![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
283. 6. Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā
pañca nīvaraṇe hitvātiādikā āyasmato puṇṇamāsattherassa gāthā. Kā
uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto
tissassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthari
araññe viharante paṃsukūlacīvaraṃ dumasākhāya laggetvā gandhakuṭiṃ paviṭṭhe dhanuhattho
gahanaṃ paviṭṭho satthu paṃsukūlaṃ disvā pasannamānaso dhanuṃ nikkhipitvā buddhaguṇe
anussaritvā paṃsukūlaṃ vandi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ
buddhuppāde sāvatthiyaṃ kuṭumbikakule nibbatti. Tassa kira jātadivase tasmiṃ gehe
sabbabhājanāni suvaṇṇaratanamayehi māsehi paripuṇṇāneva ahesuṃ. Tenassa puṇṇamāsotveva
nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto dārapariggahaṃ katvā ekasmiṃ putte uppanne
gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā gāmakāvāse vasanto ghaṭento vāyamanto chaḷabhiñño
ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
@Footnote: 1 i.,Ma. coḷā viya 2 khu.apa. 33/71/99 paṃsukūlasaññakattherāpadāna (syā)
"tisso nāmāsi bhagavā sayambhū lokanāyako 1-
paṃsukūlaṃ ṭhapetvāna vihāraṃ pāvisī jino.
Sajjitaṃ 2- dhanumādāya pakkhittasālilaṃ ahaṃ 3-
maṇḍalaggaṃ gahetvāna kānanaṃ pāvisiṃ ahaṃ.
Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ dumagge laggitaṃ tadā
cāpaṃ tattheva nikkhippa sire katvāna añjaliṃ.
Pasannacitto sumano vipulāya ca pītiyā
buddhaseṭṭhaṃ saritvāna paṃsukūlaṃ avandahaṃ.
Dvenavute ito kappe paṃsukūlamavandahaṃ
duggatiṃ nābhijānāmi vandanāya idaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Chaḷabhiñño pana hutvā sāvatthiṃ upagantvā satthāraṃ vanditvā susāne
vasati, tassa ca acirāgatasseva sato 4- putto kālamakāsi. Dārakamātā therassa
āgatabhāvaṃ sutvā "mā idaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājāno hareyyun"ti taṃ
uppabbājetukāmā mahatā parivārena therassa santikaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā
palobhetuṃ ārabhi. Thero attano vītarāgabhāvajānāpanatthaṃ ākāse ṭhatvā attano
paṭipattikittanamukhena tassā dhammaṃ desento:-
[171] "pañca nīvaraṇe hitvā yogakkhemassa pattiyā
dhammādāsaṃ gahetvāna ñāṇadassanamattano.
[172] Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ sabbaṃ santarabāhiraṃ
ajjhattañca bahiddhā ca tuccho kāyo adissathā"ti
gāthādvayaṃ abhāsi.
@Footnote: 1 cha.Ma. aggapuggalo 2 cha.Ma. vinataṃ 3 Sī. akkhitto yamadī ahaṃ,
@ cha.Ma. bhakkhatthāya cariṃ ahaṃ 4 Sī. sako
Tattha pañca nīvaraṇe hitvāti kāmacchandādike pañca nīvaraṇe pahāya
jhānādhigamena viddhaṃsetvā. Yogakkhemassa pattiyāti kāmayogādīhi catūhi yogehi
khemassa anupaddutassa nibbānassa adhigamāya. Dhammādāsanti dhammabhūtaṃ ādāsaṃ. Yathā
hi ādāso olokentassa rūpakāye guṇāguṇaṃ ādaṃseti, 1- evaṃ vipassanāsaṅkhāto
dhammānaṃ sāmaññavisesāvabodhanato ñāṇadassanabhūto dhammādāso vipassantassa
vodānasaṅkilesadhammavibhāvanena tappahānasādhanena ca visesato nāma kāye guṇaṃ
ādaṃseti. Tenāha:-
"dhammadāsaṃ gahetvāna ñāṇadassanamattano
paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ sabbaṃ santarabāhiran"ti
imaṃ kāyaṃ dhammasamūhaṃ mama attabhāvaṃ ajjhattikabāhirāyatanabhāvato santarabāhiraṃ sabbaṃ
anavasesaṃ dhammādāsaṃ gahetvā "aniccan"tipi "dukkhan"tipi "anattā"tipi patiavekkhiṃ
ñāṇacakkhunā passiṃ. Evaṃ passatā ca mayā ajjhattañca bahiddhā cāti attano
santāne parasantāne ca tuccho kāyo adissatha niccasārādivirahito tuccho khandha-
pañcakasaṅkhāto attabhāvakāyo ñāṇacakkhunā yāthāvato apassittha. Sakalampi hi
khandhapañcakaṃ "avijjānivutassa bhikkhave bālassa taṇhāsaṃyuttassa evamayaṃ kāyo
samudāgato"tiādīsu 2- "kāyo"ti vuccati. "adissathā"ti ca iminā yadeva kāye 3-
daṭṭhabbaṃ, taṃ diṭṭhaṃ, na dānissa kiñci 4- mayā passitabbaṃ atthīti katakiccataṃ
dassento aññaṃ byākāsi. Evaṃ thero imāhi gāthāhi purāṇadutiyikāya dhammaṃ
desetvā taṃ saraṇesu ca sīlesu ca sampatiṭṭhāpetvā uyyojesi.
Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 Ma. ādiseti 2 saṃ.ni. 16/19/25 bālapaṇḍitasutta
@3 Ma. kāyena 4 Ma. na dāni yaṃ kiñci
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 457-459.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=10229
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=10229
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=283
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5851
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6002
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6002
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]