![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
81. 7. Kanthakavimanavannana 1-
punnamase yatha candoti kanthakavimanam. Tassa ka uppatti? bhagava
savatthiyam viharati jetavane. Tena samayena ayasma mahamoggallano hettha
vuttanayeneva devacarikam caramano tavatimsabhavanam gato, tasmim khane kanthako 2- devaputto
sakabhavanato nikkhamitva dibbayanam abhiruhitva mahantena parivarena mahatiya
deviddhiya uyyanam gacchanto ayasmantam mahamoggallanam disva sanjatagarava-
bahumano sahasa yanato oruyha theram upasankamitva pancapatitthitena vanditva
sirasmim anjalim paggayha atthasi. Atha nam thero:-
[1171] "punnamase yatha cando nakkhattaparivarito
samanta anupariyati tarakadhipati saSi.
[1172] Tathupamam idam byamham dibbam devapuramhi ca
atirocati vannena udayantova ramsima.
@Footnote: 1 cha.Ma. kandakavimana... evamuparipi 2 Si.,i. kanthako
[1173] Veluriyasuvannassa phalika rupiyassa ca
masaragallamuttahi lohitangamanihi ca.
[1174] Citra manorama bhumi veluriyassa santhata
kutagara subha ramma pasado te sumapito.
[1175] Ramma ca te pokkharani puthulomanisevita
acchodaka vippasanna sonnavalukasanthata.
[1176] Nanapadumasanchanna pundarikasamotata
surabhim sampavayanti manunna maluterita.
[1177] Tassa te ubhato passe vanagumba sumapita
upeta puppharukkhehi phalarukkhehi cubhayam.
[1178] Sovannapade pallanke muduke gonakatthate 1-
nisinnam devarajamva upatitthanti acchaRa.
[1179] Sabbabharanasanchanna nanamalavibhusita
ramenti tam mahiddhikam vasavattiva modasi.
[1180] Bherisankhamudingahi vinahi panavehi ca
ramasi ratisampanno naccagite suvadite.
[1181] Dibba te vividha rupa dibba sadda atho rasa
gandha ca te adhippeta photthabba ca manorama.
@Footnote: 1 Si. colasanthate
[1182] Tasmim vimane pavare devaputta mahappabho
atirocasi vannena udayantova bhanuma.
[1183] Danassa te idam phalam atho silassa va pana
atho anjalikammassa tam me akkhahi pucchito"ti
adhigatasampattikittanamukhena katakammam pucchi.
[1184] So devaputto attamano moggallanena pucchito
panham puttho viyakasi yassa kammassidam phalam.
[1185] "aham kapilavatthusmim sakiyanam puruttame
suddhodanassa puttassa kanthako sahajo aham.
[1186] Yada so addharattayam bodhayamabhinikkhami
so mam muduhi panihi jalitambanakhehi 1- ca.
[1187] Satthim akotayitvana `vaha samma'ti ca bravi
`aham lokam tarayissam patto sambodhimuttamam.'
[1188] Tam me giram sunantassa haso me vipulo ahu
udaggacitto sumano abhisisim 2- tada aham.
[1189] Abhirulhanca mam natva sakyaputtam mahayasam
udaggacitto mudito vahissam purisuttamam.
[1190] Paresam vijitam gantva uggatasmim divakare
mamam channanca ohaya anapekkho so apakkami.
@Footnote: 1 Si. jalatambanakhehi 2 Si. abhisisim, i. abhisisi
[1191] Tassa tambanakhe pade jivhaya parilehisam
gacchantanca mahaviram rudamano udikkhisam.
[1192] Adassanenaham tassa sakyaputtassa sirimato
alattham garukabadham khippam me maranam ahu.
[1193] Tasseva anubhavena vimanam avasamiham
sabbakamagunupetam devo devapuramhiva. 1-
[1194] Yanca me ahuva haso saddam sutvana bodhiya
teneva kusalamulena phusissam asavakkhayam.
[1195] Sace hi bhante gaccheyyasi satthu buddhassa santike
mamapi nam vacanena sirasa vajjasi vandanam.
[1196] Ahampi datthum gacchissam jinam appatipuggalam
dullabham dassanam hoti lokanathana tadinan"ti
sopi attana katakammam kathesi. Ayam hi anantare attabhave amhakam bodhisattena
sahajato kanthako assaraja ahosi. So abhinikkhamanasamaye abhirulho teneva
rattavasesena tini rajjani mahapurisam atikkamapetva anomanaditiram sampapesi.
Atha so mahasattena suriye uggate ghatikaramahabrahmuna 2- upanitani pattacivarani
gahetva pabbajitva channena saddhim kapilavatthum uddissa vissajjito sinehabharikena
hadayena mahapurisassa pade attano jivhaya lehitva pasadasommani akkhini
ummiletva yava dassanapatha olokento dassanupacaram pana atikkante lokanathe
"evam vidham nama lokagganayakam mahapurisam aham vahim, saphalam vata me sariram ahosi"ti
@Footnote: 1 Ma. dibbam devapuramhi ca 2 Si. ghatikaramahabrahmuna
Pasannamanaso hutva puna cirakalam sangatassa pemassa vasena viyogadukkham asahanto
bhaviniya dibbasampattiya vasena dhammataya codiyamano kalam katva tavatimsa-
bhavane nibbatti. Tam sandhaya vuttam "punnamase yatha cando .pe. Aham
kapilavatthusmin"tiadi.
#[1171] Tattha punnamaseti punnamasiyam sukkapakkhe pannarasiyam.
Tarakadhipatiti tarakanam adhipati. Sasiti sasalanchanava. "tarakadhipa dissati"ti keci
pathanti, tesam tarakadhipati avibhattiko niddeso, tarakanam adhipo hutva dissati
anupariyati cati yojana katabba.
#[1172] Dibbam devapuramhi cati devapurasmimpi dibbam. Yatha manussanam
thanato devapuram uttamam, evam devapurato capi idam tava vimanam uttamanti dasseti.
Tenaha "atirocati vannena, udayantova ramsima"ti, uggacchanto suriyo viyati
attho.
#[1173] Veluriyasuvannassati veluriyena suvannena ca idam byamham nimmitanti
vacanasesena yojana. Phalikati phalikamanina.
#[1175] Pokkharaniti pokkharaniyo.
#[1177-8] Tassati tassa pokkharaniya. Vanagumbati uyyane supupphagacche
sandhaya vadati. Devarajamvati sakkam viya. Upatitthantiti upatthanam karonti.
#[1179] Sabbabharanasanchannati sabbehi itthalankarehi paticchadita,
sabbaso vibhusitasarirati attho. Vasavattivati vasavattidevaraja viya.
#[1180] Bherisankhamudingahiti lingavipallasena vuttam, bherihi ca sankhehi ca
mudingehi cati yojana. Ratisampannoti dibbaya ratiya samangibhuto. Naccagite
Suvaditeti nacce ca gite ca sundare vadite ca, naccane ca gayane ca sundare
vadite ca hetubhute. Nimittatthe hi etam bhummam, pavattiteti va vacanaseso.
#[1181] Dibba te vividha rupati devalokapariyapanna nanappakara
cakkhuvinneyya rupa tuyham adhippeta yathadhippeta manorama vijjantiti kiriyapadam
anetva yojetabbam. Dibba saddatiadisupi eseva nayo.
#[1185] Kanthako sahajo ahanti ettha ahanti nipatamattam. "ahu"ti 1- keci
pathanti, kanthako nama assaraja mahasattena saha ekasmimyeva divase jatatta
sahajo ahosinti attho.
#[1186] Addharattayanti addharattiyam, majjhimayamasamayeti attho.
Bodhayamabhinikkhamiti makaro padasandhikaro, abhisambodhiattham mahabhinikkhamanam nikkhamiti
attho. Muduhi panihiti muduhatthatam mahapurisalakkhanam vadati. Jalitambanakhehiti
jalavantehi 2- abhilohitanakhehi. Tena jalahatthatam mahapurisalakkhanam tambanakhatam
anubyanjananca dasseti. #[1187] satthi nama jangha, idha pana satthino
asannatthanabhuto uruppadeso "satthi"ti vutto. Akotayitvanati appothetva.
`vaha Samma'ti cabraviti "samma kanthaka ajjekarattim mam vaha, mayham opavuyham hohi"ti ca
kathesi. Vahane pana payojanam tada mahasattena dassitam vadanto "aham lokam tarayissam,
patto sambodhimuttaman"ti aha. Tena "aham uttamam anuttaram sammasambodhim patto
adhigato hutva sadevakam lokam samsaramahoghato tarayissami, tasma nayidam gamanam
yam kinciti cinteyyasi"ti gamane payojanassa anuttarabhavam dasseti.
@Footnote: 1 ka. ahunti 2 Si. jalavannehi
#[1188-9] Hasoti tutthi. Vipuloti mahaularo. Abhisisinti asisim icchim
sampaticchim. Abhirulhanca mam natva, sakyaputtam mahayasanti patthatavipulayasam sakya-
rajaputtam mahasattam mam abhiruyha nisinnam janitva. Vahissanti vahim nesim.
#[1190-91] Paresanti pararajunam. Vijitanti desam pararajjam. Ohayati
vissajjitva. Apakkamiti apakkamitum arabhi. "paribbaji"ti ca pathanti. Parilehisanti
parito lehim. Udikkhisanti olokesim.
#[1192-3] Garukabadhanti garukam balham abadham, maranantikam dukkhanti
attho. Tenaha "khippam me maranam ahu"ti. So hi anekasu jatisu mahasattena
dalhabhattiko hutva agato, tasma viyogadukkham sahitum nasakkhi, "sammasambodhim
adhigantum nikkhanto"ti pana sutva niramisam ularam pitisomanassanca uppajji, tena
marananantaram tavatimsesu nibbatti, ulara cassa dibbasampattiyo paturahesum. Tena
vuttam "tasseva anubhavena"ti, thanagatassa pasadamayapunnassa balena. Devo
devapuramhivati tavatimsabhavane sakko devaraja viya.
#[1194] Yanca me ahuva haso, saddam sutvana bodhiyati "patto
sambodhimuttaman"ti pathamataram bodhisaddam sutva tada mayham haso ahu, yam hasassa
bhavanam tussanam, teneva kusalamulena teneva kusalabijena phusissanti phusissami
papunissami.
#[1195] Evam devaputto yathadhigataya anagataya bhavasampattiya karanabhutam
attano kusalakammam kathento idani attana bhagavato santikam gantukamopi puretaram
therena satthu vandanam pesento "sace"ti gathamaha. Tattha sace gaccheyyasiti
yadi gamissasi. "sace gacchasi"ti keci pathanti, so evattho. Mamapi nam
Vacanenati na kevalam tava sabhaveneva, atha kho mamapi vacanena bhagavantam. Vajjasiti
vadeyyasi mamapi sirasa vandananti yojana.
#[1196] Yadipi dani vandananca pesemi, pesetva eva pana na titthamiti
dassento aha "ahampi datthum gacchissam, jinam appatipuggalan"ti. Gamane pana
dalhataram karanam dassetum "dullabham dassanam hoti, lokanathana tadinan"ti aha.
[1197] "so katannu katavedi sattharam upasankami
sutva giram cakkhumato dhammacakkhum visodhayi.
[1198] Visodhetva 1- ditthigatam vicikiccham vatani ca
vanditva satthuno pade tatthevantaradhayatha"ti
ima dve gatha sangitikarehi thapita.
#[1197] Tattha sutva giram cakkhumatoti pancahi cakkhuhi cakkhumato samma-
sambuddhassa vacanam sutva. Dhammacakkhunti sotapattimaggam. Visodhayiti adhigacchi.
Adhigamoyeva hi tassa visodhanam.
#[1198] Visodhetva ditthigatanti ditthigatam samugghatetva. Vicikiccham vatani
cati solasavatthukam atthavatthukanca vicikicchanca "silabbatehi suddhi"ti pavattanaka-
silabbataparamase ca visodhayiti yojana. Tattha hi 2- saha pariyayehi tatha pavatta
paramasa "vatani"ti vuttam. Sesam vuttanayameva.
Kanthakavimanavannana nitthita.
-----------------
@Footnote: 1 ka. visodhayitva 2 i. vatassa hi
The Pali Atthakatha in Roman Book 30 page 367-374.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=30&A=7732&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=30&A=7732&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=81
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=2622
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=2722
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=2722
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]