![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
2. Dutiyavagga
268. 1. Mahācundattheragāthāvaṇṇanā
sussūsāti āyasmato mahācundattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto
vipassissa bhagavato kāle kumbhakārakule nibbattitvā viññutaṃ patto kumbhakārakammena
jīvanto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso ekaṃ mattikāpattaṃ svābhisaṅkhataṃ
katvā bhagavato adāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ
buddhuppāde magadharaṭṭhe nālakagāme rūpasāriyā brāhmaṇiyā putto sāriputtat-
therassa kaniṭṭhabhātā hutvā nibbatti, cundotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto
dhammasenāpatiṃ anupabbajitvā taṃ nissāya vipassanaṃ paṭṭhapetvā ghaṭento vāyamanto
na cirasseva chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 1- :-
"nagare haṃsavatiyā kumbhakāro ahosahaṃ
addasaṃ virajaṃ buddhaṃ oghatiṇṇamanāsavaṃ.
Sukataṃ mattikāpattaṃ buddhaseṭṭhassadāsahaṃ
pattaṃ datvā bhagavato ujubhūtassa tādino.
Bhave nibbattamānohaṃ soṇṇathāle labhāmahaṃ
rūpimaye ca sovaṇṇe taṭṭike ca maṇīmaye.
Pāṭiyā 2- paribhuñjāmi puññakammassidaṃ phalaṃ
yasasāva janānañca 3- aggabhūto ca homahaṃ.
Yathāpi bhaddake khette bījaṃ appampi ropitaṃ
@Footnote: 1 khu.apa. 33/92/143 ekapattadāyakattherāpadāna (syā)
@2 cha.Ma. pātiyo 3 cha.Ma. yasānañca dhanānañca
Sammādhāraṃ pavecchante 1- phalaṃ toseti kassakaṃ.
Tathevidaṃ pattadānaṃ buddhakhettamhi ropitaṃ
pītidhāre pavassante phalaṃ maṃ 2- tosayissati.
Yāvatā khettā vijjanti saṃghāpi ca gaṇāpi ca
buddhakhettasamo natthi sukhado sabbapāṇinaṃ.
Namo te purisājañña namo te purisuttama
ekapattaṃ daditvāna pattomhi acalaṃ padaṃ.
Ekanavute ito 3- kappe yaṃ pattamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi pattadānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Chaḷabhiñño pana hutvā attanā paṭiladdhasampattiyā kāraṇabhūtaṃ garupanissayaṃ
vivekavāsañca 4- kittento:-
[141] "sussūsā sutavaḍḍhanī sutaṃ paññāya vaḍḍhanaṃ
paññāya atthaṃ jānāti ñāto attho sukhāvaho.
[142] Sevetha pantāni 5- senāsanāni
careyya saṃyojanavippamokkhaṃ
sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha
saṃghe vase rakkhitatto satīmā"ti
gāthādvayaṃ abhāsi.
Tattha sussūsāti sotabbayuttassa sabbasutassa sotumicchā, garusannivāsopi.
Diṭṭhadhammikādibhedaṃ hi atthaṃ sotumicchantena 6- kalyāṇamitte upasaṅkamitvā
@Footnote: 1 Sī. sammādhāre pavassante 2 pāli. me 3 cha.Ma. ekanavutito
@4 Ma. vivekāvāsañca 5 Sī. panthāni 6 Sī. sotumicchanto
Vattakaraṇena payirupāsitvā 1- yadā te payirupāsanāya ārādhitacittā kañci
upanisīditukāmā honti, atha ne upanisīditvā adhigatāya sotumicchāya ohitasotena
sotabbaṃ hotīti garusannivāsopi sussūsāhetutāya "sussūsā"ti vuccati. Sā panāyaṃ
sussūsā saccapaṭiccasamuppādādipaṭisaṃyuttaṃ sutaṃ taṃsamaṅgino puggalassa vaḍḍheti
brūhetīti sutavaḍḍhanī, bāhusaccakārīti attho. Sutaṃ paññāya vaḍḍhananti yaṃ taṃ
"sutadharo sutasannicayo"ti, 2- "idhekaccassa bahukaṃ sutaṃ hoti suttaṃ geyyaṃ
veyyākaraṇan"ti 3- ca evamādinā nayena vuttaṃ bāhusaccaṃ, taṃ
akusalappahānakusalādhigamanahetubhūtaṃ paññaṃ vaḍḍhetīti sutaṃ paññāya vaḍḍhanaṃ, vuttañhetaṃ
bhagavatā:-
"sutāvudho kho bhikkhave ariyasāvako akusalaṃ pajahati, kusalaṃ bhāveti,
sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhaṃ attānaṃ pariharatī"ti. 4-
Paññāya atthaṃ jānātīti bahussuto sutamayañāṇe ṭhito taṃ paṭipattiṃ paṭipajjanto
sutānusārena atthūpaparikkhāya dhammanijjhānena bhāvanāya ca lokiyalokuttarabhedaṃ
diṭṭhadhammādivibhāgaṃ dukkhādivibhāgañca atthaṃ yathābhūtaṃ pajānāti ca paṭivijjhati ca,
tenāha bhagavā:-
"sutassa yathāpariyattassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammapaṭipanno
hotī"ti. 3-
"dhatānaṃ 5- dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhati, atthaṃ upaparikkhato dhammā
nijjhānaṃ khamanti, dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati, chandajāto
ussahati, ussahitvā tuleti, tulayitvā padahati, pahitatto samāno kāyena
ceva paramasaccaṃ sacchikaroti, paññāya ca naṃ ativijjha passatī"ti 6- ca.
@Footnote: 1 Sī. payirupāsanti 2 Ma.mū. 12/339/301 mahāgosiṅgasutta, aṅ.catukka. 21/22/26
@ dutiyauruvelasutta, aṅ.sattaka. 23/6/5 dhanavagga (syā)
@3 aṅ.catukka. 21/6/8 appassutasutta 4 aṅ.sattaka. 23/64/111 mahāvagga (syā)
@5 Ma. dhātānaṃ 6 Ma.Ma. 13/432/420 caṅkīsutta
Ñāto attho sukhāvahoti yathāvutto diṭṭhadhammikādiattho ceva dukkhādiattho
ca yāthāvato 1- ñāto adhigato lokiyalokuttarabhedaṃ sukhaṃ āvahati nipphādetīti attho.
Ṭhitāya 2- bhāvanāpaññāya sutamatteneva na sijjhatīti tassā paṭipajjanavidhiṃ
dassento "sevetha .pe. Vippamokkhan"ti āha. Tattha sevetha pantāni senāsanānīti
kāyavivekamāha. Tena saṃyojanappahānassa ca vakkhamānattā vivekārahasseva
vivekavāsoti 3- sīlasaṃvarādayo idha avuttasiddhā veditabbā. Careyya
saṃyojanavippamokkhanti yathā saṃyojanehi cittaṃ vippamuccati, tathā vipassanābhāvanaṃ
maggabhāvanañca careyya paṭipajjeyyāti attho. Sace ratiṃ nādhigaccheyya tatthāti
tesu pantasenāsanesu yathāladdhesu adhikusaladhammesu ca ratiṃ pubbenāparaṃ visesassa
alābhato abhiratiṃ na labheyya, saṃghe bhikkhusamūhe rakkhitatto kammaṭṭhānaparigaṇhanato 4-
rakkhitacitto chasu dvāresu satiārakkhāya upaṭṭhapanena satimā vaseyya vihareyya,
evaṃ viharantassa ca api nāma saṃyojanavippamokkho bhaveyyāti adhippāyo.
Mahācundattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
----------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 403-406.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=8986
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=8986
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=268
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5748
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5904
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5904
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]