Kosambikkhandhakaṃ
[238] Tena samayena buddho bhagavā kosambiyaṃ viharati
ghositārāme . tena kho pana samayena aññataro bhikkhu āpattiṃ
āpanno hoti . so tassā āpattiyā āpattidiṭṭhi hoti
aññe bhikkhū tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhino honti .
So aparena samayena tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi hoti
aññe bhikkhū tassā āpattiyā āpattidiṭṭhino honti .
Athakho te bhikkhū taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ āpattiṃ tvaṃ *- āvuso āpanno
passasetaṃ āpattinti. Natthi me āvuso āpatti yamahaṃ passeyyanti.
{238.1} Athakho te bhikkhū sāmaggiṃ labhitvā taṃ bhikkhuṃ āpattiyā
adassane ukkhipiṃsu . so ca bhikkhu bahussuto hoti āgatāgamo dhammadharo
vinayadharo mātikādharo paṇḍito byatto medhāvī lajjī kukkuccako
sikkhākāmo . athakho so bhikkhu sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū
upasaṅkamitvā etadavoca anāpatti esā āvuso nesā āpatti
anāpannomhi namhi āpanno anukkhittomhi namhi ukkhitto
adhammikenamhi kammena ukkhitto kuppena aṭṭhānārahena hotha
me āyasmanto dhammato vinayato pakkhāti . alabhi kho so bhikkhu
sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū pakkhe . jānapadānaṃ [1]- ca sandiṭṭhānaṃ
sambhattānaṃ bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ pāhesi anāpatti esā āvuso
@Footnote: 1 Ma. Yu. pisaddo.
@* mīkārkṛ´์ khagœ tavaṃ peḌna tvaṃ
Nesā āpatti anāpannomhi namhi āpanno anukkhittomhi
namhi ukkhitto adhammikenamhi kammena ukkhitto kuppena
aṭṭhānārahena hontu me āyasmanto dhammato vinayato pakkhāti .
Alabhi kho so bhikkhu jānapadepi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū pakkhe.
{238.2} Athakho te ukkhittānuvattakā bhikkhū yena ukkhepakā bhikkhū
tenupasaṅkamiṃsu upasaṅkamitvā ukkhepake bhikkhū etadavocuṃ anāpatti
esā āvuso nesā āpatti anāpanno eso bhikkhu neso
bhikkhu āpanno anukkhitto eso bhikkhu neso bhikkhu ukkhitto
adhammikena kammena ukkhitto kuppena aṭṭhānārahenāti.
{238.3} Evaṃ vutte ukkhepakā bhikkhū ukkhittānuvattake bhikkhū
etadavocuṃ āpatti esā āvuso nesā anāpatti āpanno eso
bhikkhu neso bhikkhu anāpanno ukkhitto eso bhikkhu neso bhikkhu
anukkhitto dhammikena kammena ukkhitto akuppena ṭhānārahena mā
kho tumhe āyasmanto etaṃ ukkhittakaṃ bhikkhuṃ anuvattittha anuparivārethāti.
Evaṃpi kho te ukkhittānuvattakā bhikkhū ukkhepakehi bhikkhūhi
vuccamānā tatheva taṃ ukkhittakaṃ bhikkhuṃ anuvattiṃsu anuparivāresuṃ.
[239] Athakho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ
nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca idha bhante aññataro
bhikkhu āpattiṃ āpanno ahosi so tassā āpattiyā āpattidiṭṭhi
Ahosi aññe bhikkhū tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhino
ahesuṃ so aparena samayena tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi
ahosi aññe bhikkhū tassā āpattiyā āpattidiṭṭhino ahesuṃ
athakho te bhante bhikkhū taṃ bhikkhuṃ etadavocuṃ āpattiṃ tvaṃ
āvuso āpanno passasetaṃ āpattinti natthi me āvuso
āpatti yamahaṃ passeyyanti athakho te bhante bhikkhū sāmaggiṃ
labhitvā taṃ bhikkhuṃ āpattiyā adassane ukkhipiṃsu so ca bhante
bhikkhu bahussuto āgatāgamo dhammadharo vinayadharo mātikādharo
paṇḍito byatto medhāvī lajjī kukkuccako sikkhākāmo
athakho so bhante bhikkhu sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū upasaṅkamitvā
etadavoca anāpatti esā āvuso nesā āpatti anāpannomhi
namhi āpanno anukkhittomhi namhi ukkhitto adhammikenamhi
kammena ukkhitto kuppena aṭṭhānārahena hotha me āyasmanto
dhammato vinayato pakkhāti alabhi kho so bhante bhikkhu sandiṭṭhe sambhatte
bhikkhū pakkhe jānapadānaṃpi sandiṭṭhānaṃ sambhattānaṃ [1]- santike
dūtaṃ pāhesi anāpatti esā āvuso nesā āpatti anāpannomhi
namhi āpanno anukkhittomhi namhi ukkhitto adhammikenamhi
kammena ukkhitto kuppena aṭṭhānārahena hontu me āyasmanto
dhammato vinayato pakkhāti alabhi kho so bhante bhikkhu jānapadepi sandiṭṭhe
@Footnote: 1 Ma. bhikkhūnaṃ.
Sambhatte bhikkhū pakkhe
{239.1} athakho te bhante ukkhittānuvattakā bhikkhū yena
ukkhepakā bhikkhū tenupasaṅkamiṃsu upasaṅkamitvā ukkhepake bhikkhū
etadavocuṃ anāpatti esā āvuso nesā āpatti anāpanno
eso bhikkhu neso bhikkhu āpanno anukkhitto eso bhikkhu neso
bhikkhu ukkhitto adhammikena kammena ukkhitto kuppena
aṭṭhānārahenāti evaṃ vutte [1]- bhante ukkhepakā bhikkhū
ukkhittānuvattake bhikkhū etadavocuṃ āpatti esā āvuso
nesā anāpatti āpanno eso bhikkhu neso bhikkhu anāpanno
ukkhitto eso bhikkhu neso bhikkhu anukkhitto dhammikena kammena
ukkhitto akuppena ṭhānārahena mā kho tumhe āyasmanto etaṃ
ukkhittakaṃ bhikkhuṃ anuvattittha anuparivārethāti evaṃpi kho te bhante
ukkhittānuvattakā bhikkhū ukkhepakehi bhikkhūhi vuccamānā tatheva
taṃ ukkhittakaṃ bhikkhuṃ anuvattanti anuparivārentīti.
{239.2} Athakho bhagavā bhinno bhikkhusaṅgho bhinno bhikkhusaṅghoti
uṭṭhāyāsanā yena ukkhepakā bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
paññatte āsane nisīdi . nisajja kho bhagavā ukkhepake bhikkhū
etadavoca mā kho tumhe bhikkhave paṭibhāti no paṭibhāti noti
yasmiṃ vā tasmiṃ vā bhikkhuṃ ukkhipitabbaṃ maññittha.
{239.3} Idha pana bhikkhave bhikkhu āpattiṃ āpanno
hoti . so tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi hoti
aññe bhikkhū tassā āpattiyā āpattidiṭṭhino
@Footnote: 1 Po. Ma. te.
Honti . te ce bhikkhave bhikkhū taṃ bhikkhuṃ evaṃ jānanti ayaṃ
kho āyasmā bahussuto .pe. sikkhākāmo sace mayaṃ imaṃ
bhikkhuṃ āpattiyā adassane ukkhipissāma na mayaṃ iminā bhikkhunā
saddhiṃ uposathaṃ karissāma vinā iminā bhikkhunā uposathaṃ karissāma
bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo
saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇanti . bhedagarukehi
bhikkhave bhikkhūhi na so bhikkhu āpattiyā adassane ukkhipitabbo.
{239.4} Idha pana bhikkhave bhikkhu āpattiṃ āpanno hoti. So
tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi hoti aññe bhikkhū tassā
āpattiyā āpattidiṭṭhino honti . te ce bhikkhave bhikkhū taṃ bhikkhuṃ
evaṃ jānanti ayaṃ kho āyasmā bahussuto .pe. sikkhākāmo
sace mayaṃ imaṃ bhikkhuṃ āpattiyā adassane ukkhipissāma na mayaṃ
iminā bhikkhunā saddhiṃ pavāressāma vinā iminā bhikkhunā
pavāressāma na mayaṃ iminā bhikkhunā saddhiṃ saṅghakammaṃ karissāma
vinā iminā bhikkhunā saṅghakammaṃ karissāma na mayaṃ iminā bhikkhunā
saddhiṃ āsane nisīdissāma vinā iminā bhikkhunā āsane nisīdissāma
na mayaṃ iminā bhikkhunā saddhiṃ yāgupāne nisīdissāma vinā iminā
bhikkhunā yāgupāne nisīdissāma na mayaṃ iminā bhikkhunā saddhiṃ
bhattagge nisīdissāma vinā iminā bhikkhunā bhattagge nisīdissāma
na mayaṃ iminā bhikkhunā saddhiṃ ekacchanne vasissāma vinā iminā
Bhikkhunā ekacchanne vasissāma na mayaṃ iminā bhikkhunā saddhiṃ
yathāvuḍḍhaṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ karissāma
vinā iminā bhikkhunā yathāvuḍḍhaṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ
sāmīcikammaṃ karissāma bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍanaṃ
kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ
saṅghanānākaraṇanti . bhedagarukehi bhikkhave bhikkhūhi na so bhikkhu
āpattiyā adassane ukkhipitabboti.
{239.5} Athakho bhagavā ukkhepakānaṃ bhikkhūnaṃ etamatthaṃ
bhāsitvā uṭṭhāyāsanā yena ukkhittānuvattakā bhikkhū
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi . nisajja
kho bhagavā ukkhittānuvattake bhikkhū etadavoca mā kho tumhe
bhikkhave āpattiṃ āpajjitvā namha āpannā namha āpannāti
āpattiṃ na paṭikātabbaṃ maññittha.
{239.6} Idha pana bhikkhave bhikkhu āpattiṃ āpanno hoti .
So tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi hoti aññe bhikkhū tassā
āpattiyā āpattidaṭṭhino honti . so ce bhikkhave bhikkhu te bhikkhū
evaṃ jānāti ime kho āyasmanto 1- bahussutā .pe. Sikkhākāmā
nālaṃ mamaṃ vā kāraṇā aññesaṃ vā kāraṇā chandā dosā mohā bhayā
agatiṃ gantuṃ sace maṃ ime bhikkhū āpattiyā adassane ukkhipissanti
na mayā saddhiṃ uposathaṃ karissanti vinā mayā uposathaṃ karissanti
@Footnote: 1 Sī. Yu. āyasmantā.
Bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo
saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇanti . bhedagarukena
bhikkhave bhikkhunā paresaṃpi saddhāya sā āpatti desetabbā.
{239.7} Idha pana bhikkhave bhikkhu āpattiṃ āpanno hoti .
So tassā āpattiyā anāpattidiṭṭhi hoti aññe bhikkhū tassā
āpattiyā āpattidiṭṭhino honti . so ce bhikkhave bhikkhu te
bhikkhū evaṃ jānāti ime kho āyasmanto bahussutā .pe.
Sikkhākāmā nālaṃ mamaṃ vā kāraṇā aññesaṃ vā kāraṇā
chandā dosā mohā bhayā agatiṃ gantuṃ sace maṃ ime bhikkhū āpattiyā
adassane ukkhipissanti na mayā saddhiṃ pavāressanti vinā mayā
pavāressanti na mayā saddhiṃ saṅghakammaṃ karissanti vinā mayā
saṅghakammaṃ karissanti na mayā saddhiṃ āsane nisīdissanti vinā
mayā āsane nisīdissanti na mayā saddhiṃ yāgupāne nisīdissanti
vinā mayā yāgupāne nisīdissanti na mayā saddhiṃ bhattagge
nisīdissanti vinā mayā bhattagge nisīdissanti na mayā saddhiṃ
ekacchanne vasissanti vinā mayā ekacchanne vasissanti na
mayā saddhiṃ yathāvuḍḍhaṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ
karissanti vinā mayā yathāvuḍḍhaṃ abhivādanaṃ paccuṭṭhānaṃ añjalikammaṃ
sāmīcikammaṃ karissanti bhavissati saṅghassa tatonidānaṃ bhaṇḍanaṃ
kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ
Saṅghanānākaraṇanti . bhedagarukena bhikkhave bhikkhunā paresaṃpi
saddhāya sā āpatti desetabbāti . athakho bhagavā ukkhittānuvattakānaṃ
bhikkhūnaṃ etamatthaṃ bhāsitvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
[240] Tena kho pana samayena ukkhittānuvattakā bhikkhū tattheva
antosīmāya uposathaṃ karonti saṅghakammaṃ karonti . ukkhepakā pana
bhikkhū nissīmaṃ gantvā uposathaṃ karonti saṅghakammaṃ karonti . athakho
aññataro ukkhepako bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho
so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca te bhante ukkhittānuvattakā
bhikkhū tattheva antosīmāya uposathaṃ karonti saṅghakammaṃ karonti
mayaṃ pana bhante ukkhepakā bhikkhū nissīmaṃ gantvā uposathaṃ karoma
saṅghakammaṃ karomāti.
{240.1} Te ce bhikkhu ukkhittānuvattakā bhikkhū tattheva
antosīmāya uposathaṃ karissanti saṅghakammaṃ karissanti yathā
mayā ñatti ca anussāvanā ca paññattā tesaṃ tāni kammāni
dhammikāni bhavissanti akuppāni ṭhānārahāni . tumhe ce
bhikkhu ukkhepakā bhikkhū tattheva antosīmāya uposathaṃ karissatha
saṅghakammaṃ karissatha yathā mayā ñatti ca anussāvanā ca paññattā
tumhākampi tāni kammāni dhammikāni bhavissanti akuppāni ṭhānārahāni.
Taṃ kissa hetu . nānāsaṃvāsakā te 1- bhikkhu tumhehi
tumhe ca tehi nānāsaṃvāsakā . dvemā bhikkhu nānāsaṃvāsakabhūmiyo
@Footnote: 1 Ma. Yu. ete.
Attanā vā attānaṃ nānāsaṃvāsakaṃ karoti samagto vā naṃ saṅgho
ukkhipati adassane vā appaṭikamme vā appaṭinissagge vā imā
kho bhikkhu dve nānāsaṃvāsakabhūmiyo.
{240.2} Dvemā bhikkhu samānasaṃvāsakabhūmiyo attanā vā
attānaṃ samānasaṃvāsakaṃ 1- karoti samaggo vā naṃ saṅgho ukkhittaṃ
osāreti adassane vā appaṭikamme vā appaṭinissagge vā
imā kho bhikkhu dve samānasaṃvāsakabhūmiyoti.
[241] Tena kho pana samayena bhikkhū bhattagge antaraghare
bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ ananulomikaṃ
kāyakammaṃ vacīkammaṃ upadaṃsenti hatthaparāmāsaṃ karonti . manussā
ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṃ hi nāma samaṇā sakyaputtiyā
bhattagge antaraghare bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā
aññamaññaṃ ananulomikaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ upadaṃsessanti
hatthaparāmāsaṃ karissantīti . assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ
ujjhāyantānaṃ khīyantānaṃ vipācentānaṃ . ye te bhikkhū appicchā
.pe. te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṃ hi nāma bhikkhū bhattagge
antaraghare bhaṇḍanajātā .pe. hatthaparāmāsaṃ karissantīti .
Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ . saccaṃ kira bhikkhave
bhikkhū bhattagge antaraghare bhaṇḍanajātā .pe. hatthaparāmāsaṃ
karontīti . saccaṃ bhagavāti . vigarahi buddho bhagavā .pe.
@Footnote: 1 Ma. samānasaṃvāsaṃ.
Vigarahitvā dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi bhinne bhikkhave saṅghe
adhammiyamāne 1- asammodikāya vattamānāya ettāvatā na
aññamaññaṃ ananulomikaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ upadaṃsessāma
hatthaparāmāsaṃ karissāmāti āsane nisīditabbaṃ bhinne bhikkhave saṅghe
dhammiyamāne 1- sammodikāya vattamānāya āsanantarikāya nisīditabbanti.
[242] Tena kho pana samayena bhikkhū saṅghamajjhe bhaṇḍanajātā
kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti .
Te na sakkonti taṃ adhikaraṇaṃ vūpasametuṃ . athakho aññataro bhikkhu
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā
ekamantaṃ aṭṭhāsi . ekamantaṃ ṭhito kho so bhikkhu bhagavantaṃ
etadavoca idha bhante bhikkhū saṅghamajjhe bhaṇḍanajātā kalahajātā
vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti te na
sakkonti taṃ adhikaraṇaṃ vūpasametuṃ sādhu bhante bhagavā yena te
bhikkhū tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyāti . adhivāsesi bhagavā
tuṇhībhāvena . athakho bhagavā yena te bhikkhū tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi . nisajja kho bhagavā te bhikkhū
etadavoca alaṃ bhikkhave mā bhaṇḍanaṃ mā kalahaṃ mā viggahaṃ mā
vivādanti . evaṃ vutte aññataro adhammavādī bhikkhu bhagavantaṃ
etadavoca āgametu bhante bhagavā dhammasāmī appossukko
bhante bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu mayametena
@Footnote: 1 Ma. adhammiyāyamāne.
Bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmāti .
Dutiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca alaṃ bhikkhave mā bhaṇḍanaṃ mā
kalahaṃ mā viggahaṃ mā vivādanti . dutiyampi kho so adhammavādī
bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca āgametu bhante bhagavā dhammasāmī
appossukko bhante bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu
mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmāti.
[243] Athakho bhagavā bhikkhū āmantesi bhūtapubbaṃ bhikkhave
bārāṇasiyaṃ brahmadatto nāma kāsīrājā ahosi aḍḍho mahaddhano
mahābhogo mahabbalo mahāvāhano mahāvijito paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro.
Dīghīti nāma kosalarājā ahosi daliddo appadhano appabhogo
appabalo appavāhano appavijito aparipuṇṇakosakoṭṭhāgāro .
Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā caturaṅginiṃ senaṃ
sannayhitvā dīghītiṃ kosalarājānaṃ abbhuyyāsi . assosi kho
bhikkhave dīghīti kosalarājā brahmadatto kira kāsīrājā caturaṅginiṃ
senaṃ sannayhitvā maṃ 1- abbhuyyātoti . athakho bhikkhave dīghītissa
kosalarañño etadahosi brahmadatto kho kāsīrājā aḍḍho
mahaddhano mahābhogo mahabbalo mahāvāhano mahāvijito
paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro ahaṃ panamhi daliddo appadhano appabhogo
appabalo appavāhano appavijito aparipuṇṇakosakoṭṭhāgāro
@Footnote: 1 Sī. Yu. mama. Ma. mamaṃ.
Nāhaṃ paṭibalo brahmadattena kāsīraññā ekasaṅghātaṃpi sahituṃ
yannūnāhaṃ paṭikacceva 1- nagaramhā nippateyyanti.
{243.1} Athakho bhikkhave dīghīti kosalarājā mahesiṃ ādāya
paṭikacceva nagaramhā nippati . athakho bhikkhave brahmadatto
kāsīrājā dīghītissa kosalarañño balañca vāhanañca janapadañca
kosañca koṭṭhāgārañca abhivijiya ajjhāvasati 2- . athakho bhikkhave
dīghīti kosalarājā sapajāpatiko yena bārāṇasī tena pakkāmi
anupubbena yena bārāṇasī tadavasari . tatra sudaṃ bhikkhave dīghīti
kosalarājā sapajāpatiko bārāṇasiyaṃ aññatarasmiṃ paccantime
okāse kumbhakāranivesane aññātakavesena paribbājakacchannena
paṭivasati.
{243.2} Athakho bhikkhave dīghītissa kosalarañño mahesī
nacirasseva gabbhinī ahosi . tassā evarūpo dohaḷo [3]- hoti icchati
suriyassa uggamanakāle caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ 4- subhūmiyaṃ 5- ṭhitaṃ
passituṃ khaggānañca dhovanaṃ pātuṃ . athakho bhikkhave dīghītissa kosalarañño
mahesī dīghītiṃ kosalarājānaṃ etadavoca gabbhinimhi deva tassā me
evarūpo dohaḷo uppanno icchāmi suriyassa uggamanakāle caturaṅginiṃ
senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ subhūmiyaṃ 5- ṭhitaṃ passituṃ khaggānañca dhovanaṃ
pātunti . kuto devi amhākaṃ duggatānaṃ caturaṅginī senā sannaddhā
vammikā subhūmiyaṃ 5- ṭhitā khaggānañca dhovananti 6- . Sacāhaṃ deva na
labhissāmi marissāmīti . tena kho pana bhikkhave 7- samayena
@Footnote: 1 Sī. Yu. paṭigacceva. 2 Sī. ajjhāvasi. 3 Ma. uppanno. 4 Sī. vammitaṃ.
@5 Ma. subhūme. 6 Ma. dhovanaṃ pātunti. 7 Ma. ayaṃ pāṭho natthi.
Brahmadattassa kāsīrañño purohito brāhmaṇo dīghītissa
kosalarañño sahāyo hoti . athakho bhikkhave dīghīti kosalarājā
yena brahmadattassa kāsīrañño purohito brāhmaṇo tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā brahmadattassa kāsīrañño purohitaṃ brāhmaṇaṃ
etadavoca sakhī te samma gabbhinī tassā evarūpo dohaḷo uppanno
icchati suriyassa uggamanakāle caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ
subhūmiyaṃ ṭhitaṃ passituṃ khaggānañca dhovanaṃ pātunti . tenahi deva
mayaṃpi deviṃ passāmāti.
{243.3} Athakho bhikkhave dīghītissa kosalarañño mahesī yena
brahmadattassa kāsīrañño purohito brāhmaṇo tenupasaṅkami .
Addasā kho bhikkhave brahmadattassa kāsīrañño purohito
brāhmaṇo dīghītissa kosalarañño mahesiṃ dūrato va āgacchantiṃ
disvāna uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena
dīghītissa kosalarañño mahesī tenañjalimpaṇāmetvā tikkhattuṃ
udānaṃ udānesi kosalarājā vata bho kucchigato kosalarājā
vata bho kucchigatoti avimanā 1- devi hohi lacchasi suriyassa
uggamanakāle caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ subhūmiyaṃ ṭhitaṃ
passituṃ khaggānañca dhovanaṃ pātunti . athakho bhikkhave brahmadattassa
kāsīrañño purohito brāhmaṇo yena brahmadatto kāsīrājā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā brahmadattaṃ kāsīrājānaṃ etadavoca
tathā deva nimittāni dissanti sve suriyassa uggamanakāle
@Footnote: 1 Ma. attamanā.
Caturaṅginī senā sannaddhā vammikā subhūmiyaṃ tiṭṭhatu khaggā ca
dhoviyantūti . athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā manusse
āṇāpesi yathā bhaṇe purohito brāhmaṇo āha tathā karothāti .
Alabhi kho bhikkhave dīghītissa kosalarañño mahesī suriyassa uggamanakāle
caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ subhūmiyaṃ ṭhitaṃ passituṃ khaggānañca
dhovanaṃ pātuṃ.
{243.4} Athakho bhikkhave dīghītissa kosalarañño mahesī
tassa gabbhassa paripākamanvāya puttaṃ vijāyi . tassa dīghāvūti
nāmaṃ akaṃsu . athakho bhikkhave dīghāvu kumāro nacirasseva viññutaṃ
pāpuṇi . athakho bhikkhave dīghītissa kosalarañño etadahosi ayaṃ
kho brahmadatto kāsīrājā bahuno amhākaṃ anatthassa kārako
iminā amhākaṃ balañca vāhanañca janapado ca koso ca
koṭṭhāgārañca acchinnaṃ sacāyaṃ amhe jānissati sabbe va tayo
ghātāpessati yannūnāhaṃ dīghāvuṃ kumāraṃ bahinagare vāseyyanti .
Athakho bhikkhave dīghīti kosalarājā dīghāvuṃ kumāraṃ bahinagare vāsesi.
Athakho bhikkhave dīghāvu kumāro bahinagare paṭivasanto nacirasseva
sabbasippāni sikkhi.
[244] Tena kho pana bhikkhave 1- samayena dīghītissa kosalarañño
kappako brahmadatte kāsīraññe paṭivasati . addasā kho bhikkhave
dīghītissa kosalarañño kappako dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ
bārāṇasiyaṃ aññatarasmiṃ paccantime okāse kumbhakāranivesane
@Footnote: 1 Ma. ayaṃ pāṭho na dissati.
Aññātakavesena paribbājakacchannena paṭivasantaṃ disvāna yena
brahmadatto kāsīrājā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā brahmadattaṃ
kāsīrājānaṃ etadavoca dīghīti deva kosalarājā sapajāpatiko
bārāṇasiyaṃ aññatarasmiṃ paccantime okāse kumbhakāranivesane
aññātakavesena paribbājakacchannena paṭivasatīti . athakho bhikkhave
brahmadatto kāsīrājā manusse āṇāpesi tenahi bhaṇe dīghītiṃ
kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ ānethāti . evaṃ devāti kho bhikkhave
te manussā brahmadattassa kāsīrañño paṭissuṇitvā dīghītiṃ
kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ ānesuṃ.
{244.1} Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā manusse
āṇāpesi tenahi bhaṇe dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ daḷhāya
rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā
kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṃ 1- siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ
parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa
catudhā chinditvā catuddisā bilāni nikkhipathāti . evaṃ devāti
kho bhikkhave te manussā brahmadattassa kāsīrañño paṭissuṇitvā 2-
dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ
gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena
rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinenti.
{244.2} Athakho bhikkhave dīghāvussa kumārassa
etadahosi ciraṃ diṭṭhā 3- kho me mātāpitaro
@Footnote: 1 Po. rathiyā rathiyaṃ. Ma. rathikāya rathikaṃ. 2 Po. Ma. Yu. paṭissutvā.
@3 Sī. Yu. ciradiṭṭhā.
Yannūnāhaṃ mātāpitaro passeyyanti . athakho bhikkhave dīghāvu
kumāro bārāṇasiṃ pavisitvā addasa mātāpitaro daḷhāya rajjuyā
pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena
paṇavena rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinente disvāna
yena mātāpitaro tenupasaṅkami . addasā kho bhikkhave dīghīti
kosalarājā dīghāvuṃ kumāraṃ dūrato va āgacchantaṃ disvāna dīghāvuṃ
kumāraṃ etadavoca mā kho tvaṃ tāta dīghāvu dīghaṃ passa mā rassaṃ na hi
tāta dīghāvu verena verā sammanti averena hi tāta dīghāvu verā
sammantīti.
{244.3} Evaṃ vutte bhikkhave te manussā dīghītiṃ kosalarājānaṃ
etadavocuṃ ummattako ayaṃ dīghīti kosalarājā vippalapati ko imassa
dīghāvu kaṃ ayaṃ evamāha mā kho tvaṃ tāta dīghāvu dīghaṃ passa mā
rassaṃ na hi tāta dīghāvu verena verā sammanti averena hi tāta
dīghāvu verā sammantīti . nāhaṃ bhaṇe ummattako vippalapāmi
apica yo viññū so vibhāvessatīti . dutiyampi kho bhikkhave .pe.
Tatiyampi kho bhikkhave dīghīti kosalarājā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca
mā kho tvaṃ tāta dīghāvu dīghaṃ passa mā rassaṃ na hi tāta dīghāvu
verena verā sammanti averena hi tāta dīghāvu verā sammantīti.
Tatiyampi kho bhikkhave te manussā dīghītiṃ kosalarājānaṃ etadavocuṃ
ummattako ayaṃ dīghīti kosalarājā vippalapati ko imassa
Dīghāvu kaṃ ayaṃ evamāha mā kho tvaṃ tāta dīghāvu dīghaṃ passa
mā rassaṃ na hi tāta dīghāvu verena verā sammanti averena
hi tāta dīghāvu verā sammantīti . nāhaṃ bhaṇe ummattako
vippalapāmi apica yo viññū so vibhāvessatīti . athakho
bhikkhave te manussā dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ rathiyāya rathiyaṃ
siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā
dakkhiṇato nagarassa catudhā chinditvā catuddisā bilāni nikkhipitvā
gumbaṃ ṭhapetvā pakkamiṃsu.
{244.4} Athakho bhikkhave dīghāvu kumāro bārāṇasiṃ pavisitvā
suraṃ nīharitvā gumbiye pāyesi . yadā te mattā ahesuṃ patitā
atha kaṭṭhāni saṅkaḍḍhitvā [1]- mātāpitūnaṃ sarīraṃ citakaṃ āropetvā
aggiṃ datvā pañjaliko tikkhattuṃ citakaṃ padakkhiṇaṃ akāsi.
{244.5} Tena kho pana bhikkhave samayena brahmadatto
kāsīrājā uparipāsādavaragato hoti . addasā kho bhikkhave
brahmadatto kāsīrājā dīghāvuṃ kumāraṃ pañjalikaṃ tikkhattuṃ citakaṃ
padakkhiṇaṃ karontaṃ disvānassa etadahosi nissaṃsayaṃ kho so
manusso dīghītissa kosalarañño ñāti vā sālohito vā aho
me anatthako na hi nāma me koci ārocessatīti . athakho
bhikkhave dīghāvu kumāro araññaṃ gantvā yāvadatthaṃ kanditvā
roditvā vappaṃ 2- puñchitvā bārāṇasiṃ pavisitvā antepurassa sāmantā
hatthisālaṃ gantvā hatthācariyaṃ etadavoca icchāmahaṃ ācariya
@Footnote: 1 Ma. Yu. citakaṃ karitvā. 2 Ma. khappaṃ.
Sippaṃ sikkhitunti . tenahi bhaṇe māṇavaka sikkhassūti . athakho
bhikkhave dīghāvu kumāro rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṃ
mañjunā sarena gāyi vīṇañca vādesi.
{244.6} Assosi kho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā rattiyā
paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṃ mañjunā sarena gītaṃ vīṇañca
vāditaṃ sutvāna manusse pucchi ko bhaṇe rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya
hatthisālāyaṃ mañjunā sarena gāyi vīṇañca vādesīti . amukassa deva
hatthācariyassa antevāsī māṇavako rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya
hatthisālāyaṃ mañjunā sarena gāyi vīṇañca vādesīti . tenahi bhaṇe taṃ
māṇavakaṃ ānethāti . Evaṃ devāti kho bhikkhave te manussā brahmadattassa
kāsīrañño paṭissuṇitvā dīghāvuṃ kumāraṃ ānesuṃ.
{244.7} Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā dīghāvuṃ kumāraṃ
etadavoca tvaṃ bhaṇe māṇavaka rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya
hatthisālāyaṃ mañjunā sarena gāyi vīṇañca vādesīti . evaṃ
devāti . tenahi [1]- bhaṇe māṇavaka gāyassu vīṇañca vādehīti.
Evaṃ devāti kho bhikkhave dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsīrañño
paṭissuṇitvā ārādhāpekkho mañjunā sarena gāyi vīṇañca vādesi .
Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca
tvaṃ bhaṇe māṇavaka maṃ upaṭṭhahāti . evaṃ devāti kho bhikkhave dīghāvu
kumāro brahmadattassa kāsīrañño paccassosi . athakho bhikkhave
@Footnote: 1 Ma. Yu. tvaṃ.
Dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsīrañño pubbuṭṭhāyī ahosi
pacchānipātī kiṃkārapaṭissāvī 1- manāpacārī piyavādī . athakho
bhikkhave brahmadatto kāsīrājā dīghāvuṃ kumāraṃ nacirasseva abbhantarike 2-
vissāsikaṭṭhāne ṭhapesi.
{244.8} Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā dīghāvuṃ kumāraṃ
etadavoca tenahi bhaṇe māṇavaka rathaṃ yojehi migavaṃ gamissāmāti .
Evaṃ devāti kho bhikkhave dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsīrañño
paṭissuṇitvā rathaṃ yojetvā brahmadattaṃ kāsīrājānaṃ etadavoca
yutto kho te deva ratho yassadāni kālaṃ maññasīti.
{244.9} Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā rathaṃ abhirūhi
dīghāvu kumāro rathaṃ pesesi . tathā tathā rathaṃ pesesi yathā yathā
aññeneva senā agamāsi aññeneva ratho . athakho bhikkhave
brahmadatto kāsīrājā dūraṃ gantvā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca
tenahi bhaṇe māṇavaka rathaṃ muñcassu kilantomhi nipajjissāmīti .
Evaṃ devāti kho bhikkhave dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsīrañño
paṭissuṇitvā rathaṃ muñcitvā paṭhaviyaṃ pallaṅkena nisīdi . athakho
bhikkhave brahmadatto kāsīrājā dīghāvussa kumārassa ucchaṅge sīsaṃ
katvā seyyaṃ kappesi . tassa kilantassa muhuttakeneva niddaṃ
okkami . athakho bhikkhave dīghāvussa kumārassa etadahosi ayaṃ
kho brahmadatto kāsīrājā bahuno amhākaṃ anatthassa kārako
iminā amhākaṃ balañca vāhanañca janapado ca koso ca
@Footnote: 1 Po. kiṃkāraṇapaṭissāvī 2 Ma. abbhantarime.
Koṭṭhāgārañca acchinnaṃ iminā ca me mātāpitaro hatā ayaṃ khvassa
kālo yohaṃ veraṃ appeyyanti kosiyā khaggaṃ nibbāhi.
{244.10} Athakho bhikkhave dīghāvussa kumārassa etadahosi
pitā kho maṃ maraṇakāle avaca mā kho tvaṃ tāta dīghāvu dīghaṃ passa
mā rassaṃ na hi tāta dīghāvu verena verā sammanti averena hi
tāta dīghāvu verā sammantīti na kho me taṃ paṭirūpaṃ yohaṃ pitu vacanaṃ
atikkameyyanti kosiyā khaggaṃ pavesesi . dutiyampi kho bhikkhave
.pe. tatiyampi kho bhikkhave dīghāvussa kumārassa etadahosi ayaṃ
kho brahmadatto kāsīrājā bahuno amhākaṃ anatthassa kārako
iminā amhākaṃ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca
acchinnaṃ iminā ca me mātāpitaro hatā ayaṃ khvassa kālo yohaṃ veraṃ
appeyyanti kosiyā khaggaṃ nibbāhi . tatiyampi kho bhikkhave
dīghāvussa kumārassa etadahosi pitā kho maṃ maraṇakāle avaca mā
kho tvaṃ tāta dīghāvu dīghaṃ passa mā rassaṃ na hi tāta dīghāvu verena
verā sammanti averena hi tāta dīghāvu verā sammantīti na kho
me taṃ paṭirūpaṃ yohaṃ pitu vacanaṃ atikkameyyanti punadeva kosiyā
khaggaṃ pavesesi.
{244.11} Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā bhīto ubbiggo
ussaṅkī utrasto sahasā vuṭṭhāsi . athakho bhikkhave dīghāvu
kumāro brahmadattaṃ kāsīrājānaṃ etadavoca kissa
Tvaṃ deva bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto sahasā vuṭṭhāsīti .
Idha maṃ bhaṇe māṇavaka dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro
supinantena khaggena paripātesi tenāhaṃ bhīto ubbiggo ussaṅkī
utrasto sahasā vuṭṭhāsinti . athakho bhikkhave dīghāvu kumāro vāmena
hatthena brahmadattassa kāsīrañño sīsaṃ parāmasitvā dakkhiṇena
hatthena khaggaṃ nibbāhetvā brahmadattaṃ kāsīrājānaṃ etadavoca
ahaṃ kho so deva dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro
bahuno tvaṃ amhākaṃ anatthassa kārako tayā amhākaṃ balañca
vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṃ tayā
ca me mātāpitaro hatā ayaṃ khvassa kālo yohaṃ veraṃ appeyyanti.
Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā dīghāvussa kumārassa pādesu
sirasā nipatitvā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca jīvitaṃ me tāta dīghāvu
dehi jīvitaṃ me tāta dīghāvu dehīti . kyāhaṃ ussahāmi devassa
jīvitaṃ dātuṃ devo kho me jīvitaṃ dadeyyāti . tenahi tāta dīghāvu
tvañceva me jīvitaṃ dehi ahañca te jīvitaṃ dammīti.
{244.12} Athakho bhikkhave brahmadatto ca kāsīrājā dīghāvu ca
kumāro aññamaññassa jīvitaṃ adaṃsu pāṇiñca aggahesuṃ sapathañca
akaṃsu adūhāya 1- . athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā
dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca tenahi tāta dīghāvu rathaṃ
@Footnote: 1 Yu. adrūbhāya. Po. Ma. addūbhāya.
Yojehi gamissāmāti . evaṃ devāti kho bhikkhave dīghāvu kumāro
brahmadattassa kāsīrañño paṭissuṇitvā rathaṃ yojetvā
brahmadattaṃ kāsīrājānaṃ etadavoca yutto kho te deva ratho yassadāni
kālaṃ maññasīti . athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā rathaṃ
abhirūhi dīghāvu kumāro rathaṃ pesesi . tathā tathā rathaṃ pesesi
yathā yathā nacirasseva senāya samāgacchi . athakho bhikkhave
brahmadatto kāsīrājā bārāṇasiṃ pavisitvā amacce pārisajje
sannipātāpetvā etadavoca sace bhaṇe dīghītissa kosalarañño
puttaṃ dīghāvuṃ kumāraṃ passeyyātha kinti taṃ 1- kareyyāthāti .
Ekacce amaccā 2- evamāhaṃsu mayaṃ deva hatthe chindeyyāma
mayaṃ deva pāde chindeyyāma mayaṃ deva hatthapāde chindeyyāma
mayaṃ deva kaṇṇe chindeyyāma mayaṃ deva nāsaṃ chindeyyāma mayaṃ
deva kaṇṇanāsaṃ chindeyyāma mayaṃ deva sīsaṃ chindeyyāmāti .
Ayaṃ kho so bhaṇe dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro
nāyaṃ labbhā kiñci kātuṃ iminā ca me jīvitaṃ dinnaṃ mayā ca
imassa jīvitaṃ dinnanti.
{244.13} Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā dīghāvuṃ
kumāraṃ etadavoca yaṃ kho tāta dīghāvu pitā maraṇakāle avaca
mā kho tvaṃ tāta dīghāvu dīghaṃ passa mā rassaṃ na hi tāta
dīghāvu verena verā sammanti averena hi tāta dīghāvu
verā sammantīti kinte pitā sandhāya avacāti . yaṃ kho
@Footnote: 1 Ma. Yu. naṃ. 2 Ma. Yu. ayaṃ pāṭho natthi.
Me deva pitā maraṇakāle avaca mā dīghanti mā ciraṃ veraṃ
akāsīti imaṃ kho me deva pitā maraṇakāle avaca mā
dīghanti yaṃ kho me deva pitā maraṇakāle avaca mā rassanti
mā khippaṃ mittehi bhijjitthāti imaṃ kho me deva pitā
maraṇakāle avaca mā rassanti yaṃ kho me deva pitā
maraṇakāle avaca na hi tāta dīghāvu verena verā sammanti
averena hi tāta dīghāvu verā sammantīti devena me mātāpitaro
hatāti sacāhaṃ devaṃ jīvitā voropeyyaṃ ye devassa
atthakāmā te maṃ jīvitā voropeyyuṃ ye me atthakāmā te
te jīvitā voropeyyuṃ evantaṃ veraṃ verena na vūpasameyya
idāni ca pana me devena jīvitaṃ dinnaṃ mayā ca devassa jīvitaṃ
dinnaṃ evantaṃ veraṃ averena vūpasantaṃ imaṃ kho me deva pitā
maraṇakāle avaca na hi tāta dīghāvu verena verā sammanti
averena hi tāta dīghāvu verā sammantīti.
{244.14} Athakho bhikkhave brahmadatto kāsīrājā acchariyaṃ vata
bho abbhutaṃ vata bho yāva paṇḍito ayaṃ dīghāvu kumāro yatra hi nāma
pituno saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānissatīti pettikaṃ
balañca vāhanañca janapadañca kosañca koṭṭhāgārañca paṭipādesi
dhītarañca adāsi . tesaṃ hi nāma bhikkhave rājūnaṃ ādinnadaṇḍānaṃ
ādinnasatthānaṃ evarūpaṃ khantisoraccaṃ bhavissatīti . idha kho pana taṃ
Bhikkhave sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā
samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cāti.
[245] Tatiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca alaṃ
bhikkhave mā bhaṇḍanaṃ mā kalahaṃ mā viggahaṃ mā vivādanti .
Tatiyampi kho so adhammavādī bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca āgametu
bhante bhagavā dhammasāmī appossukko bhante bhagavā
diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu mayametena bhaṇḍanena
kalahena viggahena vivādena paññāyissāmāti . athakho bhagavā
pariyādinnarūpā kho ime moghapurisā nayime sukarā saññāpetunti
uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
Dīghāvubhāṇavāraṃ paṭhamaṃ 1-.
[246] Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya
kosambiṃ piṇḍāya pāvisi kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ
piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya
saṅghamajjhe ṭhitako va imā gāthāyo abhāsi
[247] Puthusaddo samajano na bālo koci maññatha
saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ.
Parimuṭṭhā paṇḍitā bhāsā vācāgocarabhāṇino
yāvicchanti mukhāyāmaṃ yena nītā na taṃ vidū.
Akkocchi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me
@Footnote: 1 Ma. niṭṭhito paṭhamo.
Ye ca taṃ upanayhanti veraṃ tesaṃ na sammati.
Akkocchi maṃ avadhi maṃ ajini maṃ ahāsi me
ye ca taṃ nupanayhanti veraṃ tesūpasammati.
Na hi verena verāni sammantīdha kudācanaṃ
averena ca sammanti esa dhammo sanantano.
Pare ca na vijānanti mayamettha yamāmhase 1-.
Ye ca tattha vijānanti tato sammanti medhagā.
Aṭṭhicchiddā 2- pāṇaharā gavāssadhanahārino
raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ tesaṃpi hoti saṅgati.
Kasmā tumhāka 3- no siyā.
Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ
saddhiñcaraṃ sādhuvihāridhīraṃ
abhibhuyya sabbāni parissayāni
careyya tenattamano satīmā.
No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ
saddhiñcaraṃ sādhuvihāridhīraṃ
rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya
eko care mātaṅgaraññeva nāgo.
Ekassa caritaṃ seyyo natthi bāle sahāyatā.
@Footnote: 1 Ma. Yu. yamāmase. 2 Ma. Yu. aṭṭhicchinnā. 3 Yu. tumhākaṃ.
Eko care na ca pāpāni kayirā
appossukko mātaṅgaraññeva nāgoti.
[248] Athakho bhagavā saṅghamajjhe ṭhitako va imā gāthāyo
bhāsitvā yena bālakaloṇakārakagāmo 1- tenupasaṅkami . tena
kho pana samayena āyasmā bhagu bālakaloṇakārakagāme viharati .
Addasā kho āyasmā bhagu bhagavantaṃ dūrato va āgacchantaṃ disvāna
āsanaṃ paññāpesi pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipi
paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahesi . nisīdi bhagavā paññatte
āsane nisajja pāde pakkhālesi . āyasmāpi kho bhagu bhagavantaṃ
abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.
{248.1} Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ bhaguṃ bhagavā
etadavoca kacci bhikkhu khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ kacci piṇḍakena na
kilamasīti . khamanīyaṃ bhagavā yāpanīyaṃ bhagavā na cāhaṃ bhante piṇḍakena
kilamāmīti . athakho bhagavā āyasmantaṃ bhaguṃ dhammiyā kathāya
sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā
uṭṭhāyāsanā yena pācīnavaṃsadāyo tenupasaṅkami.
{248.2} Tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā
ca nandiyo āyasmā ca kimbilo 2- pācīnavaṃsadāye viharanti .
Addasā kho dāyapālo bhagavantaṃ dūrato va āgacchantaṃ disvāna bhagavantaṃ
etadavoca mā samaṇa etaṃ dāyaṃ pāvisi santettha tayo kulaputtā
@Footnote: 1 Yu. bālakaloṇakāragāmo. Ma. bālakaloṇakagāmo. 2 Ma. kimilo.
Attakāmarūpā viharanti mā tesaṃ aphāsumakāsīti . assosi kho
āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṃ mantayamānassa
sutvāna dāyapālaṃ etadavoca mā āvuso dāyapāla bhagavantaṃ
vāresi satthā no bhagavā anuppattoti . athakho āyasmā anuruddho
yenāyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimbilo tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā āyasmantañca nandiyaṃ āyasmantañca kimbilaṃ
etadavoca abhikkamathāyasmanto abhikkamathāyasmanto satthā
no bhagavā anuppattoti.
{248.3} Athakho āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo
āyasmā ca kimbilo bhagavantaṃ paccuggantvā eko bhagavato pattacīvaraṃ
paṭiggahesi eko āsanaṃ paññāpesi eko pādodakaṃ pādapīṭhaṃ
pādakathalikaṃ upanikkhipi . nisīdi bhagavā paññatte āsane nisajja [1]-
pāde pakkhālesi . tepi kho āyasmanto 2- bhagavantaṃ abhivādetvā
ekamantaṃ nisīdiṃsu . ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ anuruddhaṃ bhagavā
etadavoca kacci vo anuruddhā khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ kacci piṇḍakena
na kilamathāti . khamanīyaṃ bhagavā yāpanīyaṃ bhagavā na ca mayaṃ bhante piṇḍakena
kilamāmāti.
{248.4} Kacci pana vo anuruddhā samaggā sammodamānā avivadamānā
khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharathāti . taggha
te 3- mayaṃ bhante samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā
@Footnote: 1 Po. Ma. kho bhagavā. 2 Sī. Po. Yu. āyasmantā. 3 Ma. Yu. ayaṃ pāṭho natthi.
Aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharāmāti . yathākathaṃ pana
tumhe anuruddhā samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā
aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharathāti . idha mayhaṃ bhante
evaṃ hoti lābhā vata me suladdhaṃ vata me yohaṃ evarūpehi sabrahmacārīhi
saddhiṃ viharāmīti tassa mayhaṃ bhante imesu āyasmantesu mettaṃ
kāyakammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca mettaṃ vacīkammaṃ mettaṃ
manokammaṃ paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca tassa mayhaṃ bhante evaṃ
hoti yannūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ
cittassa vasena vatteyyanti so kho ahaṃ bhante sakaṃ cittaṃ
nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi
nānā hi kho no bhante kāyā ekañca pana maññe cittanti.
{248.5} Āyasmāpi kho nandiyo āyasmāpi kho kimbilo
bhagavantaṃ etadavoca mayhaṃpi kho bhante evaṃ hoti lābhā vata
me suladdhaṃ vata me yohaṃ evarūpehi sabrahmacārīhi saddhiṃ viharāmīti
tassa mayhaṃ bhante imesu āyasmantesu mettaṃ kāyakammaṃ
paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca mettaṃ vacīkammaṃ mettaṃ manokammaṃ
paccupaṭṭhitaṃ āvi ceva raho ca tassa mayhaṃ bhante evaṃ hoti
yannūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ
cittassa vasena vatteyyanti so kho ahaṃ bhante sakaṃ cittaṃ
nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi
Nānā hi kho no bhante kāyā ekañca pana maññe cittanti
evaṃ kho mayaṃ bhante samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā
aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharāmāti.
{248.6} Kacci pana vo anuruddhā appamattā ātāpino
pahitattā viharathāti . taggha mayaṃ bhante appamattā ātāpino
pahitattā viharāmāti . yathākathaṃ pana tumhe anuruddhā appamattā
ātāpino pahitattā viharathāti.
{248.7} Idha bhante amhākaṃ yo paṭhamaṃ gāmato piṇḍāya
paṭikkamati so āsanaṃ paññāpeti pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ
upanikkhipati avakkārapātiṃ dhovitvā upaṭṭhāpeti pānīyaṃ paribhojanīyaṃ
upaṭṭhāpeti yo pacchā gāmato piṇḍāya paṭikkamati sace hoti
bhuttāvaseso sace ākaṅkhati bhuñjati no ce ākaṅkhati apaharite
vā chaḍḍeti appāṇake vā udake opilāpeti so āsanaṃ uddharati
pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmeti avakkārapātiṃ
dhovitvā paṭisāmeti pānīyaṃ paribhojanīyaṃ paṭisāmeti bhattaggaṃ
sammajjati yo passati pānīyaghaṭaṃ vā paribhojanīyaghaṭaṃ vā vaccaghaṭaṃ
vā rittaṃ tucchaṃ so upaṭṭhāpeti sacassa hoti avisayhaṃ
hatthavikārena dutiyaṃpi 1- āmantetvā hatthavilaṅghakena upaṭṭhāpema
na tveva mayaṃ bhante tappaccayā vācaṃ bhindāma pañcāhikaṃ kho
pana mayaṃ bhante sabbarattiyā dhammiyā kathāya sannisīdāma evaṃ
kho mayaṃ bhante appamattā ātāpino pahitattā viharāmāti .
@Footnote: 1 Ma. Yu. pisaddo natthi.
Athakho bhagavā āyasmantañca anuruddhaṃ āyasmantañca nandiyaṃ
āyasmantañca kimbilaṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā
samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā yena pārileyyakaṃ tena
cārikaṃ pakkāmi anupubbena cārikaṃ caramāno yena pārileyyakaṃ
tadavasari . tatra sudaṃ bhagavā pārileyyake viharati rakkhitavanasaṇḍe
bhaddasālamūle.
[249] Athakho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso
parivitakko udapādi ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo na phāsuṃ 1- vihāsiṃ
tehi kosambikehi 2- bhikkhūhi bhaṇḍanakārakehi kalahakārakehi
vivādakārakehi bhassakārakehi saṅghe adhikaraṇakārakehi somhi etarahi
eko adutiyo sukhaṃ phāsuṃ viharāmi aññatreva tehi kosambikehi
bhikkhūhi bhaṇḍanakārakehi kalahakārakehi vivādakārakehi bhassakārakehi
saṅghe adhikaraṇakārakehīti.
{249.1} Aññataropi kho hatthināgo ākiṇṇo viharati hatthīhi
hatthinīhi hatthikalabhehi 3- hatthicchāpehi 4- chinnaggāni ceva
tiṇāni khādati obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṃ khādanti āvilāni
ca pānīyāni pivati ogāhañcassa 5- otiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ
upanighaṃsantiyo gacchanti . athakho tassa hatthināgassa etadahosi
ahaṃ kho ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi
chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi obhaggobhaggañca me
@Footnote: 1 Ma. Yu. phāsu. 2 Ma. Yu. kosambakehi. 3 Ma. Yu. hatthikaḷabhehi. 4 Yu.
@hatthicchāpakehi. 5 Po. Ma. ogāhācassa. Yu. ogāhantassa.
Sākhābhaṅgaṃ khādanti āvilāni ca pānīyāni pivāmi ogāhañca 1-
me otiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti yannūnāhaṃ
eko va gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyyanti . athakho so hatthināgo
yūthā apakkamma yena pārileyyakaṃ rakkhitavanasaṇḍo bhaddasālamūlaṃ
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā soṇḍāya bhagavato
pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpeti apaharitañca karoti.
{249.2} Athakho tassa hatthināgassa etadahosi ahaṃ kho pubbe
ākiṇṇo na phāsuṃ vihāsiṃ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi
hatthicchāpehi chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṃ obhaggobhaggañca
me sākhābhaṅgaṃ khādiṃsu āvilāni ca pānīyāni apāyiṃ ogāhañca
me otiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo agamaṃsu somhi
etarahi eko adutiyo sukhaṃ phāsuṃ viharāmi aññatreva hatthīhi
hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehīti.
{249.3} Athakho bhagavā attano ca pavivekaṃ viditvā tassa ca
hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṃ velāyaṃ
imaṃ udānaṃ udānesi
etaṃ 2- nāgassa nāgena īsādantassa hatthino
sameti cittaṃ cittena yadeko ramatī vaneti.
[250] Athakho bhagavā pārileyyake yathābhirantaṃ viharitvā yena
sāvatthī tena cārikaṃ pakkāmi anupubbena cārikaṃ caramāno
@Footnote: 1 Yu. ogāhantassa. 2 Yu. evaṃ.
Yena sāvatthī tadavasari . tatra sudaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme.
[251] Athakho kosambikānaṃ upāsakānaṃ 1- etadahosi 2- ime kho
ayyā kosambikā bhikkhū bahuno amhākaṃ anatthassa kārakā imehi
ubbāḷho bhagavā pakkanto handa mayaṃ ayye kosambike bhikkhū
neva abhivādeyyāma na paccuṭṭheyyāma na añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ
kareyyāma na sakkareyyāma na garukareyyāma na māneyyāma [3]- na
pūjeyyāma upagatānaṃpi piṇḍakaṃ 4- na dajjeyyāma 5- evaṃ ime amhehi
asakkariyamānā agarukariyamānā amāniyamānā [6]- apūjiyamānā
asakkārapakatā pakkamissanti vā vibbhamissanti vā bhagavantaṃ vā
pasādessantīti.
{251.1} Athakho kosambikā upāsakā kosambike bhikkhū neva
abhivādesuṃ na paccuṭṭhesuṃ na añjalikammaṃ sāmīcikammaṃ akaṃsu na
sakkariṃsu na garukariṃsu na mānesuṃ [7]- na pūjesuṃ upagatānaṃpi piṇḍakaṃ na
adaṃsu . athakho kosambikā bhikkhū kosambikehi upāsakehi asakkariyamānā
agarukariyamānā amāniyamānā [8]- apūjiyamānā asakkārapakatā
evamāhaṃsu handa mayaṃ āvuso sāvatthiṃ gantvā bhagavato santike
imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasameyyāmāti 9- . athakho kosambikā bhikkhū senāsanaṃ
saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthī tenupasaṅkamiṃsu.
[252] Assosi kho āyasmā sārīputto te kira kosambikā
@Footnote: 1 Ma. Yu. kosambakā upāsakā. 2 Ma. Yu. etadahosīti pāṭhadvayaṃ na dissati.
@3 Ma. na bhajeyyāma. 4 Yu. piṇḍapātaṃ. 5 Po. na ghagatāpiṇḍikaṃ dadeyyāma.
@6-8 Ma. abhajiyamānā. 7 Ma. na bhajesuṃ. 9 Yu. vūpasamemāti.
Bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe
adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ āgacchantīti . athakho āyasmā sārīputto
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā
ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sārīputto
bhagavantaṃ etadavoca te kira bhante kosambikā bhikkhū bhaṇḍanakārakā
kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā
sāvatthiṃ āgacchanti kathāhaṃ bhante tesu bhikkhūsu paṭipajjāmīti .
Tenahi tvaṃ sārīputta yathā dhammo tathā patiṭṭhāhīti 1- . kathāhaṃ
bhante jāneyyaṃ dhammaṃ vā adhammaṃ vāti.
{252.1} Aṭṭhārasahi kho sārīputta vatthūhi adhammavādī
jānitabbo idha sārīputta bhikkhu adhammaṃ dhammoti dīpeti dhammaṃ
adhammoti dīpeti avinayaṃ vinayoti dīpeti vinayaṃ avinayoti dīpeti
abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatenāti dīpeti
bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatenāti dīpeti
anāciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpeti āciṇṇaṃ
tathāgatena anāciṇṇaṃ tathāgatenāti dīpeti appaññattaṃ
tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpeti paññattaṃ tathāgatena
appaññattaṃ tathāgatenāti dīpeti anāpattiṃ āpattīti
dīpeti āpattiṃ anāpattīti anāpattīti dīpeti lahukaṃ
āpattiṃ garukā āpattīti dīpeti garukaṃ āpattiṃ lahukā
āpattīti dīpeti sāvasesaṃ āpattiṃ anavasesā āpattīti dīpeti
@Footnote: 1 Ma. Yu. tiṭṭhāhīti.
Anavasesaṃ āpattiṃ sāvasesā āpattīti dīpeti duṭṭhullaṃ āpattiṃ
aduṭṭhullā āpattīti dīpeti aduṭṭhullaṃ āpattiṃ duṭṭhullā
āpattīti dīpeti imehi kho sārīputta aṭṭhārasahi vatthūhi adhammavādī
jānitabbo
{252.2} aṭṭhārasahi ca kho sārīputta vatthūhi dhammavādī
jānitabbo idha sārīputta bhikkhu adhammaṃ adhammoti dīpeti
dhammaṃ dhammoti dīpeti avinayaṃ avinayoti dīpeti vinayaṃ vinayoti
dīpeti abhāsitaṃ alapitaṃ tathāgatena abhāsitaṃ alapitaṃ
tathāgatenāti dīpeti bhāsitaṃ lapitaṃ tathāgatena bhāsitaṃ lapitaṃ
tathāgatenāti dīpeti anāciṇṇaṃ tathāgatena anāciṇṇaṃ
tathāgatenāti dīpeti āciṇṇaṃ tathāgatena āciṇṇaṃ tathāgatenāti
dīpeti appaññattaṃ tathāgatena appaññattaṃ tathāgatenāti dīpeti
paññattaṃ tathāgatena paññattaṃ tathāgatenāti dīpeti anāpattiṃ
anāpattīti dīpeti āpattiṃ āpattīti dīpeti lahukaṃ āpattiṃ
lahukā āpattīti dīpeti garukaṃ āpattiṃ garukā āpattīti dīpeti
sāvasesaṃ āpattiṃ sāvasesā āpattīti dīpeti anavasesaṃ āpattiṃ
anavasesā āpattīti dīpeti duṭṭhullaṃ āpattiṃ duṭṭhullā
āpattīti dīpeti aduṭṭhullaṃ āpattiṃ aduṭṭhullā āpattīti dīpeti
imehi kho sārīputta aṭṭhārasahi vatthūhi dhammavādī jānitabboti.
[253] Assosi kho āyasmā mahāmoggallāno .pe.
Assosi kho āyasmā mahākassapo assosi kho āyasmā
Mahākaccāno assosi kho āyasmā mahākoṭṭhito assosi kho
āyasmā mahākappino assosi kho āyasmā mahācundo
assosi kho āyasmā anuruddho assosi kho āyasmā revato
assosi kho āyasmā upāli assosi kho āyasmā ānando
assosi kho āyasmā rāhulo te kira kosambikā bhikkhū
bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe
adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ āgacchantīti.
{253.1} Athakho āyasmā rāhulo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ
nisinno kho āyasmā rāhulo bhagavantaṃ etadavoca te kira bhante
kosambikā bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā
bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ āgacchanti kathāhaṃ
bhante tesu bhikkhūsu paṭipajjāmīti . tenahi tvaṃ rāhula yathā dhammo
tathā patiṭṭhāhīti 1- . kathāhaṃ bhante jāneyyaṃ dhammaṃ vā adhammaṃ
vāti . aṭṭhārasahi kho rāhula vatthūhi adhammavādī jānitabbo .pe.
Imehi kho rāhula aṭṭhārasahi vatthūhi adhammavādī jānitabbo aṭṭhārasahi
ca kho rāhula vatthūhi dhammavādī jānitabbo .pe. imehi kho rāhula
aṭṭhārasahi vatthūhi dhammavādī jānitabboti.
[254] Assosi kho mahāpajāpatī gotamī te kira kosambikā
bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe
@Footnote: 1 Ma. Yu. tiṭṭhāhīti.
Adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ āgacchantīti . athakho mahāpajāpatī gotamī
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā
ekamantaṃ aṭṭhāsi . ekamantaṃ ṭhitā kho mahāpajāpatī gotamī
bhagavantaṃ etadavoca te kira bhante kosambikā bhikkhū bhaṇḍanakārakā
kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ
āgacchanti kathāhaṃ bhante tesu bhikkhūsu paṭipajjāmīti . tenahi tvaṃ
gotami ubhayattha dhammaṃ suṇa ubhayattha dhammaṃ sutvā ye tattha
bhikkhū dhammavādino tesaṃ diṭṭhiñca khantiñca ruciñca ādāyañca
rocehi yaṃ ca kiñci bhikkhunīsaṅghena bhikkhusaṅghato paccāsiṃsitabbaṃ 1-
sabbantaṃ dhammavādito va paccāsiṃsitabbanti.
[255] Assosi kho anāthapiṇḍiko gahapati te kira kosambikā
bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe
adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ āgacchantīti . athakho anāthapiṇḍiko
gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ
abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho anāthapiṇḍiko
gahapati bhagavantaṃ etadavoca te kira bhante kosambikā bhikkhū
bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe
adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ āgacchanti kathāhaṃ bhante tesu bhikkhūsu
paṭipajjāmīti . tenahi tvaṃ gahapati ubhayattha dānaṃ dehi ubhayattha
dānaṃ datvā ubhayattha dhammaṃ suṇa ubhayattha dhammaṃ sutvā ye
@Footnote: 1 Po. Ma. paccāsīsitabbaṃ.
Tattha bhikkhū dhammavādino tesaṃ diṭṭhiñca khantiñca ruciñca
ādāyañca rocehīti.
[256] Assosi kho visākhā migāramātā te kira kosambikā
bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā vivādākārakā bhassakārakā saṅghe
adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ āgacchantīti . athakho visākhā migāramātā
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā
ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinnā kho visākhā migāramātā bhagavantaṃ
etadavoca te kira bhante kosambikā bhikkhū bhaṇḍanakārakā
kalahakārakā vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ
āgacchanti kathāhaṃ bhante tesu bhikkhūsu paṭipajjāmīti . tenahi
tvaṃ visākhe ubhayattha dānaṃ dehi ubhayattha dānaṃ datvā ubhayattha
dhammaṃ suṇa ubhayattha dhammaṃ sutvā ye tattha bhikkhū dhammavādino
tesaṃ diṭṭhiñca khantiñca ruciñca ādāyañca rocehīti.
[257] Athakho kosambikā bhikkhū anupubbena yena sāvatthī
tadavasariṃsu 1- . athakho āyasmā sārīputto yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sārīputto bhagavantaṃ etadavoca
te kira bhante kosambikā bhikkhū bhaṇḍanakārakā kalahakārakā
vivādakārakā bhassakārakā saṅghe adhikaraṇakārakā sāvatthiṃ anuppattā
@Footnote: 1 Sī. Ma. Yu. tadavasaruṃ.
Kathaṃ nu kho bhante tesu bhikkhūsu senāsanaṃ 1- paṭipajjitabbanti. Tenahi
tayā 2- sārīputta vivittaṃ senāsanaṃ dātabbanti . sace pana bhante
vivittaṃ na hoti kathaṃ paṭipajjitabbanti . tenahi sārīputta vivittaṃ
katvāpi dātabbaṃ na tvevāhaṃ sārīputta kenaci pariyāyena vuḍḍhatarassa
bhikkhuno senāsanaṃ paṭibāhitabbanti vadāmi yo paṭibāheyya
āpatti dukkaṭassāti . āmise pana bhante kathaṃ paṭipajjitabbanti .
Āmisaṃ kho sārīputta sabbesaṃ samakaṃ bhājetabbanti.
[258] Athakho tassa ukkhittakassa bhikkhuno dhammañca vinayañca
paccavekkhantassa etadahosi āpatti esā nesā anāpatti
āpannomhi namhi anāpanno ukkhittomhi namhi anukkhitto
dhammikenamhi kammena ukkhitto akuppena ṭhānārahenāti . athakho
so ukkhittako bhikkhu yena ukkhittānuvattakā bhikkhū tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā ukkhittānuvattake bhikkhū etadavoca āpatti esā
āvuso nesā anāpatti āpannomhi namhi anāpanno
ukkhittomhi namhi anukkhitto dhammikenamhi kammena ukkhitto
akuppena ṭhānārahena etha maṃ āyasmanto osārethāti .
Athakho te ukkhittānuvattakā bhikkhū taṃ ukkhittakaṃ bhikkhuṃ ādāya
yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā
ekamantaṃ nisīdiṃsu . ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ
etadavocuṃ ayaṃ bhante ukkhittako bhikkhu evamāha āpatti
@Footnote: 1 Ma. senāsane. 2 Ma. ayaṃ pāṭho natthi.
Esā āvuso nesā anāpatti āpannomhi namhi anāpanno
ukkhittomhi namhi anukkhitto dhammikenamhi kammena ukkhitto
akuppena ṭhānārahena etha maṃ āyasmanto osārethāti kathaṃ
nu kho bhante paṭipajjitabbanti . āpatti esā bhikkhave nesā
anāpatti āpanno eso bhikkhu neso bhikkhu anāpanno
ukkhitto eso bhikkhu neso bhikkhu anukkhitto dhammikena kammena
ukkhitto akuppena ṭhānārahena yato ca kho so bhikkhave bhikkhu
āpanno ca ukkhitto ca passati ca tenahi bhikkhave taṃ bhikkhuṃ
osārethāti.
{258.1} Athakho te ukkhittānuvattakā bhikkhū taṃ ukkhittakaṃ
bhikkhuṃ osāretvā yena ukkhepakā bhikkhū tenupasaṅkamiṃsu
upasaṅkamitvā ukkhepake bhikkhū etadavocuṃ yasmiṃ āvuso vatthusmiṃ
ahosi saṅghassa bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji
saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇaṃ so eso bhikkhu āpanno ca
ukkhitto ca passi ca osārito ca handa mayaṃ āvuso tassa vatthussa
vūpasamāya saṅghasāmaggiṃ karomāti.
{258.2} Athakho te ukkhepakā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu . ekamantaṃ
nisinnā kho te ukkhepakā 1- bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ te bhante
ukkhittānuvattakā bhikkhū evamāhaṃsu yasmiṃ āvuso vatthusmiṃ ahosi saṅghassa
bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ
@Footnote: 1 Ma. ayaṃ pāṭho natthi.
Saṅghanānākaraṇaṃ so eso bhikkhu āpanno ca ukkhitto ca passi ca
osārito ca handa mayaṃ āvuso tassa vatthussa vūpasamāya
saṅghasāmaggiṃ karomāti kathaṃ nu kho bhante paṭipajjitabbanti .
Yato ca kho so bhikkhave bhikkhu āpanno ca ukkhitto ca passi ca
osārito ca tenahi bhikkhave saṅgho tassa vatthussa vūpasamāya
saṅghasāmaggiṃ karotu . evañca pana bhikkhave kātabbā . sabbeheva
ekajjhaṃ sannipatitabbaṃ gilānehi ca agilānehi ca na kehici chando
dātabbo . sannipatitvā byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho
ñāpetabbo
{258.3} suṇātu me bhante saṅgho yasmiṃ vatthusmiṃ ahosi
saṅghassa bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji
saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇaṃ so eso bhikkhu āpanno ca
ukkhitto ca passi ca osārito ca . yadi saṅghassa pattakallaṃ
saṅgho tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggiṃ kareyya . esā
ñatti.
{258.4} Suṇātu me bhante saṅgho yasmiṃ vatthusmiṃ ahosi
saṅghassa bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji
saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇaṃ so eso bhikkhu āpanno ca
ukkhitto ca passi ca osārito ca . saṅgho tassa vatthussa
vūpasamāya saṅghasāmaggiṃ karoti . yassāyasmato khamati tassa vatthussa
vūpasamāya saṅghasāmaggiyā karaṇaṃ so tuṇhassa yassa nakkhamati
so bhāseyya.
{258.5} Katā saṅghena tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggī
Nīhato saṅghabhedo nīhatā saṅgharāji nīhataṃ saṅghavavatthānaṃ nīhataṃ
saṅghanānākaraṇaṃ 1- . khamati saṅghassa tasmā tuṇhī . evametaṃ
dhārayāmīti . tāvadeva uposatho kātabbo pātimokkhaṃ
uddisitabbanti.
[259] Athakho āyasmā upāli yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ
nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṃ etadavoca yasmiṃ bhante
vatthusmiṃ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo
saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇaṃ saṅgho taṃ vatthuṃ
avinicchinitvā amūlā mūlaṃ gantvā saṅghasāmaggiṃ karoti dhammikā nu
kho sā bhante saṅghasāmaggīti.
{259.1} Yasmiṃ upāli vatthusmiṃ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṃ kalaho
viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇaṃ
saṅgho taṃ vatthuṃ avinicchinitvā amūlā mūlaṃ gantvā saṅghasāmaggiṃ karoti
adhammikā sā upāli saṅghasāmaggīti.
{259.2} Yasmiṃ pana bhante vatthusmiṃ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṃ
kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ
saṅghanānākaraṇaṃ saṅgho taṃ vatthuṃ vinicchinitvā mūlā mūlaṃ gantvā
saṅghasāmaggiṃ karoti dhammikā nu kho sā bhante saṅghasāmaggīti .
@Footnote: 1 Sī. Yu. katā saṅghena tassa vatthussa vūpasamāya saṅghasāmaggī nīhatā saṅgharāji
@nīhato saṅghabhedo.
Yasmiṃ upāli vatthusmiṃ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo
saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇaṃ saṅgho taṃ vatthuṃ
vinicchinitvā mūlā mūlaṃ gantvā saṅghasāmaggiṃ karoti dhammikā sā
upāli saṅghasāmaggīti.
{259.3} Kati nu kho bhante saṅghasāmaggiyoti. Dve 1- upāli
saṅghasāmaggiyo atthi upāli saṅghasāmaggī atthāpetā byañjanupetā
atthi upāli saṅghasāmaggī atthupetā ca byañjanupetā ca . Katamā ca
upāli saṅghasāmaggī atthāpetā byañjanupetā.
{259.4} Yasmiṃ upāli vatthusmiṃ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṃ kalaho
viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇaṃ
saṅgho taṃ vatthuṃ avinicchinitvā amūlā mūlaṃ gantvā saṅghasāmaggiṃ karoti
ayaṃ vuccati upāli saṅghasāmaggī atthāpetā byañjanupetā . katamā
ca upāli saṅghasāmaggī atthupetā ca byañjanupetā ca . Yasmiṃ upāli
vatthusmiṃ hoti saṅghassa bhaṇḍanaṃ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo saṅgharāji
saṅghavavatthānaṃ saṅghanānākaraṇaṃ saṅgho taṃ vatthuṃ vinicchinitvā mūlā
mūlaṃ gantvā saṅghasāmaggiṃ karoti ayaṃ vuccati upāli saṅghasāmaggī
atthupetā ca byañjanupetā ca. Imā kho upāli dve saṅghasāmaggiyoti.
{259.5} Athakho āyasmā upāli uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ
karitvā yena bhagavā tenañjalimpaṇāmetvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi
@Footnote: 1 Ma. dvemā.
[260] Saṅghassa kiccesu ca mantanāsu ca
atthesu jātesu vinicchayesu ca
kathampakārodha naro mahatthiko
bhikkhu kathaṃ hotidha paggahārahoti.
Anānuvajjo paṭhamena sīlato
avekkhitācārasusaṃvutindriyo
paccatthikā nopavadanti dhammato
na hissa taṃ hoti vadeyyu yena naṃ 1-.
So tādiso sīlavisuddhiyā ṭhito
visārado hoti visayha bhāsati
nacchambhati parisagato na vedhati
atthaṃ na hāpeti anuyyutaṃ bhaṇaṃ
tatheva pañhaṃ parisāsu pucchito
na cāpi 2- pajjhāyati na maṅku hoti.
So kālāgataṃ byākaraṇārahaṃ vaco
rañjeti viññūparisaṃ vicakkhaṇo
sagāravo vuḍḍhataresu bhikkhusu
ācerakamhi 3- ca sake visārado
alaṃ pametuṃ paguṇo kathetave
paccatthikānañca viraddhikovido 4-
@Footnote: 1 Po. taṃ. 2 Ma. Yu. ceva. 3 Po. ācārakamhi. 4 Po. visaṇdhikovido.
Paccatthikā yena vajanti niggahaṃ
mahājano paññāpanañca 1- gacchati
sakañca ādāyamayaṃ na riñcati
veyyākaraṃ 2- pañhamanūpaghātikaṃ
dūteyyakammesu alaṃ samuggaho
saṅghassa kiccesu ca āhunaṃ yathā
karaṃvaco bhikkhugaṇena pesito
ahaṃ karomīti na tena maññati
āpajjati yāvatakesu vatthusu
āpattiyā hoti yathā ca vuṭṭhiti 3-
ete vibhaṅgā ubhayassa sāgatā 4-
āpattivuṭṭhānapadassa kovido
nissāraṇaṃ gacchati yāni cācaraṃ
nissārito hoti yathā ca vatthunā 5-
osāraṇaṃ taṃvusitassa jantuno
etaṃpi jānāti vibhaṅgakovido
sagāravo vuḍḍhataresu bhikkhusu
navesu theresu ca majjhimesu ca
mahājanassatthacarodha paṇḍito
so tādiso bhikkhu idha paggahārahoti.
@Footnote: 1 Ma. saññapanañca. 2 Po. veyyānaṃ karaṃ. 2 Ma. viyākaraṃ. Sī. so byākaraṃ.
@Yu. vayākaraṇaṃ. 3 Yu. vuṭṭhāti. 4 Ma. svāgatā. 5 Po. Ma. vattanā.
Kosambikkhandhakaṃ dasamaṃ 1-.
---------
Tassuddānaṃ
[261] Kosambiyaṃ jinavaro vivādāpattidassane
ukkhipeyya yasmiṃ tasmiṃ tassa 2- yāpatti desaye.
Antosīmāya tattheva bālakañceva vaṃsadā 3-
pārileyyā ca sāvatthī sārīputto ca kolito
mahākassapakaccāno koṭṭhito kappinena 4- ca
mahācundo ca 5- anuruddho revato upālivhayo 6-
ānando rāhulo ceva gotamīnāthapiṇḍiko 7-
visākhā migāramātā ca 8-
senāsanaṃ vivittañca āmisaṃ samakaṃpi ca
na kehi 9- chando dātabbo upāli paripucchito
anupavajjo sīlena 10- sāmaggī jinasāsaneti 11-.
Mahāvaggo samatto 12-.
---------
@Footnote: 1 Po. kosambikā niṭṭhitā. Ma. kosambakakkhandhako sadaso. Yu. kosambakkhandhako
@dasamo. 2 Ma. saddhā. 3 Po. kosambiyaṃ jinavaro .pe. bālakañceva vaṃsadāti
@divaḍḍhagāthā na dissati "suttantiko vinayadharo ukkhittā ceva pakkhikāti aḍḍhagāthā
@pana dissati. 4 Po. kappinopi ca. 5 Po. Ma. Yu. casaddo natthi.
@6 Po. revatopālisambiyo. Ma. upāli cubho. 7 Po. gotamīsudatena ca.
@8 Po. Ma. visākhā migāramātācāti ime pāṭhā na dissanti. 9 Po. na kehipi.
@Yu. na kena. 10 Po. anuvajjo ca vimalo. Ma. anānuvajjo sīlena. Yu. anupavajji
@visīlena. 11 Po. jinasāsananti. 12 Po. mahāvaggapāṭho niṭṭhito. Ma. mahāvaggapāli
@niṭaṭhitā. Yu. mahāvaggaṃ samattaṃ.
The Pali Tipitaka in Roman Character Volume 5 page 312-356.
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=5&item=238&items=400
Classified by [Item Number] :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=5&item=238&items=400&mode=bracket
Compare with The Pali Tipitaka in Thai Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=5&item=238&items=400
Compare with The Royal Version of Thai Tipitaka :-
http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=5&item=238&items=400
Study Atthakatha :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=5&i=238
The Pali Atthakatha in Thai :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=3&A=5476
The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=3&A=5476
Contents of The Tipitaka Volume 5
http://84000.org/tipitaka/read/?index_5
บันทึก ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
