![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
273. 6. Mahākālattheragāthāvaṇṇanā
kāḷī itthīti āyasmato mahākālattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito
ekanavute kappe kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto kenacideva karaṇīyena araññaṃ
gato tattha aññatarassa rukkhassa 1- sākhāya olambamānaṃ paṃsukūlacīvaraṃ disvā "ariyaddhajo
olambatī"ti pasannacitto kiṅkaṇi 2- pupphāni gahetvā paṃsukūlaṃ pūjesi.
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde setabyanagare
satthavāhakule nibbattitvā mahākāloti laddhanāmo viññutaṃ patvā gharāvāsaṃ vasanto
pañcahi sakaṭasatehi bhaṇḍaṃ gahetvā vāṇijjavasena sāvatthiṃ gato ekamantaṃ sakaṭasatthaṃ 3-
nivesetvā addhānaparissamaṃ vinodetvā attano parisāya saddhiṃ nisinno sāyaṇhasamayaṃ
gandhamālādihatthe upāsake jetavanaṃ gacchante disvā sayampi tehi saddhiṃ vihāraṃ
gantvā satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā sosānikaṅgaṃ
adhiṭṭhāya susāne vasati. Athekadivasaṃ kāḷī nāma ekā itthī chavaḍāhikā therassa
kammaṭṭhānatthāya 4- aciramatasarīraṃ ubho satthī 5- bhinditvā 6- ubho ca bāhū
bhinditvā 6-
@Footnote: 1 Sī.,Ma. rukkhamūlassa 2 i. kaṇikāra.... 3 Sī.,i. sakaṭasataṃ
@4 Sī. kammaṭṭhānatthā 5 Sī.,Ma. hatthe 6 Sī.,i.,Ma. chinditvā
Sīlañca dadhithālakaṃ 1- viya bhinditvā sabbaṃ aṅgapaccaṅgaṃ sambandhameva katvā therassa
oloketuṃ yogyaṭṭhāne ṭhapetvā ekamantaṃ nisīdi. Thero taṃ disvā attānaṃ
ovadanto 2- :-
[151] "kāḷī itthī brahatī dhaṅkarūpā
satthiñca bhetvā aparañca satthiṃ
bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ
sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva 3-
esā nisinnā abhisandahitvā.
[152] Yo ve avidvā upadhiṃ karoti
punappunaṃ dukkhamupeti mando
tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā
māhaṃ puna bhinnasiro sayissan"ti 4-
gāthādvayaṃ abhāsi.
Tattha kāḷīti tassā nāmaṃ, kāḷavaṇṇattā vā evaṃ vuttaṃ. 5- Brahatīti mahāsarīrā
ārohapariṇāhavatī. Dhaṅkarūpāti kāḷavaṇṇattāeva kākasadisarūpā. Satthiñca bhetvāti
matasarīrassa satthiṃ jaṇṇubhedanena bhañjitvā. Aparañca satthinti itarañca satthiṃ
bhañjitvā. 6- Bāhañca bhetvāti bāhaṭṭhiñca aggabāhaṭṭhāneyeva 7- bhañjitvā.
Sīsañca bhetvā dadhithālakaṃvāti matasarīrassa 8- sīsaṃ bhinditvā bhinnattāeva
leḍḍudaṇḍādīhi paggharantaṃ dadhithālakaṃ viya, paggharantaṃ matthaluṅgaṃ katvāti attho.
Esā nisinnā abhisandahitvāti chinnabhinnāvayavaṃ 9- matasarīraṃ te avayave yathāṭhāneyeva
ṭhapanena sandahitvā sahitaṃ katvā maṃsāpaṇaṃ pasārentī viya esā nisinnā.
@Footnote: 1 Sī.,i. dadhithālikaṃ 2 i. ovadento 3 Sī.,i. dadhithālikaṃva 4 Ma. passissaṃ
@5 Ma. evaṃ vuttā 6 Sī. paribhañjitvā 7 i. aggatahaṭṭhīniyeva, Ma. aggatahaṭṭheyeva
@8 i.,Ma. chavasarīrassa 9 Sī. chinnabhinnaṃva chavaṃ
Yo ve avidvā upadhiṃ karotīti yo imāya upaṭṭhāpitaṃ kammaṭṭhānaṃ disvāpi
avidvā akusalo kammaṭṭhānaṃ chaḍḍetvā ayonisomanasikārena kilesūpadhiṃ uppādeti,
so mando mandapañño saṃsārassa anativattanato punappunaṃ aparāparaṃ nirayādīsu
dukkhaṃ upeti. Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirāti tasmāti yasmā cetadevaṃ, tasmā.
Pajānaṃ upadhinti "idha yaṃ dukkhaṃ sambhotī"ti pajānanto yoniso manasikaronto
kilesūpadhiṃ na kayirā na uppādeyya. Kasmā? māhaṃ puna bhinnasiro sayissanti
yathayidaṃ matasarīraṃ bhinnasarīraṃ sayati, evaṃ kilesūpadhīhi saṃsāre punappunaṃ uppattiyā
kaṭasivaḍḍhako hutvā bhinnasiro 1- ahaṃ mā sayissanti. Evaṃ vadantoeva 2- thero
vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 3- :-
"himavantassāvidūre udabbalo 4- nāma pabbato
tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ dumaggamhi vilambitaṃ.
Tīṇi kiṅkaṇipupphāni ocinitvānahaṃ tadā
haṭṭho haṭṭhena cittena paṃsukūlamapūjayiṃ.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṃ dehaṃ tāvatiṃsamagacchahaṃ.
Ekanavutito kappe yaṃ kammamakariṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi pūjitvā arahaddhajaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Mahākālattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 i. bhinnasarīro 2 Sī. imaṃ vadanto 3 khu.apa. 33/82/126 paṃsukūlapūjakattherāpadāna
@ (syā) 4 Sī. urugaṇo, cha.Ma. udaṅgaṇo
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 417-419.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=9308
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=9308
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=273
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5782
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5936
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5936
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]