อรรถกถาเล่มที่ ๓๘ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ชา.อ.๔ ติก-ปญฺจกนิปาต

                       กโปตกชาตกํ
     อิทานิ โขมฺหีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ โลลภิกฺขุํ
อารพฺภ กเถสิ ฯ
     โลลวตฺถุ อเนกโส วิตฺถาริตเมว ฯ ตํ ปน สตฺถา สจฺจํ
กิร ตฺวํ ภิกฺขุ โลโลติ ปุจฺฉิตฺวา อาม ภนฺเตติ วุตฺเต น
โข ภิกฺขุ อิทาเนว ปุพฺเพปิ ตฺวํ โลโลสิ โลลฺยภาเวน ปน
ชีวิตกฺขยํ ปตฺโตติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
     อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต
ปาราวตโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา พาราณสีเสฏฺฐิโน มหานเส นีฬปจฺฉิยํ
วสติ ฯ อเถโก กาโก มจฺฉมํสลุทฺโธ เตน สทฺธึ เมตฺตึ กตฺวา
ตตฺเถว วสิ ฯ โส เอกทิวสํ พหุํ มจฺฉมํสํ ทิสฺวา อิมํ ขาทิสฺสามีติ
นิตฺถุนายนฺโต ๑- นีฬปจฺฉิยํเยว นิปชฺชิตฺวา ปาราวเตน เอหิ
สมฺม โคจราย คมิสฺสามาติ วุจฺจมาโนปิ อชีรเกน นิมฺมโทมฺหิ ๒-
คจฺฉ ตฺวนฺติ วตฺวา ตสฺมึ คเต คโต เม ปจฺจามิตฺตกณฺฏโก
อิทานิ ยถารุจึ มจฺฉมํสํ ขาทิสฺสามีติ จินฺเตนฺโต ปฐมํ คาถมาห
               อิทานิ โขมฺหิ สุขิโต อโรโค
               มนกณฺฏโก ๓- นิปฺปติโต กโปโต
@เชิงอรรถ: ๑ ตินฺติณายนฺโต ฯ ๒ นิปนฺโนมฺหิ ฯ ๓ นิกฺกณฺฏโก ฯ ปน กณฺฏโก ฯ
               กาหามิทานิ หทยสฺส ตุฏฺฐึ
               ตถาหิ มํ มํสสากํ พเลตีติ ฯ
     ตตฺถ นิปฺปติโตติ นิคฺคโต ฯ กโปโตติ ปาราวโต ฯ กาหามิทานีติ
กริสฺสามิ ทานิ ฯ ตถา หิ มํ มํสสากํ พเลตีติ ตถา หิ มํ
มํสญฺจ อวเสสสากญฺจ มยฺหํ พลํ กโรติ อุฏฺเฐหิ ขาทาติ
วทมานํ วิย อุสฺสาหํ มม กโรตีติ อตฺโถ ฯ
     โส ภตฺตการเก มจฺฉมํสํ ปจิตฺวา มหานสา นิกฺขมฺม
สรีรโต เสทํ ปวาเหนฺเต ปจฺฉิโต นิกฺขมิตฺวา รสกโรฏิยํ นิลียิตฺวา
กิริ กิรีติ สทฺทมกาสิ ๑- ฯ ภตฺตการโก เวเคนาคนฺตฺวา กากํ คเหตฺวา
สพฺพปตฺตานิ ลุญฺจิตฺวา อลฺลสิงฺคิเวรญฺจ ปิฏฺฐสิทฺธตฺถเก จ ปึสิตฺวา
ลสุณํ ปูติตกฺเกน มทฺทิตฺวา สกลสรีรํ มกฺเขตฺวา เอกํ กฐลํ
ฆํสิตฺวา วิชฺฌิตฺวา สุตฺตเกน ตสฺส คีวายํ พนฺธิตฺวา นีฬปจฺฉิยํเยว
นํ ปกฺขิปิตฺวา อคมาสิ ฯ ปาราวโต อาคนฺตฺวา ตํ ทิสฺวา กา
เอสา พลากา มม สหายสฺส ปจฺฉิยํ นิปนฺนา จณฺโฑ หิ โส
อาคนฺตฺวา ฆาเตยฺยาสิ นนฺติ ปริหาสํ กโรนฺโต ทุติยํ คาถมาห
       กายํ พลากา สิขิณฺฑี ๒-   โจรี ลงฺฆีปิตามหา
       โอรํ พลาเก อาคจฺฉ     จณฺโฑ เม วายโส สขาติ ฯ
     สา เหฏฺฐา วุตฺตตฺถาเยว ฯ
     ตํ สุตฺวา กาโก ตติยํ คาถมาห
       อลมฺหิ เต ชคฺฆิตาเส มมํ  ทิสฺวาน เอทิสํ
@เชิงอรรถ: ๑ กโรฏิ กิลีติ สทฺทํ อกาสิ ฯ ๒  สิขินี ฯ
       วิลูนํ สูทปุตฺเตน       ปิฏฺฐมฏฺเฐน ๑- มกฺขิตนฺติ ฯ
     ตตฺถ อลนฺติ ปฏิเสธฏฺเฐ นิปาโต ฯ ชคฺฆิตาเสติ หาสิตฺวา ฯ
อิทํ วุตฺตํ โหติ อิทานิ มํ อีทิสํ เอวํ ทุกฺขปฺปตฺตํ ทิสฺวา
ตว อลํ หสิตุํ ตฺวํ มํ ๒- อีทิเส กาเล ปริหาสเกฬึ กโรหีติ ฯ
      โส ปริหาสเกฬึ กโรนฺโตว ปุน จตุตฺถํ คาถมาห
       สุนฺหาโต สุวิลิตฺโตสิ      อนฺนปาเนน ตปฺปิโต
       กณฺเฐ จ เต เวฬุริโย    อคมาสิ กชงฺคลนฺติ ฯ
     ตตฺถ กณฺเฐ จ เต เวฬุริโยติ อยํ เต เวฬุริยมณิปิ
กณฺเฐ ปิลนฺโธ ตฺวํ เอตฺตกํ กาลํ อมฺหากํ เอตํ น ทสฺเสสีติ
(กปาลํ) สนฺธาเยวมาห ฯ กชงฺคลนฺติ อิธ พาราณสีเยว
กชงฺคลาติ อธิปฺเปตา ฯ อิโต นิกฺขมิตฺวา คจฺฉสิ ๓- อนฺโตนครํ
คโตติ ปุจฺฉติ ฯ
     ตโต กาโก ปญฺจมํ คาถมาห
       มา เต มิตฺโต วา อมิตฺโต วา  อคมาสิ กชงฺคลํ
       ปิญฺชานิ ตตฺถ ลายิตฺวา        กณฺเฐ พนฺธนฺติ วฏฺฏนนฺติ ฯ
     ตตฺถ ปิญฺชานีติ ปุจฺฉานิ ๔- ฯ ตตฺถ ลายิตฺวาติ ตสฺมึ พาราณสีนคเร
ลุญฺจิตฺวา ฯ วฏฺฏนนฺติ กฐลิกํ ฯ
     ตํ สุตฺวา ปาราวโต โอสานคาถมาห
       ปุนปาปชฺชสี สมฺม            สีลํ หิ ตว ตาทิสํ
       น หิ มานุสกา โภคา         สุภุญฺชา โหนฺติ ปกฺขิโนติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑. ปิฏฺฐิมทฺเทน ฯ ๒. มา ฯ ๓. กจฺจิ ฯ ๔. ปิญฺชานิ ฯ
     ตตฺถ ปุนปาปชฺชสีติ ปุนปิ เอวรูปํ อาปชฺชิสฺสสิ เอวรูปํ
หิ เต สีลนฺติ ฯ
     อิติ นํ โส โอวทิตฺวา ตตฺถ อวสิตฺวา ปกฺเข ปสาเรตฺวา
อญฺญตฺถ อคมาสิ ฯ กาโกปิ ตตฺเถว ชีวิตกฺขยํ ปาปุณิ ฯ
     สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ
สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน โลลภิกฺขุ อนาคามิผเล ปติฏฺฐหิ ฯ
ตทา กาโก โลลภิกฺขุ อโหสิ ฯ กโปโต ปน อหเมวาติ ฯ
                 กโปตกชาตกํ  นิฏฺฐิตํ
                 อฑฺฒวคฺโค    ตติโย
                 ปญฺจกนิปาตวณฺณนา นิฏฺฐิตา
             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๘ หน้า ๕๑๓-๕๑๖.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=38&A=10653&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=38&A=10653&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=825
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=3796
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=3749
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=3749
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27