![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Alambusajatakam
athabraviti idam sattha jetavane viharanto puranadutiyikapalobhanam
arabbha kathesi. Vatthu indriyajatake vittharitameva.
Sattha pana tam bhikkhum saccam kira tvam bhikkhu ukkanthitositi
pucchitva saccam bhanteti vutte kena ukkanthapitositi vatva
puranadutiyikayati vutte bhikkhu esa itthi tuyham anatthakarika
tvam etam nissaya jhanam nasetva tini samvaccharani sammulho
visanni nipajjitva uppannaya sannaya mahaparidevam parideviti
vatva atitam ahari.
Atite baranasiyam brahmadatte rajjam karente bodhisatto
kasikaratthe brahmanakule nibbattetva vayappatto sabbasippesu
nipphattim patva isipabbajjam pabbajitva arannayatane vanamulaphalaharo
yapesi. Atheka migi tassa passavatthane sambhavamissakam
tinam khaditva udakam pivi. Ettakeneva ca tasmim patibaddhacitta
gabbham patilabhitva tato patthaya katthaci agantva assamassa
samanteyeva vicarati. Mahasatto pariganhanto tam karanam
annasi. Sa aparabhage manussadarakam vijayi. Mahasatto tam
puttasinehena patijaggi. Isisingotissa namam akasi. Atha nam
mahasatto vinnutappattam pabbajetva attano mahallakakale tam
Adaya narivanam gantva tata imasmim himavante imehi pupphehi
sadisa itthiyo nama honti ta attano vasam gate mahavinasam
papenti tasam vasam nama gantum na vattatiti ovaditva aparabhage
brahmalokaparayano ahosi. Isisingopi jhanakilam kilantova
himavantappadese vasam kappesi ghoratapo paramajitindriyo ahosi.
Athassa silatejena sakkassa bhavanam kampi. Sakko avajjento tam
karanam natva ayam mam sakkatta caveyya ekam accharam
pesetva silamassa bhindapessamiti sakaladevalokam upaparikkhanto
attano addhateyyakotisankhatanam paricarikanam majjhe ekam alambusam
nama accharam thapetva annam tassa silam bhinditum samattham adisva
tam pakkosapetva tassa silabhedam katum anapesi.
Tamattham avikaronto sattha pathamam gathamaha
athabravi braha indo vatrabhu jayatam pita
devakannam parabhetva sudhammayam alambusanti.
Tattha brahati maha. Vatrabhuti vatrassa nama asurassa
abhibhavitva. Jayatam pitati jayantanam jayappattanam sesanam
tettimsaya devaputtanam pitukiccasadhanena pita. Parabhetvati hadayam
bhinditva olokento viya tam patibala ayanti natvati
attho. Sudhammayanti sudhammaya devasabhaya pandukambalasilasane
nisinno tam alambusam pakkosapetva idamaha
Misse deva tam yacanti tavatimsa saindaka
isipalobhike gaccha isisingam alambuseti.
Tattha misseti tam alapati. Idanca tassa namam sabba
panitthiyo purise kilesamissanena missanato missati vuccanti.
Tena sadharanena gunanamenalapanto evamaha. Isipalobhiketi
isinam palobhanasamatthe. Isisinganti tassa kira matthake migasingakarena
dve cula utthahimsu tasma evam vuccati.
Iti sakko gaccha isisingam upasankamitva attano vasam anetva
silamassa bhindati alambusam anapesi.
Purayam amhe nacceti vatva brahmacariyava
nibbanabhirato buddho tassa maggani avara
iti vacanam aha.
Tattha purayanti ayam tapaso vatasampanno ca brahmacariyava
ca so ca kho panesa dighayukataya nibbanasankhate
magge abhirato gunavuddhiya ca buddho tasma yava esa amhe
natikkamati na abhibhavitva imamha thana caveti tavadeva
tvam gantva tassa devalokagamanani maggani avara yatha idha
nagacchati evam karohiti attho.
Tam sutva alambusa gathadvayamaha
devaraja kimeva tvam mameva tuvam sikkhasi
isipalobhike gaccha santi annapi acchara.
Madisiyo pavara ceva asoke nandane vane
tasampi hotu pariyayo tapi yantu palobhikati.
Tattha kimeva tvanti kim nametam tvam karositi dipeti. Mameva
tuvam sikkhasiti imasmim sakale devaloke mameva tuvam kim sikkhasi
annam na passasiti adhippayena vadati. Sakaro panettha
byanjanasandhikaro. Isipalobhike gacchati kimkarana manneva evam
vadesiti adhippayo. Pavara cevati maya uttaritara ceva.
Asoketi sokarahite. Nandaneti nandijanake. Pariyayoti gamanavaro.
Tato sakko tisso gathayo abhasi
addha hi saccam bhanasi santi annapi acchara
tadisiyo pavara ceva asoke nandane vane.
Na ta evam pajananti paricariyam pumam gata
yadisam tvam pajanasi nari sabbangasobhane.
Tvameva gaccha kalyani itthinam pavara casi
taveva vannarupena vasamanapayissasiti.
Tattha pumam gatati purisam upasankanta samana purisapalobhiniparicariyam
na jananti. Vannarupenati sariravannena ceva rupasampattiya ca.
Vasamanapayissasiti tam tapasam attano vasam anessasi.
Tam sutva alambusa dve gatha abhasi
navaham na gamissami devarajena pesita
vibhemi cetam asadum uggatejo hi brahmano.
Aneke nirayam patta isimasadiya jana
apanna mohasamsaram tasma lomani hamsayeti.
Tattha navahanti nave aham. Vibhemiti bhayami. Asadunti
asaditum. Idam vuttam hoti naham deva taya pesita na
gamissami apicaham tam isisingam silabhedanatthaya alliyitum bhayami
uggatejo hi soti. Asadiyati asadetva. Mohasamsaranti
mohena samsaram mohena isim palobhetva samsaram apanna
vattadukkhe patitthita satta gananapatham atikkanta. Tasmati tena
karanenaham. Lomani hamsayeti lomani utthapemi. Tassa kiraham
silam bhindissamiti cintayamanaya me lomani hamsantiti vadati.
Idam vatvana pakkami acchara kamavannini
missa missetumicchanti isisingam alambusa.
Sa ca tam vanamoggayha isisingena rakkhitam
bimbajalarattasanchannam samanta addhayojanam.
Patova patarasamhi udayasamayam pati
aggittham parimajjantam isisingam upagamiti
ima abhisambuddhagatha.
Tattha pakkamiti tenahi devaraja avajjeyyasi manti attano
sayanagabbham pavisitva alankaritva isisingam kilesena missetum icchanti
pakkami. Bhikkhave sa acchara tassa assamam gatati. Bimbajala-
rattasanchannanti rattakuravakavanena sanchannam. Patova patarasamhiti
Bhikkhave patarasavelaya patova pageyeva. Kivapageti. Udayasamayam
patiti suriyuggamanavelayameva. Aggitthanti aggisalam. Rattim
padhanamanuyunjitva patova nahatva udakakiccam katva pannasalaya
thokam jhanasukhena vitinametva nikkhamitva aggisalam sammajjantam tam
isisingam upagami itthivilasam dassenti tassa purato atthasi.
Atha nam tapaso pucchanto aha
ka nu vijjurivabhasi osadhi viya taraka
vicittahatthabharana amuttamanikundala.
Adiccavannasankasa hemacandanagandhini
sannaturu mahamaya kumari carudassana.
Vilaka muduka suddha pada te supatitthita
kamana kamaniya te harantiyeva me mano.
Anupubba ca te uru naganasasamupama
vimattha tuyham sussoni akkhassa phalakam yatha.
Uppalasseva kinjakkha nabhi te sadhusanthita
pura kanhanjanasseva durato patidissati.
Duvidha jata uraja avanta sadhupaccuda
payodhara appatita addhalabusama thana.
Digha kambutalabhasa giva eneyyaka yatha
pandaravarana vaggu catutthamanasannibha.
Uddhagga ca adhagga ca dumaggaparimajjita
duvija nelasambhuta danta tava sudassana.
Apandara lohitanta jinjukaphalasannibha
ayata ca visala ca netta tava sudassana.
Natidigha susamattha kanakabya samocita
uttamangaruha tuyham kesa candanagandhika.
Yavata kasigorakkha vanijananca ya gati
isinanca parakkantam sannatanam tapassinam.
Na te samasamam passe asmim pathavimandale
ko va tvam kassa va putto katham janemu tam mayanti.
Tattha vicittahatthabharanati vicittehi hatthabharanehi samannagata.
Hemacandanagandhiniti suvannavannacandanagandhavilepana. Sannaturuti
suvattitaghanauru sampannaurulakkhana. Vilakati sankhittamajjha.
Mudukati mudu sukhumala. Suddhati nimmala. Supatitthitati samam
pathavim phusanta sutthu patitthita. Kamanati gacchamana. Kamaniyati
kanta kametabbayuttaka. Harantiyeva me manoti ete evarupena
paramena itthivilasena cankamantiya tava pada mama cittam harantiyeva.
Vimatthati visala. Sussoniti sundarasoni. Akkhassati
suvannassa phalakam viya visala te soniti vadati. Uppalasseva
kinjakkhati niluppalakannika viya. Kanhanjanassevati sukhumakanhalomacitatta
evamaha. Duvidhati gatham thane vannayanto aha.
Te hi dve hutva ure jata vantassa abhava avanta ure
lagga eva hutva sutthu nikkhantatta sadhupaccuda payassa dharanato
payodhara. Appatitati nappatita amilatataya va anabbhunnatataya
va na anto pavitthati appatita. Suvannaphalake thapitasuvannamaya
vattalabuno addhena sadisataya addhalabusama thana. Eneyyaka
yathati enimigassa hi digha ca vatta ca giva sobhati evam
tava thokam digha. Kambutalabhasati suvannalingatalasannibha givati
attho. Pandaravaranati dantavarana. Catutthamanasannibhati
catutthamano vuccati catutthamanavatthubhuta jivha. Abhirattabhavena
jivhasadisam te otthapariyosananti vadati. Uddhaggati uparimadanta.
Adhaggati hetthimadanta. Dumaggaparimajjitati dantakatthaparimajjita
parisuddha. Duvijati dvija. Nelasambhutati niddosesu
hanumamsapariyosanesu sambhuta. Apandarati kanha. Lohitantati
rattapariyanta. Jinjukaphalasannibhati rattatthane jinjukaphalasadisa.
Sudassanati passantanam atittikara pancapasadasamannagata. Natidighati
pamanayutta. Susamatthati sutthu samattha. Kanakabya samocitati
kanakabya vuccati suvannaphalika taya gandhatelam adaya pariharita
suracita. Kasigorakkhati imina kasinca gorakkhanca nissaya
jivanakasatte dasseti. Ya gatiti yattaka nipphatti. Parakkantanti
yattakam isinam parakkantam vittharikata imasmim himavante yattaka
isayo vasantiti attho. Na te samasamanti tesu sabbesu ekampi
Rupalilavilasadisamataya taya samam na passami. Ko va tvanti
idam tassa itthibhavam jananto purisavoharavasena pucchati.
Sa evam padato patthaya yava kesa attano vannam bhasante
tapase alambusa tunhi hutva tassa kathaya yathanusandhim gataya
tassa sammulhabhavam natva gathamaha
na panhakalo bhaddante kassapevam gate sati
ehi samma ramissama ubho asmaka assame
ehi tam upaguyhissam ratinam kusalo bhavati.
Tattha kassapevam gate satiti kassapagotta evam tava citte
pavatte sati panhakalo na hoti. Sammati piyavacanamalapanametam.
Ratinanti pancakamagunaratinam.
Evam vatva alambusa cintesi nayam mayi thitaya hatthapasam
gamissati gacchanti viya gamissamiti. Sa itthimayakusalataya
tapasam upasankamitva agatamaggabhimukhi payasi.
Tamattham pakasento sattha aha
idam vatvana pakkami acchara kamavannini
missa missetumicchanti isisingam alambusati.
Atha nam tapaso gacchantam disva ayam gacchatiti attano
dandhaparakkamam mandagamanam chinditva vegena dhavitva kesesu hatthena
paramasi.
Tamattham pakasento sattha aha
So ca vegena nikkhamma chetva dandhaparakkamam
tamuttamasu venisu ajjhappatto paramasi.
Tamudavatta kalyani palissaji susobhani
cavi tamhi brahmacariya yatha tam atha tosita.
Manasa agama indam vasantam nandane vane
tassa sankappamannaya maghava devakunjaro
pallankam pahini khippam suvannam sopavahanam.
Sauracchadapannasam sahassapatiyatthatam
tamenam tattha dharesi ure katvana sobhana.
Yatha ekamuhuttamva tini vassani dharayi
vimado tihi vassehi pabujjhitvana brahmano.
Addasasi haritarukkhe samanta aggiyayanam
navapattavanam phullam kokilaganaghositam.
Samanta sa viloketva rudam assuni vattayi
na juhe na jape mante aggihuttam pahapitam.
Ko nu me paricariyaya pubbe cittam palobhayi
aranne me viharato yo me tejahasambhutam
nanaratanaparipunnam navamva ganhi annaveti.
Tattha ajjhappattoti sampatto. Tamudavatta kalyaniti tam
kese paramasetva thitam isim udavattitva nivattitva
kalyanadassana sa sutthusobhana. Palassajiti alingi. Cavi tamhi
Brahmacariya yatha tam atha tositati bhikkhave tassa isino tavadeva
jhanam antaradhayi tasmim tamha jhana brahmacariya cavite yatha
tam sakkena patthitam tatheva ahosi. Atha sakkassa patthanaya
samiddhabhavam viditva sa devakanna pesita tassa tena brahmacariyavinasena
sanjanitapitipamojjati attho. Manasa agamati sa tam
alingitva thita aho vata sakko pallankam passeyyati evam
pavattena manasa indam agama. Nandaneti nandijananasamatthataya
nandanavanasankhate tavatimsabhavane vasantam. Devakunjaroti devasettho.
Pahiniti pesehi. Pahinitipi patho. Sopavahananti saparivaram.
Sauracchadapannasanti pannasaya uracchadehi paticchaditam.
Sahassapatiyatthatanti sahassadibbakojavatthatam. Tamenam tatthati tam isisingam
tattha dibbapallanke nisinna sa ure katva dharesiti. Tini
vassaniti ekamuhuttam viya manussagananaya tini vassani tam ure
nipajjapetva tattha nisinna dharesi. Vimadoti nimmado
vigatavisannabhavo. So hi tini samvaccharani visanno sayitva paccha
patiladdhasanno pabujjhi. Tasmim pabujjhamane hatthadiphandanam disvava
alambusa tassa pabujjhanabhavam natva pallankamantaradhapetva sayampi
antarahita atthasi. Addasasiti assamapadam olokento kena
nu khomhi silavinasam papitoti cintetva mahantena saddena paridevamano
addasasi. Haritarukkheti aggiyayanasankhatam aggisalam samanta
parivaretva thite haritapattarukkhe. Navapattavananti tarunehi
Navapattehi sanchannam vanam. Rudanti paridevanto. Na juhe na jape
manteti ayamassa paridevanagatha. Pahapitanti hapitam. Pakaro
upasaggamattam. Paricariyayati konu kilesaparicariyaya ito pubbe
mama cittam palobhayiti paridevati. Yo me tejahasambhutanti hakaro
nipatamattam. Yo mama samanatejena sambhutam jhanagunam nanaratanapunnam
mahannave navam viya ganhi vinasam papesi ko namesoti
paridevati.
Tam sutva alambusa cintesi sacaham na kathessami ayam
me abhisapissati handassa kathessamiti. Sa dissamanena kayena
thatva gathamaha
ahante paricariyaya devarajena pesita
avadhi cittam cittena pamada tvam na bujjhasiti.
So tassa katham sutva pitara dinnam ovadam saritva pituvacanam
akatva mahavinasam pattomhiti paridevanto catasso gathayo abhasi
imani kira mam tato kassapo anusasati
kamalasarisitthiyo tayo bujjhesi manava.
Ure gandayo bujjhesi tayo bujjhesi manava
iccanusasimam tato yatha mam anukampako.
Tassaham vacanam nakam pitu buddhassa sasanam
aranne nimmanussamhi savajja jhayami ekako.
Soham tatha karissami dhiratthu jivitena me
puna va tadiso hessam maranam me bhavissatiti.
Tattha imaniti imani vacanani. Kamalasarisitthiyoti kamala
vuccati nariphalaka tasam pupphasadisa itthiyo. Tayo bujjhesiti
manava tayo janeyyasi natva dassanapatham agantva
palapeyyasiti yani evarupani vacanani tada mam tato anusasati
imani kira taniti. Ure gandayoti uramhi dvihi gandehi
samannagatayo. Tayo bujjhesiti manava tayo attano vasangate
vinasam papentiti janeyyasiti. Nakanti na karim. Jhayamiti
pajjhayami paridevami. Dhiratthu jivitena meti dhiratthu garahitam mama
jivitam jivitena me ko attho. Puna vati tatha karissami
yatha puna va tadiso bhavissami nattham jhanam uppadetva
vitarago bhavissami maranam va me bhavissatiti.
So kamaragam pahaya puna jhanam uppadesi. Athassa samanatejam
disva jhanassa ca uppaditabhavam natva alambusa bhita khamapesi.
Tamattham pakasento sattha dve gatha abhasi
tassa tejanca viriyanca dhitim natva suvaddhitam
sirasa aggahi pade isisingam alambusa.
Ma me kujjha mahavira ma me kujjha mahaise
maha attho maya cinno tidasanam yasassinam
tayapi kampitam asi sabbam devapuram tadati.
Atha nam so khamami te bhadde yathasukham gacchahiti visajjento
gathamaha
tavatimsa ca ye deva tidasananca vasavo
tvanca bhadde sukhi hohi gaccha kanne yathasukhanti.
Sa tam vanditva teneva suvannapallankena devapuram gata.
Tamattham pakasento sattha tisso gathayo abhasi
tassa pade gahetvana katva ca nam padakkhinam
anjalim paggahetvana tamha thana apakkami.
Yo tassa asi pallanko sovanno sopavahano
sauracchadapannaso sahassapatiyatthato
tameva pallankamaruyha aga devana santike.
Tamokkamiva ayantim jalantim vijjutam yatha
patito sumano vitto devindo adada varanti.
Tattha okkamivati dipakam viya. Patitoti adihi tutthakarova
dassito. Adada varanti agantva vanditva thitaya tuttho
varam adada adasi.
Sa tassa santike varam ganhanti osanagathamaha
varance me ado sakka sabbabhutanamissara
na isipalobhika gacche etam sakka varam vareti.
Tassattho sakka devaraja sace me tvam varam ado puna
Isipalobhikaya na gaccheyyam ma mam etadatthaya pahineyyasi
etam varam varemiti.
Sattha tassa bhikkhuno imam dhammadesanam aharitva saccani
pakasetva jatakam samodhanesi. Saccapariyosane so bhikkhu
sotapattiphale patitthahi. Tada alambusa poranadutiyika ahosi.
Isisingo ukkanthito bhikkhu pita mahaisi pana ahamevati.
Alambusajatakam nitthitam.
Tatiyam.
-----------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 41 page 396-410.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=41&A=8146&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=41&A=8146&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=2478
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=10324
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=11235
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=11235
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]