พระไตรปิฎกเล่มที่ ๕ ภาษาบาลี อักษรไทย
พระวินัยปิฎกเล่มที่ ๕ วินย. มหาวคฺโค (๒)

                             เภสชฺชกฺขนฺธกํ
     [๒๕]   เตน  สมเยน  พุทฺโธ  ภควา  สาวตฺถิยํ  วิหรติ  เชตวเน
อนาถปิณฺฑิกสฺส    อาราเม   ฯ   เตน   โข   ปน   สมเยน   ภิกฺขูนํ
สารทิเกน    อาพาเธน   ผุฏฺฐานํ   ยาคุปิ   ปีตา   อุคฺคจฺฉติ   ภตฺตํปิ
ภุตฺตํ   อุคฺคจฺฉติ   ฯ   เต   เตน   กิสา   โหนฺติ   ลูขา   ทุพฺพณฺณา
อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา      ธมนิสนฺถตคตฺตา      ฯ     อทฺทสา     โข
ภควา    เต    ภิกฺขู   กิเส   ลูเข   ทุพฺพณฺเณ   อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาเต
ธมนิสนฺถตคตฺเต     ทิสฺวาน     อายสฺมนฺตํ     อานนฺทํ     อามนฺเตสิ
กินฺนุ    โข    อานนฺท    เอตรหิ    ภิกฺขู   กิสา   ลูขา   ทุพฺพณฺณา
อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา     ธมนิสนฺถตคตฺตาติ     ฯ     เอตรหิ    ภนฺเต
ภิกฺขูนํ    สารทิเกน   อาพาเธน   ผุฏฺฐานํ   ยาคุปิ   ปีตา   อุคฺคจฺฉติ
ภตฺตํปิ   ภุตฺตํ   อุคฺคจฺฉติ   เต   เตน   กิสา  [๑]-  ลูขา  ทุพฺพณฺณา
อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา ธมนิสนฺถตคตฺตาติ ฯ
     {๒๕.๑}   อถโข  ภควโต  รโหคตสฺส  ปฏิสลฺลีนสฺส  เอวํ  เจตโส
ปริวิตกฺโก   อุทปาทิ   เอตรหิ   โข   ภิกฺขูนํ   สารทิเกน   อาพาเธน
ผุฏฺฐานํ    ยาคุปิ   ปีตา   อุคฺคจฺฉติ   ภตฺตํปิ   ภุตฺตํ   อุคฺคจฺฉติ   เต
เตน       กิสา       ลูขา      ทุพฺพณฺณา      อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา
ธมนิสนฺถตคตฺตา   กินฺนุ   โข   อหํ   ภิกฺขูนํ   เภสชฺชํ  อนุชาเนยฺยํ  ยํ
เภสชฺชญฺเจว    อสฺส   เภสชฺชสมฺมตญฺจ   โลกสฺส   อาหารตฺถญฺจ   ๒-
ผเรยฺย   น   จ   โอฬาริโก   อาหาโร   ปญฺญาเยยฺยาติ   ฯ  อถโข
@เชิงอรรถ: ๑ ม. โหนฺติ ฯ ๒ ยุ. อาหารตฺตญฺจ ฯ
ภควโต   เอตทโหสิ   อิมานิ   โข   ปญฺจ  เภสชฺชานิ  เสยฺยถีทํ  สปฺปิ
นวนีตํ   เตลํ   มธุ   ผาณิตํ   เภสชฺชานิ   เจว   เภสชฺชสมฺมตานิ  จ
โลกสฺส   อาหารตฺถญฺจ   ผรนฺติ  น  จ  โอฬาริโก  อาหาโร  ปญฺญายติ
ยนฺนูนาหํ    ภิกฺขูนํ   อิมานิ   ปญฺจ   เภสชฺชานิ   อนุชาเนยฺยํ   กาเล
ปฏิคฺคเหตฺวา กาเล ปริภุญฺชิตุนฺติ ฯ
     {๒๕.๒}   อถโข   ภควา   สายณฺหสมเย   ปฏิสลฺลานา  วุฏฺฐิโต
เอตสฺมึ  นิทาเน  เอตสฺมึ  ปกรเณ  ธมฺมึ  กถํ  กตฺวา  ภิกฺขู  อามนฺเตสิ
อิธ   มยฺหํ  ภิกฺขเว  รโหคตสฺส  ปฏิสลฺลีนสฺส  เอวํ  เจตโส  ปริวิตกฺโก
อุทปาทิ   เอตรหิ   โข  ภิกฺขูนํ  สารทิเกน  อาพาเธน  ผุฏฺฐานํ  ยาคุปิ
ปีตา  อุคฺคจฺฉติ  ภตฺตํปิ  ภุตฺตํ  อุคฺคจฺฉติ  เต  เตน  กิสา ลูขา ทุพฺพณฺณา
อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา    ธมนิสนฺถตคตฺตา    กินฺนุ    โข    อหํ   ภิกฺขูนํ
เภสชฺชํ   อนุชาเนยฺยํ  ยํ  เภสชฺชญฺเจว  อสฺส  เภสชฺชสมฺมตญฺจ  โลกสฺส
อาหารตฺถญฺจ   ผเรยฺย   น   จ   โอฬาริโก  อาหาโร  ปญฺญาเยยฺยาติ
ตสฺส  มยฺหํ  ภิกฺขเว  เอตทโหสิ  อิมานิ  โข  ปญฺจ  เภสชฺชานิ เสยฺยถีทํ
สปฺปิ   นวนีตํ  เตลํ  มธุ  ผาณิตํ  เภสชฺชานิ  เจว  เภสชฺชสมฺมตานิ  จ
โลกสฺส   อาหารตฺถญฺจ   ผรนฺติ  น  จ  โอฬาริโก  อาหาโร  ปญฺญายติ
ยนฺนูนาหํ    ภิกฺขูนํ   อิมานิ   ปญฺจ   เภสชฺชานิ   อนุชาเนยฺยํ   กาเล
ปฏิคฺคเหตฺวา   กาเล   ปริภุญฺชิตุนฺติ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   ตานิ
ปญฺจ เภสชฺชานิ กาเล ปฏิคฺคเหตฺวา กาเล ปริภุญฺชิตุนฺติ ฯ
     [๒๖]   เตน  โข  ปน  สมเยน  ภิกฺขู ตานิ ปญฺจ เภสชฺชานิ กาเล
ปฏิคฺคเหตฺวา   กาเล   ปริภุญฺชนฺติ   ฯ  เตสํ  ยานิปิ  ตานิ  ปากติกานิ
ลูขานิ  โภชนานิ  ตานิปิ  นจฺฉาเทนฺติ  ปเคว  เสเนสิกานิ  ๑-  ฯ  เต
เตน  เจว  สารทิเกน  อาพาเธน  ผุฏฺฐา  อิมินา จ ภตฺตาจฺฉาทเกน ๒-
ตทุภเยน    ภิยฺโยโส    มตฺตาย    กิสา    โหนฺติ   ลูขา   ทุพฺพณฺณา
อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา        ธมนิสนฺถตคตฺตา        ฯ        อทฺทสา
โข   ภควา   เต   ภิกฺขู   ภิยฺโยโส   มตฺตาย  กิเส  ลูเข  ทุพฺพณฺเณ
อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาเต      ธมนิสนฺถตคตฺเต      ทิสฺวาน      อายสฺมนฺตํ
อานนฺทํ   อามนฺเตสิ   กินฺนุ   โข   อานนฺท   เอตรหิ  ภิกฺขู  ภิยฺโยโส
มตฺตาย      กิสา      ลูขา      ทุพฺพณฺณา      อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา
ธมนิสนฺถตคตฺตาติ   ฯ   เอตรหิ   ภนฺเต  ภิกฺขู  ตานิ  ปญฺจ  เภสชฺชานิ
กาเล    ปฏิคฺคเหตฺวา    กาเล    ปริภุญฺชนฺติ   เตสํ   ยานิปิ   ตานิ
ปากติกานิ     ลูขานิ     โภชนานิ    ตานิปิ    นจฺฉาเทนฺติ    ปเคว
เสเนสิกานิ   เต   เตน   เจว  สารทิเกน  อาพาเธน  ผุฏฺฐา  อิมินา
จ    ภตฺตาจฺฉาทเกน    ตทุภเยน   ภิยฺโยโส   มตฺตาย   กิสา   ลูขา
ทุพฺพณฺณา        อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตา       ธมนิสนฺถตคตฺตาติ       ฯ
อถโข   ภควา   เอตสฺมึ  นิทาเน  เอตสฺมึ  ปกรเณ  ธมฺมึ  กถํ  กตฺวา
ภิกฺขู    อามนฺเตสิ    อนุชานามิ   ภิกฺขเว   ตานิ   ปญฺจ   เภสชฺชานิ
ปฏิคฺคเหตฺวา กาเลปิ วิกาเลปิ ปริภุญฺชิตุนฺติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. สิเนห-กานิ ฯ ม. เสเนสิตานิ ฯ ๒ โป. ภตฺตจฺฉาทเกน ฯ ม. ยุ.
@ภตฺตาจฺฉนฺทเกน ฯ
     [๒๗]   เตน  โข  ปน  สมเยน  คิลานานํ ภิกฺขูนํ วเสหิ เภสชฺเชหิ
อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
วสานิ   เภสชฺชานิ  อจฺฉวสํ  มจฺฉวสํ  สุสุกาวสํ  ๑-  สูกรวสํ  คทฺรภวสํ
กาเล  ปฏิคฺคหิตํ  กาเล  นิปกฺกํ  ๒-  กาเล  สํสฏฺฐํ  ๓- เตลปริโภเคน
ปริภุญฺชิตุํ   ฯ   วิกาเล   เจ   ภิกฺขเว   ปฏิคฺคหิตํ   วิกาเล   นิปกฺกํ
วิกาเล   สํสฏฺฐํ   ตญฺเจ   ปริภุญฺเชยฺย   อาปตฺติ   ติณฺณํ  ทุกฺกฏานํ  ฯ
กาเล   เจ   ภิกฺขเว   ปฏิคฺคหิตํ   วิกาเล   นิปกฺกํ   วิกาเล  สํสฏฺฐํ
ตญฺเจ   ปริภุญฺเชยฺย   อาปตฺติ   ทฺวินฺนํ   ทุกฺกฏานํ   ฯ   กาเล   เจ
ภิกฺขเว    ปฏิคฺคหิตํ    กาเล    นิปกฺกํ    วิกาเล    สํสฏฺฐํ   ตญฺเจ
ปริภุญฺเชยฺย   อาปตฺติ   ทุกฺกฏสฺส   ฯ   กาเล  เจ  ภิกฺขเว  ปฏิคฺคหิตํ
กาเล นิปกฺกํ กาเล สํสฏฺฐํ ตญฺเจ ปริภุญฺเชยฺย อนาปตฺตีติ ฯ
     [๒๘]   เตน  โข  ปน  สมเยน  คิลานานํ ภิกฺขูนํ มูเลหิ เภสชฺเชหิ
อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
มูลานิ   เภสชฺชานิ   หลิทฺทํ   สิงฺคิเวรํ  วจํ  วจตฺถํ  อติวิสํ  กฏุกโรหิณึ
อุสีรํ   ภทฺทมุตฺตกํ   ยานิ   วา   ปนญฺญานิปิ   อตฺถิ  มูลานิ  เภสชฺชานิ
เนว  ขาทนีเย  ขาทนิยตฺถํ  ๔-  ผรนฺติ น โภชนีเย โภชนียตฺถํ ๕- ผรนฺติ
ตานิ    ปฏิคฺคเหตฺวา    ยาวชีวํ   ปริหริตุํ   สติ   ปจฺจเย   ปริภุญฺชิตุํ
อสติ   ปจฺจเย   ปริภุญฺชนฺตสฺส   อาปตฺติ   ทุกฺกฏสฺสาติ   ฯ  เตน  โข
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สุสุมารสํ ฯ ๒ สี. นิปฺปกฺกํ ฯ ๓ สี. โป. สํสตฺตํ ฯ ๔ ยุ. ขาทนียตฺตํ ฯ
@๕ ยุ. โภชนียตฺตํ ฯ
ปน   สมเยน   คิลานานํ   ภิกฺขูนํ   มูเลหิ  เภสชฺเชหิ  ปิฏฺเฐหิ  อตฺโถ
โหติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ  ภิกฺขเว
นิสทํ นิสทโปตนฺติ ๑- ฯ
     [๒๙]   เตน  โข  ปน สมเยน คิลานานํ ภิกฺขูนํ กสาเวหิ เภสชฺเชหิ
อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
กสาวานิ    เภสชฺชานิ    นิมฺพกสาวํ    กุฏชกสาวํ   ปโฏลกสาวํ   ๒-
ปคฺควกสาวํ   นตฺตมาลกสาวํ   ยานิ   วา   ปนญฺญานิปิ  อตฺถิ  กสาวานิ
เภสชฺชานิ  เนว  ขาทนีเย  ขาทนียตฺถํ  ผรนฺติ  น  โภชนีเย  โภชนียตฺถํ
ผรนฺติ    ตานิ    ปฏิคฺคเหตฺวา    ยาวชีวํ    ปริหริตุํ   สติ   ปจฺจเย
ปริภุญฺชิตุํ อสติ ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
     [๓๐]   เตน   โข   ปน   สมเยน   คิลานานํ  ภิกฺขูนํ  ปณฺเณหิ
เภสชฺเชหิ  อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ
ภิกฺขเว    ปณฺณานิ    เภสชฺชานิ    นิมฺพปณฺณํ    กุฏชปณฺณํ   ปโฏลปณฺณํ
สุลสิปณฺณํ    กปฺปาสิปณฺณํ    ๓-    ยานิ    วา    ปนญฺญานิปิ    อตฺถิ
ปณฺณานิ   เภสชฺชานิ   เนว  ขาทนีเย  ขาทนียตฺถํ  ผรนฺติ  น  โภชนีเย
โภชนียตฺถํ    ผรนฺติ    ตานิ   ปฏิคฺคเหตฺวา   ยาวชีวํ   ปริหริตุํ   สติ
ปจฺจเย     ปริภุญฺชิตุํ     อสติ    ปจฺจเย    ปริภุญฺชนฺตสฺส    อาปตฺติ
ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
     [๓๑]   เตน  โข  ปน  สมเยน  คิลานานํ ภิกฺขูนํ ผเลหิ เภสชฺเชหิ
อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. นิสทโปตกนฺติ ฯ ๒ ม. ยุ. ปโฏลกสาวนฺติ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๓ ยุ.
@กปฺปาสิกปณฺณํ ฯ
ผลานิ  เภสชฺชานิ  วิลงฺคํ  ปิปฺผลึ  ๑-  มริจํ  หรีตกํ  วิภีตกํ ๒- อามลกํ
โคฐผลํ   ๓-   ยานิ   วา  ปนญฺญานิปิ  อตฺถิ  ผลานิ  เภสชฺชานิ  เนว
ขาทนีเย   ขาทนียตฺถํ   ผรนฺติ   น  โภชนีเย  โภชนียตฺถํ  ผรนฺติ  ตานิ
ปฏิคฺคเหตฺวา    ยาวชีวํ    ปริหริตุํ   สติ   ปจฺจเย   ปริภุญฺชิตุํ   อสติ
ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
     [๓๒]   เตน  โข  ปน  สมเยน  คิลานานํ  ภิกฺขูนํ ชตูหิ เภสชฺเชหิ
อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
ชตูนิ   เภสชฺชานิ   หิงฺคุํ   หิงฺคุชตุํ   ๔-   หิงฺคุสิปาติกํ   ตกํ  ตกปตฺตึ
ตกปณฺณึ   สชฺชุลสํ   ยานิ   วา   ปนญฺญานิปิ   อตฺถิ   ชตูนิ  เภสชฺชานิ
เนว   ขาทนีเย   ขาทนียตฺถํ   ผรนฺติ  น  โภชนีเย  โภชนียตฺถํ  ผรนฺติ
ตานิ    ปฏิคฺคเหตฺวา    ยาวชีวํ   ปริหริตุํ   สติ   ปจฺจเย   ปริภุญฺชิตุํ
อสติ ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
     [๓๓]   เตน  โข  ปน  สมเยน คิลานานํ ภิกฺขูนํ โลเณหิ เภสชฺเชหิ
อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
โลณานิ   เภสชฺชานิ   สามุทฺทํ  กาฬโลณํ  สินฺธวํ  อุพฺภิทํ  ๕-  พิลํ  ๖-
ยานิ   วา   ปนญฺญานิปิ   อตฺถิ   โลณานิ   เภสชฺชานิ  เนว  ขาทนีเย
ขาทนียตฺถํ    ผรนฺติ    น    โภชนีเย    โภชนียตฺถํ    ผรนฺติ   ตานิ
ปฏิคฺคเหตฺวา    ยาวชีวํ    ปริหริตุํ   สติ   ปจฺจเย   ปริภุญฺชิตุํ   อสติ
ปจฺจเย ปริภุญฺชนฺตสฺส อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ
     [๓๔]   เตน    โข   ปน   สมเยน   อายสฺมโต   อานนฺทสฺส
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปิปฺปลึ ฯ ยุ. ปิปฺปลํ ฯ ๒ โป. ม. วิเภทคํ ฯ ๓ โป. ม. โกฏฺฐผลํ ฯ
@๔ โป. ยุ. หิงฺคุชตุ ฯ ๕ ม. อุพฺภิรํ ฯ ๖ โป. วิฬหํ ฯ
อุปชฺฌายสฺส    อายสฺมโต   เวลฏฺฐสีสสฺส   ถุลฺลกจฺฉาพาโธ   โหติ   ฯ
ตสฺส   ลสิกาย   จีวรานิ   กาเย   ลคฺคนฺติ   ฯ  ตานิ  ภิกฺขู  อุทเกน
เตเมตฺวา    เตเมตฺวา    อปกฑฺฒนฺติ    ฯ    อทฺทสา   โข   ภควา
เสนาสนจาริกํ    อาหิณฺฑนฺโต   เต   ภิกฺขู   ตานิ   จีวรานิ   อุทเกน
เตเมตฺวา    เตเมตฺวา    อปกฑฺฒนฺเต   ทิสฺวาน   เยน   เต   ภิกฺขู
เตนุปสงฺกมิ     อุปสงฺกมิตฺวา    เต    ภิกฺขู    เอตทโวจ    กิมิมสฺส
ภิกฺขเว    ภิกฺขุโน    อาพาโธติ    ฯ    อิมสฺส   ภนฺเต   อายสฺมโต
ถุลฺลกจฺฉาพาโธ    ลสิกาย    จีวรานิ   กาเย   ลคฺคนฺติ   ตานิ   มยํ
อุทเกน   เตเมตฺวา   เตเมตฺวา   อปกฑฺฒามาติ   ฯ  อถ  โข  ภควา
เอตสฺมึ    นิทาเน    เอตสฺมึ   ปกรเณ   ธมฺมึ   กถํ   กตฺวา   ภิกฺขู
อามนฺเตสิ    อนุชานามิ   ภิกฺขเว   ยสฺส   กณฺฑุ   วา   ปิฬกา   วา
อสฺสาโว   วา   ถุลฺลกจฺฉา   วา   อาพาโธ   กาโย   วา  ทุคฺคนฺโธ
จุณฺณานิ     เภสชฺชานิ     อคิลานสฺส    ฉกนํ    มตฺติกํ    รชนนิปกฺกํ
อนุชานามิ ภิกฺขเว อุทุกฺขลํ มุสลนฺติ ฯ
     [๓๕]   เตน   โข   ปน   สมเยน   คิลานานํ  ภิกฺขูนํ  จุณฺเณหิ
เภสชฺเชหิ  จาลิเตหิ  อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ ฯ
อนุชานามิ   ภิกฺขเว   จุณฺณจาลนินฺติ  ๑-  ฯ  สเณฺหหิ  อตฺโถ  โหติ  ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว ทุสฺสจาลนินฺติ ฯ
     [๓๖]   เตน  โข  ปน  สมเยน อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน อมนุสฺสิกาพาโธ
โหติ    ฯ    ตํ    อาจริยุปชฺฌายา   อุปฏฺฐหนฺตา   นาสกฺขึสุ   อโรคํ
กาตุํ    ฯ   โส   สูกรสูนํ   คนฺตฺวา   อามกมํสํ   ขาทิ   อามกโลหิตํ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. จุณฺณปาลินนฺติ ฯ ม. จุณฺณจาลินนฺติ ฯ
ปิวิ   ๑-   ฯ   ตสฺส   โส  อมนุสฺสิกาพาโธ  ปฏิปฺปสฺสมฺภิ  ฯ  ภควโต
เอตมตฺถํ    อาโรเจสุํ    ฯ    อนุชานามิ   ภิกฺขเว   อมนุสฺสิกาพาเธ
อามกมํสํ อามกโลหิตนฺติ ๒- ฯ
     [๓๗]   เตน  โข  ปน  สมเยน อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน จกฺขุโรคาพาโธ
โหติ  ฯ  ตํ  ภิกฺขู  ๓-  ปริคฺคเหตฺวา  อุจฺจารํปิ ปสฺสาวํปิ นิกฺขาเมนฺติ ฯ
อทฺทสา   โข  ภควา  เสนาสนจาริกํ  อาหิณฺฑนฺโต  เต  ภิกฺขู  ตํ  ภิกฺขุํ
ปริคฺคเหตฺวา   อุจฺจารํปิ   ปสฺสาวํปิ   นิกฺขาเมนฺเต  ทิสฺวาน  เยน  เต
ภิกฺขู   เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา   เต   ภิกฺขู   เอตทโวจ   กิมิมสฺส
ภิกฺขเว  ภิกฺขุโน  อาพาโธติ  ฯ  อิมสฺส ภนฺเต อายสฺมโต จกฺขุโรคาพาโธ
อิมํ   มยํ   ปริคฺคเหตฺวา  อุจฺจารํปิ  ปสฺสาวํปิ  นิกฺขาเมมาติ  ฯ  อถโข
ภควา   เอตสฺมึ   นิทาเน   เอตสฺมึ  ปกรเณ  ธมฺมึ  กถํ  กตฺวา  ภิกฺขู
อามนฺเตสิ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   อญฺชนํ  กาฬญฺชนํ  รสญฺชนํ  โสตญฺชนํ
เครุกํ   กปลฺลนฺติ   ฯ   อญฺชนุปปึสเนหิ  ๔-  อตฺโถ  โหติ  ฯ  ภควโต
เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  จนฺทนํ  ตครํ กาฬานุสาริยํ
ตาลีสํ   ๕-  ภทฺทมุตฺตกนฺติ  ฯ  เตน  โข  ปน  สมเยน  ภิกฺขู  ปิฏฺฐานิ
อญฺชนานิ    ถาลเกสุปิ    ๖-    สราวเกสุปิ   นิกฺขิปนฺติ   ติณจุณฺเณหิปิ
ปํสุเกหิปิ   โอกิริยนฺติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ
ภิกฺขเว อญฺชนินฺติ ฯ
     {๓๗.๑}   เตน  โข  ปน  สมเยน  ฉพฺพคฺคิยา  ภิกฺขู  อุจฺจาวจา
อญฺชนิโย     ธาเรนฺติ     โสวณฺณมยํ     รูปิยมยํ     ฯ     มนุสฺสา
@เชิงอรรถ: ๑ โป. อามกมํสญฺจ ขาทิ อามกโลหิตญฺจ ปิวิ ฯ ๒ โป. ... อมุสฺสิกาพาเธน อามกมํสํ
@ขาทิตุํ ปิวิตุํ อามกโลหิตนฺติ ฯ ๓ โป. ยุ. ภิกฺขุํ ฯ ๔ โป. -ปธึสเนหิ ฯ ม. ยุ.
@ปปิสเนหิ ฯ ๕ โป. ตาลิสปตฺตํ ฯ ๖ ม. จรุเกสุ ฯ ยุ. ถาลิเกสุ ฯ
อุชฺฌายนฺติ  ขียนฺติ  วิปาเจนฺติ  เสยฺยถาปิ  นาม  ๑- คิหี กามโภคิโนติ ฯ
ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ น ภิกฺขเว อุจฺจาวจา อญฺชนี ๒- ธาเรตพฺพา
โย  ธาเรยฺย  อาปตฺติ  ทุกฺกฏสฺส  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  อฏฺฐิมยํ  ทนฺตมยํ
วิสาณมยํ  นฬมยํ  เวฬุมยํ  กฏฺฐมยํ ชตุมยํ ผลมยํ โลหมยํ สงฺขนาภิมยนฺติ ฯ
เตน   โข   ปน   สมเยน  อญฺชนี  ๓-  อปารุตา  โหนฺติ  ติณจุณฺเณหิปิ
ปํสุเกหิปิ   โอกิริยนฺติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ
ภิกฺขเว  อปิธานนฺติ  ฯ  อปิธานํ  นิปตติ  ฯ  อนุชานามิ ภิกฺขเว สุตฺตเกน
พนฺธิตฺวา   อญฺชนิยา   พนฺธิตุนฺติ   ฯ  อญฺชนี  ผลติ  ๔-  ฯ  อนุชานามิ
ภิกฺขเว  สุตฺตเกน  สิพฺเพตุนฺติ  ฯ  เตน  โข  ปน สมเยน ภิกฺขู องฺคุลิยา
อญฺชนฺติ   อกฺขีนิ  ทุกฺขานิ  โหนฺติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว อญฺชนีสลากนฺติ ฯ
     {๓๗.๒}   เตน  โข  ปน  สมเยน  ฉพฺพคฺคิยา  ภิกฺขู  อุจฺจาวจา
อญฺชนีสลากาโย    ธาเรนฺติ    โสวณฺณมยํ    รูปิยมยํ    ฯ    มนุสฺสา
อุชฺฌายนฺติ   ขียนฺติ   วิปาเจนฺติ   เสยฺยถาปิ   คิหี   กามโภคิโนติ   ฯ
ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  น  ภิกฺขเว  อุจฺจาวจา  อญฺชนีสลากา
ธาเรตพฺพา   โย   ธาเรยฺย   อาปตฺติ   ทุกฺกฏสฺส  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
อฏฺฐิมยํ   ทนฺตมยํ  วิสาณมยํ  ฯเปฯ  สงฺขนาภิมยนฺติ  ฯ  เตน  โข  ปน
สมเยน  อญฺชนีสลากา  ภูมิยํ  ปตติ  ๕-  ผรุสา โหติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ฯ ๒-๓ โป. ม. อญฺชนีโย ฯ ๔ โป. อญฺชนีโย
@ผาลนฺติ ฯ ม. ยุ. อญฺชนี นิปตติ ฯ ๕ ยุ. ปติตา ฯ
อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  สลาโกธานิยนฺติ  ๑-  ฯ  เตน  โข
ปน   สมเยน   ภิกฺขู   อญฺชนึปิ   อญฺชนีสลากํปิ   หตฺเถน  ปริหรนฺติ  ฯ
ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  อญฺชนิตฺถวิกนฺติ ฯ
อํสวทฺธโก  ๒-  น  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ
ภิกฺขเว อํสวทฺธกํ พนฺธนสุตฺตกนฺติ ฯ
     [๓๘]   เตน  โข  ปน สมเยน อายสฺมโต ปิลินฺทวจฺฉสฺส สีสาภิตาโป
โหติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว มุทฺธนิ เตลกนฺติ ฯ
นกฺขมนีโย  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว
นตฺถุกมฺมนฺติ  ฯ  นตฺถุ  คลติ  ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ
ภิกฺขเว นตฺถุกรณินฺติ ฯ
     {๓๘.๑}   เตน  โข  ปน  สมเยน  ฉพฺพคฺคิยา  ภิกฺขู  อุจฺจาวจา
นตฺถุกรณิโย   ธาเรนฺติ   โสวณฺณมยํ   รูปิยมยํ   ฯ  มนุสฺสา  อุชฺฌายนฺติ
ขียนฺติ    วิปาเจนฺติ    เสยฺยถาปิ   คิหี   กามโภคิโนติ   ฯ   ภควโต
เอตมตฺถํ    อาโรเจสุํ    ฯ    น    ภิกฺขเว   อุจฺจาวจา   นตฺถุกรณี
ธาเรตพฺพา   โย   ธาเรยฺย   อาปตฺติ   ทุกฺกฏสฺส  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
อฏฺฐิมยํ   ฯเปฯ   สงฺขนาภิมยนฺติ   ฯ   นตฺถุ   วิสมํ   อาสิญฺจิยติ   ฯ
ภควโต    เอตมตฺถํ    อาโรเจสุํ    ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   ยมกํ
นตฺถุกรณินฺติ  ๓-  ฯ  นกฺขมนีโย  โหติ  ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
อนุชานามิ   ภิกฺขเว   ธูมํ   ปาตุนฺติ   ฯ  ตญฺเญว  วฏฺฏึ  อาลิมฺเปตฺวา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สลากาฐานิยนฺติ ฯ โป. สลากาธานิยนฺติ ฯ ๒ สี. อํสวฑฺฒโก ฯ
@ยุ. อํสพนฺธโก ฯ ๓ โป. ม. ยุ. ยมก นตฺถุกรณินฺติ ฯ
ปิวนฺติ   กณฺโฐ   ๑-   ทหติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว ธูมเนตฺตนฺติ ฯ
     {๓๘.๒}   เตน  โข  ปน  สมเยน  ฉพฺพคฺคิยา  ภิกฺขู  อุจฺจาวจานิ
ธูมเนตฺตานิ   ธาเรนฺติ   โสวณฺณมยํ   รูปิยมยํ   ฯ  มนุสฺสา  อุชฺฌายนฺติ
ขียนฺติ  วิปาเจนฺติ  เสยฺยถาปิ  คิหี  กามโภคิโนติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ
อาโรเจสุํ  ฯ  น  ภิกฺขเว  อุจฺจาวจานิ  ธูมเนตฺตานิ  ธาเรตพฺพานิ  โย
ธาเรยฺย   อาปตฺติ   ทุกฺกฏสฺส   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   อฏฺฐิมยํ  ฯเปฯ
สงฺขนาภิมยนฺติ ฯ
     {๓๘.๓}   เตน  โข  ปน  สมเยน  ธูมเนตฺตานิ  อปารุตานิ โหนฺติ
ปาณกา   ปวิสนฺติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ
ภิกฺขเว   อปิธานนฺติ   ฯ   เตน  โข  ปน  สมเยน  ภิกฺขู  ธูมเนตฺตานิ
หตฺเถน   ปริหรนฺติ   ฯ   ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ
ภิกฺขเว   ธูมเนตฺตตฺถวิกนฺติ  ฯ  เอกโต  ฆํสิยนฺติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ
อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   ยมกตฺถวิกนฺติ   ฯ   อํสวทฺธโก
น   โหติ   ฯ   ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว
อํสวทฺธกํ พนฺธนสุตฺตกนฺติ ฯ
     [๓๙]   เตน   โข   ปน   สมเยน   อายสฺมโต   ปิลินฺทวจฺฉสฺส
วาตาพาโธ   โหติ   ฯ   เวชฺชา   เอวมาหํสุ   เตลํ   ปจิตพฺพนฺติ  ฯ
ภควโต   เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  เตลปากนฺติ  ฯ
ตสฺมึ  โข  [๒]-  เตลปาเก  มชฺชํ  ปกฺขิปิตพฺพํ โหติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ
อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว  เตลปาเก  มชฺชํ  ปกฺขิปิตุนฺติ  ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. กณฺฐํ ฯ ๒ ม. ยุ. ปน ฯ
เตน   โข   ปน   สมเยน   ฉพฺพคฺคิยา   ภิกฺขู  อติปกฺขิตฺตมชฺชานิ  ๑-
เตลานิ   ปจนฺติ   ตานิ   ปิวิตฺวา   มชฺชนฺติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ
อาโรเจสุํ   ฯ   น   ภิกฺขเว   อติปกฺขิตฺตมชฺชํ   เตลํ   ปาตพฺพํ   โย
ปิเวยฺย    ยถาธมฺโม   กาเรตพฺโพ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   ยสฺมึ
เตลปาเก   มชฺชสฺส   น   วณฺโณ   น   คนฺโธ   น   รโส  ปญฺญายติ
เอวรูปํ มชฺชปกฺขิตฺตํ เตลํ ปาตุนฺติ ฯ
     {๓๙.๑}   เตน  โข  ปน  สมเยน  ภิกฺขูนํ พหุํ อติปกฺขิตฺตมชฺชํ เตลํ
ปกฺกํ  โหติ  ฯ  อถโข  ภิกฺขูนํ  เอตทโหสิ  กถนฺนุ  โข  อติปกฺขิตฺตมชฺเช
เตเล  ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ
ภิกฺขเว อพฺภญฺชนํ อธิฏฺฐาตุนฺติ ฯ
     {๓๙.๒}   เตน   โข   ปน   สมเยน  อายสฺมโต  ปิลินฺทวจฺฉสฺส
พหุํ  ๒-  เตลํ  ปกฺกํ  โหติ  ฯ  เตลภาชนํ  น  วิชฺชติ  ๓-  ฯ ภควโต
เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ   ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  ตีณิ  ตุมฺพานิ  โลหตุมฺพํ
กฏฺฐตุมฺพํ ผลตุมฺพนฺติ ฯ
     {๓๙.๓}   เตน   โข   ปน   สมเยน  อายสฺมโต  ปิลินฺทวจฺฉสฺส
องฺควาโต   โหติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ
ภิกฺขเว   เสทกมฺมนฺติ   ฯ   นกฺขมนีโย   โหติ   ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ
อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   สมฺภารเสทนฺติ   ฯ  นกฺขมนีโย
โหติ    ฯ    อนุชานามิ    ภิกฺขเว    มหาเสทนฺติ    ฯ   นกฺขมนีโย
โหติ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว  ภงฺโคทกนฺติ  ฯ  นกฺขมนีโย  โหติ  ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว อุทกโกฏฺฐกนฺติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. อติกฺขิตฺตมชฺชานิ ฯ ๒ ม. ยุ. พหุตรํ ฯ ๓ ยุ. สํวิชฺชติ ฯ
     [๔๐]   เตน  โข  ปน  สมเยน อายสฺมโต ปิลินฺทวจฺฉสฺส ปพฺพวาโต
โหติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ  ภิกฺขเว
โลหิตํ   โมเจตุนฺติ   ฯ   นกฺขมนีโย   โหติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ
อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   โลหิตํ   โมเจตฺวา   วิสาเณน
คเหตุนฺติ ๑- ฯ
     [๔๑]   เตน  โข  ปน  สมเยน  อายสฺมโต  ปิลินฺทวจฺฉสฺส  ปาทา
ผาลิตา   โหนฺติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ
ภิกฺขเว   ปาทพฺภญฺชนนฺติ   ฯ   นกฺขมนีโย  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ
อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว ปชฺชํ อภิสงฺขริตุนฺติ ฯ
     [๔๒]   เตน  โข  ปน  สมเยน  อญฺญตรสฺส  ภิกฺขุโน  คณฺฑาพาโธ
โหติ  ฯ  ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว สตฺถกมฺมนฺติ ฯ
กสาโวทเกน   อตฺโถ   โหติ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  กสาโวทกนฺติ  ฯ
ติลกกฺเกน   อตฺโถ   โหติ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   ติลกกฺกนฺติ  ฯ
กพฬิกาย    อตฺโถ   โหติ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   กพฬิกนฺติ   ฯ
วณพนฺธนโจเลน   อตฺโถ   โหติ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว  วณพนฺธน-
โจลนฺติ  ๒-  ฯ  วโณ  กณฺฑวติ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  สาสปกุฑฺเฑน
โธวิตุนฺติ   ๓-   ฯ   วโณ   กิลิชฺชิตฺถ   ฯ   อนุชานามิ  ภิกฺขเว  ธูมํ
กาตุนฺติ     ฯ     วฑฺฒมํสํ    วุฏฺฐาติ    ฯ    อนุชานามิ    ภิกฺขเว
โลณสกฺขริกาย    ฉินฺทิตุนฺติ    ฯ   วโณ   น   รูหติ   ฯ   อนุชานามิ
ภิกฺขเว  วณเตลนฺติ  ฯ  เตลํ  คลติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. โคณวิสาเณน คาเหตุนฺติ ฯ ม. คาเหตุนฺติ ฯ ๒ โป. วณพนฺธนโจฬกนฺติ ฯ
@๓ ม. ยุ. สาสปกุตฺเตน โผสิตุนฺติ ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว วิกาสิกํ สพฺพํ วณปฏิกมฺมนฺติ ฯ
     [๔๓]   เตน  โข  ปน สมเยน อญฺญตโร ภิกฺขุ อหินา ทฏฺโฐ โหติ ฯ
ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ ภิกฺขเว จตฺตาริ มหาวิกฏานิ
ทาตุํ  คูถํ  มุตฺตํ ฉาริกํ มตฺติกนฺติ ฯ อถโข ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ อปฺปฏิคฺคหิตานิ
นุ  โข  อุทาหุ  ปฏิคฺคเหตพฺพานีติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ
อนุชานามิ  ภิกฺขเว  สติ  กปฺปิยการเก  ปฏิคฺคหาเปตุํ  อสติ กปฺปิยการเก
สามํ   คเหตฺวา   ปริภุญฺชิตุนฺติ  ฯ  เตน  โข  ปน  สมเยน  อญฺญตเรน
ภิกฺขุนา  วิสํ  ปีตํ  โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ
ภิกฺขเว   คูถํ   ปาเยตุนฺติ  ฯ  อถโข  ภิกฺขูนํ  เอตทโหสิ  อปฺปฏิคฺคหิโต
นุ   โข  อุทาหุ  ปฏิคฺคเหตพฺโพติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ
อนุชานามิ   ภิกฺขเว  ยํ  กโรนฺโต  ปฏิคฺคณฺหาติ  เสฺวว  ปฏิคฺคโห  กโต
น ปุน ปฏิคฺคเหตพฺโพติ ฯ
     [๔๔]   เตน  โข  ปน  สมเยน อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน ฆรทินฺนกาพาโธ
โหติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ  ภิกฺขเว
สีตาโลฬึ    ปาเยตุนฺติ    ฯ   เตน   โข   ปน   สมเยน   อญฺญตโร
ภิกฺขุ   ทุฏฺฐคหณิโก   ๑-   โหติ  ฯ  ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ
อนุชานามิ  ภิกฺขเว  อามิสขารํ  ปาเยตุนฺติ  ฯ  เตน  โข  ปน  สมเยน
อญฺญตรสฺส   ภิกฺขุโน   ปณฺฑุโรคาพาโธ   โหติ   ฯ   ภควโต  เอตมตฺถํ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ทุฏฺฐุคหณิโก ฯ
อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  มุตฺตหรีฏกํ  ปาเยตุนฺติ  ฯ  เตน โข
ปน   สมเยน   อญฺญตรสฺส   ภิกฺขุโน  ฉวิโทสาพาโธ  โหติ  ฯ  ภควโต
เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ อนุชานามิ ภิกฺขเว คนฺธาเลปํ กาตุนฺติ ฯ
     {๔๔.๑}  เตน  โข  ปน  สมเยน  อญฺญตโร  ภิกฺขุ  อภิสนฺนกาโย
โหติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ  ภิกฺขเว
วิเรจนํ    ปาตุนฺติ    ฯ   อจฺฉกญฺชิยา   อตฺโถ   โหติ   ฯ   ภควโต
เอตมตฺถํ    อาโรเจสุํ   ฯ   อนุชานามิ   ภิกฺขเว   อจฺฉกญฺชิกนฺติ   ฯ
อกฏยูเสน   อตฺโถ   โหติ   ฯ   ภควโต   เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ   ฯ
อนุชานามิ   ภิกฺขเว   อกฏยูสนฺติ   ฯ   กฏากเฏน   อตฺโถ   โหติ  ฯ
ภควโต   เอตมตฺถํ   อาโรเจสุํ  ฯ  อนุชานามิ  ภิกฺขเว  กฏากฏนฺติ  ฯ
ปฏิจฺฉาทนีเยน   อตฺโถ   โหติ   ฯ   ภควโต  เอตมตฺถํ  อาโรเจสุํ  ฯ
อนุชานามิ ภิกฺขเว ปฏิจฺฉาทนียนฺติ ฯ
     [๔๕]   เตน  โข  ปน  สมเยน อายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ ๑- ราชคเห
ปพฺภารํ   โสธาเปติ   เลนํ   กตฺตุกาโม   ฯ   อถโข  ราชา  มาคโธ
เสนิโย    พิมฺพิสาโร    เยน    อายสฺมา   ปิลินฺทวจฺโฉ   เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา     อายสฺมนฺตํ    ปิลินฺทวจฺฉํ    อภิวาเทตฺวา    เอกมนฺตํ
นิสีทิ   ฯ  เอกมนฺตํ  นิสินฺโน  โข  ราชา  มาคโธ  เสนิโย  พิมฺพิสาโร
อายสฺมนฺตํ   ปิลินฺทวจฺฉํ   เอตทโวจ  กึ  ภนฺเต  เถโร  การาเปตีติ  ฯ
ปพฺภารํ   มหาราช   โสธาเปมิ   เลนํ  กตฺตุกาโมติ  ฯ  อตฺโถ  ภนฺเต
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ปิลินฺทิวจฺโฉ ฯ
อยฺยสฺส   อารามิเกนาติ   ฯ   น   โข  มหาราช  ภควตา  อารามิโก
อนุญฺญาโตติ    ฯ    เตนหิ    ภนฺเต    ภควนฺตํ    ปฏิปุจฺฉิตฺวา   มม
อาโรเจยฺยาถาติ   ฯ   เอวํ   มหาราชาติ  โข  อายสฺมา  ปิลินฺทวจฺโฉ
รญฺโญ    มาคธสฺส   เสนิยสฺส   พิมฺพิสารสฺส   ปจฺจสฺโสสิ   ฯ   อถโข
อายสฺมา   ปิลินฺทวจฺโฉ   ราชานํ   มาคธํ   เสนิยํ   พิมฺพิสารํ  ธมฺมิยา
กถาย   สนฺทสฺเสสิ   สมาทเปสิ   สมุตฺเตเชสิ   สมฺปหํเสสิ   ฯ  อถโข
ราชา    มาคโธ    เสนิโย    พิมฺพิสาโร   อายสฺมตา   ปิลินฺทวจฺเฉน
ธมฺมิยา    กถาย    สนฺทสฺสิโต   สมาทปิโต   สมุตฺเตชิโต   สมฺปหํสิโต
อุฏฺฐายาสนา   อายสฺมนฺตํ   ปิลินฺทวจฺฉํ   อภิวาเทตฺวา   ปทกฺขิณํ  กตฺวา
ปกฺกามิ   ฯ   อถโข   อายสฺมา   ปิลินฺทวจฺโฉ   ภควโต  สนฺติเก  ทูตํ
ปาเหสิ    ราชา   ภนฺเต   มาคโธ   เสนิโย   พิมฺพิสาโร   อารามิกํ
ทาตุกาโม กถํ นุ โข ภนฺเต ปฏิปชฺชิตพฺพนฺติ ฯ
     {๔๕.๑}   อถโข  ภควา  เอตสฺมึ  นิทาเน  เอตสฺมึ  ปกรเณ ธมฺมึ
กถํ   กตฺวา   ภิกฺขู   อามนฺเตสิ   อนุชานามิ  ภิกฺขเว  อารามิกนฺติ  ฯ
ทุติยมฺปิ    โข   ราชา   มาคโธ   เสนิโย   พิมฺพิสาโร   เยนายสฺมา
ปิลินฺทวจฺโฉ    เตนุปสงฺกมิ    อุปสงฺกมิตฺวา    อายสฺมนฺตํ    ปิลินฺทวจฺฉํ
อภิวาเทตฺวา   เอกมนฺตํ   นิสีทิ   ฯ   เอกมนฺตํ   นิสินฺโน  โข  ราชา
มาคโธ    เสนิโย    พิมฺพิสาโร   อายสฺมนฺตํ   ปิลินฺทวจฺฉํ   เอตทโวจ
อนุญฺญาโต  ภนฺเต  ภควตา  อารามิโกติ  ฯ  เอวํ  มหาราชาติ ฯ เตนหิ
ภนฺเต   อยฺยสฺส  อารามิกํ  ทมฺมีติ  ฯ  อถโข  ราชา  มาคโธ  เสนิโย
พิมฺพิสาโร     อายสฺมโต     ปิลินฺทวจฺฉสฺส    อารามิกํ    ปฏิสฺสุณิตฺวา
วิสฺสริตฺวา   จิเรน   สตึ   ปฏิลภิตฺวา   อญฺญตรํ   สพฺพตฺถกํ   มหามตฺตํ
อามนฺเตสิ   โย   มยา   ภเณ   อยฺยสฺส  อารามิโก  ปฏิสฺสุโต  ทินฺโน
โส  อารามิโกติ  ๑-  ฯ  น  โข  เทว  อยฺยสฺส  อารามิโก ทินฺโนติ ฯ
กีวจิรํ  นุ  โข  ภเณ  อิโต  รตฺติ  ๒-  โหตีติ  ฯ อถโข โส มหามตฺโต
รตฺติโย   คเณตฺวา   ๓-  ราชานํ  มาคธํ  เสนิยํ  พิมฺพิสารํ  เอตทโวจ
ปญฺจ  เทว  รตฺติสตานีติ  ฯ  เตนหิ  ภเณ  อยฺยสฺส  ปญฺจ อารามิกสตานิ
เทหีติ   ๔-  ฯ  เอวํ  เทวาติ  โข  โส  มหามตฺโต  รญฺโญ  มาคธสฺส
เสนิยสฺส     พิมฺพิสารสฺส    ปฏิสฺสุณิตฺวา    อายสฺมโต    ปิลินฺทวจฺฉสฺส
ปญฺจ   อารามิกสตานิ   อทาสิ   ๕-  ฯ  ปาฏิเยกฺโก  คาโม  นิวิสิ  ฯ
อารามิกคามโกติปิ นํ อาหํสุ ปิลินฺทวจฺฉคามโกติปิ ๖- นํ อาหํสุ ฯ
     [๔๖]   เตน   โข   ปน  สมเยน  อายสฺมา  ปิลินฺทวจฺโฉ  ตสฺมึ
คามเก    กุลุปโก    โหติ    ฯ    อถโข    อายสฺมา   ปิลินฺทวจฺโฉ
ปุพฺพณฺหสมยํ    นิวาเสตฺวา    ปตฺตจีวรมาทาย    ปิลินฺทวจฺฉคามกํ   ๗-
ปิณฺฑาย  ปาวิสิ  ฯ  เตน  โข  ปน สมเยน ตสฺมึ คามเก อุสฺสโว โหติ ฯ
ทารกา  อลงฺกตา  มาลากิตา  กีฬนฺติ  ฯ  อถโข  อายสฺมา  ปิลินฺทวจฺโฉ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ทินฺโน โหติ โส อารามิโกติ ฯ ๒ โป. ปฏิสตํ ฯ สี. ม. ยุ. หิตํ ฯ
@๓ สี. ยุ. วิคเณตฺวา ฯ ๔ โป. สี. ม. ยุ. เทถาติ ฯ ๕ สี. ม. ยุ. ปาทาสิ ฯ
@๖ สี. ปิลินฺทิคามโกติปิ ฯ ยุ. ปิลินฺทคามโกติปิ ฯ ๗ โป. ม. ยุ. ปิลินฺทคามํ ฯ
ปิลินฺทวจฺฉคามเก   ๑-   สปทานํ   ปิณฺฑาย  จรมาโน  เยน  อญฺญตรสฺส
อารามิกสฺส     นิเวสนํ     เตนุปสงฺกมิ     อุปสงฺกมิตฺวา    ปญฺญตฺเต
อาสเน   นิสีทิ   ฯ   เตน   โข   ปน  สมเยน  ตสฺสา  อารามิกินิยา
ธีตา   อญฺเญ   ทารเก   อลงฺกเต   ๒-  มาลากิเต  ปสฺสิตฺวา  โรทติ
มาลํ   เม   เทถ   อลงฺการํ   เม   เทถาติ   ฯ   อถโข  อายสฺมา
ปิลินฺทวจฺโฉ   ตํ   อารามิกินึ  เอตทโวจ  กิสฺสายํ  ทาริกา  โรทตีติ  ฯ
อยํ  ภนฺเต  ทาริกา  อญฺเญ  ทารเก  อลงฺกเต  ๓- มาลากิเต ปสฺสิตฺวา
โรทติ   มาลํ   เม   เทถ   อลงฺการํ   เม   เทถาติ  กุโต  อมฺหากํ
ทุคฺคตานํ มาลา กุโต อลงฺกาโรติ ๔- ฯ
     {๔๖.๑}   อถโข   อายสฺมา   ปิลินฺทวจฺโฉ   อญฺญตรํ   ติณณฺฑูปกํ
คเหตฺวา    ตํ    อารามิกินึ   เอตทโวจ   หนฺทิมํ   ติณณฺฑูปกํ   ตสฺสา
ทาริกาย   สีเส   ปฏิมุญฺจาหีติ   ๕-   ฯ   อถโข  สา  อารามิกินี  ตํ
ติณณฺฑูปกํ    คเหตฺวา   ตสฺสา   ทาริกาย   สีเส   ปฏิมุญฺจิ   ฯ   สา
อโหสิ    สุวณฺณมาลา    อภิรูปา    ทสฺสนียา   ปาสาทิกา   ฯ   นตฺถิ
ตาทิสา    รญฺโญปิ    อนฺเตปุเร   สุวณฺณมาลา   ฯ   มนุสฺสา   รญฺโญ
มาคธสฺส    เสนิยสฺส    พิมฺพิสารสฺส    อาโรเจสุํ    อมุกสฺส    เทว
อารามิกสฺส    ฆเร    สุวณฺณมาลา    อภิรูปา   ทสฺสนียา   ปาสาทิกา
นตฺถิ    ตาทิสา   เทวสฺสาปิ   อนฺเตปุเร   สุวณฺณมาลา   กุโต   ตสฺส
ทุคฺคตสฺส    นิสฺสํสยํ    โจริกาย    อาภตาติ    ฯ    อถโข   ราชา
มาคโธ    เสนิโย    พิมฺพิสาโร    ตํ   อารามิกกุลํ   พนฺธาเปสิ   ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. ยุ. ปิลินฺทคามเก ฯ ๒-๓ โป. ม. ทาริเก อลงฺกิเต ฯ ๔ โป. ยุ.
@อลงฺการาติ ฯ ๕ โป. สี. ม. ยุ. ปฏิมุญฺจาติ ฯ
ทุติยมฺปิ    โข    อายสฺมา    ปิลินฺทวจฺโฉ   ปุพฺพณฺหสมยํ   นิวาเสตฺวา
ปตฺตจีวรมาทาย   ปิลินฺทวจฺฉคามกํ   ปิณฺฑาย   ปาวิสิ   ปิลินฺทวจฺฉคามเก
สปทานํ    ปิณฺฑาย    จรมาโน   เยน   ตสฺส   อารามิกสฺส   นิเวสนํ
เตนุปสงฺกมิ   อุปสงฺกมิตฺวา   ปฏิวิสฺสเก   ปุจฺฉิ   ๑-   กหํ   อิทํ  ๒-
อารามิกกุลํ   คตนฺติ   ฯ   เอติสฺสา   ภนฺเต   สุวณฺณมาลาย   การณา
รญฺญา พนฺธาปิตนฺติ ฯ
     {๔๖.๒}   อถโข  อายสฺมา  ปิลินฺทวจฺโฉ  เยน  รญฺโญ  มาคธสฺส
เสนิยสฺส     พิมฺพิสารสฺส     นิเวสนํ     เตนุปสงฺกมิ    อุปสงฺกมิตฺวา
ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ
     {๔๖.๓}   อถโข  ราชา  มาคโธ  เสนิโย  พิมฺพิสาโร เยนายสฺมา
ปิลินฺทวจฺโฉ    เตนุปสงฺกมิ    อุปสงฺกมิตฺวา    อายสฺมนฺตํ    ปิลินฺทวจฺฉํ
อภิวาเทตฺวา   เอกมนฺตํ   นิสีทิ   ฯ   เอกมนฺตํ   นิสินฺนํ  โข  ราชานํ
มาคธํ   เสนิยํ   พิมฺพิสารํ   อายสฺมา   ปิลินฺทวจฺโฉ   เอตทโวจ  กิสฺส
มหาราช   อารามิกกุลํ   พนฺธาปิตนฺติ   ฯ   ตสฺส   ภนฺเต  อารามิกสฺส
ฆเร   สุวณฺณมาลา   อภิรูปา   ทสฺสนียา   ปาสาทิกา   นตฺถิ   ตาทิสา
อมฺหากํปิ     อนฺเตปุเร     สุวณฺณมาลา    กุโต    ตสฺส    ทุคฺคตสฺส
นิสฺสํสยํ    โจริกาย   อาภตาติ   ฯ   อถโข   อายสฺมา   ปิลินฺทวจฺโฉ
รญฺโญ    มาคธสฺส    เสนิยสฺส    พิมฺพิสารสฺส    ปาสาทํ    สุวณฺณนฺติ
อธิมุจฺจิ  ฯ  โส  [๓]-  อโหสิ  สพฺพโสวณฺณมโย  ๔-  ฯ  อิทํ  ปน เต
มหาราช   ตาวพหุํ   สุวณฺณํ   กุโตติ  ๕-  ฯ  อญฺญาตํ  ภนฺเต  อยฺยสฺส
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปุจฺฉติ ฯ ๒ โป. สี. ม. ยุ. อิมํ ฯ ๓ ม. ปาสาโท ฯ ๔ ม. สพฺพโส สุวณฺณมโย ฯ
@๕ โป. กุโต ลทฺธนฺติ ฯ
เสเวโส ๑- อิทฺธานุภาโวติ ตํ อารามิกกุลํ มุญฺจาเปสิ ฯ
     [๔๗]   มนุสฺสา  อยฺเยน  กิร  ปิลินฺทวจฺเฉน  สราชิกาย  ปริสาย
อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ    อิทฺธิปาฏิหาริยํ    ทสฺสิตนฺติ   อตฺตมนา   อภิปฺปสนฺนา
อายสฺมโต    ปิลินฺทวจฺฉสฺส    ปญฺจ    เภสชฺชานิ   อภิหรึสุ   เสยฺยถีทํ
สปฺปึ   นวนีตํ   เตลํ   มธุํ   ผาณิตํ  ฯ  ปกติยาปิจายสฺมา  ปิลินฺทวจฺโฉ
ลาภี   โหติ   ปญฺจนฺนํ  เภสชฺชานํ  ลทฺธํ  ลทฺธํ  ปริสาย  วิสฺสชฺเชติ  ฯ
ปริสา   จสฺส   โหติ   พาหุลฺลิกา  ลทฺธํ  ลทฺธํ  โกลมฺเพปิ  ๓-  ฆเฏปิ
ปูเรตฺวา   ปฏิสาเมติ  ปริสฺสาวนานิปิ  ถวิกาโยปิ  ปูเรตฺวา  วาตปาเนสุ
ลคฺเคติ   ๔-  ฯ  ตานิ  โอลีนวีลินานิ  ติฏฺฐนฺติ  ฯ  อุนฺทุเรหิปิ  วิหารา
โอกิณฺณวิกิณฺณา   โหนฺติ  ฯ  มนุสฺสา  วิหารจาริกํ  อาหิณฺฑนฺตา  ปสฺสิตฺวา
อุชฺฌายนฺติ    ขียนฺติ   วิปาเจนฺติ   อนฺโตโกฏฺฐาคาริกา   อิเม   สมณา
สกฺยปุตฺติยา   เสยฺยถาปิ   ราชา   มาคโธ   เสนิโย   พิมฺพิสาโรติ  ฯ
อสฺโสสุํ  โข  ภิกฺขู  เตสํ มนุสฺสานํ อุชฺฌายนฺตานํ ขียนฺตานํ วิปาเจนฺตานํ ฯ
เย   เต   ภิกฺขู  อปฺปิจฺฉา  ฯเปฯ  เต  อุชฺฌายนฺติ  ขียนฺติ  วิปาเจนฺติ
กถํ หิ นาม ภิกฺขู เอวรูปาย พาหุลฺลาย เจเตสฺสนฺตีติ ฯ
     {๔๗.๑}   อถโข เต ภิกฺขู ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ สจฺจํ กิร ภิกฺขเว
ภิกฺขู  เอวรูปาย  พาหุลฺลาย  เจเตสฺสนฺตีติ  ๕-  ฯ  สจฺจํ ภควาติ ฯเปฯ
วิครหิตฺวา  ธมฺมึ  กถํ  กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ยานิ โข ปน ตานิ คิลานานํ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. สี. ม. ยุ. อยฺยสฺส เอโส ฯ ๒ ม. ยุ. ผาณิตนฺติ ฯ ๓ โป. โกลุมฺเพปิ ฯ
@ม. โกฬุมฺเพปิ ฯ ๔ ม. ยุ. ลคฺคนฺติ ฯ ๕ ม. ยุ. เจเตนฺตีติ ฯ
ภิกฺขูนํ   ปฏิสายนียานิ   เภสชฺชานิ   เสยฺยถีทํ  สปฺปิ  นวนีตํ  เตลํ  มธุ
ผาณิตํ   ตานิ   ปฏิคฺคเหตฺวา   สตฺตาหปรมํ  สนฺนิธิการกํ  ปริภุญฺชิตพฺพานิ
ตํ อติกฺกามยโต ยถาธมฺโม กาเรตพฺโพติ ฯ
                    เภสชฺชอนุญฺญาตภาณวารํ ปฐมํ ฯ


             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕ หน้าที่ ๓๘-๕๘.
http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=5&item=25&items=23&modeTY=2
             อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=5&item=25&items=23&modeTY=2&mode=bracket
             อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=5&item=25&items=23&modeTY=2
             อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=5&item=25&items=23&modeTY=2
             ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=5&i=25
             The Pali Atthakatha in Thai :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=3&A=3866
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=3&A=3866
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๕
http://84000.org/tipitaka/read/?index_5