![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
317. 11. Upālittheragāthāvaṇṇanā
saddhāya abhinikkhammāti āyasmato upālittherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulaghare nibbatto ekadivasaṃ
satthu dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ vinayadharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā
adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi. So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu
saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kappakagehe paṭisandhiṃ gaṇhi, upālītissa nāmaṃ
akaṃsu. So vayappatto anuruddhādīnaṃ channaṃ khattiyānaṃ pasādako hutvā tathāgate
anupiyambavane viharante pabbajanatthāya nikkhamantehi chahi khattiyehi saddhiṃ nikkhamitvā
pabbaji. Tassa pabbajjāvidhānaṃ pāliyaṃ āgatameva. 1-
So pabbajitvā upasampanno satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā "mayhaṃ
bhante araññavāsaṃ anujānāthā"ti āha. Bhikkhu tava araññe vasantassa ekameva
dhuraṃ vaḍḍhissati, amhākaṃ pana santike vasantassa ganthadhurañca vipassanādhurañca
paripūressatīti. Thero satthu vacanaṃ sampaṭicchitvā vipassanāya kammaṃ karonto na
cirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
"nagare haṃsavatiyā sujāto nāma brāhmaṇo
asītikoṭisannicayo 3- pahūtadhanadhaññavā.
Ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedāna pāragū
lakkhaṇe itihāse ca saddhamme pāramiṃ gato.
Paribbajā 4- ekasikhā gotamā buddhasāvakā
carakā 5- tāpasā ceva caranti mahiyā tadā.
@Footnote: 1 vinaYu.cūḷa. 7/331/115 saṃghabhedakkhandhaka 2 khu.apa. 32/441/53 upālittherāpadāna
@3 cha.Ma. asītikoṭinicayo 4 cha.Ma. paribbājā 5 Sī. varaṇā
Tepi maṃ parivārenti brāhmaṇo vissuto iti
bahū janā maṃ pūjenti 1- nāhaṃ pūjemi kiñcanaṃ.
Pūjārahaṃ na passāmi mānatthaddho ahaṃ tadā
buddhoti vacanaṃ natthi tāva nuppajjate jino.
Accayena ahorattaṃ padumuttaranāyako 2-
sabbaṃ tamaṃ vinodetvā loke uppajji cakkhumā.
Vitthārike 3- bāhujaññe puthubhūte ca sāsane
upāgami tadā buddho nagaraṃ haṃsasavhayaṃ.
Pitu atthāya so buddho dhammaṃ desesi cakkhumā
tena kālena parisā samantā yojanaṃ tadā.
Sammato manujānaṃ no 4- sunando nāma tāpaso
yāvatā budadhaparisā pupphehicchādayi 5- tadā.
Catusaccaṃ pakāsento 6- seṭṭhe ca pupphamaṇḍape
koṭisatasahassānaṃ dhammābhisamayo ahu.
Sattarattindivaṃ buddho vassitvā dhammavuṭṭhiyā 7-
aṭṭhame divase patte sunandaṃ kittayī jino.
Devaloke manusse vā saṃsaranto ayaṃ bhave
sabbesaṃ pavaro hutvā bhavesu saṃsarissati.
Kappasatasahassamhi okkākakulasambhavo
gotamo nāma nāmena 8- satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo oraso dhammanimmito
mantāṇiputto puṇṇoti hessati satthu sāvako.
@Footnote: 1 cha.Ma. bahujjano maṃ pūjeti 2 cha.Ma....nāmako 3 Ma. vitthārite
@4 cha.Ma. so 5 cha.Ma. pupphehacchādayī 6 cha.Ma. pakāsente
@7 cha.Ma. vassetvā dhammavuṭṭhiyo 8 cha.Ma. gottena
Evaṃ kittayi sambuddho sunandaṃ tāpasaṃ tadā
hāsayanto janaṃ sabbaṃ dassayanto sakaṃ balaṃ.
Katañjalī namassanti sunandaṃ tāpasaṃ tadā 1-
buddhe kāraṃ karitvāna sodhesi gatimattano.
Tattha me ahu saṅkappo sutvāna munino vacaṃ
ahaṃ kāraṃ karissāmi 2- yathā passāmi gotamaṃ.
Evāhaṃ cintayitvāna kiriyaṃ cintayiṃ mamaṃ
kyāhaṃ kammaṃ ācarāmi puññakkhette anuttare.
Ayañca pāṭhiko bhikkhu sabbapāṭhīna 3- sāsane
vinaye agganikkhitto taṃ ṭhānaṃ patthayiṃ 4- ahaṃ.
Idaṃ me amitaṃ bhogaṃ akkhobhaṃ sāgarūpamaṃ
tena bhogena buddhassa ārāmaṃ māpaye ahaṃ.
Sobhanaṃ nāma ārāmaṃ nagarassa puratthato
katvā 5- satasahassena saṃghārāmaṃ amāpayiṃ.
Kūṭāgāre ca pāsāde maṇḍape hammiye guhā
caṅkame sukate katvā saṃghārāme 6- amāpayiṃ.
Jantāgharaṃ aggisālaṃ atho udakamāḷakaṃ
nhānagharaṃ māpayitvā bhikkhusaṃghassadāsahaṃ.
Āsandiyo pīṭhake ca paribhoge ca bhājane
ārāmikañca bhesajjaṃ sabbametaṃ adāsahaṃ.
Ārakkhaṃ paṭṭhapetvāna pākāraṃ kārayiṃ daḷhaṃ
mā naṃ koci viheṭhesi santacittāna tādinaṃ.
Āvāse satasahasse 7- saṃghārāme amāpayiṃ
@Footnote: 1 cha.Ma. janā 2 cha.Ma. ahampi kāraṃ kassāmi 3 cha.Ma. sabbapāṭhissa 4 cha.Ma. patthaye
@5 cha.Ma. kiṇitvā 6 cha.Ma. saṃghārāmaṃ 7 cha.Ma. satasahassenāvāsaṃ
Vepullaṃ taṃ māpayitvā 1- sambuddhaṃ upanāmayiṃ.
Niṭṭhāpito mayārāmo sampaṭiccha tuvaṃ muni
niyyādessāmi taṃ dhīra 2- adhivāsehi cakkhuma.
Padumuttaro lokavidū āhutīnaṃ paṭiggaho
mama saṅkappamaññāya adhivāsesi nāyako.
Adhivāsanamaññāya sabbaññussa mahesino
bhojanaṃ paṭiyādetvā kālamārocayiṃ ahaṃ.
Ārocitamhi kālamhi padumuttaranāyako
khīṇāsavasahassehi ārāmaṃ me upāgami.
Nisinnakālamaññāya annapānena tappayiṃ
bhuttāvīkālamaññāya 3- idaṃ vacanamabraviṃ.
Kīto satasahassena tattakeneva kārito
sobhano nāma ārāmo sampaṭiccha tuvaṃ muni.
Iminārāmadānena cetanāpaṇidhīhi ca
bhave nibbattamānohaṃ labhāmi mama patthitaṃ.
Paṭiggahetvā sambuddho saṃghārāmaṃ sumāpitaṃ
bhikkhusaṃghe nisīditvā idaṃ vacanamabravi.
Yo so buddhassa pādāsi saṃghārāmaṃ sumāpitaṃ
tamahaṃ kittayissāmi suṇātha mama bhāsato.
Hatthī assā rathā pattī senā ca caturaṅginī
parivāressantimaṃ nicca saṃghārāmassidaṃ phalaṃ.
Saṭṭhī tūriyasahassāni 4- bheriyo samalaṅkatā
parivāressantimaṃ niccaṃ saṃghārāmassidaṃ phalaṃ.
@Footnote: 1 Sī. pāpayitvā 2 cha.Ma. vīra
@3 cha.Ma. bhuttāviṃ kālamaññāya 4 cha.Ma. saṭṭhi tūrasahassāni
Chaḷasītisahassāni nāriyo samalaṅkatā
vicittavatthābharaṇā āmuttamaṇikuṇḍalā.
Āḷāramukhā 1- hasulā susaññā tanumajjhimā
parivāressantimaṃ niccaṃ saṃghārāmassidaṃ phalaṃ.
Tiṃsakappasahassāni devaloke ramissati
sahassakkhattuṃ devindo devarajjaṃ karissati.
Devarājena pattabbaṃ sabbaṃ paṭilabhissati
anūnabhogo hutvāna devarajjaṃ karissati.
Sahassakkhattuṃ cakkavattī rājā raṭṭhe bhavissati
paṭhabyā rajjaṃ vipulaṃ gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
Kappasatasahassamhi okkākakulasambhavo
gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo oraso dhammanimmito
upāli nāma nāmena hessati satthu sāvako.
Vinaye pāramiṃ patvā 2- ṭhānāṭhāne ca kovido
jinasāsanaṃ dhārayanto 3- viharissatināsavo.
Sabbametaṃ abhiññāya gotamo sakyapuṅgavo
bhikkhusaṃghe nisīditvā etadagge ṭhapessati.
Aparimeyyupādāya patthemi tava sāsanaṃ
so me attho anuppatto sabbasaṃyojanakkhayo.
Yathā sūlāvuto poso rājadaṇḍena tajjito
sūle sātaṃ avindanto parimuttiṃva icchati.
Tathevāhaṃ mahāvīra bhavadaṇḍena tajjito
@Footnote: 1 cha.Ma. aḷārapamhā 2 Sī. pāramiṃ patto 3 cha.Ma. dhārento, Sī. jotayanto
Kammasūlāvuto santo pipāsāvedanāṭṭito. 1-
Bhave sātaṃ na vindāmi ḍayhanto tīhi aggibhi
parimuttiṃ gavesāmi yathāpi rājadaṇḍito.
Yathā visādo puriso visena paripīḷito
agadaṃ so gaveseyya visaghātāyupāyanaṃ. 2-
Gavesamāno passeyya agadaṃ visaghātakaṃ
taṃ pivitvā sukhī assa 3- visamhā parimuttiyā.
Tathevāhaṃ mahāvīra yathā visahato naro
sampīḷito avijjāya saddhammāgadamesahaṃ.
Dhammāgadaṃ 4- gavesanto addakkhiṃ sakyasāsanaṃ
aggasabbosathānantaṃ 5- sabbasallavinodanaṃ.
Dhammosathaṃ 6- pivitvāna visaṃ sabbaṃ samūhaniṃ 7-
ajarāmaraṃ sītibhāvaṃ nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ.
Yathā bhūtaṭṭito poso bhūtaggāhena pīḷito
bhūtavejjaṃ gaveseyya bhūtasmā parimuttiyā.
Gavesamāno passeyya bhūtavijjāsu kovidaṃ
tassa so vihaññe 8- bhūtaṃ samūlañca vināsaye.
Tathevāhaṃ mahāvīra tamaggāhena pīḷito
ñāṇālokaṃ gavesāmi tamato parimuttiyā.
Athaddasaṃ sakyamuniṃ kilesatamasodhanaṃ
so me tamaṃ vinodesi bhūtavejjova bhūtakaṃ.
Saṃsārasotaṃ sañchindiṃ taṇhāsotaṃ nivārayiṃ
@Footnote: 1 Ma. pipāsabhāvena aṭṭito 2 cha.Ma. visaghātāyupālanaṃ 3 Sī. pivitvāna sukhī assa
@4 Sī. dhammosadhaṃ 5 cha.Ma. aggaṃ sabbosadhānaṃ taṃ 6 cha.Ma. dhammosadhaṃ 7 Sī. samūhataṃ
@8 Sī. vihite, cha.Ma. vihane
Bhavaṃ ugghāṭayiṃ sabbaṃ bhūtavejjova mūlato.
Garuḷo yathā opatati 1- pannagaṃ bhakkhamattano
samantā yojanasataṃ vikkhobheti mahāsaraṃ.
Pannagaṃ so gahetvāna adhosīsaṃ viheṭhayaṃ 2-
ādāya so pakkamati yenakāmaṃ vihaṅgamo.
Tathevāhaṃ mahāvīra yathāpi garuḷo balī 3-
asaṅkhataṃ gavesanto dose vikkhālayiṃ ahaṃ.
Diṭṭho ahaṃ dhammavaraṃ santipadamanuttaraṃ
ādāya viharāmetaṃ garuḷo pannagaṃ yathā.
Āsāvatī nāma latā jātā cittalatāvane
tassā vassasahassena ekaṃ nibbattate phalaṃ.
Taṃ devā payirupāsanti tāvadūraphale sati
devānaṃ sā piyā evaṃ āsāvatī latuttamā.
Satasahassupādāya tāhaṃ paricare muni
sāyaṃ pātaṃ namassāmi devā āsāvatiṃ yathā.
Avañjhā pāricariyā 4- amoghā ca namassanā
dūrāgatampi maṃ santaṃ khaṇo maṃ 5- na virādhayi.
Paṭisandhiṃ na passāmi vicinanto bhave ahaṃ
nirūpadhi vippamutto upasanto carāmahaṃ.
Yathāpi padumaṃ nāma sūriyaraṃsena pupphati
tathevāhaṃ mahāvīra buddharaṃsena pupphito.
Yathā balākayonimhi na vijjati pumā 6- sadā
meghesu gajjamānesu gabbhaṃ gaṇhanti tā sadā.
@Footnote: 1 Sī. opatitaṃ 2 Sī. vipoṭhayaṃ 3 Sī. balaṃ 4 Sī. paricariyā me
@5 cha.Ma. khaṇoyaṃ 6 cha.Ma. pumo
Cirampi gabbhaṃ dhārenti yāva megho na gajjati
bhārato parimuccanti yadā megho pavassati.
Padumuttarabuddhassa dhammameghena gajjato 1-
saddena dhammameghassa dhammagabbhaṃ agaṇhahaṃ.
Satasahassupādāya puññagabbhaṃ dharemahaṃ
nappamuccāmi bhārato dhammamegho na gajjati.
Yadā tuvaṃ sakyamuni ramme kāpilavatthave
gajjasi 2- dhammameghena bhārato parimuccahaṃ.
Suññataṃ animittañca athāpaṇihitampi 3- ca
caturo ca phale sabbe dhammaṃ vijaṭi taṃpihaṃ. 4-
Aparimeyyupādāya patthemi tava sāsanaṃ
so me attho anuppatto santipadamanuttaraṃ.
Vinaye pāramiṃ patto yathāpi pāṭhiko isi
na me samasamo atthi 5- dhāremi sāsanaṃ ahaṃ.
Vinaye khandhake cāpi tikacchede ca pañcake
ettha me 6- vimati natthi akkhare byañjanepi vā.
Niggahe paṭikamme ca ṭhānāṭhāne ca kovido
osāraṇe vuṭṭhāpane sabbattha pāramiṃ gato.
Vinaye khandhake vāpi nikkhipitvā padaṃ ahaṃ
ubhato vibhaṅge ceva 7- rasato osareyyahaṃ.
Niruttiyā ca kusalo 8- atthānatthe ca kovido
anaññātaṃ mayā natthi ekaggo satthu sāsane.
@Footnote: 1 Sī. gajjito 2 Sī. gajjito 3 cha.Ma. tathāppaṇihitampi
@4 Sī. dhammagabbhe vijāyahaṃ, cha.Ma. dhammevaṃ vijanayiṃ ahaṃ 5 Sī. na me so idānatthi
@6 Sī. ettake me 7 cha.Ma. viniveṭhetvā 8 cha.Ma. sukusalo
Rūpadakkho ahaṃ ajja sakyaputtassa sāsane
kaṅkhaṃ sabbaṃ vinodemi chindāmi sabbasaṃsayaṃ.
Padaṃ anupadañcāpi akkharañcāpi byañjanaṃ
nidāne pariyosāne sabbattha kovido ahaṃ.
Yathāpi rājā balavā niggaṇhitvā parantape 1-
vijinitvāna saṅgāmaṃ nagaraṃ tattha māpaye.
Pākāraṃ parikkhañcāpi esikaṃ dvārakoṭṭhakaṃ
aṭṭālake ca vividhe kāraye nagare bahū.
Siṅghāṭakaṃ paccurañca 2- suvibhattantarāpaṇaṃ
kārāpeyya 3- sabhaṃ tattha atthānatthavinicchayaṃ.
Nigghāṭatthaṃ amittānaṃ chiddāchiddañca jānituṃ
balakāyassa rakkhāya 4- senāmaccaṃ 5- ṭhapeti so.
Ārakkhatthāya bhaṇḍassa nidhānakusalaṃ naraṃ
mā me bhaṇḍaṃ vinassīti bhaṇḍarakkhaṃ ṭhapeti so.
Samaggo 6- hoti so 7- rañño vuḍḍhiṃ yassa ca icchati
tassādhikaraṇaṃ deti mittassa paṭipajjituṃ.
Uppādesu 8- nimittesu lakkhaṇesu ca kovidaṃ
ajjhāyakaṃ mantadharaṃ porohicce ṭhapeti so.
Etehaṅgehi sampanno khattiyoti pavuccati
sadā rakkhanti rājānaṃ cakkavākova dukkhinaṃ. 9-
Tatheva tvaṃ mahāvīra hatāmittova 10- khattiyo
sadevakassa lokassa dhammarājāti vuccati.
@Footnote: 1 Sī. parakhattiye 2 Sī. ovaraṃ ca, cha.Ma. caccarañca 3 cha.Ma.,i. kārayeyya
@4 Sī. sametuṃ balakāyassa 5 cha.Ma.,i. senāpaccaṃ 6 ka. samatto, cha.Ma. mamatto,
@i. sāmako 7 Po.,cha.Ma.,i. yo 8 Po.,cha.Ma. uppātesu 9 cha.Ma.,i. dukkhitaṃ
@10 Sī. mahāmittova
Titthiye nīharitvāna 1- mārañcāpi sasenakaṃ
tamandhakāraṃ vidhaṃsetvā 2- dhammanagaraṃ amāpayi.
Sīlaṃ pākārikaṃ 3- tattha ñāṇante dvārakoṭṭhakaṃ
saddhā te esikā vīra dvārapālo ca saṃvaro.
Satipaṭṭhānamaṭṭālaṃ paññā te caccaraṃ mune
iddhipādañca siṅghāṭaṃ dhammavīthi 4- sumāpitaṃ. 5-
Suttantaṃ abhidhammañca vinayaṃ cāpi kevalaṃ
navaṅgaṃ buddhavacanaṃ esā dhammasabhā tava.
Suññataṃ animittañca vihārañcāpaṇīhitaṃ
anejo ca 6- nirodho ca esā dhammakuṭī tava.
Paññāya aggo nikkhitto paṭibhāṇe ca kovido
sāriputtoti nāmena dhammasenāpatī tava.
Cutūpapātakusalo iddhiyā pāramiṃ gato
kolito nāma nāmena porohicco tavaṃ mune.
Porāṇakavaṃsadharo uggatejo durāsado
dhutavādiguṇe aggo akkhadasso tavaṃ mune.
Bahussuto dhammadharo sabbapāṭhī ca sāsane
ānando nāma nāmena dhammarakkho 7- tavaṃ mune.
Ete sabbe atikkamma mahesī 8- bhagavā mamaṃ
vinicchayaṃ me pādāsi vinaye viññudesitaṃ. 9-
Yo koci vinaye pañhaṃ pucchati buddhasāvako
tattha me cintanā natthi taññevatthaṃ kathemahaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. nihanitvāna 2 cha.Ma.,i. vidhamitvā 3 cha.Ma. pākārakaṃ 4 i. dhammavīthiṃ
@5 cha.Ma. sumāpitā 6 cha.Ma. āneñjañca 7 cha.Ma. dhammārakkho
@8 cha.Ma. pamesi 9 Sī. vinayaññūna desitaṃ
Yāvatā buddhakhettamhi ṭhapetvā ca mahāmuni 1-
vinaye mādiso natthi kuto bhiyyo bhavissati.
Bhikkhusaṃghe nisīditvā evaṃ gajjati gotamo
upālissa samo natthi vinaye khandhakesu ca.
Yāvatā buddhabhaṇitaṃ navaṅgaṃ satthusāsanaṃ
vinaye kathitaṃ sabbaṃ 2- vinayamūlapassino. 3-
Mama kammaṃ saritvāna gotamo sakyapuṅgavo
bhikkhusaṃghe nisīditvā etadagge ṭhapesi maṃ.
Satasahassaṃ upādāya imaṃ ṭhānaṃ apatthayiṃ
so me attho anuppatto vinaye pāramiṃ gato.
Sakyānaṃ nandijanako 4- kappako āsihaṃ pure
vijahitvāna taṃ jātiṃ putto jāto mahesino.
Ito dutiyake kappe añjaso nāma khattiyo
anantatejo amitayaso bhūmipālo mahaddhano.
Tassa rañño ahaṃ putto candano nāma 5- khattiyo
jātimadena patthaddho yasobhogamadena ca.
Nāgasatasahassāni sabbālaṅkārabhūsitā
tidhā pabhinnā mātaṅgā parivārenti maṃ sadā.
Sabalehi paretohaṃ uyyānaṃ gantukāmako
āruyha sirikaṃ nāgaṃ nagarā nikkhamiṃ tadā.
Caraṇena ca sampanno guttadvāro susaṃvuto
devalo nāma sambuddho āgacchi purato mamaṃ.
@Footnote: 1 ka. taṃ mahāmuniṃ 2 cha.Ma.,i. vinayogadhaṃ taṃ sabbaṃ 3 Sī. vinayo mūlaṃ tapassino
@4 cha.Ma.,i. nandijanano 5 Sī. sunando nāma
Pesetvā sirikaṃ nāgaṃ buddhaṃ āsādayiṃ tadā
tato sañjātakopova 1- nāgo nuddharako 2- padaṃ.
Nāgaṃ ruṇṇamanaṃ 3- disvā buddhe kodhaṃ akāsahaṃ
viheṭhayitvā sambuddhaṃ uyyānaṃ agamāsahaṃ.
Sātaṃ tattha na vindāmi siro pajjalito yathā
pariḷāhena ḍayhāmi macchova balisādako.
Sasāgarantā paṭhavī 4- ādittā viya hoti me
pitu santikupāgamma idaṃ vacanamabraviṃ.
Āsīvisaṃva kupitaṃ aggikkhandhaṃva āgataṃ
mattaṃva kuñjaraṃ dantiṃ yaṃ sayambhuṃ asādayiṃ.
Āsādito mayā buddho ghoro uggatapo jino
purā sabbe vinassāma khamāpessāma taṃ muniṃ.
No ce taṃ nijjhāpessāma 5- attadantaṃ samāhitaṃ
orena sattame divase 6- raṭṭhamme vidhamissati.
Sumekhalo kosiyo ca siggavo cāpi sattako 7-
āsādayitvā isayo duggatā te sasenakā. 8-
Yadā kuppanti isayo saññatā brahmacārino
sadevakaṃ vināsenti sasāgaraṃ sapabbataṃ.
Tiyojanasahassamhi purise sannipātayiṃ
accayaṃ desanatthāya sayambhuṃ upasaṅkamiṃ.
Allavatthā allasirā sabbeva pañjalīkatā
buddhassa pāde nipatitvā idaṃ vacanamabravuṃ.
@Footnote: 1 Sī. sañjātasaṃkopo, cha.Ma.,i. sañjātakopo so 2 Sī. vuddharate, cha.Ma.,i. nuddharate
@3 i. duṭṭhamanaṃ 4 Sī. puthuvi 5 Sī. nikkhamessāmi 6 cha.Ma. orena sattadivasā
@7 Sī. sattuko 8 cha.Ma. saraṭṭhakā
Khamassu tvaṃ mahāvīra abhiyācati taṃ jano
pariḷāhaṃ vinodehi mā ca 1- raṭṭhaṃ vināsaya.
Sadevamānusā sabbe sadānavā sarakkhasā
ayomayena kūṭena siraṃ bhindeyyu me sadā.
Udake 2- aggi na saṇṭhāti vījaṃ sele na rūhati
agade kimi na saṇṭhāti kopo buddhe na jāyati.
Yathā ca bhūmi acalā appameyyo ca sāgaro
anantako ca ākāso evaṃ buddhā akhobhiyā. 3-
Attadantā 4- mahāvīrā khamitā ca tapassino
khantānaṃ khamitānaṃ ca gamanaṃ vo 5- na vijjati.
Idaṃ vatvāna sambuddho pariḷāhaṃ vinodayi 6-
mahājanassa purato nabhaṃ abbhuggamī tadā.
Tena kammenahaṃ vīra 7- hīnattaṃ ajjhupāgato
samatikkamma taṃ jātiṃ pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ.
Tadāpi maṃ mahāvīra ḍayhamānaṃ susaṇṭhitaṃ 8-
pariḷāhaṃ vinodesi sayambhuṃ ca khamāpayiṃ.
Ajjāpi maṃ mahāvīra ḍayhamānaṃ tihaggibhi
nibbāpesi tayo aggī sītibhāvañca pāpayiṃ.
Yesaṃ sotāvadhānatthi 9- suṇātha mama bhāsato
atthaṃ tuyhaṃ pavakkhāmi yathā diṭṭhaṃ padaṃ mamaṃ.
Sayambhuṃ taṃ vimānetvā 10- santacittaṃ samāhitaṃ
tena kammenahaṃ ajja jātomhi nīcayoniyaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. no 2 cha.Ma. dake 3 i. buddho akhobhiyo 4 cha.Ma.,i. sadā khantā
@5 ka. te, cha.Ma. taṃ 6 cha.Ma. vinodayaṃ 7 i. dhīra 8 ka. sakhe ṭhitaṃ, Ma. dusaṇṭhitaṃ
@9 Sī. sotapathā atthi 10 Sī. khamāpetvā
Mā vo khaṇaṃ virādhetha khaṇātītā 1- hi socare
sadatthe vāyameyyātha khaṇo vo paṭipādito.
Ekaccānañca vamanaṃ ekaccānaṃ virecanaṃ
visaṃ halāhalaṃ eke 2- ekaccānañca osathaṃ. 3-
Vamanaṃ paṭipannānaṃ phalaṭṭhānaṃ virecanaṃ
osathaṃ 3- phalalābhīnaṃ puññakkhettaṃ gavesinaṃ.
Sāsanena viruddhānaṃ visaṃ halāhalaṃ yathā
āsīviso duṭṭhaviso 4- ekaṃ 5- jhāpeti taṃ naraṃ.
Sakiṃ pītaṃ halāhalaṃ uparuddheti 6- jīvitaṃ
sāsanena virujjhitvā kappakoṭimhi 7- ḍayhati.
Khantiyā avihiṃsāya mettacittavatāya ca
sadevakaṃ so tarati 8- tasmā te 9- avirodhiyā. 10-
Lābhālābhe na sajjanti sammānane vimānane 11-
paṭhavīsadisā buddhā tasmā te na virodhiyā.
Devadatte ca vadhake core aṅgulimālake
rāhule dhanapāle ca sabbesaṃ samako muni.
Etesaṃ paṭigho natthi rāgomesaṃ na vijjati
sabbesaṃ samako buddho vadhakassorasassa ca.
Panthe disvāna kāsāvaṃ chaḍḍitaṃ miḷhamakkhitaṃ
sirasā 12- añjaliṃ katvā vanditabbaṃ isiddhajaṃ. 13-
Abbhatītā ca ye buddhā vattamānā anāgatā
dhajenānena sujjhanti tasmā ete namassiyā.
@Footnote: 1 Sī. khaṇātigā 2 i. ete 3 cha.Ma. osadhaṃ 4 cha.Ma.,i. diṭṭhaviso 5 cha.Ma.,i. evaṃ
@6 cha.Ma. uparundhati 7 Ma. kappakoṭimpi 8 cha.Ma. tāreti 9 i. vo 10 cha.Ma. avirādhiyā
@11 cha.Ma. sammānanavimānane 12 cha.Ma. sirasmiṃ 13 Sī. vanditabbo isiddhajo
Satthukappaṃ suvinayaṃ dhāremi hadayenahaṃ
namassamāno vinayaṃ viharissāmi sabbadā.
Vinayo āsayo 1- mayhaṃ vinayo ṭhānacaṅkamaṃ
kappemi vinaye vāsaṃ vinayo mayha 2- gocaro.
Vinaye pāramippatto samathe 3- cāpi kovido
upāli taṃ mahāvīra pāde vandati satthuno.
So ahaṃ vicarissāmi gāmā gāmaṃ purā puraṃ
namassamāno sambuddhaṃ dhammassa ca sudhammataṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā
sabbāsavā parikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Svāgataṃ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Tattha hi naṃ satthā sayameva sakalaṃ vinayapiṭakaṃ uggaṇhāpesi. So aparabhāge
bhārukacchakavatthuṃ 4- ajjukavatthuṃ 5- kumārakassapavatthunti imāni tīṇi vatthūni
vinicchayi. 6- Satthā ekekasmiṃ vinicchite sādhukāraṃ datvā tayopi vinicchaye
atthuppattiṃ katvā theraṃ vinayadharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. So aparabhāge ekasmiṃ
uposathadivase pātimokkhuddesasamaye bhikkhū ovadanto:-
[249] "saddhāya abhinikkhamma navapabbajito navo
mitte bhajeyya kalyāṇe suddhājīve atandite.
@Footnote: 1 Sī. āsayaṃ 2 cha.Ma. mama 3 Sī. samaye 4 vinaYu.mahāvi. 1/78/52
@5 vinaYu.mahāvi. 1/158/91 6 i. vinicchini
[250] Saddhāya abhinikkhamma navapabbajito navo
saṃghasmiṃ viharaṃ bhikkhu sikkhetha vinayaṃ budho.
[251] Saddhāya abhinikkhamma navapabbajito navo
kappākappesu kusalo careyya apurakkhato"ti
tisso gāthā abhāsi.
Tattha saddhāyāti saddhānimittaṃ, na jīvikatthanti attho. Saddhāyāti vā
kammaphalāni ratanattayaguṇañca saddahitvā. Abhinikkhammāti gharāvāsato nikkhamitvā.
Navapabbajitoti navo hutvā pabbajito, paṭhamavayeeva pabbajito. Navoti sāsane sikkhāya
abhinavo daharo. Mitte bhajeyya kalyāṇe, suddhājīve atanditeti "piyo 1- garu
bhāvanīyo"tiādinā 2- vuttalakkhaṇe kalyāṇamitte, micchājīvavivajjanena suddhājīve,
āraddhaviriyatāya atandite bhajeyya upasaṅkameyya, tesaṃ ovādānusāsanīpaṭiggahaṇavasena
seveyya. Saṃghasmiṃ viharanti saṃghe bhikkhusamūhe vattapaṭivattapūraṇavasena viharanto.
Sikkhetha vinayaṃ budhoti bodhañāṇatāsukusalo hutvā vinayapariyattiṃ sikkheyya.
Vinayo hi sāsanassa āyu, tasmiṃ ṭhite sāsanaṃ ṭhitaṃ hoti. "buddho"ti ca paṭhanti,
so evattho. Kappākappesūti kappiyākappiyesu kusalo suttavasena suttānulomavasena
ca nipuṇo cheko. Apurakkhatoti na purakkhato taṇhādīhi kutoci 3- purekkhāraṃ
apaccāsīsanto 4- hutvā vihareyya.
Upālittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
---------------
@Footnote: 1 pāli.,Sī.,i. piyo ca 2 aṅ.sattaka. 23/34/33 dutiyamittasutta (syā)
@3 Sī. tato ca, Ma. tatopi 5 Sī.,i. apaccāsiṃsanto
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 556-571.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=12448
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=12448
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=317
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6136
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6253
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6253
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]