ควรเจริญโพชฌงค์ไหนเวลาใด

ปัญหา ในบรรดาโพชฌงค์ทั้ง ๗ โพชฌงค์ชนิดไหนควรเจริญในเวลาใด ?

พุทธดำรัสตอบ “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสมัยใดจิตหดหู่ สมัยนั้นมิใช่เวลาเหมาะสมเพื่อเจริญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ สมาธิสัมโพชฌงค์ และอุเบกขาสัมโพชฌงค์ เพราะเหตุไร เพราะจิตหดหู่ จิตที่หดหู่นั้นยากที่จะให้ตั้งขึ้นได้ด้วยธรรมเหล่านั้น เปรียบเหมือนบุรุษต้องการที่จะก่อไฟดวงน้อยให้ลุกโพลงเขาจึงใส่หญ้าสด โคมัยสด ไม้สด พ่นน้ำและโรยฝุ่นลงในไฟนั้น บุรุษนั้นจะสามารถก่อไฟน้อยให้ลุกโพลงได้หรือหนอ ?... “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสมัยใดจิตหดหู่ สมัยนั้นเป็นเวลาเหมาะสมเพื่อเจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ วิริยสัมโพชฌงค์ ปีติสัมโพชฌงค์ เพราะเหตุไร เพราะจิตหดหู่ จิตที่หดหู่นั้นให้ตั้งขึ้นง่ายด้วยธรรมเหล่านั้น เปรียบเหมือนบุรุษต้องการที่จะก่อไฟดวงน้อยให้ลุกโพลงขึ้น เขาจึงใส่หญ้าแห้ง ไม้แห้ง เอาปากเป่า และไม่โรยฝุ่นลงในไฟนั้น บุรุษนั้นจะสามารถก่อไฟดวงน้อยให้ลุกโพลงได้หรือหนอ?... “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมัยใดจิตฟุ้งซ่าน สมัยนั้นมิใช่เหมาะสมเพื่อเจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ วิริยสัมโพชฌงค์ ปีติสัมโพชฌงค์ เพราะเหตุไร เพราะจิตฟุ้งซ่าน จิตที่ฟุ้งซ่านนั้นยากที่จะให้สงบได้ด้วยธรรมเหล่านั้น เปรียบเหมือนบุรุษต้องการที่จะดับไฟกองใหญ่ เขาจึงใส่หญ้าแห้ง โคมัยแห้ง ไม้แห้ง เอาปากเป่า และไม่โรยฝุ่นลงในไฟนั้น บุรุษนั้นจะ ดับไฟกองใหญ่ได้หรือหนอ?... “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมัยใดจิตฟุ้งซ่าน สมัยนั้นเป็นเวลาเหมาะสมสำหรับเจริญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ สมาธิสัมโพชฌงค์ และอุเบกขาสัมโพชฌงค์ เพราะจิตฟุ้งซ่าน นั้นอาจให้สงบได้ด้วยธรรมเหล่านี้ เปรียบเหมือนบุรุษต้องการที่จะดับไฟกองใหญ่ เขาจึงใส่หญ้าสด ลงในกองไฟใหญ่นั้น....”

อัคคิสูตร มหา. สํ. (๕๖๙-๕๗๒) ตบ. ๑๙ : ๑๕๖-๑๕๘ ตท. ๑๙ : ๑๕๖-๑๕๗ ตอ. K.S. ๕ : ๙๕-๙๘
อ่านต่อจากพระไตรปิฎก:
• อ่านพระสูตรเต็ม
• ค้นจากชื่อพระสูตร