![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Mahanipata vannana
------------
mahajanakajatakam
ko yam majjhe samuddasminti idam sattha jetavane viharanto
mahabhinikkhamanaparamim arabbha kathesi. Ekadivasamhi bhikkhu
dhammasabhayam tathagatassa mahabhinikkhamanam vannayanta nisidimsu. Sattha
agantva kaya nuttha bhikkhave etarahi kathaya sannisinnati
pucchitva imaya namati vutte na bhikkhave idaneva pubbepi
bodhisattakale tathagato mahabhinikkhamanam nikkhantoyevati vatva tunhi
ahosi tehi yacito atitam ahari.
Atite bhikkhave videharatthe mithilayam mahajanako nama raja
rajjam karesi. Tassa ranno dve putta ahesum aritthajanako ca
polajanako ca. Tesam raja jetthaputtassa uparajjam adasi kanitthassa
senapatitthanam adasi. Aparabhage mahajanake kalakate
aritthajanako raja hutva itarassa uparajjam adasi. Tasseko
padamuliko amacco ranno santikam gantava deva uparaja tumhe
maretukamoti aha. Raja punappunam katham sutva kanitthassa sineham
bhinditva polajanakam samkhalikahi bandhapetva rajanivesanato avidure
ekasmim gehe thapetva arakkham ganhapesi. Kumaro sacaham
Bhatu verimhi samkhalikapi me hatthapada ma muncantu davarampi ma
vivariyatu no ceham bhatu verimhi samkhalikapi me hatthapada
muncantu dvarampi vivariyatuti saccakiriyam akasi. Tavadeva samkhalikapi
khandakhandam bhanjimsu davarampi vivari. Tato so nikkhamitva ekam
paccantagamam gantva tattha vasam kappesi. Paccantagamavasino
tam sanjanitva upatthahimsu. Atha nam raja gahapetum nasakkhi.
So anupubbena paccantajanapadam hatthagatam katva mahaparivaro hutva
cintesi aham pubbe mama bhatuno na verimhi idani pana verimhiti.
So balanikayam sannipatetva mahajanaparivuto paccantagama
nikkhamitva anupubbena mithilam patva bahinagare khandhavaram katva
senam nivasapesi. Atha nagaravasino yodha kumaro kira agatoti
sutva yebhuyyena hatthivahanadini gahetva tasseva santikam agamimsu
annepi nagara agamimsu. So bhatu sasanam pesesi naham pubbe
tumhakam veri idani pana verimhi setacchattam va me detha yuddham vati.
Tam sutva raja yuddham katum icchanto aggamahesim amantetva bhadde
yuddhe jayaparajayo nama na sakka janitum sace mama antarayo
hoti tavam gabbham rakkheyyasiti vatva mahatiya senaya parivuto
nagara nikkhami. Atha nam yuddhe polajanakassa yodha jivitakkhayam
papesum. Raja matoti sutva sakalanagaram ekakolahalajatam.
Devipi tassa matabhavam natva sighasigham suvannasaradini gahetva
pacchiyam pakkhipitva matthake pilotikam attharitva upari tandule
Pakkhipitva kilitthapilotikam nivasetva attano sariram virupam katva
pacchim sise thapetva divadivaseyeva nagara nikkhami. Na koci nam
janati. Sa uttaradvarena nikkhamitva katthaci agatapubbatta
maggam ajananti disam vavatthapetum asakkonti kevalam kalacampakanagaram
nama atthiti sutatta kalacampakanagaram gamika nama atthiti
pucchiyamana etissam salayam nisidi. Kucchiyam panassa na yo va
so va satto puritaparami pana mahasatto nibbatti tassa tejena
sakkassa bhavanam unhakaram dassesi. Sakko avajjento tam
karanam natva deviya kucchiyam nibbattasatto mahapunno maya
tattha gantum vattatiti cintetva paticchannayoggam mapetva tattha
mancam pannapetva mahallakapurisam viya attanam mapetva yoggam
pajento taya nisinnasalaya dvare ratham thapetva kalacampakanagaram
gamika nama atthiti tam pucchi. Tam sutva devi ahampi
tata gamissamiti aha. Tenahi yoggam aruyha nisida ammati.
Sa nikkhamitva tata aham paripunnagabbha na sakka maya
yoggam abhiruhitum tava pacchato va gamissami apica imissa pana
me pacchiya okasam dehiti aha. Amma kim vadesi yoggam
pajetum jananto nama maya sadiso natthi ma bhayi yoggam abhiruyha
nisida ammati. Tassa arohanakale attano puttassanubhavena
pathavi vatapunnabhasmacammam viya unnamitva yoggassa pacchimante
ahacca atthasi. Sa abhiruyha sirisayane nipajjitva
Devata ayam bhavissatiti annasi. Sa dibbasayane nipannamatta
va niddam okkami. Atha nam sakko timsayojanamatthake ekam nadim
patva devim pabodhetva amma imamha otaritva nadiyam nahayitva
ussisake satakayugam atthi tam nivasehi antoyogge puvabhattam atthi
tam gahetva paribhunjahiti aha. Sa tatha katva puna nipajjitva
sayanhasamaye kalacampakanagaram patva dvarattalakapakare
disva tata kinnametam nagaranti sakkam pucchi. Kalacampakanagaram
ammati. Kim vadesi tata nanu amhakam nagarato kalacampakanagaram
satthiyojanamatthake hotiti. Evam amma aham pana ujumaggam
janamiti. Atha nam dakkhinadvarasamipe otaretva amma
amhakam gamo purato hoti tavam pana imam nagaram pavisahiti vatva
purato gacchanto viya gantva sakko antaradhayitva sakatthanameva
gato. Devipi ekissam salayam nisidi. Tasmim khane eko
disapamokkho kalacampakanagaravasi mantajjhayikabrahmano pancahi
manavakasatehi parivuto nahanatthaya gacchanto durato va
oloketva tam abhirupam sobhaggappattam devim tattha salayam nisinnam
disva deviya kucchiyam nibbattamahasattassanubhavena saha dassaneneva
sakakanitthabhagini viya sineham uppadetva manave bahi thapetva
ekakova salayam pavisitva bhagini kataragamavasiti pucchi. Tata
aham mithilayam aritthajanakaranno aggamahesimhiti. Amma idha
kasma agatositi pucchi. Polajanakena raja marito athaham
Bhita gabbham anurakkhissamiti agatati. Amma imasmim pana nagare
tava koci natako atthiti. Natthi tatati. Tenahi ma cintayi
aham udiccabrahmanamahasalo disapamokkho acariyo aham tam
bhaginitthane thapetva patijaggissami tavam bhatikoti mam vatva
padesu gahetva paridevahiti. Sa sadhuti sampaticchitva
mahasaddam katva tassa padesu gahetva pati. Ubhopi annamannam
paridevimsu. Atha antevasika tassa saddam sunanta upadhavitva
salam pavisitva acariya kim te hotiti pucchimsu. Kanitthabhagini me
tata asukakale nama maya vina jatati. Ditthakalato patthaya
ma cintayittha acariyati ahamsu. So paticchannayoggam aharapetva
tam tattha nisidapetva brahmaniya mama kanitthabhaginibhavam kathetva
sabbakiccani katum vadethati vatva geham pesesi. Atha nam brahmani
unhodakena nahapetva sayanam pannapetva nipajjapesi. Brahmanopi
nahayitva geham agato bhojanakale bhagimnim me pakkosathati tam
pakkosapetva taya saddhim ekato bhunjitva attano nivesaneyeva
tam patijaggi. Sa nacirasseva suvannavannam puttam vijayi. Devi
mahajanakakumarotissa ayyakassa santakam namam akasi. So
vaddhamano darakehi saddhim kilanto ye nam rosenti asambhinnakhattiyakule
jatatta mahabalataya ceva manathaddhataya ca te dalham gahetva
pahari. Te mahasaddena rodanta kena pahatati vutte vidhavaputtenati
vadanti. Kumaro cintesi ime mam vidhavaputtoti
Abhinham vadanti hotu mama mataram pucchissamiti. So ekadivasam
mataram pucchi amma ko mayham pitati. Atha nam tata brahmano
te pitati vancesi. So punadivase darake paharanto
vidhavaputtenati vutte nanu brahmano me pitati vatva brahmano
kim te hotiti vutte cintesi ime brahmano kim te hotiti
vadanti mata me idam karanam yathabhutam na kathesi sa attano
manena me na kathessati hotu kathapessami nanti so thannam
pivanto matu thanam damsitva amma pitaram me kathehi no ce
kathessasi thanante chindissamiti aha. Sa puttam vancetum
asakkonti tata tavam mithilayam aritthajanakassa ranno putto pita te
polajanakena marito ahantam anurakkhanti imam nagaram agatamhi ayam
brahmano bhaginitthane thapetva patijaggiti kathesi. So tato
patthaya vidhavaputtoti vuttepi na kujjhati. So solasavassabbhantareyeva
tayo vede sabbasippani ca ugganhi solasavassikakale
pana uttamarupadharo ahosi. So pitu santakam rajjam ganhissamiti
cintetva mataram pucchi amma kinci te hatthagatam dhanam
atthi udahu no aham voharam katva dhanam uppadetva
pitu santakam rajjam ganhissamiti. Tata naham tucchahattha agata
tayo sara mayham atthi manisaro muttasaro vajirasaroti tesu
ekeko saro rajjaggahanappamano atthi tam gahetva rajjam ganhahi
ma voharam kari tatati. Amma etam dhanam mayhameva upaddham
Dehi tam gahetva suvannabhumim gantva bahudhanam aharitva pitu
santakam rajjam ganhissamiti vatva so upaddham aharapetva
bhandam gahetva suvannabhumigamikehi vanijehi saddhim navaya bhandam
aropetva puna nivattitva mataram vanditva apucchitva amma
aham suvannabhumim gamissamiti aha. Tata mahasamuddo nama
appasiddhiko bahuantarayo ma gaccha rajjam gahanatthaya te dhanam
bahunti. So gacchissamiyeva ammati mataram apucchitva vanditva
padakkhinam katva nikkhamitva navam abhiruhi. Tam divasameva
polajanakassa sarire rogo udapadi. Anutthanaseyyam sayi. Satta
vanijasatani navam abhiruhimsu. Nava sattahi divasehi satta yojanasatani
gata. Sa aticandaumivegena gantva attanam santharetum
nasakkhi. Tarangavegena phalakani bhinnani honti. Tato tato
udakam uggatam. Nava samuddamajjhe nimmugga. Mahajana
maranabhayabhita rodanti paridevanti nana devatayo namassanti.
Mahasatto pana neva rodati na paridevati na devatayo namassati.
So navaya nimmujjanabhavam natva sappina saddhim khandhasakkharam
omadditva kucchipuram khaditva dve matthasatake telena temetva
dalham nivasetva kupakam nissaya thito navaya nimmujjanasamaye
kupamatthakam abhiruhi. Mahajana macchakacchapabhakkha jata. Samanta
udakam lohitavannam ahosi. Mahasatto kupamatthake thito va
imaya nama disaya mithilati tam disam vavatthapetva kupamatthaka
Upatitva macchakacchape atikkamma mahabalataya ekausabhamatthake
pati. Tam divasameva polajanako kalamakasi. Tato patthaya
mahasatto manivannasu umisu pavattento suvannakaddalikhando viya
bahubalena mahasamuddam tarati. So yatha ekadivasam tarati evam
sattaham tarati idani punnamidivasoti tam pana velam oloketva
lonodakena mukham vikhaletva uposathiko hoti. Tada pana ye
matuupatthanadigunayutta samudde maritum ananucchavika satta te
upadharehiti catuhi lokapalehi manimekhala nama devadhita
samuddarakkhika thapita hoti. Sa satta divase samuddam na oloketi.
Dibbasampattim anubhavantiya kirassa sati pamuttha. Devadhita
devasamagamam gatatipi keci vadanti. Ajja me sattamo divaso samuddam
anolokentiya ka nukho pavuttiti cintetva olokenti
mahasattam disva sace mahajanakakumaro samuddeyeva marissati
devasamagamam pavisitum na labhissamiti cintetva mahasattassa avidure
alankatasarira akase thatva mahasattam vimamsamana pathamam
gathamaha
koyam majjhe samuddasmim apassantiramayuhe
kim tavam atthavasam natva evam vayamase bhusanti.
Tattha apassantiranti tiram apassantova. Ayuheti viriyam karoti.
Atha mahasatto ajja me sattamo divaso samuddam tarantassa
na me dutiyo satto ditthapubbo ko nukho esa mam vadatiti
Akasam olokento tam disva dutiyagathamaha
nisamma vattam lokassa vayamassa ca devate
tasma majjhe samuddasmim apasantiramayuheti.
Tattha nisamma vattam lokassati so aham lokassa vattam
kiriyam nisamma upadharetva viharamiti attho. Vayamassa cati
vayamassa ca anisamsam nisamma passitva viharamiti dipeti.
Tasmati yasma nisamma viharami purisakaro nama na nassati
sukhe patitthapetiti janami tasma tiram apassantopi ayuhe viriyam
karomi. Kim nametam na ukkanthamiti.
Sa tassa dhammakatham sotukama puna gathamaha
gambhire appameyyasmim tiram yassa na dissati
mogho te purisavayamo appatva va marissasiti.
Tattha appatva vati tiram appatvayeva tvam marissasi.
Atha nam mahasatto kinnametam kathesi aham vayamam katva
marantopi garahato muncissamiti vatva gathamaha
anano natinam hoti devanam pitunanca so
karam purisakiccani na ca pacchanutappatiti.
Tattha ananoti devate vayamam karonto marantopi natinanca
devananca brahmananca antare anano hoti agarayho hotiti attho.
Atha nam devata gathamaha
Aparaneyyam yam kammam apphalam kilamathuddhayam 1-
tattha ko vayamenattho 2- maccu yassabhinipphatanti 3-.
Tattha aparaneyyanti vayamena matthakam apapetabbam.
Maccu yassabhinipphatanti yassa atthane vayamakaranakassa maccu maranameva
nipphatti tattha ko vayamenatthoti.
Evam vutte tam appatibhanam karonto mahasatto upari
gatha abhasi
aparaneyyam accantam yo viditvana devate
na rakkhe attano panam janna so yadi hapaye
adhippayaphalam eke asmim lokasmi devate
payojayanti kammani tani ijjhanti va na va
sanditthikam kammaphalam nanu passasi devate
sanna anne taramaham tanca passami santike
so aham vayamissami yathasati yathabalam
gaccham param samuddassa kasam purisakariyanti.
Tattha accantanti yo idam kammam viriyam katvapi nipphadetum
na sakka accantameva aparaneyyanti viditva candahatthimattahatthiadayo
apariharanto attano panam na rakkheyya. Janna so yadi hapayeti
so yadi tadisesu thanesu viriyam hapeyya
@Footnote: 1. kilamathuddayantipi patho. . 2. vayamenatthotipi patho . 3. yassabhinippatan
@ tipi patho
Janeyya tassa kusitabhavassa phalam tavam yam va tam va niratthakam
vadasiti dipeti. Paliyam pana janna so yadi hapayanti likhitam
tam atthakathasu natthi. Adhippayaphalanti attano adhippayassa phalam
sampassamana ekacce purisa kasivanijjadini kammani payojenti.
Tani ijjhanti va na vati ettha gamissami idam uggahessamiti
kayikacetasikaviriyam karontassa tani ijjhanteva tasma tam katum
vattatiyevati dasseti. Sanna anne taramahanti anne jana
mahasamudde sanna nimmugga viriyam akaronta macchakacchapabhakkha
jata aham pana ekako va tarami. Tanca passami santiketi
idampi me viriyaphalam passa maya imina attabhavena devata nama
na ditthapubba so aham tanca imina dibbattabhavena mama
santike thitam passami. Yathasati yathabalanti attano satiya ca
balassa ca anurupam. Kasanti karissami.
Devata tassa tam dalham vacanam sutva tassa thutim karonti gathamaha
yo tavam evam gate oghe appameyye mahannave
dhammavayamasampanno kammuna navasidasi
so tavam tattheva gacchahi yattha te nirato manoti.
Tattha evam gateti evarupe appameyye oghe gambhire
vitthare mahasamudde. Dhammavayamasampannoti dhammena vayamena
samannagato. Kammuna navasidasiti tavam attano purisakarakammena
navasidasi. Yattha teti yasmim thane tava mano nirato tattheva
Gacchahiti attho.
Evanca pana vatva pandita mahaparakkama kuhim tam nessamiti
pucchi. Mithilanagaranti vutte sa mahasattam malakalapam viya
ukkhipitva ubhohi bahahi paggayha ure nipajjapetva piyaputtam
viya adaya gacchanti akase pakkhandi. Mahasatto sattaham
lonodakena upakilitthasariro dibbaphassena phuttho niddam okkami.
Atha nam sa mithilam netva ambavane mangalasilapatte dakkhinapassena
nipajjapetva uyyane devatahi tassa arakkham gahapetva
sakatthanameva gata. Tada polajanakassa putto natthi eka
panassa dhita sivalidevi nama ahosi pandita bayatta. Atha
amacca tameva rajanam maranamance nipannam pucchimsu maharaja
tumhesu divangatesu kassa rajjam dassamati. Atha raja mama dhitaram
sivalidevim aradhetum samatthassa rajjam detha yo va pana caturassa
pallankassa ussisakam janati yo va pana sahassathamadhanum aropetum
sakkoti yo va pana solasamahanidhim niharitum sakkoti tassa rajjam
dethati aha. Deva tesam no nidhinam udanam kathethati ahamsu.
Raja
suriyuggamane nidhi atho oggamane nidhi
anto nidhi bahi nidhi na anto na bahi nidhi
arohane mahanidhi atho orohane nidhi
catusu mahasalesu samanta yojane nidhi
Dantaggesu mahanidhi balaggesu ca kepuke
rukkhaggesu mahanidhi solasete mahanidhi
sahassathamo pallanko sivalaradhanena cati
nidhihi saddhim itaresampi udanam kathesi. Amacca ranno accayena tassa
matasarirakiccam katva sattame divase sannipatitva mantayimsu ranna
attano dhitaram aradhetum samatthassa rajjam databbanti vuttam ko
tam aradhetum sakkhissatiti. Te senapati ranno vallabhoti tassa
sasanam pesesum. So sasanam sutva sadhuti sampaticchitva rajjassatthaya
rajadvaram gantva attano agatabhavam rajadhitaya arocapesi.
Sa tassa agatabhavam natva atthi nu khavassa setacchattasirim
dharetum dhititi tassa vimamsanatthaya khippam agacchatuti aha. So
tam sasanam sutva tam aradhetukamo sopanapadamulato patthaya
javena gantva tassa santike atthasi. Atha nam sa vimamsamana
mahatale javena dhavatuti aha. So rajadhitaram tosessamiti
vegena dhavi. Atha nam puna ehiti aha. So puna javena
agato. Sa tassa dhitiya abhavam natva ehi pade me sambahati.
So tassa aradhanattham nisiditva padesambahi. Atha nam ure
padena paharitva uttanakam patetva imam andhabalam purisam
dhitivirahitam pothetva givayam gahetva niharathati dasinam sannam
adasi. Ta tatha karimsu. So tehi kim senapatiti puttho
tumhe ma pucchatha nayam manussitthi yakkhini bhavissatiti aha.
Tato bhandagariko gato. Tampi tatheva lajjapesiyeva. Tatha
setthim chattaggahakam asiggahakanti sabbepi lajajapesiyeva. Atha
mahajano mantetva rajadhitaram tava aradhetum samattho nama natthi
sahassathamadhanum aropetum samatthassa rajjam dethati aha. Tampi
koci aropetum nasakkhi. Tato caturassa pallankassa ussisakam
janantassa rajjam dethati aha. Pallankassa ussisakampi na koci
janati. Tato solasa mahanidhi niharitum samatthassa rajjam dethati aha.
Tepi koci niharitum nasakkhi. Tato arajikam nama rattham paletum na
sakka kinnukho katabbanti mantayimsu. Atha ne purohito aha
tumhe ma cintayittha phussaratham visajjetum vattati phussarathena hi
laddharaja sakalajambudipe rajjam karetum samattho hotiti. Te
sadhuti sampaticchitva nagaram alankarapetva mangalarathe
kumudavanne cattaro asse yojetva uparicittattharanam attharitva
pancarajakakudhabhandani aropetva caturanginiya senaya parivaresum.
Sassamikassa rathassa purato turiyani vajjanti assamikassa pacchato
tasma purohito sabbaturiyani pacchato vadethati vatva
suvannabhingarena rathanandinca rasmiyo ca rathadhuranca patodanca
abhisincitva yassa rajjam karetum punnam atthi tassa santikam gacchahiti
vatva tam ratham visajjesi. Atha ratho rajageham padakkhinam katva
vegena mahavithim abhiruhi. Senapatiadayo phussaratho mama santikam
etuti mantayimsu. So sabbesam gehani atikkamitva nagaram padakkhinam
katva pacinadvarena nikkhamitva uyyanabhimukho payasi. Atha
Nam vegena gacchantam disva ratham nivattethati ahamsu. Purohito
ma nivattayittha gacchanto yojanasatampi gacchatu ma nivarethati
aha. Ratho uyyanam pavisitva mangalasilapattam padakkhinam
katva arohanasajjo hutva atthasi. Purohito mahasattam
nipannam disva amacce amantetva ambho eko mangalasilapatte
nipannako dissati setacchattanucchavika panassa dhiti atthi
va natthi vati mayam na janama sace punnava bhavissati na
utthahissati na olokessati sace kalakanni satto bhitatasato
utthaya kampamano olokessati palayissati khippam sabbaturiyani
pagganhathati aha. Tavadeva anekasatani turiyani pagganhimsu.
Tesam saddo sagarakucchiyam nigghoso viya ahosi. Mahasatto tena
saddena pabujjhitva sisam vivaritva orokento mahajanam disva
setacchattena me agatena bhavitabbanti puna sisam parupitva
parivattitva vamapassena nipajji. Purohito tassa pade vivaritva
lakkhanani oloketva titthatu ayam eko dipo catunnampi
mahadipanam rajjam karetum samatthoti puna turiyani pagganhapesi.
Atha mahasatto puna mukham vivaritva parivattitva dakkhinapassena
nipajjitva mahajanam olokesi. Purohito parisam osaretva
anjalim paggayha avakujjo hutva utthehi deva rajjante papunatiti
aha. Atha nam mahasatto aha tumhakam raja kuhinti.
Kalakato devati vutte kim putto vassa bhata va natthiti.
Natthi deva eka pana dhita atthiti. Atha mahasatto tassa
vacanam sutva yadevam sadhu rajjam karessamiti vatva utthaya
mangalasilapatte pallankena nisidi. Atha nam tattheva amaccapurohitadayo
abhisincimsu. Mahajanakaraja nama ahosi. So rathavaram abhiruyha
mahantena sirisobhaggena sirivibhavena nagaram pavisitva rajanivesanam
abhiruhanto senapatiadinam taneva thanani hontuti vicaretva
mahatalam abhiruhi. Rajadhita pana purimasannaya tassa vimamsanattham
ekam purisam anapesi gaccha tavam rajanam upasankamitva evam
vadehi deva sivali devi tam pakkosapesi khippam kiragacchatuti.
So amacco tatha gantva tassa sasanam savesi. Raja
panditataya tassa vacanam sutvapi asunanto viya aho sobhano
pasadoti pasadassa vannam kathesi. So tam vacanam savetum
asakkonto punagantva rajadhitaya arocesi ayye raja
tumhakam vacanam na sunati pasadameva vanneti tumhakam vacanam
tinam viya na ganetiti. Sa ayam mahantajjhasayo puriso bhavissatiti
cintetva dutiyampi tatiyampi pesesiyeva. Rajapi attano ruciya
pakatigamanena siho viya vijimhamano pasadam abhiruhi. Tasmim
upasankamante rajadhita tassa tejena sakabhavena santharetum asakkonti
agantva hattholambakam adasi. So tassa hattholambakam gahetva
mahatalam abhiruhitva samussitasetacchatte rajapallanke nisiditva
amacce amantetva ambho amacca atthi pana vo ranna kalam
Karontena koci ovado dinnoti pucchi. Atthi devati vutte
tenahi vadethati. Deva sivalidevim aradhetum samatthassa rajjam databbanti
tena vuttanti. Raja sivalideviya agantva hattholambako dinno ayam
tava aradhita nama annam vadethati aha. Deva caturassa pallankassa
ussisakam janitum samatthassa rajjam dethati tena vuttanti.
Raja idam dujjanam upayena sakka janitunti cintetva sisato
suvannasucim niharitva sivalideviya hatthe adasi imam thapehiti.
Sa tam gahetva pallankassa ussisake thapesi. Khaggam adasitipi
vadantiyeva. Tampi tathapi thapesiyeva. So taya sannaya idam
ussisakanti natva tam katham asunanto viya kim kathethati vatva puna
tehi tatha vutte nayidam janitum acchariyam etam ussisakanti vatva
annam vadethati aha. Deva sahassathamadhanum aropetum samatthassa
rajjam dethati tena vuttanti. Tenahi aharatha nanti te aharapetva
so pallanke nisinnako va itthinam kappasapothanadhanum viya
sahassathamadhanum aropetva annam vadethati aha. Deva
solasamahanidhi niharitum samatthassa rajjam dethati tena vuttanti.
Tesam kinci udanam atthiti. Atthi devati. Tenahi kathethati.
Suriyuggamane nidhiti adim udanam kathayimsu. Tassa tam sunantasseva gaganatale
punnacando viya so attho pakato ahosi. Atha ne raja
aha ajja bhane vela natthi sve nidhayo ganhissamati.
So punadivase amacce sannipatetva pucchi kvaci tumhakam raja
Paccekabuddhe bhojesiti. Ama devati. So cintesi suriyo
nama nayam suriyo suriyasadisatta paccekabuddha suriya nama tesam
paccoggamanatthane nidhina bhavitabbanti. Tato raja tata
paccekabuddhesu agacchantesu paccuggamanam karonto kataratthanam gacchatiti
pucchitva asukatthanam namati vutte tam thanam khanitva nidhim
niharathati nidhim niharapesi tesam gamanakale anugacchanto kattha thatva
te uyyojesiti pucchitva asukatthane nama devati vutte tato
nidhim niharathati nidhim niharapesi. Mahajana ukkutthisatasahassani
pavattenta suriyuggamaneti vuttatta suriyuggamanadisayam khananta
vicarimsu. Atho oggamaneti vuttatta suriyatthangamanadisayam khananta
vicarimsu. Ayam pana nidhi idheva hoti aho acchariyam aho abbhutanti
pitisomanassam pavedayimsu. Anto nidhiti rajagehe mahadvarassa
anto ummara nidhim niharapesi. Bahi nidhiti mahadvarassa
bahi ummara nidhim niharapesi. Na anto na bahi nidhiti
hettha ummarato nidhim niharapesi. Arohane nidhiti mangalahatthim
arohanakale suvannanisseniya attharanatthanato nidhim niharapesi.
Atho orohane nidhiti hatthikkhandhato orohanatthanato nidhim niharapesi.
Catusu mahasalesuti bhumiyam katapatitthane sirisayanassa cattaro pada
salamaya tesam hettha catasso nidhikumbhiyo niharapesi. Samanta
yojane nidhiti yojanam nama rathayugappamanam sirisayanassa samanta
yugappamanato nidhikumbhiyo niharapesi. Dantakgesu mahanidhiti
Mangalahatthitthane tassa dvinnam dantanam abhimukhatthanato dve
nidhikumbhiyo niharapesi. Balaggesuti mangalahatthitthane tassa baladhisam
mukhatthanato nidhim niharapesi. Kepuketi kepukam vuccati udakam mangalapokkharanito
udakam niharapetva nidhim dassesi. Rukkhaggesu mahanidhiti uyyane
mahasalarukkhamule thitamajjhantikasamaye parimandalaya rukkhacchayaya anto
nidhikumbhiyo niharapesi. Evam raja solasamahanidhiyo niharapetva
atthi annam kinciti pucchi. Natthi devati. Mahajano
hatthatuttho ahosi aho acchariyam ayam raja ativiya panditoti.
Atha raja idam dhanam danamukhe vikirissamiti cintetva nagaramajjhe
ceva catusu nagaradvaresu ca nivesanadvare cati cha danasalayo
karapetva danavattam patthapesi. Raja kalacampakanagarato
mataranca brahmananca pakkosapetva mahantam sakkaramakasi.
Tassa tarunakale rajje thitasseva sakalavideharatthavasino aritthajanakaranno
kira putto mahajanakaraja nama rajjam karesi raja kira
pandito upayakusalo passissama nanti tassa dassanatthaya
samkhubbhita ahesum. Tato tato bahu pannakarani gahetva
agamimsu. Nagarepi mahachanam sajjayimsu. Rajanivesane hatthattharanadini
santharitva gandhadamamaladamadini osaretva vippa
kinnalaja kusumavasadhupagandhupakaranam karetva nanappakaram panabhojanam
upatthapesum. Ranno pannakaratthaya rajatasuvannabhajanadisu
nanappakarani khadaniyabhojaniyamadhuphanitaphalaphaladini puretva
Tattha tattha samparivaretva atthamsu. Ekato amaccamandalam nisidi.
Ekato brahmanagano nisidi ekato setthiadayo ekato
uttamarupadhara natakitthiyo. Brahmanapi sotthikaneva sajjhayimsu.
Mukhamangalikapi mangalani ghosayimsu. Gitadisu kusala gitadini pavattayimsu.
Anekasatani turiyani vajjayimsu. Rajanivesanam yugandharavatapahatasagarakucchi
viya ekaninnadam ahosi. Olokitolokitatthanam kampi.
Mahasatto setacchattassa hettha rajasane nisinno sakkassa sirisadisam
mahantam sirivilasam oloketva attana mahasamudde katavayamam
anussari. Athassa viriyannama kattabbayuttakam sacaham mahasamudde viriyam
na karissam idam sampattim na labhissamiti tam vayamam anussarantassa
piti uppajji. So pitivegena udanam udanento aha
asimsetheva puriso na nibbindeyya pandito
passami voham attanam yatha icchim tatha ahum 1-
asimsetheva puriso na nibbindeyya pandito
passami voham attanam udaka thalamubbhatam
vayametheva puriso na nibbindeyya pandito
passami voham attanam yatha icchim tatha ahum
vayametheva puriso na nibbindeyya pandito
passami voham attanam udaka thalamubbhatam
dukkhupanitopi naro sapanno asam na chindeyya sukhagamaya
@Footnote: 1 ahutipi patho.
Bahu hi phassa ahita hitaca avitakkitaro maccumuppajjanti
acintitampi bhavati cintitampi vinassati
na hi cintamaya bhoga itthiya purisassavati.
Tattha asimsethevati asachedakammam akatva attano kammam
asam karontova. Na nibbindeyyati viriyam karonto na nibbindeyya
na alaseyya. Yatha icchinti yatha rajabhavam icchim tatheva
raja jatomhi. Ubbhatanti upanitam niharitam. Dukkhupanitopiti
kayikacetasikena dukkhena phutthopiti attho. Ahita hita cati
dukkhasamphassa ahita sukhasamphassa hita. Avitakkitaroti
avitakkitaro acintitaro. Idam vuttam hoti tesu phassesu ahitaphassena
phuttha satta hitaphassapi atthi viriyam karonta tampi papunantiti
acintetva viriyam na karonti te imassa atthassa
avitakkitaro acintitaro hitasamphassam alabhitva va maccumuppajjantiti
maranam papunanti tasma viriyannama kattabbamevati.
Acintitampiti imesam sattanam acintitampi hoti. Cintitampi
vinassatiti mayapi hi ayujjhitvava rajjam labhissamiti idam acintitam
suvannabhumito dhanam aharitva yujjhitva va rajjam ganhissamiti
idam cintitam tam idani pana me cintitam nattham acintitampi jatam.
Na hi cintamaya bhogati sattanam hi bhoga cintaya anipajjanato
na cintamaya nama honti tasma viriyameva kattabbam viriyavato hi
acintitam hotiti.
So tato patthaya dasavidharadhamme akopetva dhammena
rajjam karesi paccekabuddhe upatthahi. Aparabhage sivalidevi
dhannapunnalakkhanasampannam puttam vijayi. Dighavukumarotissa namam
karimsu. Tassa vayappattassa raja uparajjam datva sattavassasahassani
rajjam karesi. Ekadivasam uyyanapalena nanaphalaphalesu
ceva nanapupphesu ca abhatesu so tani disva tuttho tassa
sammanam karetva samma uyyanapala uyyanam passitukamomhi
alankarapehi nanti aha. So sadhuti sampaticchitva tatha
katva ranno nivedesi. So hatthikkhandhavaragatova mahantena
parivarena nagara nikkhamitva uyyanadvaram sampapuni. Tattheva
dve amba nilobhasa eko aphalo eko phaladharo. So pana
ativiya madhuro. Ranno aggaphalam aparibhuttatta 1- tato koci phalam
gahetum na ussahati. Raja hatthikkhandhavaragatova tato ekam phalam
gahetva paribhunji. Tassa tam jivhagge thapitamattameva dibboja
viya upatthasi. So nivattanakale bahum khadissamiti cintetva
uyyanam pavisi. Ranna aggaphalam paribhuttanti natva anne
uparajanam adim katva antamaso hatthimenadaassamendadayopi
phalam gahetva paribhunjimsu. Annepi tam phalam alabhanta dandehi
sakham bhinditva nippattam akamsu. Rukkho obhaggavibhaggo atthasi.
Itaro pana manipabbato viya vilasamano thito. Raja uyyana
@Footnote: 1. ranna agga phalassa aparibhuttattati yuttataram.
Nikkhamanto tam disva kim idanti amacce pucchi. Devena aggaphalam
paribhuttanti natva mahajano nam vilumpanto khaditi. Kim nukho
bhane imassa pana pattam va vannova khino itarassa ca no
khinoti. Nipphalataya na khino devati. Tam sutva raja samvegam
patilabhitva ayam rukkho nipphalataya nilobhaso thito ayam pana
rukkho saphalataya obhaggavibhaggo thito idampi rajjam saphalarukkhasadisam
pabbajja nipphalarukkhasadisa sakincanasseva bhayam hoti nakincanassa
aham pana saphalarukkho viya ahutva nipphalarukkhasadiso bhavissami
sampattim cajitva nikkhamitva pabbajissamiti dalham katva manam
adhitthahitva nagaram pavisitva pasadam abhiruyha pasadadvare thito
va senapatim pakkosapetva mahasenapati ajjato patthaya
bhattaharakanceva mukhodakadantakatthadayakanca ekam upatthakam thapetva
anne mam datthum ma labhantu tumhe poranakavinicchayamacce
gahetva rajjam anusasatha aham pana ito patthaya upari mahatale
samanadhammam karissamiti vatva pasadam abhiruyha ekakova samanadhammam
akasi. Evam gate kale mahajano rajangane sannipatitva
mahasattam adisva na no raja poranako viyati vatva
gathadvayamaha
aporano vata bho raja sabbabhummo disampati
najja nacce nisameti na gite kurute mano
na mige napi uyyane napi hamse udikkhati
Mugova tunhimasino na atthamanusasatiti.
Tattha migeti sabbasangahikavacanam. Pubbe hatthi yujjhapesi
mende yujjhapesi mige yujjhapesi ajja tepi na oloketiti
attho. Uyyaneti uyyanakilampi nanubhoti. Hamseti
pancapadumasanchannasu uyyanapokkharanisu hamsagane na oloketi.
Mugovati te kira bhattaharakanca upatthakanca pucchimsu raja
tumhehi saddhim kinci attham mantetiti. Te na mantetiti vadimsu.
Tasma evamahamsu.
Raja kamesu analliyantena vivekaninnena cittena
kulupakapaccekabuddhe anussaritva ko nu kho me tesam siladigunasampayuttanam
akincananam vasanatthanam acikkhissatiti tihi gathahi udanam udanesi
sukhakama rahosila vaggabandha uparuta
kassa nu khavajja arame dahara vuddha ca acchare
atikkantavatha dhira namo tesam mahesinam
ye ussukkamhi lokamhi viharanti anussuka
te chetva maccuno jalam tantam mayavino dalham
sandhalayanta gacchanti ko tesam gatimanayeti 1-.
Tattha sukhakamati nibbanasukhakama. Rahosilati
paticchannasila anantagunapakasana 2-. Vaggabandhati kilesabandha.
Uparutati apagata. Dahara vuddha cati daharaceva mahallaka
@Footnote: 1 gatipapayetipi patho. 2 na attano gunapakasana.
Ca. Acchareti vasanti. Tassevam tesam paccekabuddhanam gune
anussarantassa mahati piti uppajji. Atha pallankato utthaya
uttarasihapanjaram vivaritva uttaradisabhimukho sirasi anjalim
patitthapetva evarupe uttamagunasamannagate paccekabuddhe namassamano
atikkantavathati adimaha. Tattha atikkantavathati pahinatanha.
Mahesinanti mahante silakkhandhadayo gune esitva thitanam.
Ussukkamhiti ragadihi ussukkamapanne. Maccuno jalanti
kilesamarena pasaritam tanhajalam. Tantam mayavinoti atimayavino
attano nanena sandhalayanta padaletva gacchanti. Ko tesam
gatimanayeti ko mam tesam paccekabuddhanam nivasanatthanam papeyya
mam gahetva gaccheyyati attho.
Tassa pasadeyeva samanadhammam karontassa cattaro masa
atikkanta. Athassa ativiya pabbajjaya cittam onami. Agaram 1-
lokantanirayo viya khayati. Tassa tayo bhava aditta viya
upatthahimsu. So pabbajjabhimukhena cittena kada nukho imam sakkabhavanam
viya alankatapatiyattam mithilam pahaya himavantam pavisitva pabbajitavesag
gahanakalomayham bhavissatiti cintetva mithilavannanam nama arabhi
kadaham mithilam phitam vibhattam bhagaso mitam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam visalam sabbato pabham
@Footnote: 1. agarantipi saddo.
Pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam bahupakaratoranam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam dalhamattalakotthakam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam suvibhattam mahapatham
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam suvibhattantarapanam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam gavassarathapilitam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam aramavanamalinim
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam uyyanavanamalinim
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam pasadavaramalinim
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mithilam phitam tipuram rajabandhanim
mapitam somanassena vedehena yasassina
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
@Footnote: nicitetipi patho.
Kadaham vedehe phite niccite 1- dhammarakkhite
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham vedehe phite ajjeyye dhammarakkhite
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham antepuram rammam vibhattam bhagaso mitam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham antepuram rammam sudhamattikalepanam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham antepuram rammam sucigandham manoramam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham kutagare ca vibhatte bhagaso mite
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham kutagare ca sudhamattikalepane
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham kutagare ca sucigandhe manorame
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham kutagare ca suvilitte candanaphosite
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham suvannapallanke gonake cittasanthare
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham manipallanke gonake cittasanthare
Pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham kappasakoseyyam khomakodumbarani ca
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham pokkharani ramma cakavakupakujjita
mandalakehi sanchanna padumuppalakehi ca
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham hatthigumbe ca sabbalankarabhusite
suvannakacche matange hemakappanivasase
arulhe gamaniyebhi tomarankusapanibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham assagumbe ca sabbalankarabhusite
ajaniye ca jatiye sindhave sighabahane
arulhe gamaniyebhi indiya capadharibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham rathaseniyo sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi 1-
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham suvannarathe sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
@Footnote: 1. vammibhitipatho.
Arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham sajjhurathe ca sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham assarathe ca sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham ottharathe ca sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham ajarathe ca sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham mendarathe ca sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
Pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham migarathe ca sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham gonarathe ca sannaddhe ussitaddhaje
dipe athopi veyyagghe sabbalankarabhusite
arulhe gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham hattharohe ca sabbalankarabhusite
nilacammadhare sure tomarankusapanino
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham assarohe ca sabbalankarabhusite
nilacammadhare sure kancanavelladharino
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham dhanuggahe ca sabbalankarabhusite
nilacammadhare sure capahatthe kalapino
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham rajaputte ca sabbalankarabhusite
citracammadhare sure kancanavelladharino
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
Kadaham ariyagane vatthavante alankate
haricandanalittange kasikuttamadharino
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham sattasata bhariya sabbalankarabhusita
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham sattasata bhariya susanna tanumajjhima
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham sattasata bhariya assava piyabhanini
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kadaham satapallakamsam sovannam satarajikam
pahaya pabbajissami tam kada su bhavissati
kada su mam hatthigumba sabbalankarabhusita
suvannakaccha matanga hemakappanivasasa
arulha gamaniyebhi tomarankusapanibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam assagumba sabbalankarabhusita
ajaniya ca jatiya sindhava sighabahana
arulha gamaniyebhi indiya capadharibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam rathaseniyo sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
Arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada sumam suvannaratha sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam sajjhuratha sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam assaratha sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam ottharatha sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam ajaratha sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
Yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam mendaratha sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam migaratha sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam gonaratha sannaddha ussitaddhaja
dipa athopi veyyaggha sabbalankarabhusita
arulha gamaniyebhi capahatthehi cammibhi
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam hattharoha sabbalankarabhusita
nilacammadhara sura tomarankusapanino
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam assaroha sabbalankarabhusita
nilacammadhara sura indiya capadharino
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam dhanuggaha sabbalankarabhusita
nilacammadhara sura capahattha kalapino
Yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam rajaputta sabbalankarabhusita
citracammadhara sura kancanavelladharino
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam ariyagana vatthavanta alankata
haricandanalittanga kasikuttamadharino
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam sattasata bhariya sabbalankarabhusita
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam sattasata bhariya susanna tanumajjhima
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kada su mam sattasata bhariya assava piyabhanini
yantam mam nanuyissanti tam kada su bhavissati
kadaham pattam gahetvana mundo samghatiparuto
pindikaya carissami tam kada su bhavissati
kadaham pamsukulanam ujjhitanam mahapathe
samghatim dharayissami tam kada su bhavissati
kadaham sattaham meghe ovutthe allacivaro
pindikaya carissami tam kada su bhavissati
kadaham sabbanham gantva rukkha rukkham vana vanam
anapekkho carissami tam kada su bhavissati
Kadaham giriduggesu pahinabhayabheravo
adutiyo viharissami tam kada su bhavissati
kadaham vinarujjako va sattatantim manoramam
cittam ujum karissami tam kada su bhavissati
kadaham rathakaro va parikantam upahanam
kamasamyojane checcham ye dibbe ye ca manuseti.
Tattha kadati kalaparivitakkanam. Phitanti vatthalankaradihi
phullitam punnam. Vibhattam bhagaso mitanti chekehi nagaramapakehi
rajanivesanadinam vasena vibhattam dvaravithinam vasena bhagaso kotthasato
mitam. Tam kada su bhavissatiti tam evarupam nagaram pahaya pabbajitum
kada nama bhavissati. Sabbato pabhanti samantato alankarobhasayuttam.
Bahupakaratorananti bahalena puthulena pakarena ceva
dvaratoranehi ca samannagatam. Dalhamattalakotthakanti dalhehi
ca attalakehi ca davarakotthakehi ca samannagatam. Pilitanti
samakinnam. Tipuranti tihi purehi samannagatam tipakaranti attho.
Athava. Tipuranti tikkhattum paripunnanti attho. Rajabandhaninti
rajanatakeheva puram tikkhattum punnanti attho. Somanassenati
evam namakena videharajena. Nicciteti dhannaniccayadisampanne.
Ajjeyyeti paccamittehi ajetabbe. Candanaphositeti lohitacandanena
paripposite. Khomakodumbaraniti khomaratthato kodumbararatthato
uppannani vatthani. Hatthigumbeti hatthighatayo.
Hemakappanivasaseti hemamayena sisalankarasamkhatena kappanena ca hemajalena
ca samannagate. Gamaniyebhiti hatthacariyehi. Ajaniye ca jatiyeti
karanakaranajananataya ajaniye ca jatisampannataya jatiye
tadisanam assanam gumbe. Gamaniyebhiti assacariyehi. Indiya
capadharibhiti indiyanca capanca dharentehi. Rathaseniyoti
rathaghatayo. Sannaddheti sutthu sannaddhe. Dipe athopi veyyaggheti
dipibayagghacammaparikkhite. Gamaniyebhiti rathacariyehi. Sajjhuratheti
rajatarathe. Ajarathe mendarathe migarathe sobhanatthaya yojanti.
Ariyaganeti brahmanagane. Te kira tada ariyacara ahesum.
Tena te evamaha. Haricandanalittangeti kancanavannena candanena
littasarire. Sattasatati piyabhariyayeva sandhayaha. Susannati
sutthu sannata. Assavati vacanakarika. Satapallanti pallasatena
suvannena karitam. Kamsanti patim. Satarajikanti pitthipasse
rajisatena samannagatam. Yantam manti anugata vanasande ekameva
gacchantam mam kada nanugamissanti. Sattaham megheti sattaham
samutthite meghe sattaham vutthikaleti 1- attho. Sabbanhanti
sabbarattim sabbadivasam. Vinarujjakoti vinavadako. Kamasamyojaneti
kamasamyojanam. Dibbeti dibbam. Manuseti manusam.
So kira dasavassasahassayukakale nibbatto sattavassasahassani
rajjam karetva tini vassasahassani avasitthe ayumhi pabbaji.
@Footnote: 1 vaddaliketipi patho.
Pabbajanto panesa uyyanadvare ambarukkhassa ditthakalato patthaya
cattaro mase agare vasitva imamha rajavesa pabbajitaveso
varataro pabbajissamiti cintetva upatthakam rahassena anapesi
tata kanci ajanapetva antarapanato kasavavatthani ceva
mattikapattanca aharahiti. So tatha akasi. Raja kappakam
pakkosapetva kesamassum oharetva kappakassa gamavaram datva
kappakam uyyojetva ekam kasavam nivasetva ekam parupitva
ekam anse katva mattikapattam thavikaya osametva anse
laggetva tato kattaradandam gahetva mahatale katipaye vare
paccekabuddhalilaya aparaparam cankamitva aho sukham paramasukham pabbajja
narasukhanti udanam udanesi. So tam divasam tattheva vasitva punadivase
suriyuggamanavelaya pasada otaritum arabhi. Tada sivalidevi ta
sattasata vallabhitthiyo pakkosapetva ciram na dittho no raja
cattaro masa atikkanta ajja nam passissama sabbalankarehi
alankaritva tumhe yathabalam itthikuttakappabhavahasitakathitagitadike
vilase dassetva tam kilesabandhanena bandhitum vayameyyathati aha.
Sapi alankatapatiyatta tahi saddhim rajanam passissamiti pasadam
abhiruhanti tam otarantam disvapi na sanjananti ranno ovadam
datum agato paccekabudadho bhavissatiti sannaya tam vanditva
ekamantam atthasi. Mahasattopi pasada otari. Itarapi
pasadam abhiruhanti sirisayanapitthe ranno bhamarapattavanne kese ca
Pasadhanabhandanca disva neso paccekabuddho amhakam piyasamiko
bhavissati etha nam yacitva nivattessamati vatva mahatalato
otaritva rajangane rajanam sampapuni patva ca pana sabbahi
tahi saddhim kese mocetva pitthiyam vikiritva hatthehi hadayam
paharitva kasma evarupam karotha maharajati atikalunam paridevamana
rajanam anubandhi. Atha sakalanagaram samkhubbhitam ahosi. Tepi raja no
kira pabbajito kuto puna evarupam dhammikam rajanam labhissamati
vatva rodamana rajanam anubandhimsu. Tattha tasam itthinam
paridevanasaddanceva paridevantiyopi tayo pahaya ranno gamananca
avikaronto sattha aha
ta ca sattasata bhariya sabbalankarabhusita
baha paggayha pakkandum kasma no vijahissasi
ta ca sattasata bhariya susanna tanumajjhima
baha paggayha pakkandum kasma no vijahissasi
ta ca sattasata bhariya assava piyabhanini
baha paggayha pakkandum kasma no vijahissasi
ta ca sattasata bhariya sabbalankarabhusita
hitva sampadavi raja pabbajjaya purakkhito
ta ca sattasata bhariya susanna tanumajjhima
hitva sampadavi raja pabbajjaya purakkhito
ta ca sattasata bhariya assava piyabhanini
Hitva sampadavi raja pabbajjaya purakkhito
hitva satapallakansam sovannam satarajikam
aggahi mattikapattam tam dutiyabhisecananti.
Tattha paggayhati ukkhipitva. Sampadaviti bhikkhave so
mahajanako raja ta ca sattasta bhariyayo kim no deva pahaya
ekakova gacchasi ko amhakam dosoti vilapantiyo va chaddetva
sampadavigato pabbajjaya yahiti codiyamano viya purakkhito hutva
gatoti attho. Tanti bhikkhave tam mattikapattaggahanam dutiyam abhisecanam
katva so raja nikkhamantoti.
Sivalidevi paridevamanapi rajanam nivattetum asakkonti attheko
upayoti cintetva mahasenaguttam pakkosapetva tata ranno
purato gamanadisabhage jinnagharesu ca jinnasalasu ca aggim dehi
tinapannani samharitva tasmim tasmim thane mahadhumam karehiti
anapesi. So tatha akasi. Sa ranno santikam gantva
padesu nipatitva mithilaya adittabhavam arocenti gathadvayamaha
bhesma aggisamajala kosa dayhanti bhagaso
rajatajatarupanca mutta veluriya bahu
manayo samkhamutta ca vatthakam haricandanam
ajinam dantabhandanca loham kalayasam bahum
ehi raja nivattassu ma te tam vinassa dhananti.
Tattha bhesmati bhayanaka. Aggisamajalati tesam tesam
Manussanam gehani aggina dayhanti so ekasamaya jalaya jalitoti
attho. Kosati rajatakotthagaradini. Bhagasoti kotthasato
suvibhattapi no ete aggina dayhanti devati vadati. Lohanti
tambalohadikam. Ma te tam vinassa dhananti ma te etam dhanam
vinassatu. Ehi tam nibbapehi paccha gamissasi nagaram dayhamanam
asoloketva va nikkhamantoti tumhakam garaha bhavissati taya vo
lajjaya vipatisaro bhavissati ehi amacce anapetva aggim
nibbapehi devati.
Atha nam mahasatto devi kim evam vadesi yesam kincanam atthi
tesam tam dayhati mayam pana akincanati dipento gathamaha
susukham vata jivama yesanno natthi kincanam
mithilaya dayhamanaya na me kinci adayhathati.
Tattha natthi kincananti yesam amhakam palibodhakilesasamkhatam
kincanam natthi te mayam tena akincanabhavena susukham vata jivama
tena karanena mithilaya dayhamanaya na me kinci adayhathati
mayham appamattakampi attano bhandakam dayhamanam na passamiti vadati.
Evanca pana vatva mahasatto uttaradvarena nikkhami.
Tapi sattasata bhariyayo nikkhamimsu. Puna sivalidevi ekam upayam
cintetva tumhe gamaghatakaratthavilumpanakaranam viya dassethati
amacce anapesi. So tatha akasi. Tam khananneva avudhahatthe
purise tato tato adhavante adhavante vilumpante viya
Sarire lakharasam sincitva laddhappahare viya phalake nipajjapetva
nadiya vuyhante mate viya ca ranno dassesum. Mahajano tam
upakkosi maharaja tumhesu dharantesuyeva tava rattham cora vilumpanti
mahajanam ghatentiti. Devipi rajanam vanditva nivattanatthaya gathamaha
ataviyo samuppanna rattham viddhamsayantite
ehi raja nivattassu ma rattham vinassa idanti.
Tattha ataviyoti maharaja tumhesu dharantesuyeva ataviyo cora
samuppanna. Ratthanti tatharupam dhammarakkhitam tava rattham viddhamsenti.
Ehi raja nivattassu idam tava rattham ma vinassatu.
Tam sutva raja mayi dharanteyeva cora utthaya rattham viddhamsenta
nama natthi sivalideviya kiriya esa bhavissatiti cintetva tam
appatibhanam karonto aha
susukham vata jivama yesanno natthi kincanam
ratthe vilumpamanamhi na me kinci aharatha
susukham vata jivama yesanno natthi kincanam
pitibhakkha bhavissama deva abhassara yathati.
Tattha vilumpamanamhiti vilumpamane. Abhassara yathati
yatha te brahmano pitibhakkha hutva samapattisukhena kalam vitinamenti
tatha vitinamessamati.
Evam vuttepi mahajano rajanam anubandhatiyeva. Athassa
etadahosi ayam mahajano nivattitum na icchati nivattessami nanti
Addhagavutamaggam gatakale nivattetva mahapathe thito amacce
pucchi kassetam rajjanti. Tumhakam devati. Tenahi tata
imam lekham antaram karontassa rajadandam karothati vatva kattaradandena
tiriyam lekham akaddhi. Tejavata ranna katam lekham koci antaram
katum nasakkhi. Mahajano lekham ussisake katva balavaparidevam
paridevi. Devipi tam lekham antaram katum asakkonti rajanam pitthim
datva gacchantam disva sokam santharetum asakkonti uram paharitva
mahamagge tiriyam patitva parivattamana tam atikkamitva agamasi.
Mahajano lekhasamikehi lekha bhinnati deviya gatamaggeneva gato.
Mahasatto uttarahimavantabhimukho agamasi. Devipi sabbasenabalabahanam
adaya teneva saddhim gata. Raja mahajanam nivattetum asakkontoyeva
satthiyojanamaggam gato.
Tada narado nama tapaso himavante suvannaguhayam vasitva
pancabhinnajhanasukhena vitinametva sattaham atikkamitva jhanasukhato
vutthaya aho sukham paramam sukhanti udanam udanesi. So atthi
nu kho koci jambudipatale imam sukham pariyesatiti dibbena cakkhuna
lokam volokento mahajanakam buddhankuram disva so raja
mahabhinikkhamanam nikkhamanto sivalidevippamukham mahajanam nivattetum na sakkoti
antarayampissa kareyya bhiyyoso mattaya tassa dalhasamadanattham
ovadam dassamiti cintetva iddhibalenagantva ranno purato
akase thito va tassa ussaham janetum aha
Kimheso mahato ghoso kanu gameva kiliya
samana taveva pucchami katthesobhisato janoti.
Tattha kimhesoti kimhi karane esa hatthikayadivasena
mahato samuhassa ghoso. Ka nu gameva kiliyati ka nu esa
taya saddhim agacchanta game viya kilikilayamana. Katthesoti
kimattham eso mahajano. Abhisatoti sannipatito tam parivaretva
agacchatiti pucchati.
Raja aha
mamam ohaya gacchantam etthesobhisato jano
simatikkamanam yantam munimonassa pattiya
missam nandihi gacchantam kim janamanupucchasiti.
Tattha mamanti aham janam pahaya gacchami tam mam ohaya
gacchantam. Etthati etasmim thane eso mahajano abhisato
anubandhanto agato. Simatikkamanam yantanti tavam pana kim pucchasi
mam kilesasimam atikkamma anagariyamuninanasamkhatassa monassa
pattiya yantam pabbajitam. Missam nandihi gacchantanti pabbajitomhiti
nandim avijahitva khane khane uppajjamanahi nandihi missameva
gacchantam kim jananto pucchasi udahu ajananto mahajanako kira
videharattham chaddetva pabbajitoti kim sasanam na sutam tayati.
Athassa so dalhasamadanatthaya puna gathamaha
massu tinno amannittho sariram dharayam imam
Atiraneyyamidam kammam bahu hi paripanthayoti.
Tattha massu tinno amannitthoti imam bhandakasavavattham
sariram dharento imina pabbajitalingaggahanamatteneva kilesasimam tinno
atikkantosmiti ma amannittho. Atiraneyyamidanti idam
kilesajatam nama na ettakena tiretabbam. Bahu hi paripanthayoti
saggamaggam avaritva thita hi tava bahu kilesaparipantha.
Tato mahasatto aha
ko nu me paripanthassa mama evam viharino
yo neva ditthe naditthe kamanamabhipatthayeti.
Tattha yo neva ditthe nadittheti yo aham neva ditthe
manussaloke neva aditthe devaloke kamanam abhipatthayami tassa
mama evam ekaviharino ko nu paripantho assati vadati.
Athassa so paripanthe dassento gathamaha
nidda tandi vijimhita arati bhattasammado
avasanti sarirattha bahu hi paripanthayoti.
Tattha niddati kapinidda. Tanditi alasiyam. Aratiti
ukkanthita. Bhattasammadoti bhattaparilaho. Idam vuttam hoti.
Samana tavam pasadiko abhirupo suvannavanno rajjam pahaya
pabbajitomhiti vutte tuyham panitam ojavantam pindapatam dassanti
so tavam pattapuramadaya yavadattham bhunjitva pannasalam pavisitva
katthattharikaya nipajjitva kakacchamano niddam okkamitva antara
Pabuddho aparaparam parivattetva hatthapade sampasarento utthaya
civaravansam gahetva alasiyo hutva neva sammajjanim adaya
assamam sammajjissasi na paniyam aharissasi puna nipajjitva
niddayissasi kamavitakkam vitakkissasi tada pabbajjaya ukkanthissasi
bhattaparilaho te bhavissatiti. Avasanti sariratthati ime
ettaka paripantha tava sariratthaka hutva avasanti sarireyeva te
nibbattantiti dasseti.
Athassa mahasatto thutim karonto gathamaha
kalyanam vata mam bhavam brahmana anusasasi
brahmanataveva pucchami ko nu tavamasi marisati.
Tattha brahmana anusasasiti brahmana kalyanam vata mam
anusasasi. Tato narado aha
narado iti namena kassapo iti mam vidu
bhoto samkase agacchim sadhu sabbhi samagamo
tassa te sabbo anando viharo upavattatu
yadunam tam paripurehi khantiya upasamena ca
pasaraya sannattanca unnattanca pasaraya
kammam vijjanca dhammanca sakkatvana paribbajati.
Tattha viduti namagottena mam kassapoti jananti. Sabbhiti
panditehi saddhim samagamo nama sadhu hotiti agatomhiti.
Anandoti tassa tava imissa pabbajjaya anando tutthi
Somanassameva hotu ma ukkanthi. Viharoti catubbidho brahmaviharo.
Upavattatuti nibbattatu. Yadunanti yantena silena kasinaparikammena
jhanena ca unam tam etehi siladihi paripuraya. Khantiya upasamena
cati aham rajapabbajitoti manam akatva adhivasanakhantiya ca
kilesupasamena ca samannagato hohiti. Pasarayati attanam ma
ukkhipi ma pattharamanam pajahati attho. Sannattanca unnattancati
kim jatiko nama ahanti adina nayena pavattam avamananca
ahamasmi jatisampannoti adina nayena pavattam atimananca.
Kammanti dasakusalakammapatham. Vijjanti pancabhinnaatthasamapattinanam.
Dhammanti kasinaparikammasamkhatam samanadhammam. Sakkatvana
paribbajati ete gune sakkatva vattassu ime va gune
sakkatva dalham samadaya paribbaja pabbajjam palehi ma
ukkanthiti.
Evam so mahasattam ovaditva akasena sakatthanameva gato.
Tasmim gate aparo migajino nama tapaso tatheva samapattito
vutthaya lokam olokento mahasattam disva mahajanam nivattanatthaya
tassa ovadam dassamiti tathevagantava akase thatva attanam
dassetva aha
bahu hatthi ca asse ca nagare janapadani ca
hitva janaka pabbajito kapalle ratimajjhaga
kacci nu te janapada mittamacca ca nataka
Dubhim akamsu janaka kasma te tam aruccathati.
Tattha kapalleti mattika pattam sandhayaha. Idam vuttam
hoti mahajanaka tavam evarupam issariyam pahaya pabbajito imasmim
kapalle ratim ajjhagati pabbajjakaranam pucchanto evamaha.
Dubhinti kinnu ete tava antare kinci aparadham akamsu kasma tava
evarupam issariyasukham pahaya etam kapallameva aruccathati.
Tato mahasatto aha
na migajina jatucche aham kinci kudacanam
adhammena jine natim na capi natayo mamanti.
Tattha na migajinati ambho migajina. Jatuccheti ekamseneva.
Aham kinci kudacananti kisminci kale na aham kinci natim
adhammena jinami. Tepi natayo mam adhammena na jinanti. Iti
na koci nati mayi dubhinnama akasiti attho.
Evamassa panham patikkhipitva idani yena karanena pabbajito
tam dassento aha
disvana lokavattantam khajjantam kaddamikatam
hannare vajjhare cettha yattha sanno puthujjano
etaham upamam katva bhikkhukosmi migajinati.
Tattha lokavattantanti vattanugatassa balalokassa vattam pavenim
aham addasam tam disva pabbajitomhiti dipeti. Khajjantam kaddamikatanti
kilesehi khajjantam teheva ca kaddamikatam lokam disva.
Yattha sannoti yamhi kilesavatthumhi sanno laggo nimmuggo puthujjano
tattha lagga bahu satta hannanti ceva attabandhanadihi 1-
ca vajjhanti. Etahanti ahampi sace ettha vajjhissami ime satta
viya vihannissami vajjhissami cati etadeva karanam attano upamam
katva bhikkhuko jatoti attho. Migajinati tam alapati.
Katham pana tena tassa namam natanti. Patisantharakale pathameva
pucchitatta.
Tapaso tam karanam vittharato sotukamo hutva gathamaha
ko nu te bhagava sattha kassetam vacanam sucim
na hi kappam va vijjam va paccakkhaya rathesabha
samanamahu vattantam yatha dukkhassatikkamoti.
Tattha kassetanti etam taya vuttam sucivacanam kassa vacanam
nama. Kappanti kappetva pavattitanam abhinnasamapattinam labhim 2-
kammavadim tapasam. Vijjanti asavakkhayananavijjaya samannagatam
paccekabuddham. Idam vuttam hoti rathesabhati mahajanakarajanam
alapati. Na hi kappasamanam va vijjasamanam va paccakkhaya tassovadam
vina yatha dukkhassa atikkamo hoti evam vattantam samanamahu
tesam vacanam sutva sakka evam patipajjitum tasma vadehi ko nu
te bhagava satthati.
Atha nam mahasatto aha
@Footnote: 1 andubandhanadihitipi patho. 2 labhinotipi patho.
Na migajina jatucche aham kinci kudacanam
samanam brahmanam vapi sakkatva anupavisinti.
Tattha sakkatvati pabbajjaya gunam pucchanatthaya pujetva.
Anupavisinti na kinci anupavitthapubbosmi na maya koci samano
pucchitabboti vadati. Imina hi paccekabuddhanam santike dhammam
sunantenapi na kadaci udissakavasena pabbajjaya guno pucchitabbo
tasma evamaha
evanca pana vatva mahasatto yena karanena pabbajito
tam adito patthaya dassetum aha
mahata vanubhavena 1- gacchanto siriya jalam
giyamanesu gitesu vajjamanesu vaggusu
turiyatalitasamghutthe sammatalasamahite
samigajinamaddakkhim phalim ambam tirocchadam
tudamanam manussehi phalakamehi jantubhi
so kho hantam sirim hitva orohitva migajina
mulam ambassupaganchim phalino nipphalassa ca
phalim ambam hatam disva viddhattam vinalikatam
athekam itaram ambam nilobhasam manoramam
evameva nuna amhe issare bahukantake
amitta no vadhissanti yatha ambo phalo hato
@Footnote: 1 canubhavenatipi patho.
Ajinamhi hannate dipi nago dantesu hannate
dhanamhi dhanino hanti aniketamasanthavam
phalo ambo aphalo ca te sattharo ubho mamanti.
Tattha vaggusuti madhurasaresu turiyesu vajjamanesu. Turiyatalitasamghuttheti
turiyanam talitehi samghutthe uyyane. Sammatalasamahiteti
sammahi ca talehi ca samannagate. Samigajinati migajina
so aham addakkhim. Phalim ambanti phalavantam ambam phalitam
ambarukkhanti attho. Tirocchadanti tiropakaram uyyanassa
antova thitam bahipakaram nissaya jatam ambarukkham addasam.
Tudamananti pothiyamanam. Orohitvati hatthikkhandhato otaritva.
Vinalikatanti nipattanalikatam. Evamevati evam eva. Phaloti
phalasampanno. Ajinamhiti cammatthaya cammakarana. Dantesuti
attano dantesu hannate dante nimittam hannateti attho.
Hantiti hannati. Aniketamasanthavanti yo pana niketam pahaya
pabbajitatta aniketo nama sabbasamkharavatthukassa tanhasanthavassa
abhava asanthavo nama. Tam aniketam asanthavam ko hanissatiti
adhippayo. Te sattharoti te dve rukkha mama sattharo ahesunti vadati.
Tam sutva migajino appamatto hohi rajati ranno ovadam
datva sakatthanameva gato.
Tasmim gate sivalidevi ranno padesu nipatitva aha
Sabbo jano pabyathito 1- raja pabbajito iti
hattharoha anikattha rathika pattikaraka
assasayitva janatam thapayitva paticchadam
puttam rajje thapetvana atha paccha pabbajissasiti.
Tattha pabyathitoti bhito utrasito. Paticchadanti amhe
dayhamanepi vilumpamanepi raja na oloketiti pabyathitassa
mahajanassa avaranam rakkham thapetva. Puttanti puttam dighavukumaram
rajje thapetva abhisincitva paccha pabbajahiti.
Tato bodhisatto aha
catta maya janapada mittamacca ca nataka
santi putta vedehanam dighavu ratthavaddhano
te rajjam karayissanti mithilayam pajapatiti.
Tattha santi puttati sivali samananam putta nama natthi
videharatthavasinam pana putta dighavu atthi te rajjam karayissantiti.
Pajapatiti devim alapati.
Atha nam sivali devi aha deva tumhe tava pabbajita aham
pana kim karomiti. Atha nam so devi ahantam anusikkhami mama
vacanam karohiti vatva aha
ehi tam anusikkhami yam vakyam mama ruccati
rajjam tuvam karayanti papam duccaritam bahum
@Footnote: 1 pavyadhitotipi pabyaditotipi patha.
Kayena vaca manasa yena gacchasi duggatim
paradinnakena paranitthitena pindena yapemi sadhiradhammoti.
Tattha tuvanti tavam puttassa chattam ussapetva mama putto
rajati rajjam anusasamana bahum papam karissasi. Gacchasiti yena
kayadihi katena bahupapena tavam duggatim gacchasi. Sadhiradhammoti
pindiyalopena yapetabbanti esa dhiranam dhammoti.
Evam mahasatto tassa ovadam adasi. Tesam annamannam
sallapantanam gacchantanam suriyo atthangato. Devi patirupe thane
khandhavaram nivasapesi. Mahasatto ekam rukkhamulam upagato.
So tattheva rattim vasitva puna divase sarirapatijagganam katva maggam
patipajji. Devipi sena pacchato agacchatuti tassa pacchatova
ahosi. Te bhikkhacaravelaya thunam nama nagaram sampapunimsu.
Tasmim khane antonagare eko puriso sunapanato mahantam mamsakhandam
kinitva sulakena angaresu pacitva nibbapanatthaya phalakakotiyam
thapetva atthasi. Tassa annavihatassa eko sunakho tam adaya
palayi. So natva tam anubandhanto yava bahidakkhinadvaram gantava
nibbinno nivatti niralayo. Raja ca devi ca sunakhassa purato
agacchanta dvedha ahesum. So bhayena mamsam chaddetva palayi.
Mahasatto tam disva cintesi ayam sunakho imam mamsam chaddetva
anapekkho va palato annopissa samiko na pannayati
evarupo anavajjo pamsukulapindapato nama atthi paribhunjissami
Nanti. So mattikapattam niharitva tam mamsakhandam adaya punchitva
patte pakkhipitva udakaphasukatthanam gantava paccavekkhitva tam
paribhunjitum arabhi. Tato devi cintesi sace esa rajjena
atthiko bhaveyya na evarupam jiguccham pamsumakkhitam sunakhacchitthakam khadeyya
na idaneva amhakam samiko bhavissatiti atha nam maharaja evarupam
jiguccham mamsam khadasiti aha. Devi tavam andhabalataya imassa
pindapatassa visesam na janasiti vatva tassa patitthitatthane
paccavekkhitva amatam viya tam paribhunjitva mukham vikkhaletva hatthapade
dhovi. Tasmim khane devi rajanam nindiyamana aha
yopi catutthe bhattakale na bhunje ajjhutthamariva 1- khudhaya miyye
na tveva pindam lulitam anariyam kulaputtarupo sappuriso nu seve
tayidam na sadhu tayidam na sutthu sunakhucchitthakam janaka bhunjase tuvanti.
Tattha ajjhutthamarivati asannamaranamiva. Lulitanti pamsumakkhitam.
Anariyanti asundaram. Nu seveti nukaro patipucchanatthe
nipato. Idam vuttam hoti sacepi catutthe bhattakale na
bhunjeyya khudaya va mareyya na nu evam santepi kulaputtarupo
sappuriso evarupam pindam na taveva seveyyati. Tayidanti tam
idam.
Mahasatto aha
na capi me sivali so abhakkho yam hoti cattam gihino sunakhassa va
@Footnote: 1 ajaddhumarivatipi patho.
Yekeci bhoga idha dhammaladdha sabbo so bhakkho anavayoti vuttoti.
Tattha abhakkhoti so pindapato mama abhakkho nama na
hoti. Yam hotiti yam gihino sunakhassa va cattam hoti tam pamsukulannama
assamikatta anavajjam. Ye keciti tasma annepi ye
keci dhammaladdha bhoga. Sabbo so bhakkho anavayoti anavajjo
punappunam olokiyamanopi anavayo paripunnaguno anavajjo adhammaladdham
pana labham satasahassagghanikampi jigucchaniyameva hoti.
Evam te annamannam kathenta va thunanagaradvaram sampapunimsu
tatra darakesu kilantesu eka kumarika khuddakasupikena balukam
photesi 1-. Tassa ekasmim hatthe ekam valayam patimukkam ekasmim
hatthe dve valayani patimukkani tani annamannam ghattenti saddam
karonti itaram nissaddam jatam. Raja tam karanam natva idani
sivali mama pacchato carati itthi ca nama pabbajitassa malam hoti
anne jana tam disva ayam pabbajitvapi bhariyam jahitum na
sakkotiti mam garahissanti sacayam kumarika pandita bhavissati
sivalideviya nivattanakaranam kathessati imissa katham sutva sivalim
uyyojessamiti cintetva tam upasankamitva pucchanto gathamaha
kumarike upaseniye niccam niggalamandite
kasma te eko bhujo sunati eko tena sunatibhujoti.
Tattha upaseniyeti mataram upagantva sayanike.
@Footnote: 1 khuddakakapallenavadhukam pothesitipi.
Niggalamanditeti aggalitamandanena mandasiliketi vadati. Sunatiti saddam
karoti.
Kumarika aha
imasmim me samana hatthe patimukka dunivara
samghata jayate saddo dutiyasseva sa gati
imasmim me samana hatthe patimukko ekanivaro
so adutiyo na sunati munibhutova titthati
vivadappatto dutiyo keneko vivadissati
tassa te saggakamassa ekattamuparocatanti.
Tattha dunnivarati dve valayani. Samghatati samhanato samghatanatotiattho.
Gatiti nipphati. Dutiyassa hi nipphati evarupa hoti. Soti
so nivaro. Munibhuto vati pahinasabbakileso ariyapuggalo
viya titthati. Vivadappattoti samana dutiyako nama vivadapanno
hoti kalaham karoti nana gaham ganhati. Kenekoti eko pana
kena saddhim vivadissati. Ekattamuparocatanti ekibhavo te ruccatu.
Evanca pana vatva sa puna evamaha ayya samana nama
bhaginimpi adaya na carantiyeva kim pana tavam evarupam uttamarupadharam
bhariyam gahetva vicarasi ayam te antarayam karissati imam pana
niharitva ekako va samanadhammam yuttameva karohiti mahasattam ovadi.
So tassa daharakumarikaya vacanam sutva paccayam labhitva
deviya saddhim kathento aha
Sunasi sivali gatha kumariya pavedita
pesiya mam garahita 1- dutiyasseva sa gati
ayam dvedha patho bhadde anucinno pathavihi
tesam tavam ekam ganhahi ahamekam punaparam
ma ca mam tavam pati meti naham bhariyati tam punati.
Tattha kumariyati kumarikaya kathita. Pesiyati sacaham
rajjam kareyyam esa me pesiya vacanakarika bhaveyya oloketumpi
mam na visaheyya idani pana attano pesam viya dasam viya ca mam
vigarahittha dutiyasseva sa gatiti ovadati. Anucinnoti
unusancarito. Pathavihiti pathikehi. Ekanti tava ruccanakam ekam
ganha aham pana taya gahitavasesam aparam ganhissami. Ma ca
mam tavanti sivali ito patthaya puna tavam mam pati meti ma ca
vada ahanca pana tam bhariya meti na avacanti.
Sa tassa vacanam sutva deva tumhe uttama dakkhinamaggam
ganhatha aham pana hinajatika vamamaggam ganhissamiti vatva mahasattam
vanditva thokam gantva sokam santharetum asakkonti punagantava
ranna saddhim caranti ekatova thunam nagaram pavisi.
Tamattham pakasento sattha upaddhagathamaha
imameva kathayanta thunam nagaramupagamunti 2-.
Tattha nagaramupagamunti nagaram pavittha.
@Footnote: 1 garahitthoti yuttataram. 2 nagarupagamunti yuttataram.
Pavisitva ca pana mahasatto pindaya caranto usukarassa
gehadvaram sampatto. Sivalipi pacchato anugantva ekamantam
atthasi. Tasmim samaye usukaro angarakapalle usum tapetva
kanjikena temetva ekam akkhim nimmiletva ekena akkhina olokento
ujum karoti. Tam disva mahasatto sacayam pandito bhavissati
mayham ekam karanam kathessati pucchissami nanti cintetva
tam upasankamitva pucchi.
Tamattham pakasento sattha aha
kotthake usukarassa bhattakale upatthite
tatra ca so usukaro ekam dandam ujum katam
ekanca cakkhum niggayha jimhamekena pekkhatiti.
Tattha kotthaketi bhikkhave so raja attano bhattakale upatthite
usukarassa kotthake atthasi. Tatra cati tasminca kotthake.
Niggayhati nimmiletva. Jimhamekenati ekena cakkhuna vankam
pekkhati.
Atha nam mahasatto aha
evanno sadhu passasi usukara sunohi me
yamekam cakkhum niggayha jimhamekena pekkhasiti.
Tassattho samma usukara evam nu tavam sadhu passasi yam ekam
nimmiletva ekena akkhina vankam pekkhasiti.
Athassa so kathento aha
Dvihi samana cakkhuhi visalam viya khayati
appatva paramam lingam nujjubhavaya kappati
ekanca cakkhum niggayha jimhamekenapekkhato
sampatva paramam lingam ujubhavaya kappati
vivadappatto dutiyo keneko vivadissati
tassa te saggakamassa ekattamuparocatanti.
Tattha visalam viyati vitthinnam viya hutva khayati.
Appatva paramam linganti purato vankatthanam appatva.
Nujjubhavayati na ujubhavaya. Idam vuttam hoti visale khayamane
purato ujukatthanam na papunissati tasmim asampatte adissamane
ujubhavaya kiccam na kappati na sampajjatiti. Sampatvati cakkhuna
patva disvati attho. Vivadappattoti yatha dutiye akkhimhi
ummilite lingam na pannayati vankatthanampi ujukam pannayati
ujukatthanampi vankam pannayatiti vivado hoti evante samanassapi
dutiyo vivadamapanno hoti kalaham karoti nanagaham ganhati.
Kenekoti eko pana kena saddhim vivadissati. Ekattamuparocatanti
ekibhavo te ruccatu. Samana nama bhaginimpi adaya na caranti
kim pana tavam uttamarupadharam bhariyam gahetva vicarasi ayante antarayam
karissati imam niharitva ekako va samanadhammam yuttam karohiti so
tam ovadi. So evamassa ovadam datva tunhi ahosi.
Mahasatto pindaya caritva missakabhattam samkaddhitva nagara
Nikkhamitva udakaphasukatthane nisiditva paribhunji. So katabhattakicco
mukham vikhaletva pattam dhovitva thavikaya osaretva sivalim
amantetva aha
sunasi sivali gatha usukarena pavedita
pesiyo mam garahito dutiyasseva sa gati
ayam dvedha patho bhadde anucinno pathavihi
tesam tvam ekam ganhahi ahamekam punaparam
neva mam tavam pati meti naham bhariyati tam punati.
Tattha sunasiti sunohi tavam gatha. Pesiyo manti idam
pana kumarikaya ovadameva sandhayaha.
Sa kira ma ca 1- tavam pati metiti vuttapi mahasattam
anubandhiyeva. Raja pana tam nivattetum na sakkoti. Mahajanopi
tam anubandhiyeva. Tato pana eka atavi avidure hoti. Atha
mahasatto nilavanarajim disva devim nivattetukamo hutva
gacchantoyeva maggasamipe munjatinam addasa. So tato isakam
luncitva devim pakkosapetva bhadde sivali imam passa ayam
pana idha puna ghatetum na sakka evameva puna mayham taya saddhim
samvaso nama ghatetum na sakkotiti vatva imam upaddhagathamaha
munja isaka pabyulha eka vihara sivaliti.
Tattha ekati bhadde sivali munjatina pabyulha maya
@Footnote: 1 neva mantipi ma vaca mantipi veditabbam.
Luncita puna ghatetum na sakka yatha evampi tava maya samvasam
katum na sakka yasma tasma sivali aham ekibhavena viharissami
tavampi ekava viharahiti tassa ovadam adasi.
Sa tassa vacanam sutva ito patthaya mayham mahajanakanarindena
saddhim samvaso nama natthiti vatva sokam santharetum
asakkonti ubhohi hatthehi uram paharitva balavaparidevam paridevitva
visanni hutva mahamagge pati. Mahasatto tassa visannibhavam
natva padam vikopetva arannam pavisi. Tasmim khane amacca
agantava tassa sarire udakam asincitva hatthapade parimajjanti.
Sa sannam patilabhitva utthaya tata kuhim rajati
pucchi. Nanu tumhepi janathati. Upadharetha tatati. Te
ito cito ca dhavitva tam na passimsu. Sa mahaparidevam
paridevitva ranno thitatthane cetiyam karetva gandhamaladihi
pujetva nivatti. Mahasattopi himavantam pavisitva sattahabbhantareyeva
abhinna ca samapattiyo ca nibbattetva puna manussapatham
nagami. Devipi nivattitva usukarena saddhim kathitatthane ca
kumarikaya saddhim kathitatthane ca mamsaparibhogatthane ca migajinena
saddhim kathitatthane ca naradena saddhim kathitatthane cati sabbattha
thanesu cetiyani karetva gandhamaladihi pujetva senangaparivuta
paccha gantava mithilanagaram patva ambavanuyyane puttassa
abhisekam karetva tam senangaparivutam nagaram pesetva sayam isinipabbajjam
Pabbajitva tattheva uyyane vasanti kasinaparikammam katva jhanam
nibbattetva aparihinajjhana ayuhapariyosane brahmalokaparayana
ahosi. Mahasattopi aparihinajjhano brahmalokupago ahosi.
Sattha imam dhammadesanam aharitva na bhikkhave idaneva
pubbepi tathagato mahabhinikkhamanam nikkhantoyevati vatva jatakam
samodanesi tada sakko anuruddho ahosi disapamokkhabrahmano
kassapo samuddarakkhita devata uppalavanna narado sariputto
migajino moggallano kumarika khemabhikkhuni usukaro anando
sesaparisaba buddhaparisa ahesum sivali rahulamata dighavukumaro
rahulo matapitaro maharajakulani ahesum mahajanakanarindo pana
ahameva sammasambuddho ahosi
mahajanakajatakam dutiyam nitthitam
@Footnote:
@*** hanranir m+mikhramula ***
The Pali Atthakatha in Roman Book 43 page 53-114.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=43&A=1078&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=43&A=1078&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=28&i=442
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=28&A=2871
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=28&A=3426
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=28&A=3426
Contents of The Tipitaka Volume 28
http://84000.org/tipitaka/read/?index_28
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]