![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
sattha anupubbikatham kathesi. Sa sotapattiphalam papuni. Sattha
utthayasana viharam gacchanto rajanganena payasi. Raja
disva "sattha viya bhaneti pucchitva, "ama devati vutte,
"gacchatha mama agantva vandanabhavam arocethati pesetva
Rajangane thitam sattharam upasankamitva pancapatitthitena vanditva
"bhante kaham gacchathati pucchi. "kanamataya geham maharajati.
"kimkarana bhanteti. "kana kira bhikkhu akkosati paribhasati,
tamkarana gatomhiti. "kim pana vo bhante tassa anakkosanabhavo
katoti. "ama maharaja bhikkhunanca me anakkosika kata
lokuttarakutumbasamini cati. "hotu bhante tumhehi sa
lokuttarakutumbasamini kata, aham pana tam lokiyakutumbasaminim karissamiti
vatva sattharam vanditva patinivatto paticchannamahayoggam pahinitva
kanam pakkosapetva sabbabharanehi alankaritva jetthadhitutthane
thapetva "yo mama dhitaram posetum samattho; so nam ganhatuti aha
atheko sabbatthakamahamatto "aham devassa dhitaram posessamiti tam
attano geham netva sabbam issariyam paticchapetva "yatharucim
punnani karohiti aha. Tato patthaya kana catusu dvaresu
purise thapetva attana upatthatabbe bhikkhu ca bhikkhuniyo ca na
labhati. Kanaya gehadvare patiyadetva thapitam khadaniyabhojaniyam
mahogho viya pavattati. Dhammasabhayam katham samutthapesum "pubbe avuso
cattaro mahallakatthera kanaya vippatisaram karimsu, sa evam
vippatisarini hutvapi sattharam agamma saddhasampadam labhi, satthara
puna tassa gehadvaram bhikkhunam upasankamanaraham katam, idani
upatthatabbe bhikkhu va bhikkhuniyo va pariyesamanapi na labhati,
aho buddha nama acchariyagunati. Sattha agantva "kaya nuttha
Bhikkhave etarahi kathaya sannisinnati pucchitva, "imaya namati
vutte, "na bhikkhave idaneva tehi mahallakabhikkhuhi kanaya
vippatisaro kato, pubbepi karimsuyeva; na ca idaneva maya kana
mama vacanakarika kata, pubbepi katayevati vatva tamattham
sotukamehi bhikkhuhi yacito
"yattheko labhati babbu, dutiyo tattha jayati
tatiyo ca catuttho ca, idante babbuka bilanti
imam babbujatakam 1- vittharena kathetva "tada cattaro mahallakabhikkhu
cattaro bilara ahesum, musika kana, manikaro ahamevati
jatakam samodhanetva "evam bhikkhave atitepi kana dummana
avilacitta hutva mama vacanena pasannaudakarahado viya vippasannacitta
ahositi anusandhim ghatetva dhammam desento imam gathamaha
"yathapi rahado gambhiro vippasanno anavilo;
evam dhammani sutvana vippasidanti panditati.
Tattha "rahadoti: yo caturanginiyapi senaya ogahantiya
na khubhati, evarupo udakannavo, sabbakarena pana
caturasitiyojanasahassagambhiro nilamahasamuddo rahado nama, tassa hi hettha
cattalisayojanasahassamatte thane udakam macchehi calati, upari
tavattakeyeva thane udakam vatena calati, majjhe catuyojanasahassamatte
thane udakam niccalam titthati; ayam gambhirarahado nama. Dhammaniti:
@Footnote: 1. khu. ja. eka. 27/44. tadatthakatha. 2/364.
Desanadhammani. Idam vuttam hoti "yatha so rahado anakulataya
vippasanno acalataya anavilo; evam mama desanadhammam sutva
sotapattimaggadivasena nirupakkilesacittatam apajjanta vippasidanti
pandita, arahattappatta pana ekantavippasannava hontiti.
Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
Kanamatavatthu.
---------
8. Pancasatabhikkhuvatthu. (67)
"sabbattha ve sappurisa vajantiti imam dhammadesanam sattha
jetavane viharanto pancasate bhikkhu arabbha kathesi.
Desana veranjayam samutthita. Pathamabodhiyam hi bhagava
veranjam gantva veranjena brahmanena nimantito pancahi
bhikkhusatehi saddhim vassam upagacchi. Veranjo brahmano maravattanena
avatto ekadivasampi sattharam arabbha satim na uppadesi. Veranjapi
dubbhikkha ahosi. Bhikkhu santarabahiram veranjam pindaya caritva
pindapatam alabhanta kilamimsu. Tesam assavanijaka patthapatthapulakam
bhikkham pannapesum. Te kilamante disva mahamoggallanatthero
pathavojam bhojetukamo uttarakurum ca pindaya pavesetukamo ahosi.
Sattha tam patikkhipi. Bhikkhunam ekadivasampi pindapatam arabbha parittaso
nahosi. icchacaram vajjetvava viharimsu. Sattha tattha temasam
Vasitva veranjam brahmanam apaloketva tena katasakkarasammano tam
saranesu patitthapetva tato nikkhanto anupubbena carikancaramano
ekasmim samaye savatthim patva jetavane vihasi. Savatthivasino
satthu agantukabhattani karimsu. Tada pana pancasatamatta vighasada
bhikkhu nissaya antovihareyeva vasanti. Te bhikkhunam bhuttavasesani
panitabhojanani bhunjitva niddayitva utthaya naditiram gantva
nadanta vagganta mallamutthiyuddham yujjhanta kilanta antoviharepi
bahiviharepi anacarameva caranti. Dhammasabhayam katham samutthapesum
"passathavuso, ime vighasada dubbhikkhakale veranjayam kanci
vikaram na dassesum, idani pana evarupani panitabhojanani bhunjitva
anekappakaram vikaram dassenta vicaranti; bhikkhu pana veranjayampi
upasantarupa viharitva idanipi upasanta va viharantiti. Sattha
dhammasabham gantva "bhikkhave kim kathethati pucchitva, "idannamati
vutte, "pubbepete gadrabhayoniyam nibbatta pancasata gadrabha
hutva pancasatanam ajaniyasindhavanam allarasamuddikapanakapitavasesam
ucchitthakasatam udakena madditva makacipilotikahi parissavitatta
`valodakanti sankhyam gatam apparasam nihinam pivitva madhumatta viya
nadanta vicarimsuti vatva ranna tesam saddam sutva pucchitena
bodhisattena ranno kathitam tesam kiriyam dassento
"valodakam apparasam nihinam
pitva mado jayati gadrabhanam,
Imanca pitvana rasam panitam
mado na sanjayati sindhavanam.
Appampivitvana nihinajacco
so majjati tena janinda phuttho,
dhorayhasilo ca kulamhi jato
na majjati aggarasam pivitvati
imam valodakajatakam 1- vittharena kathetva "evam bhikkhave
sappurisa lobhadhammam 2- vivajjetva sukhitakalepi dukkhitakalepi
nibbikarava hontiti anusandhim ghatetva dhammam desento imam
gathamaha
"sabbattha ve sappurisa vajanti,
na kamakama lapayanti santo,
sukhena phuttha athava dukkhena
na uccavacam pandita dassayantiti.
Tattha "sabbatthati: pancakkhandhadibhedesu sabbadhammesu.
Sappurisati: supurisa. Vajantiti: arahattamaggananena apakaddhanta
chandaragam vijahanti. Na kamakamati: kame kamayanta, kamahetu
kamakarana. Lapayanti santoti: buddhadayo santo kamahetu neva
attana lapanti na param lapapenti. Ye hi bhikkhaya pavittha icchacare
thita "kim upasaka sukham te puttadarassa, racoradinam vasena
@Footnote: 1. khu. ja. duka. 27/65. tadatthakatha. 3/126. 2. Ma. lokadhammam.
Dvipadacatuppadesu natthi koci upaddavotiadini vadanti, te lapayanti
nama. Tatha pana vatva "ama bhante sabbesam no sukham, natthi
koci upaddavo, idani no geham pahutannapanam, idheva vasathati
attanam nimantapetva 1- lapapenti nama. Santo pana idam ubhayampi
na karonti. Sukhena phuttha athava dukkhenati desanamattametam.
Atthahi pana lokadhammehi phuttha tutthibhavamankubhavavasena va
vannabhananaavannabhananavasena va uccavacam akaram pandita na
dassayantiti.
Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
Pancasatabhikkhuvatthu.
----------
9. Dhammikattheravatthu. (68)
"na attahetuti imam dhammadesanam sattha jetavane viharanto
dhammikattheram arabbha kathesi.
Savatthiyam kira eko upasako dhammena agaram ajjhavasati.
So pabbajitukamo hutva ekadivasam bhariyaya saddhim nisiditva
sukhakatham kathento aha "bhadde icchamaham pabbajitunti. "tenahi
sami agamehi tava, yavaham kucchigatam darakam vijayamiti. So
agametva darakassa padasa gamanakale puna tam apucchitva,
"agamehi tava sami, yava ayam vayappatto hotiti vutte, "kim
@Footnote: 1. nimantapenta [?]
Mama imaya apalokitaya va anapalokitaya va, attano
dukkhanissaranam karissamiti nikkhamitva pabbaji. So kammatthanam
gahetva ghatento vayamanto attano pabbajitakiccam nitthapetva
tesam dassanatthaya puna savatthim gantva puttassa dhammakatham kathesi.
Sopi nikkhamitva pabbaji. Pabbajitva ca pana nacirasseva arahattam
papuni. Puranadutiyikapissa "yesam atthaya aham gharavasam vaseyyam,
te ubhopi pabbajita; idani me kim gharavasena, pabbajissamiti
nikkhamitva bhikkhuninam santike pabbaji, pabbajitva ca pana nacirasseva
arahattam papuni.
Athekadivasam dhammasabhayam katham samutthapesum "avuso
dhammikaupasako attano dhamme patitthitatta nikkhamitva pabbajitva
arahattam patto puttadarassapi patittha jatoti. Sattha
agantva "kaya nuttha bhikkhave etarahi kathaya sannisinnati
pucchitva, "imaya namati vutte, "bhikkhave panditena nama
neva attahetu na parassa hetu samiddhi icchitabba, dhammikeneva
pana dhammappatisaranena bhavitabbanti anusandhim ghatetva dhammam
desento imam gathamaha
"na attahetu, na parassa hetu,
na puttamicche, na dhanam na rattham,
na iccheyya adhammena samiddhimattano,
sa silava pannava dhammiko siyati.
Tattha "na attahetuti: pandito nama attahetu va
parassa hetu va papam na karoti. Na puttamiccheti: puttam va
dhanam va rattham va papakammena na iccheyya, etanipi icchanto
papakammam na karotievati attho. Samiddhimattanoti: ya attano
samiddhi, tampi adhammena na iccheyya. samiddhikaranapi papam na
karotiti attho. Sa silavati: yo evarupo puggalo, so eva
silava ca pannava ca dhammiko ca siya. Na annoti attho.
Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
Dhammikattheravatthu.
----------
10. Dhammassavanavatthu. (69)
"appaka te manussesuti imam dhammadesanam sattha jetavane
viharanto dhammassavanam. Arabbha kathesi.
Savatthiyam kira ekavithivasino manussa samagga hutva
ganabandhena danam datva sabbarattim dhammassavanam karesum, sabbarattim
pana dhammam sotum nasakkhimsu; ekacce kamaratinissita hutva puna
gehameva gata, ekacce dosanissita hutva gata, ekacce
pana thinamiddhasamangino hutva tattheva nisiditva capalayanta
sotum nasakkhimsu. Punadivase bhikkhu tam pavattim uddissa 1- dhammasabhayam
katham samutthapesum. Sattha agantva "kaya nuttha bhikkhave
@Footnote: 1. Ma. natva.
Etarahi kathaya sannisinnati pucchitva, "imaya namati vutte,
"bhikkhave ime satta nama yebhuyyena bhavanissita bhavesuyeva
lagga viharanti, paragamino nama appakati anusandhim ghatetva
dhammam desento ima gatha abhasi
"appaka te manussesu, ye jana paragamino;
athayam itara paja tiramevanudhavati.
Ye ca kho sammadakkhate dhamme dhammanuvattino,
te jana paramessanti maccudheyyam suduttaranti.
Tattha "appakati thoka na bahu. Paragaminoti:
nibbanagamino. Athayam itara pajati: ya panayam avasesa paja
sakkayaditthitiramevanudhavati, ayameva bahutarati attho. Sammadakkhateti:
samma akkhate sukathite. Dhammeti: desanadhamme. Dhammanuvattinoti:
tam dhammam sutva tadanucchavikam patipadam puretva maggaphalasacchikaranavasena
dhammanuvattino. Paramessantiti: te evarupa jana nibbanaparam
gamissanti. Maccudheyyanti: kilesamarasankhatassa maccussa nivasanatthanabhutam
tebhumikavattam. Suduttaranti; ye jana dhammanuvattino, te etam
suduttaram duratikkamam maradheyyam taritva atikkamitva nibbanaparam
gamissantiti attho.
Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
Dhammassavanavatthu.
---------
11. Agantukabhikkhuvatthu. (70)
"kanham dhammam vippahayati imam dhammadesanam sattha jetavane
viharanto agantukabhikkhu arabbha kathesi.
Kosalaratthe kira pancasata bhikkhu vassam vasitva vutthavassa
"sattharam passissamati jetavanam gantva sattharam vanditva
ekamantam nisidimsu. Sattha tesam cariyapatipakkham nisametva dhammam
desento ima gatha abhasi
"kanham dhammam vippahaya sukkam bhavetha pandito
oka anokamagamma, viveke yattha duramam,
tatrabhiratimiccheyya hitva kame akincano,
pariyodapeyya attanam cittaklesehi pandito.
Yesam sambodhiyangesu samma cittam subhavitam,
adanapatinissagge anupadaya ye rata,
khinasava jutimanto te loke parinibbutati.
Tattha "kanham dhammanti: kayaduccaritadibhedam akusaladhammam
vippahaya jahitva. Sukkam bhavethati: pandito bhikkhu abhinikkhamanato
patthaya yava arahattamagga kayasucaritadibhedam sukkam dhammam bhaveyya.
Katham? oka anokamagammati okam vuccati alayo, anokam vuccati
Analayo, alayato nikkhamitva analayasankhatam nibbanam paticca
arabbha tam patthayamano bhaveyyati attho. Tatrabhiratimiccheyyati:
Yasmim analayasankhate viveke nibbane imehi sattehi durabhiramam,
tatra abhiratimiccheyya. Hitva kameti: vatthukamakkilesakame hitva
akincano hutva viveke abhiratimiccheyyati attho. Cittaklesehiti:
pancanivaranehi attanam vodapeyya parisodheyyati attho.
Sambodhiyangesuti: bojjhangesu. Samma cittam subhavitanti: hetuna
nayena cittam sutthu bhavitam vaddhitam. Adanapatinissaggeti: adanam
vuccati gahanam, tassa patinissaggasankhate aggahane catuhi
upadanehi kinci anupadayitva ye ratati attho. Jutimantoti:
anubhavavanto arahattamaggananajutiya khandhadibhede dhamme jotetva
thitati attho. Te loketi: te imasmim khandhadiloke parinibbuta nama
"arahattappattito patthaya kilesavattassa khepitatta saupadisesena
carimacittanirodhena khandhavattassa khepitatta anupadisesena cati dvihi
parinibbanehi parinibbuta anupadano viya padipo apannattikabhavam
gatati attho.
Desanavasane bahu sotapattiphaladini papunimsuti.
Agantukabhikkhuvatthu.
Panditavaggavannana nitthita.
Chattho vaggo.
---------
The Pali Atthakatha in Roman Book 21 page 41-52.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=21&A=854&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=21&A=854&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=16
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=479
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=463
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=463
Contents of The Tipitaka Volume 25
http://84000.org/tipitaka/read/?index_25
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]