīvati
evaṃ vāseṭṭha jānāhi kassako so na brāhmaṇo
yo hi koci manussesu puthusippena jīvati
evaṃ vāseṭṭha jānāhi sippiko so na brāhmaṇo
yo hi koci manussesu vohāraṃ upajīvati
evaṃ vāseṭṭha jānāhi vānijjo 2- so na brāhmaṇo
yo hi koci manussesu parapessena jīvati
evaṃ vāseṭṭha jānāhi pessiko so na brāhmaṇo
@Footnote: 1 Yu. urasā. 2 Yu. vāṇijo.
Yo hi koci manussesu adinnaṃ upajīvati
evaṃ vāseṭṭha jānāhi coro eso na brāhmaṇo
yo hi koci manussesu issatthaṃ upajīvati
evaṃ vāseṭṭha jānāhi yodhājīvo na brāhmaṇo
yo hi koci manussesu porohiccena jīvati
evaṃ vāseṭṭha jānāhi yājako so na brāhmaṇo
yo hi koci manussesu gāmaṃ raṭṭhañca bhuñjati
evaṃ vāseṭṭha jānāhi rājā eso na brāhmaṇo
na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi yonijaṃ mattisambhavaṃ
bhovādī nāma so hoti save hoti sakiñcano
akiñcanaṃ anādānaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
sabbaṃ saññojanaṃ chetvā yo ve na paritassati
saṅgātītaṃ 1- visaṃyuttaṃ tamahaṃ brūhi brāhmaṇaṃ
chetvā naddhiṃ varattañca sandhānaṃ 2- sahanukkamaṃ
ukkhittapalighaṃ buddhaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
akkosaṃ vadhabandhañca aduṭṭho yo titikkhati
khantibalaṃ balānīkaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
akkodhanaṃ dhutavantaṃ 3- sīlavantaṃ anussudaṃ 4-
dantaṃ antimasārīraṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
vāripokkharapatteva āraggeriva sāsapo
@Footnote: 1 Yu. saṅgātigaṃ. 2 Yu. sandānaṃ. 3 Yu. vatavantaṃ. 4 Yu. anussadaṃ.
Yo na limpati kāmesu tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yo dukkhassa pajānāti idheva khayamattano
pannabhāraṃ visaṃyuttaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
gambhīrapaññaṃ medhāviṃ maggāmaggassa kovidaṃ
uttamatthaṃ anuppattaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi anāgārehi cūbhayaṃ
anokasāriṃ appicchaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu tasesu thāvaresu ca
yo na hanti na ghāteti tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
aviruddhaṃ viruddhesu attadaṇḍesu nibbutaṃ
sādānesu anādānaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yassa rāgo ca doso ca māno makkho ca pātito
sāsaporiva āraggā tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
akakkasaṃ viññāpaniṃ giraṃ saccaṃ udīraye
yāya nābhisaje kiñci 1- tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yopi 2- dīghaṃva rassaṃ vā aṇuṃthūlaṃ subhāsubhaṃ
loke adinnaṃ nāmeti 3- tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
āsā yassa na vijjanti asmiṃ loke paramhi ca
nirāsāsaṃ visaṃyuttaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yassālayā na vijjanti aññāya akathaṃkathī
@Footnote: 1 Yu. kañci. 2 Yu. yo ca. 3 Yu. nādiyati.
Amatogadhaṃ anuppattaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yodha puññañca pāpañca ubhosaṅgaṃ upaccagā
asokaṃ virajaṃ suddhaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
candaṃva vimalaṃ suddhaṃ vippasannaṃ anāvilaṃ
nandibhavaparikkhīṇaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yo imaṃ palipathaṃ duggaṃ saṃsāraṃ mohamaccagā
tiṇṇopāraṃ gato jhāyī anejo akathaṃkathī
anupādāya nibbuto tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yodha kāme pahantvāna anāgāro paribbaje
kāmabhavaparikkhīṇaṃ 1- tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yodha taṇhaṃ pahantvāna anāgāro paribbaje
kāmabhavaparikkhīṇaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
hitvā mānusakaṃ yogaṃ dibbayogaṃ upaccagā
sabbayogavisaṃyuttaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
hitvā ratiṃ aratiñca sītibhūtaṃ nirūpadhiṃ
sabbalokābhibhuṃ vīraṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
cutiṃ yo vedi sattānaṃ upapattiñca sabbaso
asattaṃ sugataṃ buddhaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
yassa gatiṃ na jānanti devā gandhabbamānusā
khīṇāsavaṃ arahantaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
@Footnote: 1 Yu. taṇhābhavaparikkhīṇaṃ.
Yassa pure ca pacchā ca majjhe ca natthi kiñcanaṃ
akiñcanaṃ anādānaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ mahesiṃ vijitāvinaṃ
anejaṃ nhātakaṃ buddhaṃ tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
pubbenivāsaṃ yo vedi saggāpāyañca passasi 1-
atho jātikkhayaṃ patto tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ
samaññā hesā lokasmiṃ nāmagottaṃ pakappitaṃ
samucca 2- samudāgataṃ tattha tattha pakappitaṃ
dīgharattamanusayitaṃ diṭṭhigatamajānataṃ
ajānantā no ca 3- brūhanti jātiyā hoti brāhmaṇo
na 4- jaccā vasalo hoti na jaccā hoti brāhmaṇo
kammunā 5- vasalo hoti kammunā hoti brāhmaṇo
kassako kammunā hoti sippiko hoti kammunā
vānijjo kammunā hoti pessiko hoti kammunā
coropi kammunā hoti yodhājīvopi kammunā
yājako kammunā hoti rājāpi hoti kammunā
evametaṃ yathābhūtaṃ kammaṃ passanti paṇḍitā
paṭiccasamuppādadasā kammavipākakovidā
kammunā vattati loko kammunā vattati pajā
kammani bandhanā sattā rathassāṇīva yāyato
@Footnote: 1 Yu. passati. 2 Yu. sammuccā. 3 Yu. pabruvanti. 4 na jaccā brāhmaṇo
@hoti na jaccā hoti abrāhmaṇo kammanā brāhmaṇo hoti kammanā hoti abrāhmaṇo.
@5 Yu. sabbatbha kammanāti dissati.
Tapena brahmacariyena saṃyamena damena ca
etena brāhmaṇo hoti etaṃ brahmānamuttamaṃ 1-
tīhi vijjāhi sampanno santo khīṇapunabbhavo
evaṃ vāseṭṭha jānāhi brahmā sakko vijānatanti.
[708] Evaṃ vutte vāseṭṭhabhāradvājamāṇavā bhagavantaṃ etadavocuṃ
abhikkantaṃ bho gotama abhikkantaṃ bho gotama seyyathāpi bho
gotama nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya paṭicchannaṃ vā vivareyya mūḷhassa
vā maggaṃ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumanto
rūpāni dakkhantīti evameva bhotā gotamena anekapariyāyena
dhammo pakāsito ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca
bhikkhusaṅghañca upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge
pāṇupete saraṇaṅgateti 2-.
Vāseṭṭhasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.
----------
@Footnote: 1 Yu. brāhmaṇamuttamaṃ. 2 Yu. saraṇāgateti.
Subhasuttaṃ
[709] Evamme sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme . tena kho pana samayena
subho māṇavo todeyyaputto sāvatthiyaṃ paṭivasati aññatarassa
gahapatissa nivesane kenacideva karaṇīyena . atha kho subho
māṇavo todeyyaputto yassa gahapatissa nivesane paṭivasati taṃ
gahapatiṃ etadavoca sutametaṃ gahapati avivittā sāvatthī arahantehi
kaṃ 1- nu khvajja samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā payirupāseyyāmāti. Ayaṃ
bhante bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme
taṃ bhante bhagavantaṃ payirupāsassūti.
The Pali Tipitaka in Roman Character Volume 13 page 637-650.
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=13&item=700&items=10
Classified by [Item Number] :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=13&item=700&items=10&mode=bracket
Compare with The Pali Tipitaka in Thai Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=13&item=700&items=10
Compare with The Royal Version of Thai Tipitaka :-
http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=13&item=700&items=10
Study Atthakatha :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=13&i=700
The Pali Atthakatha in Thai :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=9&A=7753
The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=9&A=7753
Contents of The Tipitaka Volume 13
http://84000.org/tipitaka/read/?index_13
บันทึก ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
