![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
367. 2. Sirimittattheragāthāvaṇṇanā
akkodhanotiādikā āyasmato sirimittattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ
upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahe mahaddhanakuṭumbikassa putto hutvā
nibbatti, sirimittoti laddhanāmo. Tassa kira mātā siriguttassa bhaginī. Tassa vatthu
dhammapadavaṇṇanāyaṃ āgatameva. So siriguttassa bhāgineyyo sirimitto vayappatto satthu
dhanapāladamane laddhappasādo pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto na cirasseva
arahattaṃ patto ekadivasaṃ pāṭimokkhaṃ uddisituṃ āsanaṃ abhiruhitvā cittabījaniṃ
gahetvā nisinno bhikkhūnaṃ dhammaṃ kathesi. Kathento ca uḷāratare guṇe vibhajitvā
dassento:-
[502] "akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo
sa ve tādisako bhikkhu evaṃ pecca na socati.
[503] Akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo
guttadvāro sadā bhikkhu evaṃ pecca na socati.
[504] Akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo
kalyāṇasīlo yo 1- bhikkhu evaṃ pecca na socati.
[505] Akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo
kalyāṇamitto yo 1- bhikkhu evaṃ pecca na socati.
[506] Akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo
kalyāṇapañño yo 1- bhikkhu evaṃ pecca na socati.
[507] Yassa saddhā tathāgate acalā supatiṭṭhitā
sīlañca yassa kalyāṇaṃ ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. so
[508] Saṃghe pasādo yassatthi ujubhūtañca dassanaṃ
adaliddoti taṃ āhu amoghantassa jīvitaṃ.
[509] Tasmā saddhañca sīlañca pasādaṃ dhammadassanaṃ
anuyuñjetha medhāvī saraṃ buddhāna sāsanan"ti
imā gāthā abhāsi.
Tattha akkodhanoti akujjhanasīlo. Upaṭṭhite hi kodhuppattinimitte
adhivāsanakhantiyaṃ ṭhatvā kopassa anuppādako. Anupanāhīti na upanāhako, parehi kataṃ
aparādhaṃ paṭicca "akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me"tiādinā 1- kodhassa
anupanayhanasīlo. Santadosapaṭicchādanalakkhaṇāya māyāya abhāvato amāyo. Pisuṇa-
vācāvirahitato rittapesuṇo. Sa ve tādisako bhikkhūti so tathārūpo tathājātiko
yathāvuttaguṇasamannāgato bhikkhu. Evaṃ yathāvuttapaṭipattiyā pecca paraloke na socati
sokanimittassa abhāvato. Cakkhudvārādayo kāyadvārādayo ca guttā pihitā saṃvutā
etassāti guttadvāro. Kalyāṇasīloti sundarasīlo suvisuddhasīlo. Kalyāṇa-
mittoti:-
"piyo garubhāvanīyo vattā ca vacanakkhamo
gambhīrañca kathaṃ kattā no caṭṭhāne niyojaye"ti 2-
evaṃ vibhāvitalakkhaṇo kalyāṇamitto etassāti kalyāṇamitto. Kalyāṇapaññoti
sundarapañño. Yadipi paññā nāma asundarā natthi. Niyyānikāya pana paññāya
vasena evaṃ vuttaṃ.
Evamettha kodhādīnaṃ vikkhambhanavasena samucchedavasena ca akkodhanādimukhena
puggalādhiṭṭhānāya gāthāya sammāpaṭipattiṃ dassetvā idāni
@Footnote: 1 khu.dhamMa. 25/3-4/15 tissattheravatthu, vinaYu.mahā. 5/464/246 kosambikakkhandhaka,
@Ma.upari. 14/237/203 upakkilesasutta 2 aṅ.sattaka. 23/34/33 dutiyasakhasutta (syā)
Nipphattitalokuttarasaddhādike uddharitvā 1- puggalādhiṭṭhānāyaeva gāthāya sammā-
paṭipattiṃ dassento "yassa saddhā"tiādimāha. Tassattho:- yassa puggalassa tathāgate
sammāsambuddhe "itipi so bhagavā"tiādinayappavattā maggenāgatasaddhā tatoeva acalā
avikampā suṭṭhu patiṭṭhitā. "atthī"ti padaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ. Ariyakantanti
ariyānaṃ kantaṃ piyāyitaṃ bhavantarepi avijahanato. Pasaṃsitanti buddhādīhi pasaṭṭhaṃ,
vaṇṇitaṃ thomitaṃ atthīti yojanā. Taṃ panetaṃ sīlaṃ gahaṭṭhasīlaṃ pabbajitasīlanti duvidhaṃ.
Tattha gahaṭṭhasīlaṃ nāma pañcasikkhāpadasīlaṃ, yaṃ gahaṭṭhena rakkhituṃ sakkā. Pabbajitasīlaṃ nāma
dasasikkhāpadasīlaṃ upādāya sabbaṃ catupārisuddhisīlaṃ, tayidaṃ sabbampi akhaṇḍādibhāvena
aparāmaṭṭhatāya "kalyāṇan"ti veditabbaṃ.
Saṃghe pasādo yassatthīti "supaṭipanno bhagavato sāvakasaṃgho"tiādinā ariyasaṃghe
pasādo saddhā yassa puggalassa atthi acalo suppatiṭṭhitoti ānetvā yojetabbaṃ.
Ujubhūtañca dassananti diṭṭhivaṅkābhāvato kilesavaṅkābhāvato ca ujubhūtaṃ akuṭilaṃ
ajimha kammassakatādassanañceva sapaccayanāmarūpadassanañcāti duvidhampi dassanaṃ yassa
atthi acalaṃ suppatiṭṭhitanti yojanā. Adaliddoti taṃ āhu saddhādhanaṃ sīladhanaṃ sutadhanaṃ
cāgadhanaṃ paññādhananti imesaṃ suvisuddhānaṃ dhanānaṃ atthitāya "adaliddo"ti taṃ
tādisaṃ puggalaṃ buddhādayo ariyā āhu. Amoghaṃ tassa jīvitaṃ tassa tathārūpassa
jīvitaṃ diṭṭhadhammikādiatthādhigamena amoghaṃ avañjhaṃ, saphalamevāti āhūti attho.
Tasmāti yasmā yathāvuttasaddhādiguṇasamannāgato puggalo "adaliddo amogha-
jīvito"ti vuccati, tasmā ahampi tathārūpo bhaveyyanti. Saddhañca .pe. Sāsananti
"sabbapāpassa akaraṇan"tiādinā 2- vuttaṃ buddhānaṃ sāsanaṃ anussaranto kulaputto
vuttappabhedaṃ saddhañceva sīlañca dhammadassanahetukaṃ dhamme sunicchayā vimokkhabhūtaṃ
pasādañca anuyuñjeyya vaḍḍheyyāti.
@Footnote: 1 Sī.,i. nibbinditaṃ lokiyasaddhādito uddharitvā lokuttarasaddhādike
@patiṭṭhapetvā 2 khu.dhamMa. 25/183/49 ānandattherapañhavatthu,
@dī.mahā. 10/90/43 mahāpadānasutta
Evaṃ thero bhikkhūnaṃ dhammadesanāmukhena attani vijjamāne guṇe pakāsento
aññaṃ byākāsi.
Sirimittattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
---------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 168-171.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=33&A=3848
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=33&A=3848
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=367
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6829
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6961
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6961
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]